SƏNİ UNUTMAQ OLMUR 23 avqust sənin doğum günündür. Yaşasaydın, 79 yaşın tamam olacaqdı. Amma əcəl “Göyçək Fatmaya” heç 50-ci ildönümünü də qeyd etməyə imkan vermədi. Amansız xəstəlik onu caynaqlarına alıb apardı…
Atamız Oqtay müəllim cəmi-cümlətanı 47 il yaşadı. Sevgi ağacının ilk meyvəsi, övlad nübarı olan Fatması ilə bağlı o qədər arzuları vardı ki! Yaşamadı, görmədi, sərin yaylaqlarından, buz kimi bulaqlarından, elindən, obasından ayrılalı Mil düzündə çox yaşaya bilmədi. Ağır keçirdiyi ürək xəstəliyi onu bu düzəngahda yarı ilə tikdiyi yuvasından qamarlayıb apardı…
Ailəmizin ilki, mavi gözlü, gül çöhrəli, şirin təbəssümlü, saf, məsum təbiətli bacım, qapqara ölümün acısını ikinci dəfə bizə sən yaşatdın…
Heç bilmirəm, vəfatından 30 il sonra səni necə vəsv edim, həyatının hansı məqamını yada salım ki, bu ağrıyan ürəyimə toxdaqlıq gəlsin… Heyf ki, haqqında ancaq vəfatından sonra nələrsə yazdım. Səni itirdiyimiz o iyul gecəsinin qəlbimizi qarsan kədərini göz yaşı içində yazıya gətirdim. Sağlığında bir dəfə sıxıla-sıxıla, utancaq bir tərzdə dedin ki, haqqımda mətbuatda çox yazılıb, amma həmişə ürəyimdən keçirmişəm ki, beş-üç kəlmə sən yazasan. Dedim, bacının öz bacısı haqqında yazması yaxşı səslənməz…
Amma yoxluğundan sonra peşmançılıq hissi qəlbimi didib dağıtdı. Axı, yazılası o qədər uğurların, təhsildə qazandığın müvəffəqiyyətlər, fəxri adlar, medallar, digər təltiflərin vardı ki! O zamanlar zəhmətinin müqabilində ömrünə nəqşlər salacaq rənglərə azacıq işıq çiləsəydim, dünya qopmazdı ki!
Gərək, elə səni itirdiyimiz o günlərin acısını gecələr göz yaşı içində çəkdiyim vaxtlardamı qələmə sarılaydım… Bir gecə yatağımda qovrulduğum anda qəfl səsinə oyandığım zaman qalxıb gözlərimi ovuşduraraq acılar içində yazı masama çökəndə bildinmi nələr yaşadım, gecənin içində söz-söz necə əriyib kiçildim?..
Yadıma düşəndə o halımı bu gün də kədərlə xatırlayıram. Yazırdım: “…Acı fikirlərin göynərtisi içində nə vaxt yuxuya getdiyimi bilmədiyim anda qulağıma qəfl çatan azan səsinə diksindim. Hələ hovu-həniri çəkilməmiş qarabasmaların içində key, donuq halda dolabın üstündəki saata baxdım. Obaşdan beş tamamdı. O bəzəkli gözlərindən vücuduna nur çiləyən baxışlarınla üzbəsurət dayanmışdıq. Elə bil səsini də eşitdim: Nə yatırsan, oyan, dilləndir məni, məzar evim buz kimi soyuqdu, üşüdürəm, titrədirəm axı… ” Beləcə deməyinlə çəkilib qeyb olduğunu gördüm…”
Acı, isti kədərin içində yanğımın alov rəngində çəkdiyim şəklini də xatırlayıram: “Ailəmizin ilki, nazlı mələyi bir quş olub göylərə çəkildi. Gözü yaşlı ana, tablaş görüm bu yoxluğa!
Qardaş, başının tacı bacın karvanını sürüb getdi. Necə dözəcəksən bu ağrıya?! Dəsti pozulmuş Sevil, Şəfəq, Təranə bacıları, dizimizə ha döyək, səfimizi təzədən düzə bilərikmi!”
Ondan sonra hər dəfə metrodan çıxıb, iş yerimə sarı yol gedəndə Fatmanın sanki arxadan iki köz təki kürəyimə sancılan gözləri ağrıdırdı məni. Az qalırdım ona sarı çevrilib qışqıram, haray çəkib deyəm ki, məndən nə istəyirsən bacı, ürəyim deşildi axı! Qayıt axirətdəki evinə. Gec-tez mən də yanına gələcəm…
Onun ruhu uzun zaman məndən əl çəkmədi. Elə hey arxamca gəzdi. Öz-özümə deyirdim, sağlığında layiq olduğun beş-on kəlməni yazsaydım, bəlkə də indi ruhun məni azad buraxardı…
Beyləqan rayon 1 saylı orta məktəbdə rus dili və ədəbiyyatı fənnini tədris etdiyin vaxtlarda dövri mətbuatda (“Təşviqatçı”, “Azərbaycan məktəbi”, “Kənd həyatı”, “Azərbaycan müəllimi”, “Xalq qəzeti”…) pedaqoji görüşlərin, metodiki tövsiyələrin, iş təcrübəndən bəhs edən 100-dən çox məqalənin dərcini, respublika elmi-praktik konfranslarda, seminar və müşavirələrdə rus dilinin tədrisi ilə bağlı səsləndirirdiyin dəyərli fikirləri, televiziyadakı çıxışlarını yazıya gətirsəydim elə sevinərdin ki…
Bəs, Azərbaycan müəllimlərinin VII qurultayına, eləcə də Ümumittifaq müəllimlər qurultayına nümayəndə seçilməyin, oradakı çıxışında səsləndirdiyin gözəl fikirlərin, təkliflərin, qurultaydan sonra Moskva mətbuatının haqqında dərc etdiyi yazılar barəndə qələmə alacağım bir yazıya rövnəq verməzdimi…
Zaman-zaman əməyinin dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsi, Fəxri fərmanlarla təltif olunmağın, sosializm yarışlarının qalibi, metodist müəllim, Qabaqcıl Maarif Xadimi, adlarına layiq görülməyini, 1987-ci ildə “Əməkdar müəllim” fəxri adı ilə mükafatlandırılmağını bir mükəmməl yazının mövzusu etsəydim… bilirəm, kövrələcəkdin. Etmədim, dodaqlarından qopacaq “sağ ol, bacı”, “mükafatından” özüm özümü məhrum etdim…
Eh, bacı, təhsilimizin inkişafına töhfə verəcəyin nə qədər arzular yarımçıq qaldı…
Yaşasaydın övladlarının həyat yollarının axarından xəbərdar olacaqdın. Bizə əmanət olan üç balanın uğurlarından qanadlanacaqdın…
Yaxşı ki, ailəndə sənətinin davamçıları yetişdi. Qızın Nərgiz, üzünü belə görmədiyin nəvən Nəcibə də Bakı Slavyan Universitetini bitirərək müəllim sənətini şərəflə davam etdirirlər. Böyük oğlun Ceyhun həmin Universiteti bitirsə də polis sistemində fəaliyyət göstərir. Uşaq vaxtı şirin səsli mahnılarla qəlbini sevindirən sonbeşiyin, gözəl səsli Dəyanətin Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Musiqi Akademiyasının Vokal şöbəsini bitirdi…
Yaşasaydın, üzdəniraq, qaniçən erməni qəsbkarları tərəfindən işğal olunmuş Qarabağımızın Müzəffər Ali Baş Konandan Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında döyüşən Şanlı Ordumuzun əsgər və zabitləri tərəfindən azad olunduğunu görər, sevincin gül açar, gülüstanlıq yaradardı. Arzusunda olduğun azad Şuşaya sarı qanadlanardın…
Yaşasaydın, vaxtilə dərs dediyin şagirdlərindən bu gün çoxlu sayda davamçılarının uğuruna fərəhlənərdin.
Yaşasaydın, Azərbaycan təhsilində müqtədir müəllimlərin sırasında adının çəkildiyini eşidincə, qədirbilən el-obanın, Beyləqan camaatının sənə olan sonsuz sevgisindən, minnətdarlığından qəlbin rahatlıq tapardı…
Ancaq həyatın belə bir düsturu var: gələn qalmaz, gedən dönməz. Bir də kimlərinsə yaşamından bir iz belə, qalmır, onçun da tez bir vaxtda unudulur. Kimlərin də həyatda çəkdiyi zəhmət, elmə, təhsilə, mədəniyyətə verdiyi töhfələr, mənəvi dəyərlər yaddaşlarda zəmi kimi dalğalanır.
Azərbaycanın Əməkdar müəllimi, Fatma Oqtay qızı Məmmədova, sən ikinci həyatını xatirələrdə yaşayırsan. Axirətdə mövludin mübarək, bacı!
Yaradıcılığı ilə Azərbaycana yeddi beynəlxalq sertifikat qazandırmış Nicat Ərtürk Azərbaycanın hüdudlarından kənarda da tanınan və nüfuz qazanan görkəmli alimlərimiz – akademik, filologiya elmləri doktoru, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi Əbülfəz Quliyev, pedaqogika elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi Akif Abbasov, pedaqogika elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi Kamal Camalov, pedaqogika elmləri doktoru, professor Hikmət Əlizadə, filologiya elmləri doktoru, professor Yusif Səfərov, filologiya elmləri doktoru Aybəniz Həşimova, eləcə də jurnalist, tədqiqatçı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Zaur Ustac gənc şair Nicat Ərtürkün poetik yaradıcılığına həsr olunmuş beynəlxalq konfranslarda məruzələrlə çıxış etmiş və bu elmi tədbirlərdə sertifikatlarla təltif olunmuşlar. Bu əlamətdar hadisə münasibətilə eloğlumuz Nicat Ərtürkü ürəkdən təbrik edir, ona yaradıcılıq yollarında yeni-yeni uğurlar, ilham və nailiyyətlər arzulayırıq. Ulu Tanrı Sizi qorusun, Nicat!
ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
BİR KÖNTÖY BAXIŞIN HƏSRƏTİNDƏ QAL! (Səyyad Əhmədli (Göyçəli) yaradıcılığı haqqında) Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Azərbaycan poeziyasında elə şairlər vardır ki, onların yaradıcılığını yalnız bədii söz nümunələri kimi dəyərləndirmək yetərli olmur. Çünki həmin sənətkarların şeirlərində bütöv bir ömrün ağrısı, yaşanmış günlərin izi, doğma yurda bağlılığın hərarəti, ata-ana ocağının tüstüsü, qəribliyin sızıltısı, Vətən sevgisinin əzəməti və insanlıq duyğusunun işığı yaşayır. Belə şairlərin sözü kitab səhifələrində qalmır, oxucunun qəlbinə köçür, onun xatirələri ilə həmsöhbət olur, duyğularına toxunur. Tanınmış şair Səyyad Əhmədli (Göyçəli) də yaradıcılığında həyatın həqiqətlərini, insan taleyinin enişli-yoxuşlu yollarını və mənəvi dəyərlərin əbədiliyini özünəməxsus səmimiyyətlə ifadə edən bax, belə söz adamlarından biridir. Onun poeziyasında süni bəzək, qələmə alınmış hisslərin zorakı nümayişi yoxdur. Bu hal onun keçdiyi keşməkeşli həyat yolunun yaradıcılığında qoyduğu konkret iz kimi görünür. Qazi şair gördüyünü, yaşadığını, duyduğunu və qəlbindən keçirdiyini sözə çevirir. Bu sözlər bəzən bir ata nisgili, bəzən ana həsrəti, bəzən doğma Göyçəyə uzanan xəyal, bəzən şəhid anasının göz yaşı, bəzən də insanlığın itməkdə olan mənəvi ölçülərinə qarşı bir etiraz kimi səslənir. Bu etiraz bəzən bir ağsaqqal öyüdü, bəzən isə bir döyüşçü inadı kimi görünsə də mahiyyət dəyişmir. O bir əlində silah, bir əlində qələm ulu babalarımızın əmanəti olan yurdsevərliyi yaşadan sıradan igid vətən oğullarından biridir. Silah, qələm işə yaramayanda qoç Koroğlu kimi sinəsinə saz başmağı da var. Təfərrüatlara keçməzdən əvvəl müəllifi yaxından tanıyaq. Qısa arayış: Səyyad Əhmədli 18 iyun 1959-cu ildə Göyçə mahalı, Basarkeçər rayonunun Zərkənd kəndində qulluqçu ailəsində anadan olmuşur. 1977-1987-ci illər ərzində Bakı Rabitə Texnikumunu və Yeravan Politexnik İnstitutunu birirmişdir. Uzun müddət Zod qızıl mədənində əmtəə xəzinadarı kimi çalışmış, məlum hadisələrdən sonra isə Azərbaycan ordusunun müxtəlif hərbi hissələrlidə 21 ildən artıq xidmət etmişdir. Hal-hazırda təqaüddədir. AYB-nin və QYB-nin üzvüdür. Bir kitab müəllifidir. Hazırda növbəti kitabı çapa hazırlanır. Şeirləri müntəzəm olaraq ölkə mətbuatında, Türkiyədə və Orta Asiya respublikalarında dərc olunmuşdur. “Yazarlar” jurnalın redaksiya heyətinin üzvü-Qərbi Azərbaycan üzrə təmsilçisidir. Səyyad Əhmədli “Yazarlar” jurnalı tərəfindən “İlin şairi” və “Durna teli – Qızıl qələm” mükafatlarna layiq görülmüşdür. Şair bundan əlavə Türk mədəni dünyasının dəyərli ödüllərindən; “Gingiz Aytmatov”, “Altın kalem”, “Əhməd Yəsəvi”, “Əli Tudə 100” yubiley medalı və digər medallarla təltif olunmuşdur. Səyyad Əhmədli poeziyasında diqqəti çəkən əsas cəhətlərdən biri şairin son dərəcə həssas, kövrək və həyatın hər ağrısına açıq qəlbə malik olmasıdır. O, özünün bu mənəvi kövrəkliyini “Qəlbimi” şeirində belə ifadə edir: “Zamanmı kövrəldib, yoxsa ki, həyat?! Əsən yel də sızıldadır qəlbimi. Körpə uşaqdan da betər olmuşam, Xəfif meh də inildədir hər simi.” Bu misralar şairin daxili dünyasının poetik portretidir. Burada həyatın ağır sınaqları qarşısında sərtləşmiş insan yox, əksinə, yaşadıqları onu daha həssas etmiş bir qəlb görünür. Şairin qəlbi sazın simlərinə bənzəyir. Həmin simlər o qədər incə və həssasdır ki, hətta xəfif bir meh belə onları titrədə bilir. Bu titrəyiş yalnız şəxsi ağrı deyil; insanın, zamanın, Vətənin və mənəviyyatın ağrılarına həssas münasibətin ifadəsidir. Məqalənin başlığını təşkil edən “Bir köntöy baxışın həsrətində” ifadəsi də məhz bu həssaslığın poetik açarıdır. Şair yazır: “Üzülürəm hər bir köntöy baxışa, Elə bil ki, ləkə düşür naxışa. Gözümdə leysanlar durub axışa…” Buradakı “köntöy baxış” yalnız kobud və ya düşüncəsiz nəzər anlamında deyil. Bu baxış mənəvi zərifliyi anlamayan, insanın qəlbinə dəyən, sözün qiymətini bilməyən, səmimiyyətə qiymət verməyən münasibətin ümumiləşmiş obrazıdır. Şairin qəlbi gözəlliyi, saflığı və insani münasibətləri bir naxış kimi görür. Kobudluq isə həmin naxışın üzərinə düşən ləkədir. Səyyad Əhmədli bu baxışlardan inciyir, çünki onun dünyasında insanın insana münasibəti yalnız zahiri davranış deyil, mənəvi məsuliyyətdir. O, sadəcə bir baxışın yox, bütövlükdə mənəvi korluğun ağrısını yaşayır. Bu mənada “bir köntöy baxışın həsrəti” ifadəsi şairin poetik dünyasında anlaşılmamağın, dəyər verilməməyin və qəlb incikliyinin ümumiləşmiş simvoluna çevrilir. Səyyad Əhmədli (Göyçəli) yaradıcılığında Vətən anlayışı geniş və çoxqatlı məna daşıyır. Vətən onun üçün yalnız coğrafi məkan deyil; uşaqlıq, ata-ana ocağı, doğma dağlar, bulaqlar, cığırlar, el-oba, xatirələr və mənəvi köklərdir. Şairin Vətən duyğusu Göyçə adı ilə daha da doğmalaşır və poetik məna qazanır. “Gözəl bahar” şeirində təbiətin oyanışı şairi yenidən doğma yurda aparır: “Güllər əvəzləyir kif xəzəlliyi, Hərənin öz ətri, öz özəlliyi. Səyyad seyr etdikcə bu gözəlliyi, Xəyalı dolanır Ulu Göyçəni.” Təbiət burada sadəcə gözəllik mənzərəsi deyil. Baharın çiçəkləri, bülbüllərin nəğməsi, günəşin nuru və dağların qoynu şairin yaddaşında Göyçəyə açılan yolları işıqlandırır. Hara baxırsa baxsın, gördüyü gözəllik onu doğma yurda aparır. Deməli, Göyçə şairin qəlbində yalnız keçmişin xatirəsi deyil, bütün gözəlliklərin ölçüsüdür. “Gələydim” şeirində isə bu həsrət daha açıq və kövrək şəkildə ifadə olunur: “Olaydı təpərim, çıxıb, dağlara, Doyunca bir nəfəs alıb, gələydim! Ötənləri çözələyib birbəbir, Şirin xəyallara dalıb, gələydim!” Bu misralarda doğma yurda qayıtmaq arzusu yalnız fiziki dönüş istəyi deyil. Şair keçmişinə, uşaqlığına, ata-analı günlərinə, saf və qayğısız çağlarına qayıtmaq istəyir. O, “ötənləri çözələmək”, xatirələri bir-bir yada salmaq, doğma dağların havasından doyunca nəfəs almaq arzusundadır. Şairin yaddaşında uşaqlıq cığırları müqəddəsdir: “Atalı-analı vaxtı gəzdiyim, Cığırına, qurban olub, gələydim!” Burada Vətən həsrəti ata-ana həsrəti ilə qovuşur. Doğma torpaq ata-analı günlərin şahidi olduğu üçün daha əziz, daha müqəddəs görünür. Şair üçün həmin cığıra qayıtmaq, əslində, itirilmiş xoşbəxtliyə, zamanın əlindən çıxmış günlərə qayıtmaq deməkdir. “Qayıtdı” şeirində isə yurd artıq xəyalın obrazına çevrilir: “Bu gecə yuxuda xəyalım yenə, Yurdumu dolanıb, ağlar qayıtdı.” Yurdun ağlayaraq qayıtması olduqca təsirli poetik tapıntıdır. Burada yurd canlı varlıq kimi təqdim olunur. O, şairin yuxusuna gəlir, dərdini danışmadan, susaraq bildirir. Bu sükutun özü bir fəryaddır. Şair yurdun ağrısını öz ağrısı kimi yaşayır, çünki onun mənəvi dünyasında Vətənin taleyi şəxsi taledən ayrı deyil. Səyyad Əhmədli yaradıcılığında ata obrazı yalnız ailə başçısı deyil, mənəvi dayağın, həyat məktəbinin və insanlıq ölçüsünün simvoludur. “Ata” şeirində şair atasına müraciətlə həm övlad nisgilini, həm də ata yoluna sədaqətini ifadə edir: “Yol ölçüb, yetərdin, hay-harayıma, Gözüm dörd dolanır, tapmıram, Ata!” Bu misralarda övladın çarəsizliyi və atasının yoxluğu ilə barışa bilməməsi duyulur. Ata həyatda olduğu zaman onun varlığı adi görünə bilər. Lakin ata dünyasını dəyişdikdən sonra onun yoxluğu hər addımda, hər çağırışda hiss olunur. Şair atasının yolundan sapmamağı özünə mənəvi borc bilir: “İmkan düşən kimi soraqlaşıram, Qoyduğun cığırdan sapmıram, Ata!” Ata burada yol göstərən, insanı düzgün istiqamətə aparan mənəvi bələdçidir. Şair atasının qoyduğu cığırın davamçısı olmaqla həm ailə ənənəsinə, həm də insanlıq dəyərlərinə sədaqət göstərir. Şeirin ən təsirli məqamlarından biri ata ocağı ilə bağlı bu misralardır: “İnsanlıq elmində ağaydın, ağa, Səndən incimədi nə böyük, çağa.” Bu fikirlər ata obrazını daha da ucaldır. Ata yalnız öz ailəsinə deyil, ətrafına da insanlıq dərsi keçmiş bir şəxsiyyət kimi təqdim olunur. Onun böyüklüyü sərvətində və ya vəzifəsində deyil, insanlara münasibətindədir. Səyyad Əhmədli yaradıcılığında ana obrazı dərin sevgi, həsrət və mənəvi bağlılıqla təqdim olunur. “Anamla söhbət” şeirində şair anası ilə xəyalən danışır. Bu danışıq təkcə bir övladın ana həsrəti deyil, həm də insanın köklərinə, mənəvi başlanğıcına qayıdışıdır. Şair anasını belə dəyərləndirir: “Sazımda “Şah” pərdə, avazda “zil”sən, Könlüm bağçasında qaşdasan; – bil, sən!
Sözümün mənbəyi, mənsəbi sənsən…” Ana burada şairin sözünün mənbəyi kimi təqdim edilir. Bu, çox böyük mənəvi etirafdır. Şairin qələmi, sazı, avazı və poetik dünyası ana sevgisindən güc alır. Ana onun yaradıcılığında yalnız xatirə deyil, sözün mənəvi qaynağıdır. Şair anasının yoxluğunu “qəlbini dəlib keçən” bir ağrı kimi yaşayır: “Qəlbim bir ləyəndi, ‘yox’luğun, dəlib! Bir gözüm ağlayıb, birisi gülüb!” Bu ziddiyyətli ifadə insan həyatının özünü xatırladır. Həyat davam edir, insan bəzən gülür, lakin qəlbinin bir tərəfi həmişə ağlayır. Ana itkisi bu ağrının heç vaxt tam sağalmayan tərəfidir. Səyyad Əhmədli poeziyasında sevgi yalnız romantik hiss deyil. Sevgi həm sədaqət, həm qayğı, həm də həyatın çətinliklərini birlikdə keçmək bacarığıdır. “Ömür-gün yoldaşım İlhamə xanıma” şeiri bu baxımdan şairin ailə anlayışını və həyat yoldaşına olan minnətdarlığını ifadə edən səmimi poetik nümunədir. Şair yazır: “Bir el gözəlinə ruhumu verdim, İllərlə yaşatdı, qıymadı solsun. Ətəyinə batman dərdimi sərdim, Yaymadı aləmə eldə car olsun.” Bu misralarda ailə münasibətlərinin ən mühüm xüsusiyyətləri – etibar, sədaqət və sirr saxlamaq bacarığı ön plana çıxır. Şair həyat yoldaşını yalnız sevdiyi insan kimi deyil, dərdini bölüşən, onu qoruyan və mənəvi güc verən həyat yoldaşı kimi təqdim edir. Onların həyatında anlaşılmazlıqların da olduğunu gizlətmir: “Bəzən anlaşmadıq, küsdük-barışdıq, Sözlərlə atışıb, biraz yarışdıq. Qırğın törətmədik, nə də qırışdıq…” Bu səmimiyyət şeiri həyat həqiqətlərinə daha yaxın edir. Şair ideal və qüsursuz bir ailə mənzərəsi yaratmır. O göstərir ki, ailənin möhkəmliyi heç vaxt mübahisə etməməkdə deyil, inciklikləri aradan qaldırmaqda, sevgini qorumaqda və bir-birinə dayaq olmaqda ifadə olunur. Səyyad Əhmədli sözə böyük mənəvi məsuliyyətlə yanaşır. Onun “Batmayın” şeiri söz adamlarına, şeir yazanlara və sənətə münasibətdə vicdanlı olmağa çağırışdır: “Paxıllıq eşqiylə şeir yazanlar, İlahi vergini ucuz tutmayın. Hərbə-zorba gəlib, könül “küsdürüb”, Halal misralara haram qatmayın.” Burada şeir ilahi vergi kimi qəbul edilir. Şairə verilən istedad şəxsi şöhrət və ya başqalarını alçaltmaq vasitəsi olmamalıdır. Sözün saflığını qorumaq şairin mənəvi borcudur. Şair söz sənətinin əsas məqsədini belə ifadə edir: “Sözdən çələng tutun, sərrafı kimi, Tərpədin qəlblərdə siz, “sarı simi” Olun könüllərin loğman, hakimi…” Söz insan qəlbinin yaralarını sağaltmalı, onun ən incə duyğularına toxunmalıdır. Şair sözün “loğman” olmasını istəyir. Bu, poeziyanın yalnız estetik deyil, həm də mənəvi missiyaya malik olduğunu göstərir. “Batmayın” şeirində insanlıq şan-şöhrətdən üstün tutulur: “İnsanlıq hər şeydən, bilin, əfzəldi, Şan-şöhrətin kölgəsində yatmayın.” Bu fikirlər Səyyad Əhmədli yaradıcılığının mənəvi xəttini aydın göstərir. Şair üçün insanın böyüklüyü şöhrətində deyil, mənəviyyatında, davranışında və başqalarına münasibətindədir. Şairin “Oğul” şeiri nəsihət poeziyasının müasir və səmimi nümunələrindən biridir. Burada ata öz övladına həyatın yollarını göstərir, onu tamahdan, haramdan və mənəvi yanlışlardan uzaq durmağa çağırır: “Həyatın dolanbac yolları çoxdu, Çalış enişindən gen dolan, oğul! Hörmət sərvətini günbəgün artır…” “Hörmət sərvəti” ifadəsi xüsusi diqqət çəkir. Şair maddi var-dövlətdən daha qiymətli olan mənəvi sərvəti – insanın el içində qazandığı hörməti önə çəkir. Oğluna tamahdan uzaq olmağı tövsiyə edən şair yazır: “Tamah salma nə dövlətə, nə vara, Ona qul olanlar düşür azara.” Burada sərvətə qarşı çıxmaq deyil, sərvətin insanı öz əsirinə çevirməsinə etiraz var. Şairin fikrincə, insan var-dövlətə sahib ola bilər, lakin ona mənəvi baxımdan qul olmamalıdır. Şeirin sonunda isə sözün gücü haqqında belə deyilir: “Səyyadın sözlərin quyuya atma, Bir düz baltalayar min yalan, oğul!” Bu misra şairin poeziyaya inamını ifadə edir. Düz söz min yalanın qarşısında dayanmağa, həqiqəti qorumağa qadirdir. Səyyad Əhmədli yaradıcılığında Vətən müharibəsi, qəhrəmanlıq və şəhidlik mövzuları xüsusi yer tutur. “Ana yanğısı” şeirində şəhid anasının ağrısı fərdi bir taledən ümumxalq faciəsinə və ümummilli qürura yüksəlir. Şair yazır: “Bir igid balasın itirmiş Ana, İndi baş daşından ayrıla bilmir. Gözləri buluddan nəm çəkib sanki, Elə hey ələyir, qurutmur, silmir.” Bu misralarda ana ağrısının böyüklüyü və sonsuzluğu ifadə olunur. Şəhid anasının göz yaşı yalnız şəxsi itkinin deyil, Vətən uğrunda verilən qurbanın göz yaşlarıdır. Lakin şeir ümidsizliklə bitmir: “Səyyadın qüruru, başının tacı, Şəhidlər qəlblərdə yaşayır, ölmür.” Bu fikir şəhidlik anlayışının mənəvi mahiyyətini açır. Şəhid fiziki olaraq həyatdan getsə də, xalqın yaddaşında, qəlbində və Vətən tarixində əbədi yaşayır. “Bir qəhrəmanı” şeirində isə Azərbaycan Ordusunun Zəfəri, qəhrəman əsgərlər və ölkənin Ali Baş Komandanı poetik şəkildə tərənnüm edilir: “Qüdrətli ordumun Baş komandanı, Zəfərlə tanıtdı Azərbaycanı!” Şair bu Zəfəri yalnız hərbi uğur kimi deyil, milli qürurun, xalq birliyinin və tarixi ədalətin təntənəsi kimi dəyərləndirir. Səyyad Əhmədlinin poeziyasında insanın öz daxili aləmi ilə söhbəti də mühüm yer tutur. “Bağışla, ürəyim” şeirində şair öz qəlbinə müraciət edir: “Səni çox yüklədim, əzizləmədim, Bağışla, ürəyim, bağışla məni.” Bu misralarda insanın öz daxilinə hesabat verməsi var. Şair həyatın ağrılarını qəlbinə yüklədiyini, onu yetərincə qoruyub əzizləmədiyini etiraf edir. Qəlbin sədaqəti isə belə ifadə olunur: “Qürurundan zərrə qədər enmədin, Bağışla, ürəyim, bağışla məni!” Şairin qəlbi bütün ağrılara baxmayaraq sınmayıb, alçalmayıb və mənəvi qürurunu qoruyub. Bu, Səyyad Əhmədli poeziyasının əsas ideyalarından birini – çətinliklər qarşısında insanlıq və ləyaqəti qorumaq fikrini ifadə edir. Səyyad Əhmədli (Göyçəli) yaradıcılığı müxtəlif mövzuları əhatə etsə də, bu mövzuların hamısını birləşdirən əsas xətt insanlıqdır. Onun şeirlərində Vətən sevgisi də, ata-ana həsrəti də, sevgi və sədaqət də, şəhidlik və qəhrəmanlıq da, sözə ehtiram da insanlıq anlayışı ətrafında birləşir. Şair öz mənəvi dünyasını “Mən” şeirində belə təqdim edir: “Soruşdun sərvətim; – yaxşı qulaq as, Sidq ilə sığındım Sübhanıma, mən. Hər nə verdi qail olub, barışdım, MaşAllah söylədim, hər anıma, mən.” Burada şükür, təvazökarlıq və mənəvi qaneçilik duyğusu ön plana çıxır. Şair sərvəti yalnız maddi imkanlarla ölçmür. Onun sərvəti inamı, vicdanı, qaneçiliyi və mənəvi saflığıdır. O yazır: “Qədərə nə yazdı, şükür dilədim! Qəmli vaxt da oldu, leysan ələdim! Tamahımı ifçin-ifçin bələdim, Qoymadım qor salsın, vicdanıma, mən.” Bu misralar şairin həyat fəlsəfəsini ümumiləşdirir. İnsan çətinliklərlə qarşılaşa bilər, ağlaya və ağrı çəkə bilər, lakin vicdanını qorumağı bacarmalıdır. Səyyad Əhmədli (Göyçəli) yaradıcılığı həyatın içindən gələn, yaşanmış duyğuların və mənəvi həqiqətlərin poeziyasıdır. Onun şeirlərində Göyçə həsrəti dağların nəfəsi ilə, ata-ana nisgili uşaqlıq xatirələri ilə, Vətən sevgisi qəhrəmanlıq və şəhidlik duyğusu ilə, sevgi isə sədaqət və ailə dəyərləri ilə qovuşur. Şairin poeziyası insanı düşünməyə, öz qəlbinə nəzər salmağa, sözün və münasibətin məsuliyyətini anlamağa çağırır. O, kobudluqdan, paxıllıqdan, yalandan, tamahdan və mənəvi aşınmadan uzaq durmağı, insanlıq sərvətini qorumağı tövsiyə edir. “Bir köntöy baxışın həsrətində” ifadəsi Səyyad Əhmədli yaradıcılığının poetik mahiyyətini özündə cəmləyir. Çünki şairin qəlbi yalnız öz dərdindən deyil, insanların bir-birinə qarşı laqeydliyindən, kobud münasibətindən, sözün qiymətdən düşməsindən də ağrıyır. O, hər köntöy baxışda gözəlliyə düşən ləkəni görür və həmin ləkəni sözün işığı ilə silməyə çalışır. Səyyad Əhmədlinin şeirlərində kövrək bir qəlbin səsi eşidilir. Bu qəlb Göyçəyə boylanır, ata-anasını axtarır, Vətənin qələbəsi ilə qürurlanır, şəhid anasının göz yaşına şərik olur, həyat yoldaşının sədaqətinə minnətdarlıq edir, övladına doğru yol göstərir və söz adamlarını mənəvi saflığa çağırır. Bu poeziyanın əsas gücü də məhz buradadır: Səyyad Əhmədli oxucuya uzaqdan nəsihət vermir. O, öz yaşantılarını, ağrılarını, sevinclərini və həyat həqiqətlərini bölüşür. Buna görə də onun sözü oxucunun qəlbinə yol tapır. Səyyad Əhmədli (Göyçəli) poeziyası bir şairin şəxsi duyğular toplusu deyil. Bu poeziya Göyçənin həsrətini, ata ocağının işığını, ana laylasının kövrəkliyini, Vətən sevgisinin qüdrətini və insan qəlbinin incəliklərini yaşadan mənəvi söz dünyasıdır. Bu dünyada hər misra bir xatirə, hər bənd bir həyat dərsi, hər duyğu isə insanlıq adına səslənən səmimi bir çağırışdır. Yurd həsrəti ilə yaşayan ozan qardaşıma bu həsrətdən qurtulub, “köntöy baxış” həsrətində yaşamağı arzu edirəm! Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik. Hiss edirəm ki, növbəti yazıların sonuna “Kəlbəcər”, “Laçın” deyil “Göyçə” yazacam. 09.08.2026. Laçın – Şəlvə dərəsi.
“Ulduz”un iyul-avqust sayı işıq üzü görüb. Qulu Ağsəs “Bircə kəlmə: Hicran”, TəranəVahid “Yaşıl elegiya” yazıları ilə jurnalın mərhum şöbə redaktoru, yazıçı-publisist Hicran Hüseynovanı yad edirlər. “Şeir vaxtı”nda Həmid Herisçi, Seyyidəli Sübhi, Cavid Fərzəli, Zaman Piriyev, Şəfəq Sahibli və Zaur Ərmuğandır. “Nəsr” Nemət Mətinin “Zəlzələ”, Əli Bağışın “Dörd tabut”, Əli bəy Azərinin “Messi”, Sadiq Qarayevin “Çalası” hekayələrini təqdim edir. Oxucular “Tərcümə saatı”nda çeçen yazıçısı Səid-Həsən Katsayevin “Qaranlıqda” hekayəsini Seyfəddin Hüseynlinin tərcüməsində oxuya bilərlər. “Beş əsrdir yaşayan dahi: Şekspir haqqında bilinməyən 15 fakt”ı gənc ingilis ədəbiyyatı mütəxəssisi Alsu araşdırıb. “Ədəbi fraqmentlər”də “Şəhidlər – Qəhrəmanlar” yazısı ilə Vaqif Yusiflidir. İlahə Səfərzadənin “Məti Osmanoğluyla tamamlanmamış söhbət”i, Anar Seyidağanın, İbrahim Yusifoğlunun, Qəhrəman Kamiloğlunun şeirləri, Qalib Arifin hekayəsi də bu nömrənin oxunaqlı yazılarındandır. “Dərgidə kitab” Hafiz Ataxanlının “Varlıq və yoxluq” fantasmaqorik povestini təqdim edir. “Dərgidə sərgi”də rəsm əsərləri ilə Məryəm Məmmədzadədir.
BALACA PULUN BAŞAĞRISI (miniatür) Pul da bel kimi, balta kimi bir şeydi. Nə qədər çox işlənsə, yəni cibdən-cibə girsə, o qədər də damarlarına isti qan yeriyər. Pul ona can verənə “can” deyir. Məni niyə istəsin ki?! Əlimə düşən kimi can qurtarmaq istəyirəm ondan. Ya xərcləyirəm, ya da aparıb tapşırıram yad əllərə – bir sözlə banka qoyuram. O günü SOCAR istiqrazının dividendini almağa getmişdim. Çox deyildi, pula məhəbbətim qədər ola-olmazdı – cəmi 540 dollar. Əməliyyatçı xanım qəribə bir sual verdi mənə: –Hamısını götürəcəksiniz? Düzü, mat qaldım. Birdən fikirləşdim, bəlkə alacağım 540 yox, 5400-dü?! Yalançı Allahın düşmənidi, düzü bərk sevincək oldum: –Necə hamısını?! Nə qədərdi ki, alacağım? –540 dollar. –Bu qədər yoxdu məgər bankda? –Bir nəfərin 50 min alacağı var, qoy xəzinəçidən soruşum, görüm nə deyir. – Zəng elədi… – Bir az gözləyin, 10-15 dəqiqəyə fasilədən qayıdacaq. Başımı əyib, gözümü dikdim əlimdəki kitaba. Çox keçmədi… –Allo… – əməliyyatçının səsinə diksindim. – 540 dol¬lar var xəzinədə? – Eşitdiyi cavaba dodağını büzdü. – Bəs nə vaxt olacaq? Sabah?! – xanım üzümə baxdı. –Niyə sabah? – Qaşlarımı çatdım. –50 minin başı yarımçıqdı. 540 dolları sizə versək, o müştərimizin işi sabaha qalmalı olacaq. Bu da bizim operativlik imicimizə 500 minlik ziyan deməkdi. Sizin alacağınız isə cəmi 540 dollardı. Bunun da bizə elə bir isti-soyuqluğu olmaz. Mən əlimi ağ saçlarıma apardım. –Müəllim, sizi yaxşı başa düşürəm. Amma pul insanların saç-saqqalına baxmır. –Baxsaydı yaxşı olardı! –Metroya minəndə, ağ saçlarınıza görüb, durub yer verən olurmu sizə? Ayağa qalxdım: –Salamat olun, sabah gələrəm…
Şəkinin sərin dağ havası üzümə toxunanda bu dünya gözümdə daha da gözəlləşdi. Addımlarım məni Yuxarı Baş Dövlət Tarix – Memarlıq Qoruğunun qədim qala divarları daxilinə, əsrlərin şahidi olan o möhtəşəm tikilinin – Şəki Xan Sarayının qarşısına gətirib çıxarmışdı.
Başımı qaldırıb sarayın fasadına baxdım. Günəşin son şüaları minlərlə rəngli şüşənin – şəbəkənin üzərində bərq vurur, həyətdəki əzəmətli, qoca Xan çinarın yaşıl budaqları binanın divarlarına kölgə salırdı. O an beynimdə yalnız tək bir fikir fırlanırdı: insan əli bu qədər incəliyi və əzəməti necə yarada bilərdi? Həyətdəki oturacaqda əyləşib gözlərimi o pəncərələrdən çəkə bilmədim. Heç bir mismar və ya yapışqan istifadə edilmədən sadəcə taxta və şüşənin bir-birinə geydirilməsi ilə yaranmışdı bu şəbəkələr. Mən sarayın qarşısında xəyala dalarkən, sanki XVIII əsrin sədaları qulağımda əks olundu. Bu divarların arxasında kim bilir hansı gizli fərmanlar verilib, hansı xanların amiranə səsi divarları titrədib. “Zalım xan sarayı” deyirdilər bura. Gözəlliyin ortasında gizlənən bu amansızlıq mənə insan təbiətinin ziddiyyətini söyləyirdi: “Bir tərəfdə kainatı heyran qoyan sənət, digər tərəfdə isə hakimiyyət hərisliyi.” Yüngül bir meh əsdi. Xan çinarın yarpaqları xışıldadı. Elə bil qoca ağac mənə təsəlli verirdi: “Keçmiş əhvalatlar qan və göz yaşları ilə yazılsa da, geriyə qalan yalnız bu gözəllikdir. İnsanlar gəldi-gedərdi, amma sənət və ruh əbədidir.” Bu saray bütöv bir xalqın səbrinin, zövqünün və dözümünün vizual simfoniyasıdır. Binaya daxil oldum. Divarlardakı döyüş və ov səhnələrinə, Nizaminin poemalarından süzülüb gələn o zərif divar rəsmlərinə diqqətlə baxdım. Otaqların birində olarkən bələdçi qadın bizə bir tarixi həqiqəti söylədi: “Bu sarayı inşa edən Məhəmmədhüseyn xan “Müştaq” təxəllüsü ilə qəzəllər yazmış, dövrünün görkəmli şairi olmuşdur. Həmişə bu otağa şairləri toplayardı. Həmin dövrün görkəmli Azərbaycan şairləri Molla Pənah Vaqif və Molla Vəli Vidadi onun dostları idilər. Bu otaqda şeir məclisləri keçirərdilər.” Maraq məni bürüdü. Otağın hər bir künc-bucağına nəzər yetirdim. Bura mənə doğmalaşdı. Bu gözəl insanların burada qalan ayaq izlərini axtardım. Divarlara dəyərək, əks-səda verən danışıqları qulaqlarımda səsləndi. Şəki Xan sarayının qarşısından ayrılarkən mən artıq bir neçə dəqiqə əvvəlki insan deyildim. Ruhum rəngbərəng şəbəkə şüşələrdən süzülən işıqla yuyulmuş, tarixin həm qanlı, həm də möhtəşəm tərəfi ilə barışmışdı. Ürəyimin bir parçasını o rənglərin, o qədim çinarın yarpaqlarının xışıltısı arasında qoyaraq gedirdim. Bu səfərdən aldığım təəssürat məni xəyallar aləminə apardı. Bələdçi qadının söylədikləri bir kino lenti kimi gözlərim qarşısından gəlib keçdi. Ən axırda bədii bir yazıya çevrildi.
Hekayə
Şəki xan sarayının şəbəkəli pəncərələrindən süzülən rəngbərəng günəş şüaları otağın naxışlı divarlarına xalça kimi səpələnmişdi. Havada təzə dəmlənmiş kəklikotu çayının və Şəki şirniyyatlarının ətri vardı. Xanlığın rəhbəri, eyni zamanda həzin qəzəllər müəllifi olan Məhəmmədhüseyn xan Müştaq baş tərəfdə əyləşmişdi. Onun sağında şair Molla Pənah Vaqif, solunda isə dərin, kədərli misraların ustadı Molla Vəli Vidadi əyləşib söhbət edirdilər. Məhəmmədhüseyn xan Müştaq bir qurtum çay içərək dedi: “Xoş gəlmisiniz, mənim söz sərraflarım, könül dostlarım. Bu gün siyasəti, xanlığın ağır yüklərini bir kənara qoymuşam. Sarayımın pəncərələrindən baxanda Şəkinin bu gözəl təbiəti mənə ancaq yazıb-yaratmaq tövsiyə edir. Vaqif, de görüm, Qarabağdan bura hansı gözəl misraları töhfə gətirmisən?” Molla Pənah Vaqif təvazökarlıqla baş əyib dedi: “Sağ olun, xan! Sizin bu möhtəşəm sarayınız, divarlardakı hər bir naxış özü bir sənət əsəridir. Bura ayaq basan şairin ilhamı coşmaya bilməz. Mən hər zaman gözəlliyi, yaşamaq sevincini tərənnüm etməyi sevirəm. Dünya fanidir, amma onun bəxş etdiyi gözəlliklərdən zövq almaq lazımdır.” Molla Vəli Vidadi ağsaqqal müdrikliyi ilə ah çəkib dedi: “Ah, Molla Pənah, sən yenə dünyanı bəzəməkdən, gözəllərdən danışırsan. Bu dünyanın vəfası yoxdur. Ona belə ürək bağlama. Xan sağ olsun, mənim könlüm bu gün yenə bir az qəmlidir. Dünya gəldi-gedərdir. Fələyin gərdişi məni daha çox düşündürür.” Məhəmmədhüseyn xan Müştaq Vidadinin çiynini sıxıb dedi: “Gözəl dostum Vidadi, sənin o həzin, qəmli şeirlərin olmasaydı, Azərbaycan şeirinin bu qədər dərinliyi olmazdı. Sənin kədərinin də fəlsəfi mənası var. Amma gəlin bu gün ruhumuzu təzələyək. Hamıdan bir təzə misra eşitmək istəyirəm. Vaqif, sən başla!” Molla Pənah Vaqifin gözləri parıldadı, əlini sinəsinə qoyub “Pəri” qoşmasını söylədi:
Boyun sürahidir, bədənin büllur, Gərdənin çəkilmiş minadan, Pəri. Sən ha bir sonasan, cüda düşübsən, Bir bölük yaşılbaş sonadan, Pəri!
Vaqif gülərək xana baxdı, dedi: “Amma bura gələndən, sizin bu məclisinizdəki şuxluğu görəndən sonra daha da nikbin şeirlər yazacağam.” Məhəmmədhüseyn xan Müştaq uca səslə güldü, sonra dedi: “Yaşa, Vaqif! Sənin bu hazırcavablığın və incə yumorun qaranlıq otağı belə işıqlandırar. Bəs, sən nə deyirsən, Vidadi? Vaqifin bu şuxluğuna cavabın nədir?” Molla Vəli Vidadi sakit səslə, süzgün baxışlarla misraları pıçıldadı:
Ey həmdəmim, sənə çoxdur sözlərim, Məni ağlar qoyub hara gedirsən? Həsrətindən yol üstədir gözlərim, Məni qəmli qoyub hara gedirsən?”
Vidadi sonra Vaqifə baxdı, dedi: “Molla Pənah, dünya həmişə sənin gördüyün kimi toylu-büsatlı deyil. Həyatın acılı, kədərli günləri də çoxdur. Bu gün varıq, sabah yoxuq. Dostların ayrılığı var, hicranı var.” Molla Pənah Vaqif Vidadinin əlini tutub dedi: “Doğru deyirsən, ustad. Amma bu gün biz bir yerdəyik, bu gün Şəki xanının məclisində sözün, sənətin zirvəsindəyik. Gəl, bu anın qiymətini bilək. Şairin qəmi də gözəldir, sevinci də.” Məhəmmədhüseyn xan Müştaq ayağa qalxdı, hər iki şairə ehtiramla baxdı, dedi: “Dostlarım, sizin bu mübahisəniz, bu səmimi söhbətiniz elə poeziyanın özüdür. Biri bədbin, biri nikbin, amma hər ikisi bənzərsiz. Nə qədər ki, bu saray var, nə qədər ki mən bu taxtdayam, Şəki sizin kimi ustadların ocağı olacaq.” Üç dost xanın işarəsi ilə çay qədəhlərini qaldırdılar. Çay içdikdən sonra Məhəmmədhüseyn xan Müştaq özünün “Qurban olduğum” adlı şeirini oxudu:
Ağ üzdə xalları filfilə nisbət, Can quşu bağında bülbülə nisbət, Ləbləri çiy düşmüş bir gülə nisbət, Əhrər yanağına qurban olduğum.
Həmin gecə Şəki xan sarayının o kiçik otağında bədii sənətkarlığın zirvəsi yaşandı. Vidadi fəğan dolu qəzəllərini oxudu, Vaqif ona şux və şən qoşmaları ilə cavab verdi. Müştaq isə öz bədii yaradıcılığı ilə bu məclisə xanlıq əzəməti qatdı. Üç fərqli tale, üç fərqli yaradıcılıq üslubu, amma tək bir sarsılmaz dostluq. Səhər açılarkən onlar ayrıldılar. Amma otağın divarlarına, rəngli şəbəkələrinə və tarixin yaddaşına bu üç sənətkarın bədii nəfəsi, bir də heç vaxt unudulmayacaq dostluq hekayəsi əbədi olaraq həkk olundu. Üç dostun taleyi İllər keçdi. Sənətkarlarımız bu dünyadan köçüb haqq dünyasına qovuşdular. 1759-cu ildən 1780-ci ilə kimi Şəki xanı olmuş Məhəmmədhüseyn xan Müştaq avqust ayında törədilən saray çevrilişi nəticəsində qətlə yetirildi. Molla Vəli Vidadi onun ölümünə “Müsibətnamə” əsərini yazdı. 1797-ci ildə Qarabağ xanının baş vəziri olan Molla Pənah Vaqifi və onun oğlu Əli bəyi İbrahimxəlil xanın qardaşı oğlu Məhəmməd bəy Cavanşir qətlə yetirdi. Molla Vəli Vidadi onun faciəvi ölümünə “Ey həmdəmim can, getdin” rədifli mərsiyəsini yazdı. Qazaxın II Şıxlı kəndində yaşayan Molla Vəli Vidadi Molla Pənah Vaqiflə həm dost, həm də quda olmuşlar. Vaqifin 2 qızını Vidadi 2 oğluna almışdı. Vidadi yüz il ömür sürmüş, 1809-cu ildə Şıxlıda vəfat etmişdir. Sənətkarlarımız xalqımıza böyük ədəbi miras qoyub getdilər. Qədirbilən Azərbaycan xalqı onları heç vaxt unutmur. Əsərləri sevilə-sevilə oxunur.
ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Son günlər Xalq qəhrəmanı QAÇAQ NƏBİ və Koroğlu müzakirə mövzusuna çevrilib. Efir, sosial şəbəkə onların müzakirəsinə əməlli-başlı yer ayırıb. Bir tərəf özünün subyektiv fikirlərini səsləndirir, sübut etməyə borclu olmadıqlarını bildirir, böyük bir qisim olan digər tərəf isə onları söyür, lənətləyir. Belə olmaz AXI… Birincisi, özünə doğma saydığı Qaçaq Nəbinin və Koroğlunun əzəz xatirəsini qədirbilən Azərbaycan xalqı heç vaxt unutmayacaq. Kimin nə deməsindən asılı olmayaraq onlar xalqın yaddaşında özlərinə yer tutublar. İkincisi, tarixçilər öz məntiqi araşdırmaları ilə onlara cavab verməlidirlər. Koroğlu konkret bir dövrdə (?) başına dəstə toplayıb Azərbaycan bölgələrinə mütəmadi basqınlar edərək əhalini yağmalayan osmanlı paşalarına qarşı vuruşub. Qaçaq Nəbi niyə qaçaq düşüb? Xalqın təəssübünü çəkməsəydi, o da indiki mühacirlər kimi çıxıb başqa bölgəyə gedər, ayın-arxayın orda yaşayardı. Adam bütün varlığı ilə Zəngəzur bölgəsinə, Qarabağa, o taylı-bu taylı Azərbaycana bağlıydı, hər yerdə xalqa zülm edənlərə qarşı vuruşurdu. Bununla belə o vaxt da satqınlar var idi, Nəbini satırdılar. İndi siz niyə əsəbləşib özünüzdən çıxırsınız. İmkan verin, tarixçilər ortaya sübut qoysunlar. Azərbaycan gündəmini dəyişənlər ortada meymun oynadırmışlar kimi davranırlar. Azərbaycan milli dəyərlərinə zərbə hardan gəlmiş olar? Dost, qardaş sandığın adamdan aldığın zərbələr necə göynədir? Hədəf niyə Azərbaycançılıq ideologiyası olsun axı..? Düşünün, cənablar, düşünün, boş-boş söyüşməkdən bir şey çıxmaz.
