WWW.YAZARLAR.AZ

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Dəniz Aslanlı – Ümid

İyul 8, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Ümid

(esse)
Bəlkə də həyatın mənası hər şeyi anlamaqda deyil, axtarmaqda gizlənir. Hər cavab yeni bir sual doğurur, hər son isə yeni bir başlanğıca çevrilir. Zaman keçdikcə insan anlayır ki, dəyişən təkcə illər deyil, baxışları, hissləri və susqunluğu da dəyişir.
Qarşımda bəyaz bir vərəq var. Üzərində nə xəritə var, nə də istiqamət. Sadəcə yazılmağı gözləyən cümlələr… O cümlələri başqası deyil, mən yazacağam. Səhvləri də mənim olacaq, doğruları da. Çünki başqasının qələmi ilə öz həyatını yazmaq mümkün deyil.
Bəzən yolumu itirəcəyəm, bəzən dayanıb geriyə baxacağam. Amma geriyə baxmaq geri qayıtmaq demək deyil. Keçmiş yalnız xatırlamaq üçündür, yaşamaq üçün yox.
İndi bilirəm ki, xoşbəxtlik həmişə gülmək deyil, kədər də həmişə məğlub olmaq deyil. Hər ikisi insanı böyüdür, dəyişdirir və həyata başqa gözlə baxmağı öyrədir.
Bir gün yenə xoşbəxt olacağam, bir gün yenə üzüləcəyəm. Amma artıq bilirəm ki, nə xoşbəxtlik əbədidir, nə də kədər. Əbədi olan yalnız yolun özüdür. O yolu isə addım-addım, yıxıla-yıxıla, öyrənə-öyrənə insan özü keçir.

Müəllif: Dəniz Aslanlı

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Dəniz Aslanlı – Səssiz şəhər

İyul 5, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Səssiz şəhər
Bəzi şəhərlər səs-küylü görünür, amma əslində ən dərin sükut elə onların içində yaşayır. İnsanlar hər gün eyni küçələrdən keçir, eyni dayanacaqlarda gözləyir, eyni işıqların altında yoluna davam edir. Amma heç kim içində baş verənləri danışmır. Çünki hər kəs bilir ki, bəzi yaralar sözlə yox, sükutla gizlədilir.
Hər insanın qəlbində heç kimin bilmədiyi bir otaq var. O otaqda yarımçıq qalan xatirələr, deyilməmiş cümlələr və geri qayıtmayacaq insanlar yaşayır.
Bəzən elə düşünürük ki, bizi yoran həyatdır. Sonra anlayırıq ki, əsl yorğunluq davamlı güclü görünməkdən gəlir. Gülümsəyərkən içində dağılmaq, danışarkən susmaq, yaşadığın ağrını heç kimə hiss etdirməmək insanı yavaş-yavaş dəyişdirir.
Şəhər isə bütün bunlara səssiz şahidlik edir. Hər gün minlərlə insanın addım səsini eşidir, amma heç birinin içində qopan fırtınanı görmür. Elə buna görə də bəzən ən izdihamlı küçələr belə insana özünü dünyanın ən tənha insanı kimi hiss etdirir.

Müəllif: Dəniz Aslanlı

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Dəniz Aslanlı – Bir damla həqiqət

İyul 5, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Bir damla həqiqət

Bəzən insanın istədiyi tək şey bir damla həqiqət olur. Amma elə insanlar var ki, bir həqiqəti deməkdənsə, min yalan danışmağa razıdırlar.
Günahını boynuna almaq əvəzinə başqasını günahlandırır. Özünü haqlı göstərmək üçün yalanı həqiqət kimi təqdim edir, qarşısındakı insanın nüfuzunu zədələməyə çalışır. Elə bilir ki, həqiqəti susdurmaq mümkündür. Halbuki həqiqət heç vaxt ölmür, sadəcə bir müddət səssiz qalır.
Ən qəribəsi isə budur ki, vicdanından qaçan insanlar çox vaxt özlərini ən cəsur insanlar kimi göstərirlər. Səslərini ucaldır, başqalarını əzir, qorxu yaradırlar. Amma bütün bunlar daxillərində gizlətdikləri qorxaqlığın pərdəsindən başqa bir şey deyil. Çünki həqiqətlə üz-üzə qalmaq cəsarət istəyir, yalanın arxasında gizlənmək isə qorxaqların yoludur.
Onlar başqasını günahkar çıxarmaqla özlərini təmiz hesab edirlər. Lakin vicdan elə bir hakimdir ki, onu nə aldatmaq, nə də susdurmaq mümkündür.
Bəzən ən böyük qələbə qışqırmaq, intiqam almaq və ya eyni şəkildə cavab vermək deyil. Ən böyük qələbə ləyaqətini qorumaq, susmağın yerini bilmək və vicdanını itirmədən yoluna davam etməkdir. Çünki insanın sahib ola biləcəyi ən böyük sərvət haqqın yanında dayanmaqdır.
Bir damla həqiqət bəzən bir ömür boyu qurulan yalanlardan daha güclü olur.

Müəllif: Dəniz Aslanlı

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Dəniz Aslanlı – İntizar

İyun 27, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

İntizar
Pianoçu solmuş, qurumuş gülləri sevirdi. Bu solmuş güllər ona həyatının ən gözəl, ən xoş xatirələrini xatırladırdı. O, qurumuş gülləri tullamaz, onları çox dəyərli bir əşya kimi notlarının arasında saxlayardı.
O, bir otaqlı evdə yaşayırdı. Otağı həmişə rütubətli olardı. Evdə nimdaş paltarlarını geyinər, sevimli pianosunda müxtəlif melodiyalar ifa edərdi. Lakin səhnəyə çıxanda həmişə səliqəli və zövqlü geyinərdi.
Səhnə insanlarla dolu olardı. Hər konsertində tamaşaçılar ondan yeni əsərlər, yeni duyğular gözləyərdilər. Çünki pianoçu hər dəfə dinləyicilərinə fərqli hisslər bəxş edərdi. Fəqət ağır notların dərinliyini yalnız özü hiss edirdi.
Zalı titrədən alqışlar pianoçunun ruhunda sevinc qığılcımı yaratmırdı. Konsert başa çatdıqdan sonra səhnə boşalardı. Pianoçu isə evinə qayıdarkən bir gül alar, yenə öz otağında köhnə xatirələri ilə baş-başa qalardı. Çünki illər öncə hər çıxışından sonra dünyalar qədər sevdiyi insan ona bir gül bağışlayardı.

Müəllif: Dəniz Aslanlı

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Fridrix Şillerin “Məkr və məhəbbət” əsəri – Sevginin məğlubiyyəti, yoxsa cəmiyyətin?

İyun 27, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Fridrix Şillerin “Məkr və məhəbbət” əsəri – Sevginin məğlubiyyəti, yoxsa cəmiyyətin?
Əsərin mərkəzində iki gənc – Ferdinand və Luiza dayanır. Onlar fərqli təbəqələrdən olsalar da, sevgilərində heç bir saxtalıq yoxdur. Lakin onların qarşısında görünməyən, amma çox güclü bir divar var – cəmiyyətin sərt qaydaları. Zadəgan ailəsinin varisi olan Ferdinandın kasıb musiqiçinin qızı ilə evlənməsi mümkün hesab edilmir. Şiller bununla göstərir ki, bəzən insanın taleyini öz hissləri yox, doğulduğu ailə müəyyən edir.
Əsərdə ən diqqətçəkən obrazlardan biri Prezident fon Valterdir. O, ata olsa da, oğlunun xoşbəxtliyini deyil, öz siyasi maraqlarını düşünür. Vurm isə rədd edilmiş sevgisini qisas hissinə çevirərək məkrin simvoluna çevrilir. Onların qurduğu hiylə Luizanı yalan danışmağa məcbur edir, Ferdinandı isə qısqanclığın əsirinə çevirir. Beləliklə, Şiller göstərir ki, bəzən bir yalan onlarla insanın həyatını məhv edə bilir.
Mənə görə, əsərin ən təsirli səhnəsi Luizanın ölüm anında həqiqəti deməsidir. Oxucu həmin anda anlayır ki, faciənin səbəbi xəyanət deyil, insanların bir-birinə inanmaması və başqalarının qurduğu oyuna aldanmasıdır. Ferdinand həqiqəti anlayanda artıq gec olur. Bu sonluq oxucunu düşündürür: əgər insanlar həqiqəti vaxtında danışa və dinləyə bilsəydilər, bəlkə də heç bir faciə baş verməzdi.
Şiller bu əsərlə yalnız iki gəncin sevgisini qələmə almır. O, yaşadığı dövrün ədalətsiz cəmiyyətini tənqid edir, insan ləyaqətini və azad seçimi müdafiə edir. Məhz buna görə “Məkr və məhəbbət” bu gün də aktuallığını itirməyən, oxucunu düşündürən və ona mühüm suallar verən klassik əsərlərdən biri olaraq qalır.

Müəllif: Dəniz Aslanlı

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Dəniz Aslanlı – Həyatın yükü

İyun 20, 2026 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

Həyatın yükü

(esse)

Bakı gözəl və doğma şəhərdir. Bu şəhərlə bağlı uşaqlıq xatirələrim var. Hər küçənin, hər məhəllənin xatirəsi insanın yaddaşına hopur. Zaman keçir, insan dəyişir, həyata baxış bucağı dəyişir və bir vaxtlar onun üçün əvəzolunmaz bəzi xatirələr yavaş-yavaş adiləşir.

İnsan böyüdükcə yalnız xatirələrə münasibəti deyil, ətrafında baş verən hadisələrə baxışı da dəyişir. Həyat təcrübəsi artdıqca o, insanların davranışlarını, münasibətlərini və cəmiyyətdə mövcud olan problemləri daha düzgün şəkildə dərk etməyə başlayır.

Onun üçün bir vaxtlar çox dəyərli olan xatirələr zaman keçdikcə əvvəlki dəyərini itirməyə başlayır. Bir zamanlar müqəddəs bildiyi küçələr belə gözündə əvvəlki kimi görünmür. İnsan böyüdükcə ətrafında baş verən haqsızlıqları, ikili münasibətləri və insanların dəyişən davranışlarını daha yaxşı görməyə başlayır. Bütün bunlar isə onun həyata baxışına təsir edir və həqiqətə, ədalətə münasibətini dəyişir.

Keçmişə baxanda isə insan anlayır ki, dəyişən əslində xatirələr deyil, həyatın reallığıdır. Eyni küçələr yerində qalır, amma onlara baxan göz artıq əvvəlki göz deyil. Bu fərq insana həyatın keçiciliyini və zamanın hər şeyi dəyişdirdiyini xatırladır.

Sonda isə insan bir həqiqəti qəbul edir: həyat ideal deyil, bəzən sərt, bəzən mehribandır…

Müəllif: Dəniz Aslanlı

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Dəniz Aslanlı – Rənglərin hüzuru

İyun 12, 2026 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

Rənglərin hüzuru

Deyirlər ki, insan bəzən danışa bilmədiklərini rənglərlə hopdurur. O da elə insanlardan biri idi.

(esse)

İllər boyu kətan lövhələrinin qarşısında durmuş, içində qopan fırtınaları rənglərə çevirmişdi. Çəkdiyi rəsmlərdə dağlar, yollar, insanlar vardı. Amma əslində o, heç vaxt onları çəkmirdi. O, öz yaralarını çəkirdi.

Rəssam insanlığın söndüyü bir şəhərdə yaşayırdı. O şəhərdə hər kəs gülümsəyirdi, amma gülüşlərin arxasında yorğunluq gizlənirdi. Sözlər mehriban idi, amma niyyətlər qaranlıq. İnsanlar bir-birinə toxunmurdu, bir-birini tükədirdi.

O isə həmişə haqqı deməyə çalışırdı. Nə qədər çətin olsa da. Amma haqqı dediyi hər gün sanki taleyi ona yeni bir sınaq göndərirdi. Bir qapı üzünə bağlanırdı, bir dost uzaqlaşırdı, bir ümid dağılırdı. Bəzən elə olurdu ki, susanların rahat yaşadığını görüb öz-özünə soruşurdu:

“Görəsən, səhv edən mənəm?”

Lakin yenə də susa bilmirdi.

Zaman keçdi.

Bir gün doğulduğu torpaqları arxada qoydu. Qərib bir ölkəyə yollandı. Heç kimin onu tanımadığı, heç bir küçənin uşaqlığını xatırlatmadığı uzaq bir yerə.

Amma hara getsə də, o şəhərin kölgəsi onun içindən çıxmadı.

Ruhu artıq yorulmuşdu.

Rəngləri solmuşdu.

Kətanları daha sakit idi…

Bir gecə yarımçıq qalmış rəsmin qarşısında dayanıb uzun müddət baxdı. Sonra pıçıltı ilə dedi:

Tanrı, niyə haqqı deyənlərin yolu daha daşlı olur?

Sükut.

Niyə insan ən çox öz vətənindən uzaqda qocalır?

Yenə sükut.

Bəlkə də Tanrı cavabı sözlə yox, zamanla verirdi.

O gecə son rəsmini çəkməyə başladı.

Kətanın bir tərəfində uzaqda qalan vətən vardı. O biri tərəfində isə yad torpaqlar. Bu iki yurdun arasında sonsuz görünən bir yol uzanırdı. Uzanan yol bu iki yurdu heç vaxt birləşdirməyəcəkdi. Rəssam isə iki yol arasında məskən salmışdı.

Rəsm tamamlananda fırçanı yerə qoydu.

Otaqda qəribə bir sakitlik vardı.

Sanki illərlə içində yatan yorğunluğunu kətana köçürmüşdü.

Amma özü də bilmirdi ki, bu rahatlığı xoşbəxtlik adlandırmaq olarmı? Çünki arzuya çatmaq hələ xoşbəxt olmaq demək deyildi.

Qaçmaq istədiyi o vətənin nisgili isə ürəyində sağalmayan bir yara salmışdı.

Bəzi yaralar zamanla bağlanar, bəziləri isə insanın taleyinə çevrilərdi. Onun yarası da elə yaralardan idi.

Müəllif: Dəniz Aslanlı

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Gecələrin səssiz möcüzəsi

May 29, 2026 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

Gecələrin səssiz möcüzəsi

(esse)

Bəzən həyatın dalğaları insanı sahilə çırpır. Həyatın ağır yükü, insanların saxtalığı, yaşanan xəyal qırıqlıqları insanı yavaş-yavaş özündən uzaqlaşdırır. Heç kimin hiss etmədiyi o səssiz yorğunluq gecələr daha çox üzə çıxar. Çünki gecə insanın özü ilə baş-başa qaldığı ən səssiz zamandır.

Elə gecələr olar ki, insan aynaya baxanda özünü tanımır. Gözlərində əvvəlki işığı görmür, üzündəki təbəssümün saxta olduğunu anlayır. Düşüncələr bir-birinə qarışar, keçmişin peşmanlıqları ilə gələcəyin qorxuları arasında sıxılıb qalar. İnsan özünü suallar içində tapar: “Mən kim oldum?”, “Nə üçün dəyişdim?”, “Nə vaxt bu qədər yoruldum?” Bu sualların cavabı isə çox vaxt dərhal tapılmaz. Çünki insan özünü bir anda itirmədiyi kimi, bir anda da tapa bilmir.

Qaranlıq gecələr bəzən insanın ən böyük müəllimi olur. Həmin qaranlıq gecələrdə insan öz yaralarını görür, qorxuları ilə üzləşir, həqiqətlərlə qarşılaşır. Bəzən bir damla göz yaşı, bəzən uzun bir sükut insanın içində illərlə gizlətdiyi duyğuları üzə çıxarır. Anlayırsan ki, həyatda ən çətin mübarizə başqaları ilə deyil, insanın öz-özü ilə apardığı mübarizədir.

Özünü itirmək bəzən həyatın insana verdiyi ən ağır dərs olur. Çünki insan özünü itirdikcə əslində nələrin vacib olduğunu anlamağa başlayır. Həqiqətlər insanı ağrıtsa da, onu daha güclü edir. Çünki insan ən çox qırıldığı yerdən böyüyür. Ən dərin yaralar bəzən insanın ən böyük dəyişiminə çevrilir.

İnsan nə qədər yorulsa da, nə qədər qırılsa da, bir gün yenidən ayağa qalxmaq istəyir. Özünü tapmaq da məhz həmin anda başlayır. İnsan öz səsini yenidən eşidəndə, öz dəyərini anlayanda, başqalarının deyil, öz qəlbinin istəkləri ilə yaşamağı öyrənəndə dəyişir. O zaman anlayır ki, xoşbəxtlik uzaqlarda deyil, insanın öz daxilindədir.

Özünü yenidən tapdığı gecələr insan üçün yeni başlanğıca çevrilir. O gecələrdən sonra insan əvvəlki insan olmur. Daha sakit, daha güclü və daha anlayışlı olur. Çünki həyatda hər itki insana bir həqiqət öyrədir. İnsan bəzən dağılmadan toparlana bilmir, qırılmadan güclənə bilmir, itirmədən isə özünü tapa bilmir. Buna görə də insanın yaşadığı ən qaranlıq gecələr onun həyatındakı şöləyə çevrilir.

Müəllif: Dəniz Aslanlı

Oxuyun >> Gözündə tük var