Tarix elə hadisələr var ki, onlar zamanın yaddaşında sadəcə fakt kimi qalmır, millətin ruhuna çevrilir. 1990-cı ilin 20 Yanvar gecəsi də məhz belə hadisələrdəndir. O gecə təkcə insanlar qətlə yetirilmədi — bir xalqın susqunluğu güllələndi, qorxu sindromu dağıdıldı, azadlıq hissi qanla möhürləndi. O gündən etibarən Azərbaycan tarixində qanla yazılan, amma vicdanla oxunan bir səhifə açıldı.
“İzsürənlər” kitabı məhz bu səhifənin izinə düşənlərin — yaddaşı diri saxlayanların, unudulmamağa xidmət edənlərin, sözün gücü ilə tarixi gələcəyə daşıyanların toplusudur. Bu kitab nə adi xatirələr toplusudur, nə də yalnız ədəbi mətnlər məcmuəsi. “İzsürənlər” — qan yaddaşını söz yaddaşına çevirənlərin kitabıdır.
Zaur Ustacın tərtibçi kimi qarşısına qoyduğu əsas məqsəd təkcə 20 Yanvar hadisələrini yada salmaq deyil. Bu toplu bir çağırışdır: unutmamaq, unutdurmamaq və iz sürmək! Burada toplanan məqalələr, esse və resenziyalar bir-birindən üslubca fərqli olsa da, mahiyyət etibarilə eyni mənbədən qidalanır — milli vicdandan, tarixi məsuliyyətdən və insanlıq mövqeyindən.
“İzsürənlər” adı təsadüfi seçilməyib. Çünki bu yazıların müəllifləri hadisələrin üzərindən keçib getmirlər, onların izini sürürlər. Qanla cızılmış xətti sözlə davam etdirirlər. Burada 20 Yanvar yalnız keçmişin faciəsi kimi təqdim olunmur — o, bu günün mənəvi ölçüsü, sabahın isə əxlaqi meyarı kimi dəyərləndirilir.
Kitabda yer alan yazılar sübut edir ki, 20 Yanvar yaddaşı nəsillər arasında qırılmayıb. Hadisələri yaşamayan, amma ruhunda daşıyan yeni nəsil qələm adamları da bu izlə yol gedir. Bu baxımdan “İzsürənlər” həm şahidlərin, həm də varislərin kitabıdır. Burada səs yalnız keçmişdən gəlmir — gələcəyə ünvanlanır.
Bu toplu eyni zamanda bir ədəbi məsuliyyət nümunəsidir. Çünki qanla yazılmış tarixdən danışmaq üçün pafos kifayət etmir; səmimiyyət, vicdan və bədii məsuliyyət tələb olunur. “İzsürənlər”də toplanan yazılar bu məsuliyyətin dərk olunduğunu göstərir.
Oxucu bu kitabı vərəqlədikcə anlayır ki, 20 Yanvar təkcə matəm günü deyil — bu, həm də qürur günüdür. Bu kitab da məhz həmin qürurun, həmin müqavimət ruhunun ədəbi ifadəsidir.
“İzsürənlər” — bir yol kitabıdır. Qaranlıq gecədən işığa aparan yolun. Qanla başlayan, sözlə davam edən yolun.
Bu yolu gedənlərə salam olsun! Bu izi itirməyənlər sağ olsun!
Лолақизғалдоқ бўлиб – унаман бир кун, Ер бағрига тўкилиб – қўнаман бир кун, Яшил- яшил ўтлар ўсгай, гумбазимдан, Қошингизга капалак бўб – тунайман бир кун.
Шул гумбазга бошгинам- урмоқда соям, Анор каби тарсиллаб- кўкрак; ҳамсоям,(юрак) Кўксингиз оғритади- уқмаганингиз, Бир қиз бўлиб кетганида – ҳур қизлик зоям.
P.S. Олдин шу расмимни бир нашриётга шеърим билан бериб юборгандим, бир ёшроқ муҳаррир болага. Шунда ўша шоирни хотини рашк қилиб расмимни тирнаб ташлабди, йиртаман деб. Зўрға қўлидан олиб қолибди. Шунинг учун расмим тирналган.
Hər səhər Çaylaq aşağı bir kişi aram addımlarla işə gedərdi. Adətiydi, işə vaxtından əvvəl getməyi xoşlayırdı.Yolda çox vaxtı məktəblilərlə yoldaş olardı. Elə məktəblilər də vardı ki, onunla yol gedəndə darıxırdı deyə, yanından ötüb keçirdilər. Axşam işdən çıxanda, əlində bükülü qəzet həmin yolu yenə arxayın Çaylaq yuxarı addımlayardı. Bir bazar günü, bir də bayram günü onu bu yolda görən olmazdı. Qaynayasının evi iş yolunun üstə olsa da, işdən çıxan zaman ora dönməzdi. Adəti üzrə ancaq evə gələrdi. Çünki evinə, elinə, ocağına bağlı insan idi. O, istəsəydi, onu maşınla aparıb gətirərdilər. Ancaq o, heç kimə zəhmət vermək istəmirdi. Beləcə neçə illər bu yolu payi-piyada gedib-gəldi. Mərzili kəndi ermənilər tərəfindən işğal olana qədər. Qısa arayış: Bəylər Qurban oğlu Kərimov 1941-ci ildə Ağdam rayonunun Mərzili kəndində dünyaya gəlib. Mərzili kənd səkkizillik məktəbini bitirdikdən sonra təhsilini davam etdirmək üçün Novruzlu kənd orta məktəbinə gedir. Novruzlu kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra BDU-nin İqtisadiyyat fakultəsinə qəbul olur. BDU-ni uğurla başa vurandan sonra onu təyinatla Ağdam rayon “1 May” kolxozuna göndərirlər. Bəylər Kərimov kolxoza işlməyə göndəriləndə mən məktəbliydim. O zaman kəndimizdəki “1 May” kolxozunda ali təhsilli mürəxəsislərə böyük ehtiyac vardı. O, adi iqtisadçıdan Baş iqtisadçı vəzifəsinə yüksəldi. İqtisdi yeniliklər edərək kolxozun adlı-sanlı kolxozların sırasına çıxmağına kömək etdi. 1970-ci illərdə kolxozun, sovxoz olaraq təyinatı dəyişdirildi. Bir sovxoz kimi də yeni planlar, yeni öhdəliklr götürdülər. O zaman sovxozun 40 min baş xırda buynuzlu, 1000 başdan çox iribuynuzlu mal-qarası, 1000 ha üzüm sahəsi vardı… Belə bir böyük təsərrüfatın Baş iqtisadçısı, Baş mühasibi işləmək (həm də uzun müddət) hər adamın işi deyil. Kərimov Bəylər həm də yenilikçiydi. Hər işə, hər hadisəyə onun öz münasibəti vardı. Cibində Kommunist partiyasının biletini gəzdirsə də (vəzifəsinə görə məcbur idi), qəlbən Musavatçıydı. Sovetlər rejimi dağılan kimi “1 May” sovxozu adının dəyişilib “Mərzili” kolxozu qoyulmasında onun böyük əməyi danılmazdı. 1988-ci il hadisələri zamanı, ermənilər xarici diaspor təşkilatlarının dəstəyi ilə torpaqlarımızın ələ keçirilməsi ilə əlaqədar nümayişlərə başladılar. Erməni ideoloqlarının əlehinə SSRİ MK- ya məktublar yazmağa başladıq. Bu fəallardan biri də Bəylər idi. Sonra torpaqlarımız uğrunda döyüşlər başladı. Baş mühasib Bəşir Şirinov (Allah rəhmət eləsin!) səhhəti ilə əlaqədar mühasibatlığı da Bəylər Kərimova tapşırdı. O, həm mühasibatlığa, həm də iqtisadiyyata nəzarət etməli oldu. Bir müddət sonra Sovetdən qalma bu təsərrüfat sistemi də dağıldı. Ancaq Bəylər insanların əməyini əks etdirən bu kitabları atmadı, qoruyub saxladı. Onun işsiz qaldığını görən Ağdam peşə məktəbinin o zamankı direktoru Bəyləri müəllim işləməyə dəvət edir. Bir neçə il burada dərs deyəndən sonra, sağlamlığı imkan vermədiyinə görə ərizə yazıb işdən azad olur. Onunla hansı sahədə desən döhbət etmək maraqlı idi. Siyasəti də, tarixi də, ədəbiyyatı da iqtisadiyyatı bildiyi qədər bilirdi. Çox təmkinliydi. Hadisələrə soyuqqanlı yanaşırdı. Ancaq 85 yaşında Bəylər Kərimov bizi tərk edib əbədiyyətə qovuşdu.
Vətən və vətəndaş sevgisinin təcəssümü Elman Eldaroğlu – 60 Salam olsun çox dəyərli oxucum! Bugünkü söhbətimizin mövzusu çox mühüm və vacibdir. 3 yanvar 1966-cı il – bu gün yalnız Sumqayıt (Yardımlı) üçün deyil, bütün Azərbaycan mətbuatı və ədəbiyyatı üçün əlamətdar bir gündür. Elman müəllim özü qeyd etdiyinə görə yanvarın 11-də anadan olmuşdur. Ancaq rəsmi qeydiyyat 3 – yanvarı göstərir. Azərbaycan jurnalistikası, publisistikası və ədəbiyyatı üçün dəyərli şəxsiyyət, jurnalist, naşir və şair-publisist Elman Eldar oğlu Mustafayev (Əmioğlu), geniş ictimaiyyət tərəfindən Elman Eldaroğlu kimi tanınan şəxs – əmioğlum, 60 illik yubileyini qeyd edir. İdarəetmək, münasibət bildirmək üçün dünyaya gəlib Elman Eldaroğlu. Elman Eldaroğlu 1966-cı ildə Sumqayıt şəhərində dünyaya göz açıb. Təhsil həyatına 9 saylı orta məktəbdə başlayan gənc Elman 1976-cı ildən 17 saylı məktəbdə davam edərək, 1981-ci ildə 8 illik təhsilini başa vurub. Elman Eldaroğlu üçün jurnalistika sadəcə peşə deyil, həyat yolunun bir hissəsi olmuşdur. Sumqayıt Politexnik Texnikumunda təhsil aldığı illərdə o, paralel olaraq “Sosialist Sumqayıtı” qəzetinin ştatdankənar müxbiri kimi fəaliyyət göstərmiş və jurnalistikanın incəliklərinə yiyələnmişdir. 1985-1987-ci illərdə Sovet qoşunlarında, 1995-1998-ci illərdə isə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində xidmət etmiş Elman Eldaroğlu vətənpərvərlik nümunəsi göstərmiş, vətənə bağlılıq və məsuliyyət hissini həyatının hər mərhələsində öz fəaliyyətində əks etdirmişdir. Elman Eldaroğlu təkcə jurnalist kimi deyil, həm də publisist və şair kimi geniş yaradıcılıq diapazonuna malikdir. Onun əsərləri arasında “Alın yazısı”, “Bir yarpaq ömrü”, “Bir elin övladları”, “Ömrün Yardımlı döngəsi” kimi publisistik və ədəbi kitablar xüsusi yer tutur. Bundan əlavə, 20-dən çox maarifləndirici kitabçanın müəllifidir ki, bu da onun ictimai maarifçilik və mədəniyyət sahəsindəki əvəzsiz xidmətini göstərir. Elman Eldaroğlu yalnız yazıçı deyil, həm də sənədli film quruluşçusu və təşkilatçısıdır. 19 noyabr vertolyot qəzasında həlak olmuş Vəli Məmmədov haqqında çəkilən “Millətin Vəlisi”, kimyaçı alim Nərçə Bəhmən oğlu Ağayev haqqında “Odlu həyat”, tanınmış el ağsaqqalı Baxas Qubadov haqqında isə “Söz və əməl sahibi” sənədli filmlərinin quruluşçu rejissoru olaraq ictimai yaddaşın formalaşmasına böyük töhfə vermişdir. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olan Elman Eldaroğlu, Prezident təqaüdçüsü kimi də qiymətləndirilmişdir. O, həm ölkə içində, həm də xaricdə jurnalistika və ədəbiyyat sahəsində Azərbaycan adını layiqincə təmsil etmişdir. 2015-2020-ci illərdə ABŞ-ın Miçiqan ştatında yaşaması və orada fəaliyyət göstərməsi onun beynəlxalq perspektivə malik düşüncəsini və yaradıcılıq imkanlarını daha da genişləndirmişdir. Elman Eldaroğlu həm də Yardımlı Xeyriyyə Cəmiyyətinin yaradıcılarından biridir. “Yardımlının səsi” müstəqil qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru kimi, o, həm öz bölgəsinin, həm də ölkənin sosial problemlərinə işıq tutmuşdur. Bu fəaliyyət onun yalnız jurnalist, yazıçı və publisist kimi deyil, həm də ictimai xadim kimi də böyük nüfuz qazandığını göstərir. Elman Eldaroğlunun həyat yolu və yaradıcılığı göstərir ki, söz yalnız kağız üzərində qalmır – söz həm də əməl, həm də tarix olur. O, jurnalistika və ədəbiyyat sahəsində, ictimai fəaliyyətində və maarifçilik təşəbbüslərində hər zaman millətin xeyrinə, tarixə və mədəniyyətə xidmət etmişdir. Onun əsərləri gənc nəsillərə örnək, həmkarlarına isə ilham qaynağıdır. Bütün bu çoxsahəli fəaliyyətilə yanaşı Elman müəllim qələm dostlarını, ziyalıları, mədəniyyət xadimlərini hər zaman diqqətdə saxlayır. Onları izləyir, hamısını yaxşıca tanıyır. Tanınmayanları təqdim edir, tanınmışlara münasibət bildirir. Bir sözlə Elman Eldaroğlu sözün əsl mənasında Azərbaycan ədəbiyyatını, mədəniyyətini, jurnalistikasını birləşdirən zəncirinin ən əsas, ən möhkəm həlqələrindən biridir. 60 illik yubileyində, Elman Eldaroğlu həm Azərbaycanın mətbuat və ədəbiyyat tarixində, həm də ictimai həyatında öz izini qoymuş bir şəxsiyyət kimi əlaqədar qurumlar və qələm dostları tərəfindən təbrik edilir. Onun zəhməti, yaradıcılığı və sadiqliyi hər bir oxucu və izləyici üçün böyük dəyər daşıyır. 60 illik ömrü və fəaliyyətinin hər bir səhifəsi, Azərbaycan jurnalistikası və ədəbiyyatı üçün bir işıqdır, bir nümunədir. Bu yubiley, yalnız keçmişi xatırlamaq deyil, həm də gələcəyə inam ifadə etmək, gənclərə nümunə və yol göstərmək günüdür. Yazarlar cameəsi adından dəyərli dostumuz, əzizimiz, silahdaşımız, qələmdaşımız – əmioğlu – Elman Eldaroğlunu doğum günü münasibətilə təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Allah ikimizə də ömür versin, 80 illik yubileyiniz münasibətilə də yazmaq qismət olsun! Çox dəyərli oxucum sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm! Hələlik!
Elman Eldaroğlu – 60 Sabah 2026-cı ilin üçüncü günü… Hələ də Yeni il bayramının feyz şəbnəmləri ilə süslənmiş bir ovqatdayıq. Bu xüsusi gündə düşünürəm ki, dəyərli bir eloğlumuz və əziz aydınımızın, Söz Adamının 60 illik yubileyi də bayram təntənəsitək qeyd olunmağa layiqdir. Bu özəlliyi isə onun uzun illər boyu gur olan idrak işığı, düşüncə dünyası dəyər olaraq özündə ehtiva edir. “Daxili dünyası çox zəngindir. Həssas və duyğusaldır. Güclü olmağı xoşlayır. Hər eşitdiyinə inanmır, onun üçün həqiqət gözlə qulağın arasında baş verən hadisələrdən ibarətdir…” Bu sətirlər elə ona – şair, publisist, jurnalist Elman Eldaroğluna məxsusdur və mənim haqqımda qələmə aldığı məqalənin girişindən iqtibasdır. Fərəhlə deyə bilərəm ki, vurğulanan müsbət və fəzilətli keyfiyyətlər eyni zamanda həmin fikirlərin müəllifininin özünə də şamildir, həm də onun daxili aləmini və yaradıcılıq mövqeyini əks etdirir. Zaman elə insanlar yetişdirir ki, onların həyatı şəxsi taleyin deyil, bütöv bir mühitin, bir elin, bir dövrün salnaməsinə çevrilir. Elman Eldaroğlu da məhz belə şəxsiyyətlərdəndir. Onun 60 illik ömür yolu təkcə yaşanan illərin ardıcıllığı deyil, sözə sədaqətin, ictimai məsuliyyətin, vətən və insan sevgisinin tərcümeyi-halıdır. Əslən Yardımlıdan olan Elman Eldar oğlu Mustafayev 3 yanvar 1966-cı ildə Sumqayıt şəhərində dünyaya göz açıb. Sənaye şəhərinin zəhmətkeş mühiti, insanların sadə və səmimi yaşam tərzi onun gələcək dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm rol oynayıb. İlk təhsilini 1973–1976-cı illərdə Sumqayıt şəhər 9 saylı orta məktəbdə alan Elman Eldaroğlu daha sonra 17 saylı orta məktəbdə oxuyaraq 8 illik təhsilini başa vurub. Gənc yaşlarından həm texniki biliklərə, həm də humanitar sahəyə maraq göstərməsi onun çoxşaxəli şəxsiyyətinin ilk əlamətlərindən idi. 1981–1985-ci illərdə Sumqayıt Politexnik Texnikumunda təhsil alması ilə yanaşı, o, paralel şəkildə “Sosialist Sumqayıtı” qəzetində fəaliyyət göstərən iki illik jurnalistika kursuna qatılıb. Məhz bu dövrdə qələm onun üçün sadəcə yazı aləti deyil, düşüncənin, mövqenin və ictimai sözün ifadə vasitəsinə çevrilib. Həmin qəzetdə ştatdankənar müxbir kimi çalışması Elman Eldaroğlunun jurnalistika yolunda ilk ciddi addımı olub. Onun həyat yolunda hərbi xidmət də mühüm yer tutur. 1985–1987-ci illərdə Sovet qoşunlarında, daha sonra 1995–1998-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində xidmət etməsi Elman Eldaroğlunun vətənə bağlılığını, dövlətçilik düşüncəsini daha da möhkəmləndirib. Bu təcrübə onun publisistik yazılarında hiss olunan vətəndaş mövqeyinin, milli məsuliyyət duyğusunun qaynaqlarından biridir. 1987-ci ildə istehsalatdan ayrılmadan Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutuna qəbul olunması onun əzmkar xarakterini, daim öyrənməyə, özünü inkişaf etdirməyə olan istəklərini təsdiqləyir. Lakin Elman Eldaroğlunun həyatında yalnız fərdi inkişaf deyil, ictimai fayda da hər zaman ön planda olub. Bu düşüncənin nəticəsi olaraq Yardımlı Xeyriyyə Cəmiyyətinin yaradılması və “Yardımlının səsi” müstəqil qəzetinin təsis edilib baş redaktoru olması onun ictimai fəaliyyətinin zirvələrindəndir. Bu qəzet uzun illər Yardımlının, onun insanlarının səsi, dərdi və sevinci olub. Elman Eldaroğlu həm də söz adamıdır. Onun “Alın yazısı”, “Bir yarpaq ömrü” şeir kitabları insan taleyinə, zamanın ötəriliyinə, daxili duyğuların səmimiyyətinə işıq salır. “Bir elin övladları”, “Ömrün Yardımlı döngəsi” publisistik kitabları isə müəllifin doğma yurda, el-obaya, tarixi yaddaşa olan dərin bağlılığının bədii-publisistik ifadəsidir. Bundan əlavə, 20-dən çox maarifləndirici kitabçanın müəllifi kimi Elman Eldaroğlu cəmiyyətin bilik və düşüncə ehtiyacına xidmət edən qələm sahiblərindəndir. Onun yaradıcılığı yalnız yazı ilə məhdudlaşmır. 19 noyabr vertolyot qəzasında həlak olmuş dövlət xadimi Vəli Məmmədova həsr edilən “Millətin Vəlisi”, kimyaçı alim Nərçə Bəhmən oğlu Ağayev haqqında “Odlu həyat”, el ağsaqqalı Baxas Qubadov barədə “Söz və əməl sahibi” sənədli filmləri Elman Eldaroğlunun tarixi şəxsiyyətlərə, milli dəyərlərə verdiyi önəmin ekran ifadəsidir. Bu filmlərdə o, unudulmamalı taleləri yaddaşlarda yaşatmaq missiyasını üzərinə götürür. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olan Elman Eldaroğlu Prezident təqaüdçüsü kimi də dövlət tərəfindən qiymətləndirilən ziyalıdır. 2015–2020-ci illərdə ABŞ-ın Miçiqan ştatında yaşaması onun dünyagörüşünü daha da genişləndirmiş, beynəlxalq təcrübə ilə milli düşüncənin sintezini yaradıcılığına gətirmişdir. Bu gün Elman Eldaroğlunun 60 yaşı tamam olur. Bu 60 il sözün, əməyin, vicdanın və xidmətin 60 ilidir. O, qələmi ilə insanlara yol göstərən, publisistik mövqeyi ilə cəmiyyəti düşündürən, fəaliyyəti ilə doğma elinə dayaq olan ziyalı obrazıdır. Elman Eldaroğlu üçün yaş yalnız rəqəmdir; əsas olan arxada qalan iz, deyilən söz və görülən işdir. Bir şeirimdə dediyim kimi : şairlərin yaşı olmur.
Şair özü qocalsa da, Sözü vaxtdan ucadırsa, Ömürdürsə uzun, qısa… Şairlərin yaşı olmur!
Şairlik hiss, hal, məqamdır, Gah dərvişlik, gah şamandır. Gah səhərdir, gah axşamdır… Şairlərin yaşı olmur!
Nə vaxt gəlsə ilham pərim, Qantək tutur şairliyim. Başqa vaxtlar öz dərd-sərim… Şairlərin yaşı olmur.
Ömür təqviminin 60 illik zaman məsafəsindən dünyaya ulu sözün gözü ilə baxan Elman Eldaroğlunun ədəbi dünyasına, düşüncələrinə, publisist mövqeyinə bələd olduqca bələ qənatə gəlmək olur ki, sözün gücünü və gözəlliyini yalnız kağıza köçürən deyil, həm də oxucusunun ruhunu oxşayan, düşüncələrinə gur işıq salan bir insanın 60 illik yubileyini qeyd edirik. Onun yazdıqları zamansızdır, millətinin və cəmiyyətinin səsini və ruhunu əks etdirən əbədi işıqlardır. Məncə, “SÖZÜN ŞƏFƏQ ÇAĞI” ifadəsi Elman Eldaroğlunun bir şair, fikir adamı olarqaq ən təbii xülasəsidir. Şəfəq, təkcə səhərin ilk işıqlarını, ağaran dan yerini deyil, həm də şairin sözlərinin, düşüncələrinin oxucuların qəlbinə necə işıq tutduğunu simvollaşdırır. 60 il boyunca sözü ilə insanlar arasında körpülər qurmuş, fərqli fikir və görüşlər arasında anlaşma yolunu açmış bir şair və publisist, şübhəsiz ki, özünü bir zamanlar təqdir etdikləri və oxuduqları yazıçılardan biri kimi görür. Onun irsi yalnız bu günün deyil, gələcəyin də əhəmiyyətli bir qaynağı olacaq. Çünki hər bir yazısında bir insanı düşündürən, onu idrak dərinliyə aparan və onu insanlıq adına daha yaxşı bir yola yönəldən bir mesaj var. Bu yubiley yalnız bir aydının 60 illik həyatını qeyd etmək deyil, həm də o insanın sözlərinin və düşüncələrinin gələcək nəsillərə necə bir işıq tutduğunun tanınmasıdır. Sözünün şəfəq çağı heç vaxt bitməyəcək, hər zaman yeni səhərlər, yeni ümidlər gətirəcək. Ömür təqviminin 60 illiyi gözünə-könlünə köçən gözəlliklər, uğurlu özəlliklərlə qutlu olsun, dəyərli aydınımız Elman Eldaroğlu!
ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
İnsan doğulur, yaşayır və günlərin bir günü köçünü yığıb dünya ilə vidalaşır, əbədiyyətə qovuşur. Nə doğulmaq, nə də ölmək kimsənin iradəsindən asılı deyil, təbii bir prosesdir, bu…
Ancaq doğumla ölüm arasındakı məsafəni yaşamaq, yolu getmək hər kəsin özündən asılıdır. Baxır, necə yaşayacaqsan, neçə gedəcəksən, nəyin qalacaq həyatda: pisliklərlə dolu ömürmü, yoxsa ləyaqət, qeyrət, xeyirxahlıq, hörmət?! Eniş də, yüksəliş də bu sualın cavabından asılıdır…
Hələ ki, hər birimiz yol gedirik, ömür deyilən yolun yolçulayırıq. Bu yol nə vaxt qurtaracaq, sonu hardadır-bilmirik, bilə də bilmərik. Ona görə də yaşamağa tələsmək lazımdır: nəcib əməllər sahibi olmaq, xeyirxahlıq etmək, el-obaya, adamlara, Vətənə gərək olmaq üçün!
Elman da- Elman Eldaroğlunu deyirəm- hələ yol gedir, sözün əsl mənasında inamla, qeyrətlə, ləyaqətlə. Əməli ilə sevilir, seçilir, hörmət edilir ona. “Vətən mənim üçün Yardımlıdan başlanır, böyüyür, bütövləşir, tamlanır”- deyir Elman. Əslində o, heç Yardımlıda doğulmayıb. Altmış il əvvəl dünyaya da, Günəşə də, Vətənə də ilk dəfə Sumqayıtdan boylanıb. Ağlı kəsəndən Yardımlı sevgisi qəlbini, ürəyini işğal edib. Kim bilir, bəlkə bu elə onun kövrək, pak uşaq dünyasının yadigarıdır. Məktəb illərində bir qayda olaraq, hər il yay tətilini Yardımlıda- Dəlləkli kəndində keçirərdi. Babası Ağadin kişinin maraqlı, duzlu, bir az da məzəli söz-söhbətlərindən doyammazdı. El-oba, kənd-kəsək, Vətən sevgisi, məhəbbət də babasından yadigardır, ərməğandır ona. Elman deyir ki, bu gün də o dağlardan, qayalardan, çöllərdən, çəmənlərdən, meşələrdən, bumbuz bulaqlardan ilham, enerji alır. Ona görə də nə enerjisi, nə də doğma yurda sevgisi, məhəbbəti tükənmir. Elə bu amil də Elmana çiynlərini ən ağır yükün altına verməsinə səbəb oldu. Mərdi-mərdanə ortaya atıldı, təşəbbüs göstərdi, gecəsini gündüzünə qatıb “Yardımlı Xeyriyyə Cəmiyyəti”ni yaratdı, ərsəyə gətirdi. “Yardımlının səsi” qəzetini təsis etdi. Bunu adlı-sanlı yardımlılar da edə bilərdi, etmədilər: ya istək olmadı, ya da bacarmadılar. Məncə, istək olmadı, el-oba yanğısı çatmadı. Elmanda isə hər şey içdən gəlir, təmizdir, dupdurudur, novdur, aydındır: istək də, məhəbbət də, sevgi də, yanğı da. Yanğı içdən gələndə istək gerçəkləşir, arzu reallaşır…
Çalışdı, iradə göstərib “Yardımlı Xeyriyyə Cəmiyyəti”ni yaratdı. Onu formalaşdırıb ayaq üstə qoydu. Bu xəttnən daha nələr etmətyib ki? Yardımlıdan bəhs edən internet saytı yaratdı- dünyaya nəfəslik açıldı: Rayon barədə demək olar ki, bütün məlumatlar bu saytda yerləşdirilmişdi. Kimsəsizlərin, tənhaların, imkansızların siyahısını tərtib edib, hər əziz bayramlarda yüzə yaxın adama yardım bağlaması verirdi. Bu qədər insana dayaq durmaq, yanında olmaq, sevinc yaşatmaq məgər asandırmı? Əlbəttə, yox, ancaq Elman bunu etməyi bacardı. Dünyasını dəyişmiş adlı-sanlı yardımlılara xatirə gecələri keçirdi, anım məclisləri təşkil etdi. Rəhbərlik etdiyi təşkilatın xəttiylə keçirilən belə tədbirlərdə başqa bölgələr də yaddan çıxmırdı. Elə şair-puplisist Vaqif İbrahimin latın qrafikasında ilk kitabının nəşri və həmin kitabın təqdimat gecəsi, daha kimlərin Sumqayıt şəhərində anılması bunu bir daha təsdiqləyir. Öz təşəbbüsü ilə dörd-beş dəfə rayona həkim briqadası aparıb, müxtəlif xəstəliklərdən əziyyət çəkən imkansızları əməliyyat elətdirib, müayinədən keçirtdirib. Bundan da böyük alqış, xeyirxahlıq olarmı? Yenə onun səyi ilə ilk dəfə ölkə miqyaslı idman yarışları (şahmat və karate üzrə) Yardımlıda baş tutub. Birdirmi, beşdirmi Elmanın Yardımlı ilə yardımlılar üçün gördüyü işlər. Hamısını sadalasam, bütün bunları bir nəfərin necə edə bildiyinə heyran qalarsınız. Bu gələcəyin mövzusu olduğu üçün, onu indidən gözə gətirmək istəmirəm, onsuz da nə vaxtsa onun böyüklüyünün Siz də şahidi olacaqsınız…
Cəmiyyət də, qəzet də onun ən əziz, dəyərli övladlarıdır. Hər dəfə qəzetin növbəti sayı işıq üzü görəndə elə bil, bir dünya sevinc verirdilər ona. Həm də bütün bu işləri köməksiz, təkbaşına görürdü. İmkanlı, vəzifəli yardımlılar da bunu edə bilərdi axı. Sadəcə olaraq dediyim kimi istək, həvəs, o böyük yanğı yoxdur belələrində. Elmanda isə var, həm də tükənməzdir. Elə ən böyük qazancı, var-dövləti də el-oba sevgisi, məhəbbətidir. Bəlkə də Elmanı yaxından tanımayanlar düşünsünlər ki, yəqin onun belə işlər gördüyünə görə yaxşı vəzifəsi, geniş maliyyə imkanları var. Yox, yox, min dəfə yox. Nə elə böyük vəzifəsi, nə də pulu var. Onun da cibi böyük əksəriyyətimizin cibi kimidir. Sadəcə olaraq Elmanın ürəyi çox böyük, genişdir. Sumqayıtda beşmərtəbəli evin beşinci mərtəbəsində də kasıbyana, iki otaqlı mənzili var. Vəssalam! Yəni Elman da maddi durumuna görə sıradan birimizdir. Ancaq əməllərinə görə sıradan seçilən birimizdir. Yarımçıq, saxta deyil, tamdır, bütövdür, böyükdür-işi, əməli, istəyi ilə…
Bir dəfə söhbət zamanı rəhmətlik dostum Şükür Səlimxanlı dedi ki, Elmanın yaxası yardımlılara hamımızın yaxasından daha yaxındır. Bu, nə qədər dəqiqliklə deyilmiş, düzgün müşahidə və təkzib olunmaz faktdır. Bunu mən də dəfələrlə hiss etmişəm, duymuşam. Əslində Elmanla tanışlığımızın tarixçəsi elə də uzun deyil. Ancaq elə ilk gündən söz-söhbətimiz tutub, onun içindəkiləri görmüşəm, təmizliyi məni heyran edib. Başa düşmüşəm ki, Elman olmaq çətindir, çox çətin. Yenə Şükür demiş, Elman girən yükün altına heç kim girməzdi. İndi onunla tez-tez görüşürük və uzun-uzadı dərdləşirik. Nə boyda arzuları, istəkləri, Yardımlı ilə bağlı gerçəkləşdirmək istədiyi planları var. İçində o qədər nədən, nə üçün sualları var ki?.. Yardımlı nə vaxt abad olacaq, nədən su, mavi yanacaq problemi həll olunmur, nə üçün kənd yollarımız bərbad gündədir? Büsbütün sosial problemlərlə dolu rayonun sual yükünün altından çıxmaqmı olar? Təkcə bu suallardırmı onu məşğul edən? Öz-özümə düşünürəm: Həqiqətən də böyüklük, ağsaqqallıq yaşda deyil. Elman cavan da olsa böyüklüyü, ağsaqqallığı ilə seçilir, lider olmağa layiqdir…
Beləcə, son nöqtəni qoymağın vaxtı çatdı- Elman haqqında söz demək xatirinə söz demədim. Tanıdığım Elman barədə səmimi hisslərimi Sizlərlə bölüşdüm. Mən də onu belə tanıyıram…
Deyir ki:- “Qismət adlı bir məfhum var, mən ona ürəkdən inanıram. Bəzən çox istədiyin bir şeyin arxasınca qaçırsan, qazanmaq üçün əlindən gələni edirsən. Ancaq nə qədər çalışsan da, istəsən də, alınmır. O zaman inad etməməli, hər şeyi olduğu kimi qəbul etməli insan. Çünki həyatın səninlə bağlı başqa planları var. Deməli, o, sənin qismətin deyil, taleyinə yazılmayıb. Həyat onu olduğu kimi qəbul etdiyiniz zaman tam sizin olacaq.”
İstedadın da üç növü olur:- passiv, orta və parlaq. Haqqında söhbət açmaq istədiyim Aysel Əlizadə üçüncülərdəndir. İctimai fəaliyyətini, eləcə də yaradıcılığını izlədikcə buna şahid olmuşam…
“18 yaşım var idi. Elə qəribə qız idim ki, necə deyərlər, divara dırmaşırdım. Böyük arzuları olan, məktəbdə çox aktiv bir qız, təşkilatçı… Bayramları, tədbirləri özüm keçirirdim, tək başına. Fabriklərin bağlanma vaxtı idi. Sevil xala vardı, karamel fabrikində işləyirdi. Bu da işsiz qalmışdı. Mənə elə həyəcanla danışdı ki, ürəyim ağrıdı. Getdim karamel fabrikinə. Sonra da yazı yazdım. Zahid Səfəroğlu sağ olsun, mənə kömək elədi, çap elədi yazını. Onda “Yeni müsavat”ın gurultulu vaxtları idi. Sonra Space TV-yə getdim. Orda staj keçdim. Televiziyada “Yeni müsavat”da çap olunduğumu deyəndə çaşdılar. Xəbərlərdə çalışırdım. PKK-nın terror xəbərlərini ilk dəfə mən Azərbaycan türkcəsində çatdırmışdım. PKK-a işinə mən baxırdım. Sonra da ABA televiziyasına getdim. Efir üçün yazdıqlarımı çap etməyə başladım. Birinci yazım Azad Mirzəcanzadə haqqında idi. Çox yaxşı qarşılanmışdı. Şeir yazmağım da belə oldu. Ədəbi verilişlər hazırlayırdım. Bir dəfə Anar müəllimə dedim ki, şeir yazıram. Şeirlərimi göstərdim, çox bəyəndi. Dedi, mən yazıçıyam, şair deyiləm, ola bilsin, obyektiv fikir demərəm, ən yaxşısı sən Fikrət Qocaya göstər şeirlərini. Fikrət müəllimə göstərdim, o da çox böyük ruh verdi mənə. Az şeir yazdığımı dedim ona. Fikrət Qoca dedi ki, nə olsun, Natəvan da az yazıb. Məni elə şişirtdi ki… Ağız da büzə bilərdi, amma əksinə böyük mənəvi ruh verdi mənə.”- söyləyir.
Çox ağıllı, zəkası iti, dərin düşüncəli xanımdır. Özü dediyi kimi, Aysel adının mənası “Ay işığının seli, ay seli” deməkdir. Və bu coşqu onun həyatında da biruzə verir. Bir də deyir ki:- “Sevincini uca səslə bölüşə bilmirsənsə, demək azad deyilsən!..”
Həyat düsturu- azadlıq üstəgəl(+) azadlıq, çıx(-) azadlıq, böl (:) azadlıq, vur(x) azadlıq olan bu xanım haqqında geniş danışıb vaxtınızı almaq istəmirəm. Çünki ölkədə kifayət qədər tanınır, sosial platformalarda barəsində istənilən qədər məlumat var. Məqsədim, onu ad günü münasibəti ilə təbrik etməkdir. Axı, yanvarın 3-ü Aysel Əlizadənin növbəti ad günüdür… Arzuları çin olsun!
