Zaur Ustacın “Həyat simvolu” şeiri haqqında Zaur Ustacın “Həyat simvolu” şeiri müəllifin yaradıcılığında dərin fəlsəfi mənaya malik, eyni zamanda sadə və səmimi dili ilə seçilən nümunələrdən biridir. Bu şeir həm insanın həyat yolunu, həm də multikultural dəyərlərlə səsləşən ümumbəşəri prinsipləri özündə əks etdirir. Şeirin əsas xüsusiyyətləri və təhlili barədə bunları qeyd etmək olar: 1. Həyatın vəhdəti və müxtəlifliyi Zaur Ustac bu əsərində həyatı vahid bir sistem kimi təsvir edir. Onun yaradıcılığındakı multikultural ruh burada da özünü göstərir: həyat fərqliliklərin birliyidir. Müəllif vurğulayır ki, necə ki təbiətdə müxtəlif rənglər və fəsillər bir bütövü təşkil edir, cəmiyyətdə də müxtəlif düşüncəli və mədəniyyətli insanlar bir harmoniya yaratmalıdır. 2. Simvolizm Şeirin adından da göründüyü kimi, müəllif müəyyən obrazlar vasitəsilə “həyatın kodu”nu verməyə çalışır. O, həyatı daim hərəkətdə olan, yenilənən və hər kəs üçün fərqli bir məna kəsb edən uca bir dəyər kimi təqdim edir. Şairə görə həyatın əsas simvolu sevgidir. 3. Fəlsəfi yanaşma Zaur Ustacın bir çox şeirlərində olduğu kimi, “Həyat simvolu”nda da didaktik (öyrədici) elementlər var. O, oxucunu həyatın maddi tərəflərindən çox, mənəvi tərəflərinə diqqət yetirməyə çağırır. Şeirdə insanın dünyaya gəlişi, yaşaması və qoyub getdiyi izin əhəmiyyəti poetik dillə ifadə olunur. 4. Dil və üslub Şeir Zaur Ustacın üslubuna sadiq qalaraq, olduqca anlaşıqlı, xalq dilinə yaxın bir tərzdə yazılmışdır. Bu da onun həm böyüklər, həm də gənclər tərəfindən rahat qavranılmasına şərait yaradır. Bu şeir həm də müəllifin geniş oxucu kütləsi tərəfindən sevilən və sosial şəbəkələrdə, ədəbi portallarda (məsələn, yazarlar.az) tez-tez paylaşılan nümunələr sırasındadır. Siz bu şeiri ədəbi təhlil üçün araşdırmaq istəsəniz aşağıdakı mənbələrdən istifadə etmək olar:
“Həyat simvolu” və Bakı multikulturalizminin canlı poetik xəritəsi (Zaur Ustacın xəritə – şeiri haqqında) Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında şəhər mətnləri xüsusi yer tutur. Bu mətnlərdə şəhər təkcə məkan deyil, həm də yaddaş, kimlik və dəyərlər sistemidir. Tanınmış şair, yazıçı və publisist Zaur Ustac tərəfindən qələmə alınmış “Həyat simvolu” şeiri də bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Əsər yalnız poetik təsvir deyil, həm də Bakı şəhərinin multikultural ruhunun bədii-publisistik ifadəsi, sözlərlə işlənmiş canlı tablosudur. Şeir sübh çağında başlayır. Alov Qüllələri ətrafından hərəkət edən avtobus sanki oxucunu da özü ilə aparır. Bu yol sadəcə fiziki marşrut deyil – bu, tarixdən müasirliyə, müxtəlif mədəniyyətlərdən vahid milli kimliyə doğru uzanan mənəvi bir səyahətdir. Müəllifin baxış bucağından keçən hər küçə, hər bina, hər abidə bir simvola çevrilir. Şeirdə xüsusilə diqqət çəkən məqam müxtəlif dini və mədəni məkanların bir arada təqdim olunmasıdır. Şəhidlər Xiyabanı kimi milli yaddaşın müqəddəs ünvanı ilə yanaşı, Qız Qalası kimi qədim tarix abidəsi, həmçinin kilsə, sinaqoq və məscidlərin bir-birinə yaxın yerləşməsi təsvir edilir. Bu paralel təqdimat təsadüfi deyil – bu, Azərbaycanın dövlət siyasəti səviyyəsinə yüksəlmiş multikulturalizm modelinin poetik ifadəsidir. Müəllifin marşrutu üzərində rast gəlinən müxtəlif dini məkanlar – xristian kilsəsi, yəhudi sinaqoqu və müsəlman məscidi – bir həqiqəti təsdiqləyir: Bakı tarixən müxtəlif dinlərin və xalqların sülh içində yaşadığı bir şəhərdir. Bu mənada şeirin kulminasiya nöqtəsi Müqəddəs Bakirə Məryəmin Məsum Hamiləliyi Kilsəsi qarşısında dayanır. Burada “həyat simvolu” anlayışı konkret bir dini obyektlə yanaşı, daha geniş mənada insanlığın ortaq mənəvi dəyərlərini ifadə edir. Şeirin dili sadə, lakin çoxqatlıdır. Küçə adları, ictimai obyektlər, tarixi şəxsiyyətlər və coğrafi məkanlar bir-birinə calanaraq canlı bir şəhər panoramı yaradır. Bu baxımdan əsər həm də publisistik mətn kimi çıxış edir – oxucuya təkcə hiss yox, həm də informasiya ötürür. Rəşid Behbudov, Səməd Vurğun, Üzeyir Hacıbəyli kimi mədəniyyət simalarının xatırlanması şəhərin yalnız memarlıq deyil, həm də mənəvi irs üzərində qurulduğunu göstərir. Əsərin diqqətəlayiq xüsusiyyətlərindən biri də onun universallığıdır. Müxtəlif dillərə tərcümə olunması “Həyat simvolu”nun lokal çərçivəni aşaraq qlobal oxucu auditoriyasına çatdığını göstərir. Bu isə onu yalnız Azərbaycan ədəbiyyatının deyil, ümumbəşəri dəyərlərin daşıyıcısına çevirir. Şeirdə təsvir olunan Bakı modeli – fərqli dinlərin, mədəniyyətlərin və dünyagörüşlərinin harmoniyası – bu gün dünya üçün nümunəvi bir yanaşmadır. Publisistik baxımdan yanaşdıqda, “Həyat simvolu” bir ideyanı ön plana çəkir: şəhərin gücü onun müxtəlifliyindədir. Bu müxtəliflik isə təsadüfi deyil, əsrlər boyu formalaşmış tolerantlıq ənənəsinin nəticəsidir. Azərbaycan cəmiyyətində fərqli dinlərə və mədəniyyətlərə hörmət təkcə sosial norma deyil, həm də milli kimliyin ayrılmaz hissəsidir. Ümumilikdə, Zaur Ustacın “Həyat simvolu” əsəri Bakı şəhərinin ruhunu, onun tarixini və bu gününü bir araya gətirən bədii-publisistik nümunədir. Bu şeir vasitəsilə oxucu anlayır ki, həyatın özü də Bakı kimi rəngarəngdir – nə təkcə qırmızı, nə mavi, nə də başqa bir rəng… Onların harmoniyasından yaranan bütöv bir tablo – insanlığın ortaq “həyat simvolu” – həyatın, yaranışın, yaşamın mənbəyi və beşiyidir.
14 Februar 2026, die Hauptstadt Aserbaidschans, die Stadt Baku. Früh am Morgen von neben den „Flammentürmen“ stieg ich in die „Linie Nummer 10“… Zu meiner Rechten der Verkünder der Welt; der „Fernsehturm“, zu meiner Linken die „Flammentürme“… Während wir hinabfahren, rechts von mir der „Märtyrerfriedhof“, eine Moschee, die Standseilbahn, das Haus des Helden Ziya Bünyadov, das „Teletheater“… Dann Enge; ein steiniger, holpriger Weg… das Café „Yolki-palki“, die Scheich-Schamil-Straße, der „Azneft-Platz“, wieder rechts von mir das blaue Kaspische Meer, links von mir „Die vier Jahreszeiten“… Wieder bleibt links der „Jungfrauenturm“… In seinem Schoß die Wunde der Jahre; die Kirche des Heiligen Apostels Bartholomäus, in der Ferne; an der Kreuzung der Straßen Pervimayski und Karganov die Synagoge der Juden, gleich daneben die Kerbalayi-Abdullah-Moschee, ein wenig später die Synagoge der Bergjuden, gesondert… Während diese Bilder durch meine Gedanken ziehen, biegt der Bus ins Stadtzentrum ab – ich verabschiede mich vom „Neftyannik“, meine „Blauäugige“ bleibt zurück… „Dinamo“ und „API“ bleiben rechts von mir, „Dzerzhinski“, „26er“, die Nationalbibliothek fallen auf meine linke Seite… Das Musiktheater von Raschid Behbudov bleibt rechts… Links, an der belebtesten Stelle der Nizami-Straße – im Herzen Bakus – die Kirche des Heiligen Gregor… Rechts von mir – in der 28.-Mai-Straße (ehemals Telefonnaya) steht die lutherische Kirche wie ein wahrer „Erlöser“… Wir überqueren rasch die 28.-Mai-Straße, biegen von Mirza Agha Aliyev nach rechts ab, vor dem Konservatorium steht Üzeyir Bey, gegenüber der Nationalbank bleibt der große Führer, links hinten… Vor der Metrostation 28. Mai hält der Bus kurz… Rechts von mir bleibt „AZI“, links der „Bahnhof“… Wer einsteigt, steigt ein, wer aussteigt, steigt aus… Wir setzen unseren Weg fort… Von der Puschkin-Straße biegen wir nach rechts ab; links bleibt der große Samad Vurgun, rechts der Ort des „Baku-Hotels“… Halt, „Nummer 10“! Halt! Als hätte der Fahrer meinen Ruf gehört, beschleunigt er… Wieder fahren wir hinaus zum „Neftyannik“… Puschkin bleibt links, „Domsowet“ rechts… Wir erreichen den „Seehafen“ und biegen nach links ab, das blaue Kaspische Meer bleibt rechts… In der Ferne, im Schoß des Meeres, badet die Sonne! Das blaue Auge meines Kaspischen Meeres ist zu einer blutroten Schale geworden! Wir erreichen den Siegespark und biegen nach links ab, der Siegesbogen bleibt rechts, zurück… Wir fahren geradeaus, immer geradeaus… Vom Ort der Gagarin-Brücke – über die Afiyeddin-Dschalilow-Straße… Das „Entbindungsheim“ bleibt rechts, das Krankenhaus der Ölarbeiter links… Mein Ahnherr Schah Chätai bleibt links, das Gericht der Gerechtigkeit rechts… Wir fahren geradeaus über die Chodschali-Allee… Links von mir die Metrostation Chätai, rechts der Tempel der Chemiker; Mendelejew, Məmmədəliyev – es gibt eine Ähnlichkeit… Wir fahren geradeaus, immer geradeaus… Links hinten; die Statue einer Frau, die ihr Kind Gott übergibt, klagend, bleibt zurück… Wieder wenden wir uns dem Kaspischen Meer zu… Die purpurrote Sonne glüht am Horizont… Die Brust der Nacht wird aufgerissen… Die Arme des roten Schimmers strecken sich in den Schoß der Nacht, der Himmel nimmt eine seltsame Farbe an – eine Mischung aus Blau und Rot… Ich möchte den Himmel näher sehen: „Halt, halt!“ – sage ich zum Fahrer… Unter dem Vorwand einer Haltestelle will er nicht anhalten… Ich gehe zur Tür, lege meine Hand an den Mund, tue so, als müsste ich mich übergeben… Der Fahrer hält sofort den Bus. Ich steige sogleich in die „Nummer 11“… Mein Geist schreitet dem Meer entgegen… Der Himmel ist klar, die Luft leicht kühl… Der Morgenwind weht vom Meer in mein Gesicht. Links vor mir, ganz nah, fällt ein heller Stern in mein Auge… Ich gehe zum Meer hin und erreiche ihn direkt. Ein seltsames Gebäude; eine Säule, die sich in den Himmel dreht… Ganz oben leuchtet wie ein Stern das „Symbol des Lebens“… Es hat Farbe von der Sonne angenommen; weder rot noch rosa noch orange… Seine Farbe ist sehr eigenartig, ganz wie die Welt selbst… Ich gehe dem Meer entgegen, auf meinem Weg sitzt eine alte Frau, vielleicht achtzig Jahre alt, ärmlich gekleidet… Vor ihr 3–4 gelbe Zitronen, 5–6 Bündel Petersilie… „Was ist das für ein Gebäude, gute Frau?“ – frage ich die Alte. Im Zwielicht des Morgens öffnet sich auch ihr Blick… „Ich bin nicht die Dame, schau, sie ist es!“ – auch mir, mit grauem Bart, öffnet sich der Blick… „Es ist die Kirche der Unbefleckten Empfängnis der Heiligen Jungfrau Maria…“
14 febbraio 2026, capitale dell’Azerbaigian, città di Baku.
Di buon mattino, accanto alle “Torri di Fuoco”, sono salito sull’autobus “numero 10”…
Alla mia destra, il messaggero del mondo; la “Torre della Televisione”, alla mia sinistra, le “Torri di Fuoco”…
Scendendo, alla mia destra: il “Viale dei Martiri”, la moschea, la funicolare, la casa dell’eroe Ziya Bunyadov, il “Teleteatro”…
Poi una discesa; strada pietrosa, accidentata… il caffè “Yolki-palki”, via Sheikh Shamil, “Piazza Azneft”, di nuovo alla mia destra il Mar Caspio azzurro, alla mia sinistra “Le quattro stagioni”…
Ancora alla mia sinistra resta la “Torre della Fanciulla”… nel suo grembo le ferite degli anni; la chiesa del Santo Apostolo Bartolomeo, in lontananza; all’incrocio tra via Pervomayski e Karqanov, la sinagoga degli ebrei, proprio accanto la moschea di Kerbalai Abdullah, poco dopo, separatamente, la sinagoga degli ebrei di montagna…
Mentre questi pensieri mi attraversano, l’autobus gira verso il centro della città – mi separo da “Neftyannik”, la mia “dagli occhi azzurri” resta indietro…
“Dinamo” e “API” restano alla mia destra, “Dzerjinski”, “i 26”, la Biblioteca Nazionale cadono alla mia sinistra…
Alla mia destra resta il teatro della canzone di Rashid Behbudov… Alla sinistra, nel punto più vivo di via Nizami – proprio nel centro di Baku – la Chiesa di San Gregorio… alla mia destra – in via 28 Maggio (ex Telefonnaya) – si erge la chiesa luterana come un vero “Salvatore”…
Attraversiamo velocemente via 28 Maggio, giriamo a destra da Mirza Agha Aliyev, davanti al Conservatorio resta Uzeyir bey, di fronte alla Banca Nazionale resta il Grande Leader, rimasti dietro, a sinistra…
Davanti alla stazione metro 28 Maggio l’autobus si ferma un poco… Alla mia destra resta “AZI”, alla mia sinistra la “Stazione”… Chi sale, sale; chi scende, scende… Continuiamo il nostro cammino…
Da via Pushkin giriamo a destra; alla mia sinistra resta il grande Samad Vurgun, alla mia destra il luogo dell’“Hotel Baku”…
“Fermata! Numero 10! Fermata!” Come se l’autista avesse sentito la mia voce, aumenta la velocità…
Torniamo di nuovo a “Neftyannik”… Pushkin resta alla mia sinistra, “Domsovet” alla mia destra…
Arriviamo al porto marittimo e giriamo a sinistra, il Mar Caspio azzurro resta alla mia destra… In lontananza, nel grembo del mare, si lava il Sole! L’occhio azzurro del mio Mar Caspio si è trasformato in un bacino di sangue!
Arriviamo al Parco della Vittoria e giriamo a sinistra, l’Arco della Vittoria resta alla mia destra, dietro…
Andiamo dritti, sempre dritti… Dal luogo del ponte Gagarin – passiamo per via Afiyaddin Jalilov…
Il reparto maternità resta a destra, l’ospedale dei petrolieri alla mia sinistra…
Il mio antenato Shah Khatai resta alla mia sinistra, il tribunale della giustizia alla mia destra…
Procediamo dritti lungo il viale Khojaly… Alla mia sinistra la metro Khatai, alla mia destra il tempio dei chimici; Mendeleev, Mammadaliyev – c’è una somiglianza…
Andiamo dritti, dritti… Dietro, a sinistra; la statua della donna che offre il suo bambino a Dio, gridando, resta indietro…
Ancora verso il Caspio… Il Sole rosso vivo arrossisce all’orizzonte… Il petto della notte si squarcia… Le braccia del bagliore rosso si distendono nel grembo della notte, il cielo assume un colore strano – una miscela di blu e rosso…
Voglio vedere il cielo più da vicino: “Fermati, fermati!” – dico all’autista… Con la scusa della fermata non vuole fermarsi…
Mi avvicino alla porta, porto la mano alla bocca, fingo di avere la nausea… L’autista ferma subito l’autobus.
Scendo e salgo subito sull’“11”… La mia anima cammina verso il mare…
Il cielo è limpido, l’aria leggermente gelida… La brezza dell’alba soffia dal mare sul mio volto.
Alla mia sinistra, proprio davanti, molto vicino, una stella luminosa cattura il mio sguardo… Vado verso il mare e arrivo proprio accanto.
È un edificio strano; una colonna si slancia verso il cielo… In cima brilla come una stella il “simbolo della vita”…
Ha preso colore dal Sole; né rosso, né rosa, né arancione… Il suo colore è molto strano, proprio come il mondo stesso…
Vado verso il mare, sulla mia strada siede una vecchia donna, avrà ottant’anni, mal vestita… Davanti a lei 3-4 limoni gialli, 5-6 mazzi di prezzemolo…
— Che edificio è questo, signora? – chiedo alla vecchia. Nel chiarore dell’alba si illumina anche il suo volto…
— Non sono io la signora, ecco, è quella! – dice — — È la Chiesa dell’Immacolata Concezione della Beata Vergine Maria…
14 février 2026, capitale de l’Azerbaïdjan, ville de Bakou.
Très tôt le matin, depuis près des « Tours de Flamme », je suis monté dans le bus « numéro 10 »…
À ma droite, le messager du monde ; la « Tour de Télévision », à ma gauche, les « Tours de Flamme »…
À mesure que nous descendons, à ma droite : l’« Allée des Martyrs », la mosquée, le funiculaire, la maison du héros Ziya Bünyadov, le « Téléthéâtre »…
Puis, un chemin pierreux et irrégulier… le café « Yolki-palki », la rue Cheikh Shamil, la « place Azneft », de nouveau à ma droite la mer Caspienne bleue, à ma gauche « Les Quatre Saisons »…
Encore à ma gauche se trouve la « Tour de la Vierge »… En son sein, la blessure des années ; l’église du saint apôtre Barthélemy, au loin ; à l’intersection des rues Pervimayski et Karganov, la synagogue juive, juste à côté la mosquée de Kerbalayi Abdullah, un peu plus loin, une autre synagogue des Juifs des montagnes…
Pendant que tout cela traverse mon esprit, le bus tourne vers le centre-ville — je me sépare de « Neftyannik », mon « aux yeux bleus » reste derrière…
« Dinamo » et « API » restent à ma droite, « Dzerjinski », « 26 commissaires », la Bibliothèque nationale restent à ma gauche…
Le théâtre de chansons de Rashid Behbudov reste à ma droite… À gauche, au point le plus animé de la rue Nizami — en plein centre de Bakou — l’église Saint-Grégoire…
À ma droite — dans la rue du 28 Mai (ancienne Telefonnaya) — l’église luthérienne s’élève comme un véritable « Sauveur »…
Nous traversons rapidement la rue du 28 Mai, tournons à droite depuis Mirza Agha Aliyev, en face du Conservatoire reste Uzeyir bey, devant la Banque nationale, le Grand Leader reste derrière à gauche…
Le bus s’arrête un instant devant le métro 28 Mai… À ma droite « AZI », à ma gauche la « Gare »… Montent ceux qui montent, descendent ceux qui descendent… Nous continuons notre route…
Nous tournons à droite depuis la rue Pouchkine ; à ma gauche reste le grand Samad Vurgun, à ma droite, l’emplacement de l’« Hôtel Bakou »…
Avance, « numéro 10 » ! Avance ! Comme si le conducteur avait entendu ma voix, il accélère…
Nous ressortons de nouveau vers « Neftyannik »… Pouchkine reste à ma gauche, « Domsovet » à ma droite…
En arrivant au « Port Maritime », nous tournons à gauche, la mer Caspienne bleue reste à ma droite… Au loin, dans le sein de la mer, le Soleil se baigne. L’œil bleu de ma Caspienne est devenu rouge comme le sang !
En arrivant au Parc de la Victoire, nous tournons à gauche, l’arc de la Victoire reste à droite, derrière…
Nous continuons tout droit, tout droit… Depuis l’endroit du pont Gagarine — nous passons par la rue Afiyaddin Jalilov…
La « maternité » reste à droite, l’hôpital des pétroliers à ma gauche…
Mon ancêtre, le shah Jataï, reste à ma gauche, le tribunal à ma droite…
Nous avançons tout droit sur l’avenue Joyalı… À ma gauche le métro Jataï, à ma droite le temple des chimistes ; Mendeleïev, Məmmədəliyev — il y a une similitude…
Nous continuons tout droit, tout droit… À gauche, en arrière ; reste la statue de la femme qui offre son enfant à Dieu, qui implore…
De nouveau, nous allons vers la Caspienne… Le rouge intense du Soleil embrase l’horizon… La poitrine de la nuit se déchire…
Les bras de la lueur rouge s’étendent vers le sein de la nuit, le ciel prend une couleur étrange — un mélange de bleu et de rouge…
Je veux voir le ciel de plus près : — Arrête, arrête ! — dis-je au conducteur… Il ne veut pas s’arrêter, prétextant l’arrêt…
Je m’approche de la porte, porte la main à ma bouche, feins la nausée… Le conducteur arrête immédiatement le bus.
Aussitôt, je monte dans le « numéro 11 »… Mon âme marche vers la mer…
Le ciel est complètement dégagé, l’air légèrement frais… La brise de l’aube souffle de la mer vers mon visage.
À gauche, juste devant moi, très près, une étoile brillante attire mon attention…
Je vais vers la mer et j’arrive juste à côté. C’est un bâtiment étrange ; une colonne s’élève vers le ciel… À son sommet, comme une étoile, brille le « symbole de la vie »…
Il a pris la couleur du Soleil ; ni rouge, ni rose, ni orange… Sa couleur est très étrange, comme le monde lui-même…
Je continue à marcher vers la mer, sur mon chemin, une vieille femme est assise, elle doit avoir environ quatre-vingts ans, ses vêtements sont usés…
Devant elle, 3–4 citrons jaunes, 5–6 bouquets de persil…
— Quel est ce bâtiment, madame ? — demandé-je à la vieille…
Dans la pénombre de l’aube, elle aussi s’illumine… — Madame, ce n’est pas moi, c’est elle ! — dit celle à la barbe blanche — moi aussi je m’illumine…
— C’est l’Église de l’Immaculée Conception de la Sainte Vierge Marie… — que Dieu la bénisse…
February 14, 2026, The capital of Azerbaijan, The city of Baku.
Early at dawn, Passing by the Flame Towers, I boarded bus “Number 10”…
On my right, the herald of the world – the Baku TV Tower, On my left, the Flame Towers…
As we descended, On my right – Martyrs’ Lane, A mosque, the funicular, The house of hero Ziya Bunyadov, The Teletheater…
Then the slope begins; A stony, rugged road… “Yolki-Palki” café, Sheikh Shamil Street, Azneft Square, Again on my right – the blue Caspian Sea, On my left – “Four Seasons”…
Again on my left remains the Maiden Tower… Bearing the wounds of centuries in its bosom; The Church of Saint Bartholomew, Far away; At the intersection of Pervomayskaya and Karganov streets – a Jewish synagogue, Right beside it the Karbalayi Abdullah Mosque, A little further – the Mountain Jews’ synagogue…
All this in my thoughts as the bus turns toward the city center – I leave “Neftyannik,” My “blue-eyed one” stays behind…
“Dinamo” and the Pedagogical Institute remain on my right, “Dzerzhinsky,” “26 Commissars,” the National Library fall to my left…
The Song Theatre of Rashid Behbudov remains on my right… On the left, in the busiest part of Nizami Street – In the very heart of Baku – The Church of Saint Gregory…
On my right, on 28 May Street (former Telefonnaya), The Lutheran church stands like a true “Savior”…
We swiftly pass 28 May Street, Turn right from Mirza Agha Aliyev Street, In front of the Conservatory stands Uzeyir Hajibeyov, Opposite the National Bank – the Great Leader, Remain behind on the left…
The bus pauses briefly in front of 28 May metro station… On my right – “AZI,” on my left – the Railway Station… Passengers get on, others get off… We continue our journey…
Turning right from Pushkin Street; On my left remains the great Samad Vurgun, On my right – the former site of “Baku Hotel”…
“Move on, Number 10! Move!” As if the driver hears my voice, He accelerates…
We return again to “Neftyannik”… Pushkin remains on my left, “Domsovet” on my right…
Reaching the Seaport, we turn left, The blue Caspian remains on my right…
Far away, in the embrace of the sea, the Sun is bathing! The blue eye of my Caspian turns into a bowl of blood and life!
We reach Victory Park and turn left, The Victory Arch remains behind on my right…
We go straight, straight… Passing where Gagarin Bridge once stood – Along Afiyaddin Jalilov Street…
The maternity hospital remains on the right, The Oil Workers’ Hospital on my left…
My shah ancestor Shah Ismail Khatai remains on my left, The Court of Justice on my right…
We go straight along Khojaly Avenue… On my left – Khatai metro, On my right – the temple of chemists; Mendeleev, Mammadaliyev – there is a resemblance…
We go straight, straight… Behind on the left; A statue of a grieving woman Who entrusted her child to God…
Again we move toward the Caspian… The crimson Sun reddens at the horizon… The chest of night is torn open…
The crimson rays stretch into the arms of night, The sky takes on a strange hue – A blend of blue and red…
I want to see the sky more closely: “Stop, stop!” I say to the driver…
He does not want to stop, using the excuse of the stop… I approach the door, bring my hand to my mouth, Pretend to feel nauseous…
The driver quickly stops the bus. Immediately, I “board bus number 11”…
My soul walks toward the sea… The sky is crystal clear, the air slightly frosty… The dawn breeze touches my face from the sea…
On the left, right in front of me, very close, A bright star catches my eye…
I walk toward it, reach right beside it. A strange building; a column rises into the sky… At its top shines like a star – the “symbol of life”…
It has taken color from the Sun; Neither red, nor pink, nor orange… Its color is very strange, Just like the world itself…
I walk toward the sea, On my path sits an old woman, Perhaps eighty years old, Poorly dressed…
In front of her – 3–4 yellow lemons, 5–6 bunches of parsley…
“What building is this, ma’am?” I ask the old woman.
In the dim light of dawn, she awakens… “I am not the lady, look, there she is!” – my bearded self awakens too…
“It is the Church of the Immaculate Conception of the Blessed Virgin Mary…” – may I be your sacrifice…
14 fevral 2026-cı il, Azərbaycanın paytaxtı, Bakı şəhəri. Sübh tezdən “Alov Qüllələri”nin yanından Əyləşdim “10 nomrə”yə… Sağımda dünya carçısı; “Teleqüllə”, Solumda “Alov Qüllələri”… Aşağı düşdükcə, Sağımda; “Şəhidlər xiyabanı”, Məscid, funikulyor, Qəhrəman Ziya Bünyadovun evi, “Teleteatr”…. Sonra qnbərlik; Daşlı, kələ-kötür yol… “Yolki-palki” kafesi, Şeyx Şamil küçəsi, “Azneft meydanı”, Yenə sağımda Mavi Xəzər, Solumda “İlin dörd fəsli”… Yenə solumda qalır “Qız Qalası’… Qoynunda illərin yarası; Müqəddəs Həvari Varoflomey kilsəsi, Uzaqda; Pervimayski və Karqanov küçələrinin kəsişməsində yəhudilərin sinaqoqu, Düz yanında Kərbəlayi Abdullah məscidi, Bir az sonra Dağ Yəhudilərin sinaqoqu ayrıca… Bunlar düşüncəmdə avtobus burulur şəhərin mərkəzinə – ayrılıram “Neftyannik”dən, “Mavi gözlüm” qalır arxada… “Dinamo” və “APİ” qalır sağımda, “Dzerjiniski”, “26-lar”, Milli Kitabxana düşür soluma… Rəşid Behbudovun mahnı teatrı qalır sağımda… Solda Nizami küçəsinin ən qaynar yerində – Bakının düz mərkəzində – Müqəddəs Qriqori Kilsəsi…. sağımda – 28 may küçəsində (keçmiş Telefonnaya) yerləşən lüteran kilsəsi dayanıb əsl “Xilaskar” kimi… 28 may küçəsini sürətlə keçib, Mirzə Ağa Əliyevdən dönürük sağa, Konservatoriyanın qarşısında Üzeyir bəy, Milli Bankla üzbəüz Ulu Öndər qalırlar, Solda arxada… 28 may metrosunun qarşısında azca dayanır avtobus… Sağımda qalır “AZİ”, solumda “Vağzal”… Minən minir, düşən düşür… Davam edirik yolumuza… Puşkin küçəsindən dönürük sağa; Solumda qalır dahi Səməd Vurğun, Sağımda “Bakı mehmanxası”nın yeri.. Yeri, “10 nömrə”! Yeri! Sanki sürücü eşidib səsimi Artır sürəti… Yenidən çıxırıq “Neftyannik”ə… Puşkin qalır solumda, “Domsovet” sağımda… “Morvağzal”a çatıb dönürük sola, Mavi Xəzər qalır sağımda… Uzaqda, dənizin qoynunda yuyunur Günəş! Mavi Xəzərimin mavi gözü qan canağına dönüb! Zəfər parkına çatıb sola dönürük, Zəfər tağı qalır sağımda, arxada… Düz gedirik, düz… Qaqarin körpüsünün yerindən – Afiyəddin Cəlilov küçəsindən keçirik… “Raddom” qalır sağda, Neftçilər xəstəxanası solumda… Şah babam Xətai qalır solumda, Ədalət məhkəməsi sağımda… Xocalı xiyabanı ilə düz gedirik, düz… Solumda Xətai metrosu, Sağımda kimyaçılar məbədi; Mendeleyev, Məmmədəliyev – oxşarlıq var… Düz gedirik, düz… Solda arxada; Körpəsini Tanrıya pay verən, Fəryad edən qadın heykəli qalır… Yenə üzü Xəzərə gedirik… Al qırmızı Günəş üfüqdə qızarır… Gecənin bağrı sökülür… Al qırmızı şəfəqin qolları uzanıb gecənin qoynuna, Səma qəribə rəngə çalır -mavi ilə qırmızının qarışığı… Səmanı daha yaxından görmək istəyirəm: -Saxla, saxla – deyirəm sürücüyə… Dayanacağı bəhanə edib, saxlamaq istəmir… Qapıya yaxınlaşıb əlimi ağzıma aparıram, Öyümək imitasiya edirəm… Tez saxlayır sürücü avtobusu. Həmən minirəm “11 nömrə”yə… Üzü dənizə addımlayır ruhum… Səma tərtəmiz, hava azca ayaz… Sübhün mehi dənizdən vurur üzümə. Solda qarşımda, lap yaxında, Parlaq bir ulduz sataşır gözümə… Üzü dənizə gedib, çatıram düz yanına. Qəribə binadır; bir sütun millənib göyə… Lap ucda ulduz kimi parlayır “həyat simvolu”… Günəşin rəngindən rəng qatıb rənginə; Nə qırmızı, nə çəhrayı, nə narıncı… Çox qəribədir rəngi, Lap dünyanın özü kimi… Gedirəm üzü dənizə, Yolumun üstündə qoca qadın oturub, Olar, səksən yaşı, Nimdaşdır üst-başı… Qarşısında 3-4 sarı limon, 5-6 dəstə cəfəri… -bu nə binadır, ay xanım? – soruşuram qarıdan. Sübhün alaqaranlığında eyni açılır qadının… -xanım mən deyiləm, bax, odur! – ay saqqalı ağarmış – mənim də eynim açılır… -Müqəddəs Bakirə Məryəmin Məsum Hamiləliyi Kilsəsidir… – başına dönüm… 14 fevral 2026. Bakı. (06:41) Müəllif: Zaur USTAC
