Etiket arxivi: Dost

www.USTAC.az

Əkbər ƏLİOĞLU – BİLƏK VƏ DƏRK EDƏK

Aprel 14, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

BİLƏK VƏ DƏRK EDƏK,
yaxud, zamanımızın sənət fədaisini görmək mənəvi borcumuzdur

Haqqı kim qoruyur; bilənlər bilər,
Doğrunu, düzgünü bölənlər bilər.
Sən kimsən, mən kiməm – sinənə döymə,
Bunu bizdən sonra gələnlər bilər.
Ə.R.Xələfli

Əvvəlcə bu məktubumu ancaq mədəniyyətin mənəvi hamisi və mənim ədəbi qəhrəmanımın ən yaxşı tanıyıcısı kimi qəbul etdiyim akademik Rafael Hüseynovun ünvanına yazmaq istədim. Sonra düşündüm ki, bu, birbaşa missiya deyil. Bəlkə, Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədrinə ünvanlayım öz məktubumu. Nə isə, bilmirəm, hansı düşüncənin təsiri altındasa bundan da imtina etdim.
Axır ki, Milli Məclisin Mədəniyyət Komitəsi üzvlərinin və əlahəzrət oxucularımın ünvanına əsas tutdum məktubumu. Ona görə də müraciətimdə bəzi məqamları «Kredo» oxucularının da nəzərə almasını istərdim.
Hörmətli Mədəniyyət Komitəsinin üzvləri və əlahəzrət oxucu(ları)m!
Hörmətli söz bilənlərim, sözə dəyər vermək iqtidarında olanlarım və sözə dəyər verməyə borclu olanlarım!
Bildiyimə görə, Siz şair-publisist Əli Rza Xələflinin «Kredo» qəzetinin baş redaktoru və baş yazarı olduğunu yaxşı bilirsiniz, ona görə də əlavə təfərrüata ehtiyac yoxdur, demək, onu yaxşı tanıyırsınız. İnanıram ki, bədii-publisistik erudusiyasına kifayət qədər bələdsiniz, onun fenomenal yaradıcılıq aurası və fərqli üslubunun ədəbi ictimaiyyət arasında heyrət nidasıyla dəfələrlə söhbət mövzusu olması haqqında məlumatlısınız. Allah ondan fitri istedadı əsirgəməyib. Namuslu və fədakar zəhmətkeşliyi ilə də bir çox yaradıcı insanlardan fərqlənir. Bilirsiniz ki, onun redaktoru olduğu «Kredo» qəzeti Azərbaycanın müasir ədəbi-bədii və ictimai-mədəni həyatında yüksək nüfuz qazanmış, milli mətbuatımızın inkişafına dəyərli töhfələr vermişdir.
Bəlkə də, təkrar olsa belə, qeyd etməliyəm ki, Əli Rza Xələfli xalqın bağrından qopmuş, xalqla nəfəs alan, milli dövlətçiliyimizin tərəqqisinə xidmət göstərən bir şəxsiyyətdir. Onun bədii yaradıcılığının poetik məziyyətlərini araşdıran bir şəxş kimi bildirmək istəyirəm ki, bu günlərdə «Qurdağzı duası» adlı təxmis-poemasını da heyranlıqla oxudum. Azərbaycanın ədəbi-ictimai və siyasi fikir tarixində «Heydər babaya salam», «Gülüstan», xüsusilə «Təbrizim» hansı dəyərdə qiymətləndirilibsə, bu əsər də həmin ucalıqda məkanlaşa bilər, yaxud da artıq (sosial şəbəkələr vasitəsilə) məkanlaşıb. Əsərin aktuallığı İranın ən son durumuna və bu fonda xalq kütlələrinin taleyinə şair narahatçılığı ilə bağlıdır. Kimsəyə sirr deyil ki, son hadisələr fonunda İranda minlərlə adam edam olunub. Əlbəttə, müxtəlif məzmunlu hökmlər verilmiş olsa belə, hamımız yaxşı bilirik ki, xalq dilini və azadlığını tələb edirdi. Əsas səbəb budur.
Əsərin tərəfimizdən xüsusi halda dəyərləndirilməsinin birinci səbəbini müəllifin millətdaşlıq, soydaşlıq və azərbaycançılıq mövqeyindən mövzuya yanaşması ilə bağlamaq istərdim. Zənnimcə səhv etmirəm.
İkinci əsas səbəb əsərin oxucu ruhuna təsir etmək imkanlarını şərh etmək istəsəm, deməliyəm ki, bu da şairin dərin və mükəmməl sənətkarlıq nümayiş etdirməsi ilə bağlıdır. Əsərdə poetik vüsət, dərin hikmət, fikir təzəliyi və mükəmməlliyi müəllifin və əsərin ictimai-siyasi gücünə bir ucalıq qazandırıb.
Əziz söz bilənlərim, sözə diqqət vermək missiyasını daşıyanlarım, indii özünüz fikir verin; «Qurdağzı duası» təxmis-poemasından təqdim etdiyim aşağıdakı üç yarpaqlıq lirik ricətli deyim görün nə qədər şairanədir. Elə bil Zəlimxan Yaqub sinəsindən qopub, Məmməd Araz bulağından su içib, Xəlil Rza Ulutürk polifonizmindən özünə yaraq biçib. Ancan bu, onlar deyil, Əli Rza Xələflidir.
Leyli kimdir… Məcnun olub səhralarda gəzən bilər.
Eşq əhlini göy üzündən ruhu ilə süzən bilər,
Dil nə deyir danışdıqca mənaları sezən bilər;
Söz dəryası nə dərindir, qəvvas olub üzən bilər.
Dərinlərə üzməyənin inci çıxmaz qarmağında.

Millətinə minnət qoyub, özlərini öyənlər var,
Yerli-yersiz mən-mən deyib, sinəsinə döyənlər var,
Düzü düzdə qoyanlar var, doğruları əyənlər var;
Söhrab Tahir, ummanlardan “üzüb gəldim” deyənlər var,
Necə üzüb, bircə damla nəm də yoxdur balağında.

Öz ağlından gileylənən, olmasa da çox yıxıldıq,
Bir “bəli”nin əvəzinə dedik hələ “yox” yıxıldıq,
Sinəmizi dost əlindən hədəf aldı “ox” yıxıldıq;
Dərs olmadı çəkdiyimiz ac yıxıldıq, tox yıxıldıq,
Nələr gördü gözlərimiz bu taleyin sınağında.
Əli Rza Xələfli digər poemalarında olduğu kimi, mövlanə Füzulitək söz dəryasının qəvvaslığını, Səməd Vurğun romantikasının ülviyyətini bu poemasında da sərgiləyə bilib.
İzahat olaraq bildirim ki, poema onun 2004-cü ildə yazdığı «Söhrab Tahirə məktub» adlı qəsidəyə təxmis kimi qələmə alınıb.
Müasir Azərbaycan poeziyasında öz şeirinə təxmis yazmaq yalnız Ə.Xələfliyə məxsusdur. O, digər klassiklərimizin də şeirlərinə təxmis yazmışdır. Bu cəhətdən Şəhriyarın «Azərbaycan» şeirini təxmis etməsi, özü də böyük sənətkarlıqla ifadə etməsi ədəbi ictimaiyyətin diqqətini elə buna görə xüsusi halda çəkməsi ədəbi hadisə kimi qiymətləndirilir. Onun çoxjanrlı üslubda yaradıcılığı baxımından «Od» romanını da bu səlahiyyətdə qəbul etmək mümkündür.
Müəllifin «Türkiyənin zəlzələ ağrıları, yaxud yarı qəm-yarı qürur dastanı» əsərinin də Türkiyədə yüksək rezonans doğurmasının səbəbi onun yüksək bədii emosional ruhu ilə bağlıdır. Yəqin ki, siz də – hörmətli Mədəniyyət Komitəsinin üzvləri və əlahəzrət oxucularım bu barədə eşitmiş olarsınız.
Hörmətli Mədəniyyət Komitəsinin üzvləri və əlahəzrət oxucu(ları)m! Cəsarətlə qeyd etməliym ki, son yarım əsrdə ədəbiyyatımızda xalqın folklor ruhunu, etnoqrafiya və etnogenezini, turançılıq ideallarını poeziya sahəsində yüksək sənətkarlıqla canlandırmaq baxımından Əli Rza Xələfli yeganə olmasa da, azlardandir. Bu baxımdan onun ədəbi boy göstərənliyini tanınmış yox, görkəmlilər arasında sıralamaq insafdan sayılardı. O, 40-a qədər poema yazıb, romanlar, povestlər çap etdirib, kitablarının sayı 70-i ötüb. Haqqında 15-dən artıq kitab yazılıb. Onun yaradıcılığının folklor, kulturoloji cəhətləri, bədii publisistikası xüsusi tədqiqat mövzuları səlahiyyətindədir. O, bir sıra ədəbi ödüllər mükafatçısıdır.
Görkəmli yazarlar, tanınmış professorlar onun ədəbi irsi və şəxsiyyəti haqqında dəyərli fikirlər söyləmişlər. Və bildiyimə görə, onların sırasında akademik Teymur Bünyadov, akademik Rafael Hüseynov, akademik Nizami Cəfərov, akademik Muxtar İmanov… və başqaları inamla Əli Rza Xələfli həqiqətlərini dilə gətiriblər.
Əli Rza Xələfli böyük kədər yaşamış, üzüntülər görmüş həsrət şairi idi. İndi Allahımıza çox şükür ki, həsrətə son qoyuldu, torpaqlarımız yağıların tapdağından azad oldu. Qeyrətli oğullarımız, qazilərimiz ölüm-dirim savaşından alnıaçıq çıxdı. Onların arasında Ə.Xələflinin nəvələri də şərəflə özlərinə yer alıblar. Vətənin medalları ilə təltif olunublar. Şəhidlərimiz isə xalqın yaddaşında əbədi yaşam haqqı qazandılar. Vətən onun uğrunda ölənlərin və vuruşanlarındır birinci növbədə.
Hörmətli Mədəniyyət Komitəsinin üzvləri və əlahəzrət oxucu(ları)m!
Bu qədər geniş təqdimatdan sonra əsas mətləb üstünə gəlmək istəyirəm. Düşünürəm ki, bu yarlıqlara sahib çıxmış və artıq xalq tərəfindən müəyyən qədər tanınan və sevilən bir yaradıcı şəxsiyyət öz dəyərini niyə də dövlət səviyyəsində almasın? Axı bu insan çalışıb, gərgin, üzüntülü illər yaşayıb. Vətənin, torpağın taleyi üçün yuxusuz gecələr keçirib, ədəbiyyatımızın və dilimizin inkişafına xidmət edib.
Əli Rza Xələflinin ədəbi-fəlsəfi düşüncə imkanlarını əks etdirən sonsuz sayda rübailəri və bayatıları var. Mən burada ancaq iki dördlüyünü diqqətə çəkmək istərdim.
Baxırdım gündoğana, üzümə səhər güldü,
Boylandım günbatana, könlümə qəhər güldü;
Necə getdi bilmədim, vaxt ötdü, zaman keçdi,
Köhlənimin üstündə boş qalan yəhər güldü.

Açılar qönçə güllər, sonunda solar gedər,
Mən-mən deyən kimsənin sonu heç olar gedər.
Bizim dünya evinə kim gəlsə boş qayıtmaz,
Kədər olsun, ya sevinc, badəsi dolar gedər.
Xatırladım ki, şan-şöhrət, var-dövlət acı olmayıb. Gözü, könlü tox insanlardan olub. Ta uşaqlıqdan mal-qara, qoyun-quzu dalınca qaçıb, təmiz, halal çoban çörəyi ilə böyüyüb. Fərqlənmə diplomu ilə ali məktəb bitirib, «Qabaqcıl maarif xadimi» döş nişanı ilə təltif olunub.
Bunu idrak sahibi olan və Əli Rza Xələfli haqqında yazan bütün müəlliflər yaxşı bilir.
İşıqlı adamlar üçün işıqlı yol açmaq sizin kimi, bizim kimi qanan, duyan, vicdan qarşısında hesab verməyə borclu olan vicdan sahiblərinin hünəridir. Artıq bundan sonrakı söz və əməl sizinkidir.
İndi rəsmiyyətə doğrunu, həqiqəti çatdırmaq beləmi çətindir?
Hörmətli söz bilənlərim, Sizi ucalarda, hünərlilər sırasında görürəm. İnanıram ki, haqqı, həqiqəti dilə gətirmək sizin üçün çətin olmaz.

13.03.2026
Hörmətlə: Əkbər ƏLİOĞLU,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ƏLİ RZA XƏLFƏLİNİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

ZAUR USTACIN YAZILARI

QƏNDABIN DİGƏR YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

VAQİF OSMANLI YAZIR

Aprel 11, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

“YAŞAMAQ EŞQİNƏ SALAM DEYƏN” SÖZ
ADAMININ ÖMÜR NƏĞMƏLƏRİ

Ana təbiət kainatın ən ali varlığı şüurlu insandan daha “istedad”lı yaradıcıdı. Onun şah əsərlərindən biri də Qafqaz dağlarına sığınıb qol-boyun yaşayan gözəl Zaqataladır. Oranı bir dəfə görənlər əmin olurlar ki, burada yaşayanların qəlbi genişdi, duyğuludu, yaşamaq eşqi sönməzdi, istedadlı yaradıcıdırlar – söz yaradıcısı.
Belə duyğulu insanlardan biri də Nüsrət Musadı. Ona Yaradan çoxuna nəsib olmayan istedadla yanaşı, həssas göz verdiyindən duyub qələmə aldıqları daha inandırıcıdı, daxili dünyasının lirik pıçıltıları səmimidi. Ulu, şərəfli tarixi ilə tanınan Zaqatalanın qədim Türk diyarı Muğanlı kəndində doğulan, boya-başa çatan, yaşayan, özünü, sözünü anlayandan ilahi sözə könül verən şairin “Kədərə vermişəm sevinc payımı” şeirlər kitabı onun poeziyasevərlərlə ikinci görüşüdü.
Şairin Vətənə, millətə, yurda, uşaqlıq və gənclik illərinə, mənəvi dəyərlərimizə bağlılığı şeirlərinin ana xəttidir. Nüsrət müəllim gözünü dünyaya açanda anasını, ətirli qızılgüllü Zaqatala kimi bir gözəli görüb, aşiq olub, ona eşq elan edibsə, necə şair olmaya bilərdi?
Kitaba ön söz yazan şair Əkbər Qoşalının dediyi kimi:
“Nüsrət Musa şeirə bir “mövqe” kimi baxmır, tribunluq eləmir (hərçənd belə davranmaq da mümkün və məq-buldur); o, şeirə bir “ömür tərzi” kimi yanaşır. Onun poetik nəfəsi ilk səhifələrdən başlayaraq, oxucunu iki əsas xətt boyunca aparır: könül rahatlığı ilə kədər arasındakı əbədi gərginlik və zamanın insan taleyi üzərində qoyduğu qaçılmaz möhür misalı…”
Nüsrət müəllimin bir “könül rahatlığı, könül dincliyi” var – vaxtından, vədəsindən asılı olmayaraq, ürəyinin diktəsi ilə, işıqlı daxili dünyasından fani zahiri dünyaya gəlmək istəyi ilə hayqıran, “hamıya nəsib olmayan” poetik mənəvi övladlarını – lirik düşüncələrini dünyaya gətirmək, oxucularına ərmağan etmək.

Xoşbəxtdi, zəkadan kasıb olmayan,
Şükr edib, allahdan asi olmayan.
Nemətdi, hamıya nəsib olmayan,
Könül rahatlığı, könül dincliyi.

O, Məmməd Arazın təbirincə desək, “Vətən daşı”dı, vətəndaş şairdi, Vətən oğludu. Əslində qoca dünya sözün çiynində dayanıb. Bir məqama önəm vermək istəyirəm. Nüsrət müəllim, özünün yazdığı kimi, Xankəndini, Şuşanı ziyarət edərkən, şəhidlərin ruhlarına dualar oxuyarkən, ürəyini bir sual halbahal edib, şəhid ruhlarıyla, şəhid, qazi qanı və hünəriylə ürəyində doğulan müxtəlif ovqatlı sorğu-suallara cavab axtarıb:

Sıldırımda dövrə vuran oğullar,
Zirvəsində cəbhə yaran oğullar,
Torpağına sahib duran oğullar, –
Dağlar bizim dağlar kimi qalıbmı?

Şairin “Bəylik üçün ayaqqabı”, Polad Həşimovun anasına ehtiramla yazdığı “Sabahın xeyir”, “dədə-baba yurdlarından didərgin düşmüş, geri qayıdanda nənəsi basdıran armud ağacını qucaqlayıb öpən soydaşımızın xatirəsinə” qələmə aldığı “Nənəmin yadigarı” şeirləri Qarabağın çağdaş tarixinin səhifələridi, müharibə salnaməsidi. İnsanın dərdli, hüznlü günündə tut ağacı da doğmasıdı, onu ovuda bilər. Bu mübhəm hissləri poeziyaya çevirən söz adamının qəlbində azı doğması kimi armud ağacını qucaqlayan soydaşımızın ürəyindəki qədər ağrılar var, bilirəm – söz adamını yaşadan ağrılar.

Nənə yadigarı, görüşüb getdim,
“Sağlıqla qal” deyib, alışıb getdim.
Fələyin selinə qarışıb getdim,
Yenə qismət oldu görüşdük, ağac!
Qövr edən həsrəti bölüşdük, ağac!

Tapdanan torpağım, daşımdı dərdim,
Neçə yataqxana daşındı dərdim.
O evdə, bu evdə yaşandı dərdim,
Ümiddən, inamdan daim güc aldım,
Sən də qocalmısan, mən də qocaldım.

Nüsrət Musanın “Ata ocağı”, “Ay nənəmin cəhrəsi”, “Yadımdakı bayramlar”, “Nişanlı qızları oynadan toylar”, “O zamanın toyları” və bir çox şeirləri həzin nostalji duyğulardan doğulmuş poetik lövhələrdi. Bu şeirlər həm də ağsaqqal babalarımızın, ağbirçək nənələrimizin sənəkarlıq möcüzələrini, məşğuliyyətini, mənəvi dünyasını, milli kimlyini yaşadan etnoqrafik etüdlərdir.

Göy çəmənin üstündə açılardı süfrələr,
Uşaqlar ətrafında olunardı yerbəyer.
Halva, fətir, fəsəli isti çörək gələrdi,
İkiyə bir nimçədə şorba da düzülərdi.

Yada salıb kövrələnlər itməyib,
Azalıbdı adamların sayları.
Xatirəsi hafizəmdən getməyib,
Nişanlı qız oynadılan toyları.

“Ata ocağı” şeiri məni məndən alıb doğma yerlərə apardı. Buna səbəb o yerlərin mənim üçün də həmişə doğma olmasıdır. Axı insan yaşlandıqca uşaqlığına, qayğısız anlarına, ata-analı dünyasına qayıtmaq istəyir. Mən bayramdan-bayrama ata ocağını ziyarət edənlərdənəm. Ata ocağı ilə görüşəndə keçirdiyim hisslərin adı, dadı həmişə dilimdə, damağımdadı. İnsan ömrünün şirin günləri keçən o ev, ocaq, həyət, yol, kənd, çay, dağ insanın hisslərini korşalmağa qoymayan müqəddəs yerlərdir. Nüsrət Musa bəxtəvərdir ki, ata ocağının odunu qoruyandır, xatirəsini yaşadandır. İlahi missiyadı.

Bir yurdun sönməyən işığı olmaq,
Ata ocağında qalana düşər.

Boynuna çox ağır yük düşür düzü,
Ata əvəzinin yeri başdadır.

Şairlər dünyanın mizan-tərəzisinin gözlərindən birini həmişə yaxşıya, həqiqətə, haqqa, ədalətə xeyirxahlığa təfəf əyən, həmin gözü daha ağır etmək üçün mübarizə aparan ədalət carçılarıdı. Ona görəmi Tanrı Nüsrət müəllimin sevinc payını çox verməyib. Şairlərin dərdi də, sevinci də bəşəridir. Bəşəri olan nə varsa, əbədidir. Bu səbəbdəndir ki, Nüsrət müəllim yenidən doğulmaq arzusundadı:

Kədərə vermişəm sevinc payımı,
Dünyadan tək mənə şadlıq ummuram.

Bu qoca dünyanın bir gənc anası,
Sən məni yenidən gətir dünyaya!..

Dərd şairin doğmasıdır, Nüsrət müəllim nə qədər ona desə də “məndən uzaq dayan”, o, yaradanı ilə nəfəs-nəfəsə dayanacaq, qucaqlaşacaq. Əlbəttə, söhbət mənəvi dərddən gedir. Bu, şair taleynə yazılıb. Şairi şair eləyən o yaradıcı ilahi dərddir.
Şair, elə bilirsiniz yenidən doğulanda dərd sizi tanımayacaq? Amma arzulamağı da əlimizdən almayıblar ki?! Arzudan arzu doğar, arzulayaq.
Nüsrət müəllim doğulub özünü anlayandan dağları görüb, müdrik bilib salam deyib. Ulu Türkün babası sandığı dağlara arzusunu, diləyini söyləyib, dərdləşib, öyüd, ağsaqqal məsləhəti alıb. Dağ onun lirik obrazlarından biridi. Dağlardan vüqar, səxavət, əzəmət, xeyirxahlıq dərsləri alıb. Dağ onu bütövləşdirib, mətinləşdirib. Bəyaz saçlı ağsaqqalı bildiyi Qafqaza “əl eyləyib”, dağ öz övladını yeni günə uğurlayıb.

Demə, ruhda güman azdı,
Qəlbimə bir ümid sızdı.
Qayalara bir ad yazdım,
Dağlar, sənə əl eylədim!

Üç şeirində şair “ömürnamə”sini yazır. “Gördüm ki, yaş əlli beşdi” birinci ömürnamə”di. Birincini niyə əlli beşində yazıb? Sözünə məsuliyyətli, özünə tələbkar şairin özünəgüvəni yetərincə olan vaxtı ondan yaxşı kim bilərdi? Artıq söz onu doğması kimi ağuşuna almışdı. Budur, onu özgüvənli edən. Bundan sonra o, yetərincə söz deməyə məqam gəzib. Nüsrət müəllim, söz gələndə əlverişli, əlverişsiz məqam gözləmir, yaradıcısının köməyinə tələsir, onun istəklərini oxucularına bəyan edir. Söz bunu 25-də, 55-də də bəyan edib və edəcək də. Təki tale inamınızı əbədiyaşar eləsin!

Söz toxunar naxış-naxış,
Şair Nüsrət olan yerdə!

Qarşıda hələ çox sınaqlar var, şair. Söz öz doğmasını həmişə çətin sınaqlara çəkib, yoxlayıb ki, sevdiyi ona xəyanət edib, etməyib? Axı “hələ neçə arzu, istək özündə gəzdirir ürək”. Onları dünyaya gətirməlidir söz adamı – lap ana kimi. Bir şeirinizdə yazırsınız ki, “sevəndə sərhəddi aşıbdı könlüm”. Sevgi nə vaxt sərhəd bilib ki? Yazanı azaddırsa, söz qol-qanad açar, hədd, sərhəd bilməz.

Bir cəh-cəh var çəməndə,
Bacarsan sal kəməndə.
İlahidən gələndə,
Səsi batırmaq olmur.

İkinci “ömürnamə” “Altmışa çatınca”dır. Burda şair altmışa çatınca üzləşdiklərini qələmə alır, bu üzləşdikləri onü püxtələşdirir, həyata bağlayır, daha inamlı edir. “Qaraya qara, ağa ağ, yamaca yamac, dağa dağ deyəndə” neçə-neçə “dələduz, lovğa” şairin “qanını qaraltsa” da, “az sayda adamların ona dayaq durması mənəvi gücünü artırır. Ona görə taleyinə naşükürlük etmir, üzləşdikləri onu bərkidir, polad kimi əyilməz edir.

Yazıldı yaddaşa, yaddaşım qaya,
Bəzi məqamları salmıram saya.
Sınaq meydanıdı bəlli dünyaya,
Altmışa çatınca üzləşdiklərim.

“Yaşım altmış oldu” üçüncü “ömürnamə”di. “Zaman gözləmir”, yol nahamardı, artıq “qaşa dən düşüb, ömür yollarına çlsək-çən düşüb”. Necə də şirin gileylərdir. Şair gileylərini də müdrikliklə edir, axı yaş altmışdı. Özünə və həmyaşıdlarına təsəlli də verir, ustad Məmməd İsmayılın misrası ilə desək, “hələ yaşamağa dəyər bir az da”. Hələ imkan var yaşayıb-yaratmağa. Belə fürsətlərin , macalın çox olsun, Nüsrət Musa!

Sən də dünya deyib, yanma binadan,
Onunla həmyaşıd varmı bir adam?..
Azalır tay-tuşun sayı sıradan,
Bir ömür qopardı, yaş altmış oldu.

Elə şairin arzusuna qoşuluram:

Səni sevənlərlə olaraq həmdəm,
Bu günün özündə tarix yazarsan!..

Poeziyanın bir adı da insana sevgidi. Onu qəlbində ancaq işıqlı insanlar bəsləyə, qoruya bilər. Ruhu ölülər nə bilsin eşq, cəsarət, mərhəmət, humanizm nədir? Ruhsuzları görəndə Nüsrət müəllim həyəcan təbili çalır. Niyə də çalmasın? Mərhəməti, insana sevgisi olmayanlar anamız dünyanı hədələməkdədir. Bir anın içində insanlığın milyon-milyon illərlə qurub düzənə saldığını “uf” demədən yer üzündən silmək istəyənlərin tamahı ən müasir silahlardan qorxuludu. Bu günümüzün siyasi olayları buna sübutdur. Maddi sərvət naminə dünyanı diri-diri udmaq istəyənlərin çinədanı dolmur ki, dolmur.

Tamahı ayıqdı, ruhu mürgüdə,
Nəfsin qapısını açıb taybatay.
Nəvaziş, iltifat qalıb kölgədə,
Ürək daşa dönür, haray, ay haray!

Həqiqi söz onunla nəfəs alan insanları bütövləşdirir, şəxsiyyət kimi formalaşdırır. Anlamazlar nəcib insanlıq məziyyəti təvəzökarlığı bəzən acizlik kimi başa düşsələr də, bu ən ali mənəvi keyfiyyətlərdən biridi. Bu fikirlərimi Zaqatalamızın gözəl və istedadlı şair xanımı Adilə Aslanovanın kitab təqdimatında vurğulasam da, yenə təkrar etməyimin səbəbi Nüsrət Musanın “Nə edim mən şair ola bilmədim” şeiridi. Əvvəllər poeziyamızın onurğa sütunlarından Məmməd İsmayıl “Mən şair olmadım dostum-qardaşım” deyəndə bu böyüklüyə, aliliyə, təvəzöyə heyran olmuşdum. Mən birinci növbədə ürəyimin məntiqinə sadiqəm. Qəti deyirəm ki, Nüsrət müəllim şair ola bilib. Bəzən tələbkar müəllim kimi “həyat dırnağına döysə də, əlinə qələm əvəzinə kərənti versə də” onun könül duyğuları həmişəbahar olub, onu şair böyüdüb. Etirafa fikir verin:

Mənim öz dünyam var – sevimli guşəm,
Sanki xəyallardan ora enmişəm.
Şair dogulsam da, ayrıdı peşəm,
Nə edim, mən şair ola bilmədim?!..

Daha sonra ürəyimin məntiqini təsdiqləyib etiraf edir ki, onun taleyinə şairlik yazılıb. Taledən isə qaçmaq olmur. O, özünəinamlıdır, “boğazdan yuxarı söz deməyib, əlləri əl çalmaqdan qızarmayıb”, haqqı nahaqqa verməyib. Və boyuna alır ki, “dəyişə bilmirəm, mən ki, qadası, mən belə şairəm, atam balası!”

Şairtək yaşadım söz həyatını,
Qurdum haqq üstündə öz həyatımı.
Tale belə yazıb düz həyatımı,
Çəkdim cəfasını hər bir gülün də,
Yaşamaq şirindi tale güləndə.

Saray zənn etdiyim uçuq kahadı,
Haqqın həmişədən əyni yuxadı.
Düzgünə arxa ol, o da bahadı,
Soruşma əhvalın necədir, şair?

Kimsə yaşamaq eşqinə gündüz-gecə salam söyləyən adam tanıyırmı? Mən də tanımırdım. Nə yaxşı ki, Nüsrət Musanın lirik düşüncələrinə bələd oldum və anladım ki, şair özünün həyat eşqini əziz tutur, ondan doymur. O, necə deyərlər, köhnə kişilərdəndi, “çörək az, insanlar xeyirxah, dostluq şah, ürəklər yuxa” zamanın yetirməsidi, zəmanəsinin oğlu, ömür-gün yoldaşı, qayğıkeş atası, xeyirxah babasıdı. Ailəyə, doğmalara, elə-obaya, yurda, Vətənə bağlı adamlar sözlə yaşayanda ən böyük təmənnası mənəvi gözəlliklərdi. “Od ilə oynamaq tale yazısına” çevrilənlərin, “ömür az oldu” haray-həşirindən uzaq olanların yaşamaq eşqinə salam”ı bizi həyata daha möhkəm bağlamalıdı. Bilin ki, həyat buna görə gözəldir. Doğrudan da “adımız gələndə gözü dolan var, biləndə bizləri əvəz edən var”, yaşamağa dəyər. Xoşbəxtlik bu deyilmi? Yaşamaq eşqinə salam verənlərin eşqi əbədidi, bəşəriyyətin ömrü qədərdi. Çünki həyatı, həyata ölməzlik verən gözəllikləri Nüsrət müəllim kimilər – söz adamları yaxşı anlayırlar.

Tutum nəvələrin körpə əlindən,
Odur gələcəyə körpü ömürdən.
Duyaraq güclüdü sevgi ölümdən,
Yaşamaq eşqinə salam deyirəm!

Xatirə cıgırı olacağamsa,
Yaddaşa bir işıq salacağamsa,
Qəmlinin könlünü alacağamsa,
Yaşamaq eşqinə salam deyirəm!

Nüsrət müəllimin “hələ çox sözü var deyəsi”. Nə olsun ki, “bir ömrü təzədən başlamaq olmur”. Yaradıcı insanın qismətinə düşən bir ömür payı bəs edir ki, söz ömrü qədər yaşasın – Nizami, Füzuli, Nəsimi, Cavid, Sabir, Müşfiq, Əli Kərim kimi. Nə olsun ki, Müşfiq 29, Əli Kərim 39, Sabir 49, Səməd Vurğun 50 il yaşayıb. Bu, fiziki ömürdü, mənəvi ömür əbədidi. Bu ömrü ilahi söz əbədi yaşadır.

Bir ömür yaşadım, yol gedirəm mən,
Qırxda anlanmayan əllidə bəlli.
Getdiyim yol ayaq açıb sevgidən,
Amalım, istəyim bəllidi, bəlli.

Min illərin sınağından qalib çıxan söz doğru yolu göstərəndi, işıqdı, söz adamının arzularının çin olmasına, əməllərinin düzlüyünə xeyirxahlıq edən qoruyucu mələkdi, xatirə dünyamızın qanadlarıdı. Nüsrət müəllimin poetik dünyasının insanlığı qoruyan mələyi mərhəmətlidi, şair istedadının, təxəyyülünün daimi olmasına vəsilədi. Məhz buna görə onun şair taleyi üzünə həmişə gülür, yeni yaradıcılıq uğurlarına səsləyir.
Sözə təmənnasız xidmət edən söz adamları kimi Nüsrət Musanın da gözü toxdu, üzü ağdı, başı ucadı, dünyanın iblissifət maddiyyatını heç-puç sayır. Mənəvi dünyasını zənginləşdirmək istəyənləri şair sözün ecazkar sehrinə dəvət edir – durulun, təmizlənin, zənginləşin, nəfsin qulu olmayın, işığa tərəf gedin, bir sözlə, İNSANLAŞIN!
aprel 2026

Müəllif: VAQİF OSMANLI

araşdırmaçı yazar, ədəbi təhlilçi, publisist

VAQİF OSMANLININ YAZILARI

Azad Qaradərəlinin yazıları

Oxuyun >> Gözündə tük var

PROZA.AZ

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|

www.USTAC.az

Əli bəy AZƏRİ yazır

Aprel 2, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

VƏTƏNLƏŞƏN OĞULLARIN POEMASI

Asya Əhmədovanın “Sən Vətənsən” poemasında real həyatla mifoloji tale yazısı sintezi

Dədələr “İgid ölər, adı qalar” deyiblər. Nədənsə Qarabağ üzərində Ermənistan-Azərbaycan savaşı başlanandan sonra elin dilində igidi şəhid əvəzlədi. Millət döyüşlərdə şücaət göstərib-göstərmədiyinə fərq qoymadan müharibədə həlak olmuş bütün oğullarına eyni qaydada yas saxladı. Bəlkə, bu da bir hikmətdəndir. Ruhaniyyətdə heç nə hikmətsiz deyildir. Onsuz da insan dərrakəsi şəhidlərini mərtəbəsinə görə uğurlamaqda tam ədalət sahibi deyildir.

Yaradan öz hümmətinə doğru yol göstərmək üçün zaman-zaman peyğəmbərlər göndərib. Peyğəmbərlər də özlərindən sonra savaba alqış şairləri göstərib. “Yaradan onlara da yaratmaq istedadı bəxş edib”, deyib. Əlbəttə, o şairləri ki, vətəndən, millətdən salnamə yazsın. O şairləri ki, torpaq uğrunda, din uğrunda, dil uğrunda canından keçmiş igidlərin adını əbədiləşdirsin. İgidin adı bədii əsərlərdə (dastanlarda, romanlarda, poemalarda) əbədiləşməzsə, sonrakı nəsillər onları necə tanıyar?

Ən azı buna görə şair Asya Əhmədovanı alqışlamaq, onun “Sən Vətənsən” poemasını təqdirəlayiq hesab etmək olar. Poema Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı şəhid kapitan Noçuyev Surxay Əbdül oğlunun əziz xatirəsinə həsr olunub. Düzdür, Qəhrəman Surxay Noçuyev haqqında onlarla məqalə, oçerk, xatirə yazısı yazılıb. Yazıçı Azad Qaradərəli “Noçuyev taktikası” adlı hekayə yazıb. Yazıçı Ayaz İmranoğlu “Komutan” romanında Surxayın əbədi və ədəbi obrazını yaradıb. Lakin bunlarla yanaşı poemanın da xüsusi yeri, xüsusi çəkisi var. Romandan, hekayədən hər hansı bir bölməni nəql etmək olar. Poemadan isə hansısa parçanı əzbərdən söyləməklə həm qəhrəmanı yad etmiş olursan, həm də onu yad edənlərin ovqatını kökləyə bilərsən.

Asya Əhmədovanın “Sən Vətənsən” poeması cəmiyyət tərəfindən rəğbətlə qarşılandı. Hətta söz-qələm adamları yazılı mediada öz münasibətlərini də bildirdilər. Düzdür, şair poemanı dərhal çapa göndərməyib. Əhatəsində olan elm, ədəbiyyat mənsublarına oxudub, çap üçün yetərli olub-olmadığını öyrənmək üçün onların münasibətini soruşub. Həmin adamlardan bəziləri poema haqqında öz fikirlərini resenziya-rəy formasında yazaraq bildiriblər. Onlardan tarix elmləri doktoru Eynulla Mədətlinin, şair Ramiz Qusarçaylının, fəlsəfə elmləri doktoru Füzuli Qurbanovun, filologiya elmləri doktoru Mərziyyə Nəcəfovanın qələm məhsullarını Asya Əhmədova poemanı kitab şəklində çap etdirəndə kitaba daxil edib.

Surxay Noçuyev əslən Zəngilan rayonunun Məmmədbəyli kəndindəndir. Rayonu uşaq yaşlarında erməni işğalı nəticəsində tərk edib. Asya Əhmədova da o kənddə doğulub boya-başa çatıb. Əlbəttə, Surxayın həyatını, döyüş yolunu, göstərdiyi şücaət və igidliklərini ilk olaraq onu tanıyanlar, yaxud, daha çox məlumat toplamaq imkanı olanlar qələmə alsalar, daha mükəmməl obraz yaranar, daha dolğun bir əsər üzə çıxar. Peyğəmbərin Yaradan tərəfdən ondan sonra şairlərə xüsusi lütf verildiyinin də hikməti, zənnimcə, elə bundadır.

Adətən, əsərlərdə proloq verilir, bu hissə, sanki məbədin giriş qapısıdır. Asya Əhmədova “Azərbaycan” deyə sözünə başlayır. Məhz, belə də olmalıdı. Qəhrəmanlıq salnaməsi elə-belə də başlamalıdı. Bu adın müqəddəsliyini damarlarımızda hiss etməsək, əzəmətini duymasaq, nə onun uğrunda canımızdan keçə, nə də mükəmməl əsərlər yarada bilərik.

“Hər daşında bir igidin tarixçəsi, Bayrağında şəhidlərin vüqarı var”, “Oğulların səngərlərdə qurd ürəkli, Qartal kimi dayandılar dağ başında” kimi beytlərlə Asya Əhmədova Vətənin əzəmətini vurğulayır, hər zaman igidlərin səngərdə müdafiədə durduqlarını qeyd edir, eyni zamanda dağ başında qartal kimi qorxmazcasına dayandıqlarını diqqətə çatdırır. Surxay da bu igidlərdən biridir. “Körpə idi, uşaq idi Surxayın da, Ürəyinə Vətən dərdi saplananda” deyə qəhrəman bu Vətəni uşaqlıqdan ürəyinə saplanan dərd olaraq gəzdirib, şəhadətə yüksələnə qədər yaşadıb və özü də bu boyda dərdlə bərabər Vətənləşib. Vətənləşmək isə yalnız əməllə sübut olunur. Dünyada ən müqəddəs hesab etdiyin şirin canı Vətən yolunda əsirgəmirsənsə, deməli, vətənləşirsən.

Bu məqamın poemada necə əks olunduğunu filologiya elmləri doktoru Mərziyyə Nəcəfova da “Vətənpərvərliyin poetik dərki” yazısında qeyd edib. “Asya Əhmədova Surxayın simasında Azərbaycanın bütövlüyü uğrunda canından keçib, Vətən olan oğulların şücaətini bütün tamlığı ilə ifadə edə, o oğulların döyüş boyu qəhrəmanlıqlarını misralara gətirə bilib. “Vətənçün canından, qanından keçib, Olur Vətən boyda Vətən oğullar!””

Asya Əhmədova bu, ilk irihəcmli poetik əsəri ilə Surxay Noçuyevin timsalında, sanki, min illər boyu başına müsibətlər gətirilmiş böyük bir millətin növbəti qərinəsinə nəzər salmışdır, bir salnamə yaratmışdır. Bu salnamədə bölmə-bölmə sinədağlayandan qələbə qüruru yaşadanadək bütün hadisələr öz axarı ilə nəzmə çəkilmişdir. Qarabağ üzərində qurulmuş savaş böyüyür. Qonşu rayonlar bir-birinin ardıca erməni qoşunları tərəfindən işğal olunur. Yurd-yuvasından didərgin salınmış millət vətən boyu pərən-pərən düşür. Doğma eli tərk etmək istəməyən bir el – Zəngilan mahalı öz igidləri sayəsində dirəniş göstərir, vuruşur və üçtərəfli mühasirəyə düşür, mərkəzlə bütün əlaqələr kəsilir. “Bir el addımlayır Araza sarı” bölməsində Asya Əhmədova qeyd edir:

Gələrmi hardansa kömək bir daha?

Salamat çıxarmı güman sabaha?

Ümidin bağlayıb göydə Allaha,

Bir el addımlayır Araza sarı.

Bilmirəm, müəllif o dövrü yaşayıbmı? Hər halda yaşamasaydı, bu cür təsirli təsvir edə bilməzdi. Üstündən bu qədər müddət keçsə belə zəngilanlılar o dövrü xatırlayanda üzüntüsüz, göz yaşı axıtmadan ötüşə bilmirlər. Bu, faktdır. Hərbçilər döyüşə-döyüşə geri çəkilirdilər. Meğri, Qafan, işğal olunmuş qonşu Qubadlı və Cəbrayıl rayonları tərəfdən ən azı 4-5 dəfə üstünlüyə malik erməni ordusu Zəngilan alayını Araz çayına – İranla sərhəddə tərəf sıxışdırıb geri çəkilməyə məcbur edirdi. Əhaliyə doğma yurd yerlərini tərk edib Araza üz tutmaqdan başqa çıxış yolu qalmamışdı.

Əlbəttə, müharibə əsəri tamam başqadır. Asya Əhmədovanın “Sən Vətənsən” poemasına da bütövlükdə müharibə əsəri kimi baxmaq düzgün deyil. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi bu poema bir dövrün, bir qərinənin salnaməsidir. Müharibənin vurduğu yaralar isə poemada çox təsirli şəkildə ifadə olunub.

Köçkün həyatı, çadırların çətin şəraiti, mərhələlərlə yataqxanalara köçürülmə və bu çadır-yataqxanalarda Vətən adlı böyük bir dərdlə böyüyən, torpaqları erməni işğalından azad etmək fikrini bir an belə ağlından çıxartmayan uşaqların, yeniyetmələrin, oğulların ən qüvvətlisi Surxayın simasında cəmləşib. Ancaq arada “Atəşkəs” var, ölkə bu rejimdə yaşamağa, işğala hələ ki, dözməyə məcburdur.

Qəlbində nisgil yaşada-yaşada Surxay böyüyür. Dərsə gedir, yeni tanış olduğu, dostlaşdığı həmyaşıdları ilə müxtəlif oyunlar oynaya-oynaya püxtələşir. Heç vaxt yaddaşından çıxartmadığı, istəsə belə çıxarda bilmədiyi yol ilə – Vətəninin azad etmək üçün əməyini, canını belə əsirgəməyəcəyi yol ilə irəliləyir. Bu yol onu əbədiyyata aparır.

Müəllif Surxayı birdən-birə qəhrəman kimi təqdim etmir, ancaq misra-misra buna zəmin yaradır. Surxayın doğulub boya-başa çatdığı yurd yerlərini, təkcə barı, bəhəri, bərəkəti ilə seçilməyən, həm də bu yerin qidası ilə böyüyüb qüvvətli ərən olanlardan söz açır. Zəngilanı son damla qanınadək qoruyan bəzi igidlərdən, onların döyüş yolundan bəhs edir. Artıq dastana çevrilmiş yeddi polisi, son anadək səngərdən çıxmayan, çox qüvvətli düşmənə müqavimət göstərən yeddi polis döyüşçüsünü xatırladır. Surxay bunları məktəbdə müəllimlərdən, evdə doğmalarından eşidə-eşidə irəliləyir, lakin hələlik bir iş görə bilmir. Çünki “Atəşkəs” rejimidir, bir iş görmək üçün isə şərait yetişməlidir.

Bu ərəfədə Tovuz hadisələri baş verir. Asya Əhmədova bu hadisəni nəzərdən qaçırmır. 44 günlük Vətən Müharibəsinin, bəlkə də, başlama səbəbini elə bu hadisədə axtarır. Sözsüz ki, “Atəşkəs”ə məhəl qoymayan ermənilər tez-tez təxribat törədirdilər. Generalla bərabər on dörd rütbəli hərbçinin ölümü ilə nəticələnən Tovuz hadisələri bu təxribatların ən böyüyü idi. Asya xanım yazır:

General ölmüşdü, şəhid ruhuydu,

Ayağa qaldırıb xalqı, milləti.

Sıyrılıb yayından çıxan oxuydu,

Kimsə görməmişdi belə qeyrəti.

Bəli, o gün millət birləşmişdi, bütövləşmişdi, hamı küçələrə çıxmışdı, qisas tələb edirdi. Amma ölkə qanunlarla idarə olunur. Ali Baş Komandan səbrlə, təmkinlə gözləyirdi. O, bilirdi ki, ermənilər dinc durmayacaq, yenə təxribatlar törədəcək və torpaqlarımızı azad etmək üçün zəmin yaradacaq. Lakin son dəfə Beynəlxalq Təşkilatların bu təxribata da necə reaksiya verəcəyini gözləyirdi. Eyni zamanda son hazırlıq işləri görülürdü. Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış bölmələri tərəfindən könüllü şəkildə torpaqlarımızın erməni işğalından azad olunmasına qoşulanların siyahıyaalınması keçirilirdi. Əlbəttə, bir neçə gün ərzində bu siyahı on min nəfərin üzərindən o tərəfə keçmişdi. Ordu və digər qoşun növlərində döyüş təlimləri keçirilirdi.

Nəhayət, Beynəlxalq Təşkilatların susqunluğu və ermənilərin növbəti təxribatı Ali Baş Komandanı iradə nümayiş etdirməyə səslədi.

Sonda bir məsələni qeyd etməmək mümkünsüzdür. Poemada insan obrazları ilə yanaşı bir fəsil obrazı da var. Bu fəsil Payızdır. “Epiloq”da Asya Əhmədova yazır:

Bu dünyaya göz açsam da səndə, payız,

Dəyərini bilməmişəm,

Gələn yazı gözləmişəm,

Mən səni heç sevməmişəm.

Torpaqların son işğalı payızda oldu. İşğal tarixli fəsli necə sevmək olar? Amma güc, enerji təkcə sevgidən yaranmır, həm də qəm-kədərdən, nifrətdən yaranır. Azərbaycan bu işğalla barışmadı, yaşadı, böyüdü, kədərindən enerji aldı, güc aldı.

Asya Əhmədova qəhrəmanının həyatında Payızın xüsusi yer tutduğunu vurğulayır. Payızda dünyaya gəlir, Payızda ailə qurur, xoşbəxliyinə qovuşur, Payızda uzun müddət qəlbində bəslədiyi torpaqların azad olunması uğrunda savaşa atılır, Payızda ikinci övladının dünyaya gəlməsi xəbərini alıb sevinir, Payızda vuruşa-vuruşa Qarabağın tacı Şuşa şəhərinin azad olunmasında iştirak edir və… şəhadətə qovuşur. Bəlkə də bu, bir mistikadır, mifoloji tale yazısıdır.

“Mən səni sevdim, Payız,

Mən səni sevdim, Payız!”

Bütün bunlar poemada təfsilatı ilə təsvir olunub. Məncə, çox təsirli də təsvir olunub. Təhlil olunası çox mətləblər var. Lakin bir yazıda bunların hamısına münasibət bildirmək mümkünsüzdür və bu, sırf mütəxəssislərin öhdəsindədir.

Bütün bunlara rəğmən poema mükəmməl bir əsər kimi Azərbaycan ədəbiyyatına öz töhfəsini vermiş olur. Sözsüz ki, ədəbiyyatşünaslar tərəfindən dəyərləndirməlidir.

29.01.2026, Xırdalan şəhəri

Asya Əhmədovanın yazıları

Əli bəy Azəri

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,

“Xəzan” ədəbi-bədii jurnalın baş redaktoru

Əli bəy Azərinin yazıları

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Nəbi Xəzri və Alim Keşokov

Mart 22, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Nəbi Xəzri və Alim Keşokov

Nəbi Xəzri Kabardin Balkar muxtar respublikasının xalq şairi Alim Keşokovla da dost idi. 1964-cü ildən 1970-ci ilədək yayın əvvəlində ailəsiylə Nalçik şəhərində dincələndə mütləq bu iki şairin görüşləri və mehriban ünsiyyəti olurdu. 1966-cı ildə Nəbi müəllim Nalçikdə olanda ailəsini maşınına mindirib gölün sahilinə dincəlməyə gəlir. Gölün sahilinədək maşını sürür, “giriş qadağandır” işarəsi olmasına baxmayaraq. Bu zaman dövlət avtomobil müfəttişi (indiki yol patrul xidməti) Nəbi müəllimə yaxınlaşıb əli ilə təzim edərək özünü təqdim edir və deyir:
-Vətəndaş sürücü, girişi qadağan edən işarənin tələblərini pozmusuz, xahiş edirəm, sənədlərinizi təqdim edin. Baxacağıq vəziyyətə, ya talonda deşik açacağıq, ya cərimə edəcəyik, ya da maşınınızı cərimə meydançasına aparacağıq.
Nəbi müəllim QAZ-21-in texniki pasportunu və sürücülük vəsiqəsini milis işçisinə təqdim edir. Milis serjantı sürücülük vəsiqəsinə baxan kimi, diksinir, özünü yığışdırır və orada yazılanları səsilə oxuyur:
– Babayev Nəbi Xəzri Ələkbər oğlu, siz bizim daxili işlər naziri Sultan Babayevin qohumusuz?
Nəbi müəllim ani olaraq fikrə vetdi və dedi:
-Bəli qohumuq.
Serjant sənədləri qaytardı, sağ əli ilə təzim etdi və dedi:
-Bağışlayın narahat etdim, dincəlin.
Həmin gün axşam Nəbi müəllim evə gələn kimi Alim Keşokova zəng edir və deyir:
-Alim, axşamın xeyir, bu gün ailəmlə gölün sahilinə getdim, milis işçisi yaxınlaşıb sənədlərimi istədi, işarənin tələbini pozmuşdum, sənədə baxan kimi soruşdu ki, bizim nazirlə qohumsuz, mən də məcbur olub təsdiq etdim, çünki ailəmləydim, ehtiyat elədim ki birdən maşını meydançaya apararlar. Yalandan nazirin qohumu olduğumu demək də yaxşı düşmədi. Çox utanıram. Lazımdısa sabah cəriməni ödəyə bilərəm.
Alim Keşokov güldü və dedi:
-Nəbi, narahat olma, Sultan Babayev mənim yaxın dostumdur, sabah səhər bir rusca çap olunmuş kitabından götür, gəl mənim dalımca gedək onun yanına, sizi tanış edim, şer sevəndir generalımız.
Səhəri gün Nəbi Xəzri kitabını götürdü, maşınına oturub Alim Keşokovun dalınca getdi, onlar görüşdülər və KB MR Daxili İşlər naziri milis general mayoru Sultan Babayevin yanına getdilər. General şairləri heç gözlətmədi, tez bir vaxtda qəbul etdi. Alim Keşokov zarafatla söhbətə başladı:
-Sultan, bu qardaş mənim azərbaycanlı dostum, tanınmış şair Nəbi Xəzridir, səninlə də soydaşdır, Babayevdir, gəlib sənə kitabını bağışlasın və dünənki qayda pozğuntusunun cəriməsini versin deyib gülür. General soruşur:
– Tanışlığıma çox şadam. Nolub ki?
Nəbi müəllim dünənki hadisəni danışır. General Babayev cavabında deyir
-Lap düz eləmisiz, bu gündən etibarən, sizi Kabardin Balkar muxtar respublikasının ərazisində haçan “qaişnik”lər saxlasa deyin ki, Sultan Babayevin qohumuyam, kitabınıza görə də minnətdaram, Alim, sən də çox sağ ol ki, Azərbaycan şairi ilə məni tanış etdin.
Mən bu tarixçəni yaza yaza fikrə gedirəm və düşünürəm, ilahi köhnə kişilərdə necə də dəyərlərə hörmət var idi.
Nəbi müəllimin şəklinin yanındakı Kabardin Balkar muxtar respublikasının xalq şairi Alim Keşokovdur, ruhları şad olsun.