18.12.2025 (“Gündəlik”dən sətirlər) Bu gün Respublikanın Əməkdar artistı mərhum Yadigar Muradovun ad gününə həsr olunmuş tədbirdə iştirak etdim. O, düz bir ay əvvəl- noyabrın 18-də 67 yaşında rəhmətə gedib. Yadigar bəy 1958-ci ildə dekabr ayının 18-də Ağdam rayonunun Novruzlu kəndində dünyaya göz açıb. O, xalq arasında həm də özünün yaratdığı obrazla- Aşıq Yedigar kimi tanınırdı. Yadigar Muradov Şuşa Dövlət Musiqili Dram Teatrı yaradılandan onun direktoru olub.Teatrın bu günəcən fəaliyyət göstərməsində onun rolu danılmazdır. Şuşa Teatrı vaxtilə mənim yaradıcılığıma da müraciət edib, “Ağıllı adam” pyesimi tamaşaya hazırlayıb, DGT (ТЮЗ)-in səhnəsində nümayış etdirib. Teatr sonralar da mənim pyeslərimi tamaşaya qoymaq istəyində olub, amma şətaitsizlik, binasızlıq və digər səbəbindən bu istək baş tutmayıb. Şükürlər olsun, indi Teatrın Bakıda öz binası var. Əminik ki, tezliklə azad Şuşada gözəl ənənələrlə zəngin olan Şuşa Dövlət Musiqili Dram Teatrı öz fəaliyyətini davam etdirəcək. Teatrın yaradıcısı Yadigar Muradovu ehtiramla andıq, onun quruluş verdiyi “Dağılan tifaq” (Ə.Haqverdiyev) tamaşasına baxdıq. Yerin cənnət olsun, sənətkar.
Yasaq düşüncələr Fərqli olmaq dar ağacına belə əyləncə kimi baxmaq deməkdir. Sənin bədənin dünyadan köç edir, amma sən bunun fərqində ola-ola bunu qəbul edirsən. Tarix boyunca istənilən yaş dövründə ən dərin hiss və arzularını dilə gətirməyə çəkinən adamlarla zəngin olub Yer kürəsi. Bu, neçə illər sonra da belə davam edəcək. Çünki insan beyni öz həyatını bəzən öz əleyhinə kodlaşdırır. Yasaq istəklər insanları həyata daha sıx bağlayır, etiraz ediləcək dərəcədə baş verən hadisələr daha çox diqqət cəlb edir. Günah hər zaman ağrılı və qorxulu görünsə də, heç bir bəşər övladı onu etməkdən çəkinmir. Etdikdən sonra isə vicdanını rahatlatmaq üçün müxtəlif üsullara əl atmağa çalışır. Kimisi məscidin qapılarına üz tutur, kimisi evində səcdəyə qapılır, kimisi kilsəyə gedir, başqa biri gizli-gizli xeyir işlərlə məşğul olur ki, etdiyi hər hansı yanlış bir işi ört-basdır etsin. Maraqlıdır, bu vicdanın səsidirmi, yoxsa qorxunun yaratdığı saxtakarlıqdımı? Həyatda ən qiymətli varlıq nədir, görəsən? Tanrı, valideyn, övlad, sərvət, yoxsa mücərrəd bildiyimiz şeylər – dostluq, sevgi, zaman, ədalət, ağıl, təfəkkür, idrak?.. Bu siyahını o qədər əlavələrlə davam etdirmək olar ki, sayı-hesabı bitməz. Amma yenə də yasaqlar, “olmazlar” həyatımızdan əsla çıxmayacaq. Çünki yasaq düşüncələrin mənbəyi elə öz beynimizin məhsuludur. Zehnimiz bizi həmişə qorumaqla yanaşı, ağılsızlıqlara da sürükləyir. Etdiyimiz hər hansı bir səhvə istənilən şəkildə bəraət qazandırmaqla ömrümüzün çox hissəsi keçir. Keçmiş dövrün qalığı olan qadın yasaqları və qadağaları bir çox ölkələrdə hələ də qanuni şəkildə və ya birtərəfli olaraq qanunsuz formada ölkədaxili qaydaların, qərarların hegemonluğunu təsdiqləyir. Yasaqlar olmadan yaşamaq necə olardı, görəsən? Cəmiyyətə xaos kimi təqdim olunan hal-hazırkı mühit, ictimai-sosial vəziyyət, insanlar arasındakı münasibətlərdə yasaqların aradan qalxması şəxsi fikirlərin, şəxsi azadlıqların daha çox qabardılaraq gündəmə gətirilməsinə, bir çox şeylərin haqlı olmaya-olmaya haqq qazandırılıb normal səviyyədə təqdim edilməsinə səbəb olur. İnsan düşünən, idrak edən varlıq olduğu üçün öhdəsinə yaratmaq və öyrətmək kimi missiyalar qoyulur. Hər kəs yaratmağa və ya öyrətməyə sahib bacarıqla dünyaya gəlirmi? Xeyr, mümkün deyil. Bəzən indiki dövr üçün aktual olan problemlərdən danışanda kitab sektorundakı ciddi narahatlıqlar yada düşür. İnsanları vicdanları ilə sınağa çəkərək hədələmək, qorxutmaq həmişə asan olub. Ona görə də istədikləri sözləri, arzuları, hətta xəyalları belə ya utana-utana deyiblər, ya da elə sadəcə xülya kimi təsəvvür ediblər, yaxud da kitablarla ovudublar özlərini. “Doğru sözü deyəni daş-qalaq edərlər” deyə söz yayılan cəmiyyətdə insan çətin ki, öz arzu-istəklərini asanlıqla gerçəkləşdirə bilsin. Hətta arzu-istək bir yana, haqqı olanı tələb etmək hüququndan belə məhrum edilir. Söz azadlığının ancaq kağız üzərində, formal şəkildə mövcud olduğu bir toplumda yaşamaq və bu toplumun bir üzvü olmaq həddindən artıq böyük iradə tələb edir. Mən bu yazımda Şərq qadınlarının duyğularının kor, kar, lal, əlil qaldığı bir dövrü təsvir etmək istərdim. İstənilən ailələrdə “cəmiyyət nə deyər, qohum-əqrəba nə deyər” düşüncəsi ilə doğulan, tərbiyə edilən qız övladları yaşayır. Onların beyninə təlqin olunan, “günah keçisi” adlanan bu düşüncələr və qadağalar vaxtından əvvəl ruhlarının qocalmasına, özlərini yalnız ana, bacı, qız övladı kimi görmələrinə səbəb olur. Amma qadın yaradıcıdır, doğaraq artandır, öyrədəndir, sağaldandır, yaraları sarandır və s. Cəmiyyətdə və ailədə müxtəlif rollarda çıxış edən qadının ana təbiətdən tək istəyi var: gənc qalmaq, sevgi ilə bəslənmək, çəkdiyi ağrı-acıları gördüyü hörmət və qayğı ilə unutmaq, unudulmamaq. Bəli, unudulmamaq… Yasaqlar qadınların mövcudluğunu unudur. Onların bəzən “zərif cins” olmaları ön plana çıxarılır və cəmiyyətə sərf edilən tərəfdən baxılaraq ictimaiyyətə təqdim olunur. Qadınların əksəriyyətinin qorunmağa, ailədə saxlanılmağa, müəyyən qadağa çərçivəsində qalmağa məcbur edildiyi bir toplumla eyni torpağı, havanı bölüşdüyümüz üçün təəssüf hissi keçirirəm. Bu cəmiyyətdə qadın sevə bilməz, əl-ələ tutub hardasa oturub söhbət edə bilməz. Rəfiqələri ilə dostluq bağı qurduğu zaman mütləq rəfiqələri ədəb-ərkan, mənəviyyat, tərbiyə testindən keçmiş olmalıdır; əks halda həmin adamlar qadını uçuruma aparacaq. Yaddan çıxan bir şey var: heç kim heç kimə öz iradəsindən artıq təsir edə bilməz. Qadınlara qarşı qoyulmuş şəxsi qərəzli, dolu, hesablı, çıxarlı — səhv olsa belə — bu yasaqlar istənilən kişinin zəifliyini göstərir. İndiki dövrdə əksər kişilər həm psixoloji, həm də maddi cəhətdən zəif olduqlarını məhz ailədə qoyduqları fərqli tərz qadağalara sığınaraq sübut edirlər. Sevgi, hörmət, anlayış olmayan istənilən mühitdə yasaq düşüncələr çıxış yoluna çevrilir. Bu “çıxış yolu”nun qapısını bağlamaq isə özünə hörmət edən, özünü sevən, dəyərini ayaq altına atmayan qadınlara düşər. Qorxma… Sən qadınsan, kölə deyilsən. Haqqını kiminsə tapdalamasına izin vermə. Sən həyat yoldaşısan, həyat isə müştərəkdir. Bölüşüncə azalar dərd, ağrı. Sən dostsan, rəfiqəsən – istər kişi ilə, istərsə də qadınla dostluq bağı qura bilərsən. Sən övladsan – istədiyin peşəni, istədiyin insanı sərbəst və özgüvənli şəkildə seçmək haqqın var. Unutma… Sən səni sevənlər üçün baş tacısan. İzin vermə ayaq altına sərsinlər səni. Öz yerini özün müəyyən etmədikcə, üstünə uzadılan dilin ölçüsünü bilməyən sahiblər daha da çoxalacaq. Seçimlərini düzgün etdiyin təqdirdə bütün yasaq düşüncələrin qara tilsimi qırılacaq, üzərindəki hökmünü itirəcək və qadınlar xoşbəxt dünya sakinlərinə çevriləcək.
USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Boz Qurda sadiq xristian qaqauzlar Qaqauziya Moldovanın tərkibində muxtar respublikadı. Qaqauzlar oğuz mənşəli türk xalqıdı. “Qaqauz” sözünün etimoloji mənası isə “gök-oğuz” deməkdi.
Bizans mənbələrinə görə qaqauzlar Balkanlara və indiki Ukrayna bölgəsinə təxminən, 11-ci əsrdə Asiyadan köç edən oğuz tayfalarındandı. Türkdilli xalqların oğuz qrupuna aid olan qaqauzlar peçeneqlər və qıpçaqlarla da qarışmışlar.
Keçmiş postsovet məkanında 700 mindən çox qaqauz yaşayır. Onların əksəriyyəti Moldovanın cənubunda yerləşən Bucak bölgəsində məskunlaşıb. Qaqauz kəndləri Ukrayna, Rumıniya, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Kabardin-Balkarda, eləcə də Ukraynanın Odessa və Zaporojye quberniyalarında yerləşir. Moldovadakı Qaqauz muxtariyyətindən əlavə, Kişinyovda 8000, Benderdə 1600, Dnestr çayının şimal sahilində 3300, Balkanlarda, Bolqarıstan və Yunanıstanda isə təxminən 20 min qaqauz yaşayır.
Qaqauzlar dini inanc etibarı ilə xristianlığın parvoslav qoluna aiddirlər.
XI əsrdə Balkanlara köç edən qaqauzlar pravoslav xristianlığı qəbul etmiş, daha sonra isə Osmanlı imperiyasının tərkibində yaşamışlar. 18-19-cu əsrlərdə bolqarların təzyiqinə tab gətirə bilməyən qaqauzlar 1750-1846-cı illərdə Dunay çayı (Tuna çayı) vasitəsilə Rusiyaya köç edərək Dunay bölgələrində, həmçinin Bessarabiyada (1801-1812) məskunlaşmışlar. Hazırda Moldovada yaşayan qaqauzların bir hissəsi 19-cu əsrin əvvəllərində türk-rus müharibələri zamanı Bolqarıstandan Moldova ərazisinə köç etmişlər. Qaqauzlar müxtəlif tarixi dönəmlərdə Osmanlı imperiyasının, çar Rusiyasının, Rumıniyanın və SSRİ-nin tərkibində yaşayıblar.
Qaqauziya hazırda Moldovanın tərkibində muxtar respublika statusundadı.
“Bozqurd adına and olsun!” – bu ifadə qaqauzların ən qutsal, ən sərt andıdı. Heç də təsadüfi deyil ki, qaqauz xalqının totemi canavardı. Onların qədim inancına görə, qaqauz xalqı boz qurddan törəyib. Boz qurdla bağlı inanclar, çoxlu deyimlər və rəvayətlər qaqauz folklorunda geniş yer almaqdadı. Qaqauz ulusunda canavar öldürülə bilməz. Qurdun adı, ehtiram olaraq, astadan, yavaş səslə deyilir. Canavar dişi qaqauz kişilərinin ən sevimli amuletidir.
Payız fəslində qaqauz xalqı canavar bayramları keçirir. Bu törənlər “Qurd həftəsi” kimi də tanınır. “Qurd həftəsi”ndə qadınlar gündəlik işlərə, yun əyirmə, toxuculuq, tikiş və digər məşğuliyyətlərinə ara verirlər. Kişilər vacib olmadıqca evdən çıxmamağa çalışırlar. Qədimdə qurd törəni günlərində insanlar biri-biri ilə bayramlaşmaq, bayram payı göndərmək üçün evlərin bacalarını örtmürdülər.
Qaqauzlar qədim türk inanclarından başqa xristianlıqdan gələn dini ritualları da qeyd edirlər. Məsələn, Müqəddəs Andrey günündə kilsədə dualar edir, pis ruhlardan qorunmaq üçün qapılara sarımsaq və ya ətirli otlar sürtürlər.
Qaqauz toylarına möhtəşəm el şənliyi də demək olar. Adətə görə gəlin toyda yaşıl paltar geyinir. Tül və örtük əvəzinə gəlinin saçlarına məsumluq rəmzi kimi ətirşah gülü toxuyurlar. Toylar bir qayda olaraq, üç gün davam edir və böyükdən-kiçiyə hamı orada şənlənir.
Qaqauzların “mani” adlandırdığı dörd misralı folklor şeir nümunələri Azərbaycan bayatılarıyla çox yaxın, hətta bəzən əkizdirlər. Bir çox türk xalqlarında olduğu kimi qaqauzlarda da “Koroğlu”, “Aşıq Qərib”, “Əsli-Kərəm”, “Arza-Qəmbər” dastanları, eləcə də Nəsrəddin lətifələri dillər əzbəridi. Bütün bunlarla bərabər, onların coğrafi məskənləri və son əsrlərdəki tarixi taleləri ilə bağlı, başqa türk xalqlarında olmayan folklor nümunələri də mövcuddur. Bunlardan “Sevastopol türküsü”nü, 1877-1878-ci illərin Osmanlı-Rus müharibəsinə aid dastanları, 1828-ci il Vama müharibəsinə həsr olunmuş dastanı və Türkiyədə də populyar olan “Yəmən türküləri”ni göstərmək olar.
Qaqauz dilinin özəlliklərinə gəldikdə isə, bir neçə məqamı qeyd etmək istərdik. Qaqauz türkcəsində bəzən bizdə işlənən eyni sözdəki “h” səsi düşür. Məsələn, onlar “hava” sözünü “ava”, “haçan” sözünü “açan”, “həm” sözünü “əm” kimi səsləndirirlər. Saitlə başlayan bəzi sözlərdə isə, əksinə, başlanğıca “h” səsi əlavə edərək, məsələn, “anbar” yox “hanbar”, “ayaq” yox “haylaq” deyirlər. Qaqauzlar bir də “ğ” səsini, ümumiyyətlə, işlətmir, məsələn, “dağlar” yerinə “daalar”, “ağladım” yerinə “aaladım” deyirlər. Bəzən sözün əvvəlində və ortasında “y” səsi düşür. Məsələn: “yeddi” – “eddi”, “yemək” –“emək”, “yer” – “er”, “yemiş” – “emiş”.
Ümumiyətlə, qaqauz türkcəsi Azərbaycan türkcəsinə daha yaxındı. Onlarda da bəzən “lar”, “lər” kimi cəm şəkilçilərinin yerinə “nar”, “nər” işlənir. Məsələn, “insanlar” yox “insannar”, “onlar” yox “onnar”, “fincanlar” yox “fincannar” və sair.
Tarixən digər türk xalqlarında, eləcə də canavarlarda olduğu kimi qaqauzlarda da monoqam ailə tipi (birərlilik, birarvadlılıq) mövcuddu. Qaqauz kişisi və qadınları ailəsinə sadiq, xalqına və adət-ənənələrinə bağlı insanlardı. Qurd törəsi qaqauzların yaşam tərzinə, ailə və icma qaydalarına birbaşa təsir edib.
Beləliklə, bu qədim türk xalqı əsrlər boyu öz kimliyini, milli, mədəni varlığını günəşli Moldova torpaqlarında qoruyub saxlamaqdadı.
Folklor İnstitutunda İraq-türkman xoyratlar toplusu nəşr olunub
AMEA Folklor İnstitutunun Elmi şurasının qərarı ilə “Usta söyləyicilərin repertuarı” seriyasının III cildi nəşr olunub. Yeni nəşr İraq-türkman xoyratçısı İbrahim Rauf Tərzidən qeydə alınmış xoyrat nümunələri əsasında tərtib edilib.
Toplu ənənəvi folklor toplama təcrübəsində mühüm yeniliyi ilə diqqət çəkir. Belə ki, kitaba daxil edilən folklor nümunələri ilk dəfə olaraq İnternet üzərindən, rəqəmsal ünsiyyət vasitəsilə söyləyicidən qeydə alınıb. Bu yanaşma müasir folklorşünaslıq üçün yeni metodoloji imkanlar açır.
Kitabda xoyrat nümunələri elmi prinsiplər əsasında sistemləşdirilərək “Əski xoyratlar”, “Müəllifli xoyratlar”, “Yengi xoyratlar”, “Qarşılıqlı xoyratlar”, “Söyləyicinin müxtəlif xoyrat üsulları ilə oxuduğu mətnlər”, “Hekayəli xoyratlar”, “Xoyratçılar, sənətçilər və xoyrat məclisləri” başlıqları altında təqdim olunub. Bununla yanaşı, topluya “Əlavələr” bölməsi də daxil edilib. Həmin bölmədə “Rəvayətlər”, “Lətifələr”, “Deyim, atalar sözü, alqışlar”, “İlahi və qəzəllər”, “Türbə, təkkə və yer-yurd adları ilə bağlı mətnlər”, “Etnoqrafik mətnlər” yer alır. Kitab “Sözlük və şərhlər” bölməsi və xoyrat ifaçılarına aid fotoşəkillərlə tamamlanır.
Topluda təqdim olunan materialların böyük əksəriyyəti İraq-türkman xoyratlarından ibarətdir. Azərbaycanda İraq-türkman folkloruna dair ayrıca nəşrlər mövcud olsa da, yalnız xoyrat janrını əhatə edən xüsusi toplunun indiyədək nəşr olunmaması bu kitabın aktuallığını daha da artırır. Xoyratların bir çoxunun variantları ilə birlikdə verilməsi nəşrin əsas üstünlüklərindən biridir. Bəzi nümunələrdə 10-dək variantın ardıcıl təqdim olunması xoyratların variantlaşma mexanizmini izləməyə imkan yaradır.
Topluda yer alan müəllifli xoyratlar folklorşünaslıqda mövcud olan “müəllifli bayatılar variantlaşmır” fikrinə yenidən baxılmasının zəruriliyini ortaya qoyur. Variantlaşma prosesi müəllifli mətnlərin zamanla xalq yaradıcılığına çevrildiyini nümayiş etdirir və bu baxımdan kitab tədqiqatçılar üçün mühüm elmi material təqdim edir.
Xoyratların musiqi ilə sıx bağlılığı nəzərə alınaraq, İbrahim Rauf Tərzinin peşəkar xoyratçı olması nümunələrin hansı xoyrat üsulu və ya üsulları ilə ifa edildiyi barədə məlumatların verilməsinə də şərait yaradıb. Qarşılıqlı xoyratların, yəni deyişmə bayatıların silsilə şəklində təqdim olunması, onların xalq bayatısı və ya müəllifli xoyrat kimi təsnif edilməsi də nəşrin diqqətçəkən cəhətlərindəndir. Hekayəli xoyratlar, mətnlərin konteksti və funksiyasının dəqiqliklə göstərilməsi, eləcə də izah və şərhlər kitabın elmi dəyərini daha da artırır.
374 səhifə həcmində olan kitab “Elm və təhsil” nəşriyyatında işıq üzü görüb. Kitabın toplayıb tərtib edəni və ön sözün müəllifi filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Ləman Vaqifqızı (Süleymanova), elmi redaktoru isə filologiya elmləri doktoru, professor Əfzələddin Əsgərdir.
Основа религии саха-якутов – обряды и ритуалы Ысыаха На Ысыахе один из обязательных атрибутов – священный столб-коновязь сэргэ, к которому привязывают священную лошадь белой масти ытык. Как отмечает А.И. Гоголев, в традициях алтайских народов обнаруживаются обряды, схожие с индоиранским обрядом «жертвоприношения коней», связанном с культом неба. «При этом части тела конской жертвы ассоциировались с элементами космоса: передняя часть – с востоком, задняя – с западом, четыре ноги – четыре угла света, голова – небо, тело – земля, хвост – нижний мир, кровь – сперма и т.д.» Он подкрепляет свой вывод имеющимся у якутов выражением байах сылгы сиэллээх кутуруга саламалаах халлаан, которое он переводит как «Небо, украшенное саламой (обрядовой жертвенной верёвкой) из волос гривы и хвоста могучего жеребца». Иногда Вселенная (Земля) уподобляется прекрасному жеребцу в расцвете сил – айгыр силик.
Похожие представления существовали у древних ариев, которые ночное небо отождествляли с чёрным конем, украшенным жемчужинами. Таким образом, священная белая лошадь у якутов выступала в качестве собранной по частям жертвы, которая символически обменивалась на будущее благополучие реальной жизни. Существуют много вариантов такого обмена: поднятие вверх чорона с кумысом, разбрызгивание кумыса вверх и в огонь, подвешивание кусочков конского волоса к салама. Однако наиболее наглядным объективированием обмена всё же остается ритуальный отгон табуна (обряд «кыый»), привязывание к ритуальному Аар багах сакрального количества жеребят. Такой обряд носил у якутов посвящение ытык. Отметим, что все эти обряды жертвоприношения имели бескровный характер, что обусловлено культом Айыы.
2025-ci ildə Folklor İnstitutunun elmi fəaliyyəti bir qədər də genişlənib. İnstitut əməkdaşları cari ildə 31-i monoqrafiya olmaqla 51 kitab nəşr etdiriblər və bu əsərlərin 14-ü xaricdə çap olunub. Ümumilikdə, bu il Folklor İnstitutu əməkdaşlarının ölkədən xaricdə 45, ümumilikdə isə 260 elmi məqaləsi çap edilib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu AMEA-nın Folklor İnstitutunun direktoru filologiya elmləri doktoru Hikmət Quliyev 2025-ci il üzrə elmi və elmi-təşkilati fəaliyyətə dair hesabata həsr olunmuş Elmi şuranın iclasında söyləyib. Direktor qeyd edib ki, institutun doktoranturasına “Folklorşünaslıq” ixtisasında fəlsəfə doktoru hazırlığı proqramı üzrə 5 nəfər qəbul olunub. Cari ildə institutun əməkdaşlarından 3 nəfər (onlardan 2 nəfər 40 yaşa qədər) elmlər doktoru, 1 nəfər fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi, 1 nəfər isə dosent elmi adına layiq görülüb.
Folklor İnstitutunun elektron elm sahəsindəki mövqeyinin gücləndiyini qeyd edən direktor 2025-ci ildə elmi işçilərin elmmetrik göstəricilərinin artdığını bildirib. Ümumilikdə, cari ildə 151 yeni məqalə elmmetrik bazalarda dərc edilib, institutun elmi işlərinə 3632, cari ildə isə 375 istinad olunub. Həmçinin Folklor İnstitutunun alimləri tərəfindən cari ildə “Vikipediya” üçün 31 yeni məqalə hazırlanaraq yerləşdirilib.
Hikmət Quliyev bu il Bakı Slavyan Universiteti, Sumqayıt Dövlət Universiteti, Bakı Avrasiya Universiteti, Odlar Yurdu Universiteti və Xəzər Universitetindən, ümumilikdə 67 tələbənin Folklor İnstitutunda təcrübə keçdiyini qeyd edərək, bu əlaqələrin gələcəkdə elmi fəaliyyət sahəsində kadr potensialının gücləndirilməsinə də müsbət təsir edəcəyini vurğulayıb.
Bu gün Əli Çağlaya AYB-nin “Fəxri üzv” vəsiqəsi təqdim edilib. Vəsiqəni şəxsən Səlim Babullaoğlu özü təqdim edib. Əli Çağla təəssüratlarını sosial şəbəkə üzərindən öz izləyicilərlə bölüşüb:
“5 mart, 2025-ci il Azərbaycan Ədəbiyyat Fondu və DGTYB-nin təqdimatı ilə AYB-nin fəxri üzvlüyünə qəbul olunmuşdum, amma vəsiqəni əldə etmək bu günə qismət oldu. Hər kəsə təşəkkürlər! Dünən ədalətli xalq yazıçımız Anar müəllim dedi ki, gör sən nə qədər xoşbəxtsən ki, 23 yaşın var, AYB-nin fəxri üzvüsən, çünki fəxri üzvlərimizin hamısının 40-dan çox yaşı var!..”
YAZARLAR.AZ olaraq , Əli Çağlanı təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq!
“Xəzan” ədəbi-bədii jurnalının növbəti nömrəsi çapdan çıxıb. Bu barədə jurnalın nəşr olduğu mətbəədən xəbər verdilər. İndiyədək davamlı çap olunan jurnalın növbəti nömrəsi ümumi sayda yetmişincidir, 2025-ci il üzrə isə noyabr-dekabr aylarını ehtiva edən yeddincidir. Jurnalın növbəti nömrəsində redaksiya heyəti ənənəsinə sadiq olaraq şairlərdən Firuzə Məmmədlini (85), Xəzər Miraj Məsimovu (60), Asya Əhmədovanı (50) və yazıçı Rəna Nəcəfqızını (65) yubiley yaşlarının tamam olması münasibətilə təbrik edir, onların yaradıcılıqlarından nümunələr yerləşdirmişdir. Poeziya, nəsr və publisistik yazılarla zəngin olan jurnalın YAZI DÜZÜMÜ aşağıdakı kimidir:
Redaktor guşəsi -“Vergüldən sonrakı ara” -“Xəzan – 2025”
Publisistika -Venera MÜRŞÜDOVA – “Haqqın, ədalətin, ləyaqətin zəfəri” -Məhrux DÖVLƏTZADƏ – “Ömür bir uzun şeirdir” (Dilçi alim, şair Firuzə Məmmədlinin 85 yaşına) -Günay RZAYEVA – “Hacı Bədəl: Basqaldan Qubadlıya uzanan ad” -Səadiyyə XANLAROVA – “Qərbi Azərbaycan günəşi yenidən doğacaqdır” -İlqar TÜRKOĞLU – “Adına layiq şairin yaddaqalan poeziyası” (Polad İbrahimoğlunun “Payız gəlməmiş saralan yarpaq” kitabına ön söz əvəzi) -Arzu KAZIMQIZI NEHRƏMLİ – “Özü yıxılanı həyat bağışlamır” (Məhəbbət İbrahimovanın “Ömürdən qurban olmaz” romanı haqqında) -Nəcibə İLKİN – “Xalidə Hicranın sirli dünyası” (“Hikmət xəzinəsi”nin hikmətlərindən) -Əhməd HAQSEVƏR – “Mayası səmimilikdən yoğrulmuş şeirlər” (Şəfəq Ələsgərin poetik yaradıcılığı haqqında) -Bayram MƏMMƏDOV – “İdmançı, müəllim, məşqçi, ustad” -Əli BƏY AZƏRİ – “Vətənə ehtiram, yurda sədaqət” (Zəngilan şəhər gününə) -Zaur USTAC – “Şair səmimiyyətinin poetikası” (Ramiz İsmayılın “Ömrün qışına doğru” şeirlər kitabı haqda qeydlər) -Əli BƏY AZƏRİ – ““Xarı bülbül” ədəbiyyat meydanında” -Səbuhi RƏHİMLİ – “Oxatan bürcünün xarakteri” -Əli BƏY AZƏRİ – “Biz “Suqovuşan” ədəbi məclisində bütöv vətəni, Azərbaycanı görürük” (“Suqovuşan” ədəbi məclisinin rəhbəri Elçin Nəsiblə müsahibə)
Poeziya -Firuzə MƏMMƏDLİ – “İllərim”, “Səksən beşimə”, “İnsan”, “Fırladır bizi”, “Eşitmirəm”, “Dilim”, “Xeyri yox”, “Ay qızım”, “Yerimizdi”, “Dünyanı” (şeirlər) -Xəzər MİRAJ MƏSİMOV – “Ad günü bir yazdır… Yaşı bir payız”, “Ülvi sevgimizdir, vətəndir bayraq”, “Cəngi nəğməsi”, “Vətəndir”, “Tək səni sevəcəm” (şeirlər) -Asya ƏHMƏDOVA – “Payızda doğulmuşam, amma yaza vurğunam”, “Yaşayam su kimi, öləm su kimi”, “Bu gecə”, “Deyəsən, ilham pərimlə dostluğumu bitirmişəm” (şeirlər) -Vahid ÇƏMƏNLİ – “Doğma yurdum”, “Bu gedən qatarı niyə saxlayım?”, “Bir qoca cığırla ahəstə gedir”, “Zəfər gününün rapsodiyası”, “Uçacam xəyallar uçan diyara”, “Bu şəhər” (şeirlər) -Polad İBRAHİMOĞLU – “Bəsdi”, “Bilmədim”, “Çıxıb”, “İnanmır”, “Qalardı”, “Apardı” (şeirlər) -Fərhad SƏNGƏRLİ – “Qəzəllər”, “Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq”, “Dünya”, “Bu yol, o yoldan deyil” (şeirlər) -İradə ŞƏFA – “Payız”, “Nədən gileylisən?”, “Tələsir zaman”, “Şəhid balam”, “Sevginin izi”, “Sevgi çələngi”, “Yaş gəlir yaş üstə”, “Gözəl qadınlar”, “Bir qadın sevirəm”, “Nədən incimisən?”, “Ana”, “Anamı yuxuda gördüm bu gecə”, “Ayrılıq”, “Bizim sevgimiz”, “Dağlar qızı”, “Haqlı və haqsız”, “Ana itkisi”, “Sevgi məktubu”, “Bir tanış qadın var”, “Şəhid oğullar”, “Dəli ürək”, “Yaz yağışı”, “Rübailər” (şeirlər) -Elnarə BABAYEVA – “Məni belə sev”, “Bizim dovşan”, “Azərbaycanım mənim”, “Ağac olmaq istəyirəm”, “Nağıl” (şeirlər) -Ələsgər TALIBOĞLU – “Bir ağ yağış yağa qara baxtıma”, “İnsanlıq adına bir naxışam mən”, “Duyğularım yuxa… kövrək”, “Xatirələr baxçasıdı köksümün altı”, “Bütün ayrılıqlar”, “Mənə dardır bu şəhər”, “Qarı düşmən dost olmaz”, “Hələ uzaqdır ölüm”, “Tanrım nazil edəndən” (şeirlər) -Şahid ASTARALI – “Biz sənə borcluyuq, qalib əsgərim”, “Darıxdım”, “Xar istəmişəm”, “Ana”, “Məni”, “Buludlar”, “Daş olum, Vətən”, “Gecələr”, “Ciblərimdən vərəq çıxır”, “Azərbaycan-Türkiyə” (şeirlər) -Əbülfəz ƏHMƏD – “Köhnə kəndimizə məktub”, “Tanımır”, “Çəkir”, “Şəfaya”, “Gedişat”, “Yuxu gerçəkliyi” (şeirlər) -Ramiz İSMAYIL – “Var” (İbrahim Novruzla deyişmə), “Beşgünlük dünya”, “Var – 2”, “Gecikir”, “İdi”, “Yoxdur”, “Necəsən?”, “Gəlsin”, “Yandırar” (şeirlər) -Xəlil TAHİRBƏYLİ – “Fəryad”, “Necə anladım?”, “Həyatıma dön” (şeirlər) -Zilolabanu XALİQOVA (Özbəkistan) – “Tələbəyəm”, “Ana yer”, “Söz ver” (şeirlər)
“ƏDƏBİ OVQAT” ədəbi-bədii dərgisinin 2025-ci ilin dekabr (18-ci) sayı işıq üzü görüb
“ƏDƏBİ OVQAT” ədəbi-bədii dərgisinin redaksiya heyəti (təsisçi Rəfail Tağızadə, baş redaktor Vaqif Osmanlı, rəssam Sehran Allahverdi) 2025-ci ilin dekabr ayında növbəti 18-ci sayı ilə ədəbiyyatsevərlərin görüşünə gəlib.
Bu sayımızda Ramiz Rövşənin, Əlisəmid Kürün, Əbülfəz Mədətoğlünun, Zeynalabdin Novruzoğlunun, İldırım Əlişoğlunun, Vahid Çəmənlinin, Vaqif Əsədoğlunun, Brilyant Atəşin, Sevinc Azadlının, Hikmət Muğaloğlunun, Fatimə Məhəmmədqızının, Zülfü Həsənlinin, Cavid Musanın şeirləri, Təranə Məmmədin “Bəxt üzüyü”, Təranə Vahidin “Hittə”, Günel Natiqin “On manat”, Zaur Ustacın “Beyin qurdu”, Pərvanə Bayramqızının “Uçurum” hekayələri, Təranə Turan Rəhimlinin “İtalyan ruhunu dünyaya sevdirən şeirlər”, Güldanə Mehdiyevanın “Uşaqların tərbiyəsində ailə və məktəbin rolu”, Aynur Turanın “Amerikan ədəbiyyatının təkrarsız dühası”, Sərvanə Dağtumasın “Xulio Kortsarın “Xana-xana oyunu” və postmodernizm: Sən olsan, intihar edərdinmi?”, Ebru Bayramovanın “Üsyankar ruhların sonu: Martin İden və Verter”, Rəfail Tağızadənin “Zemfira Məhərrəmli yaradıcılığında insan, Vətən, həyat” ədəbi təhlilləri, “Vətən şəhidləri” bölməsində Vaqif Osmanlının “Anaların izləri göyərdən göz yaşları” rekviyemi, Bəsti Hüseynin “Udulmuş güllə” essesi, “Yada düşər xatirələr” bölməsində Zümrüd Səfərovanın “Radiolu günlərimizdən” (radio jurnalistin xatirələri), “Kitab rəfi” bölməsində “Eyvaz Zeynalovun “Nadir şah” romanı çapdan çıxıb” xəbər-yazısı, “Dünya ədəbiyyatı” bölməsində Azad Yaşarın tərcüməsində Anton Çexovun “Artıq adamlar” hekayəsi çap olunub.
