Müstəqil ölkəmizin memarı və rəhbəri, Uşaqdan böyüyədək dilimizin əzbəri, Əlli milyonluq Xalqın Dahi Ulu Öndəri Sən idin, Heydər Baba! * * * Ruhu vətənə bağlı mənliyimiz, özümüz, Daim qayğıkeşliklə xalqa baxan gözümüz, Ali tribunalarda cəsarətli sözümüz Sən idin, Heydər Baba! * * * Bəşərin beş yüz ildə bir dəfə yetirdiyi, Bir ananın qəhrəman doğduğu, bitirdiyi, Allahımın o şəxsi dövrümə gətirdiyi Sən idin, Heydər Baba!
“Əlif”dən dərs aldım, əbcəd öyrəndim, Huş verdim, öyrəndim yazıq “əmmə”ni. Şirin canım müjganına toxudum, Sən Allah, öldürmə, yazığam məni. * * * Ərş üzündə Gün dolanar, Ay üzər, Müxənnəti mərdə qoyma, ay üzər. Həsrətindən ay incəldər, ay üzər, Qışı dərdü-möhnət, yazı qəm məni. * * * Ələsgərəm, çətin adam sayılam, Vacibatda hurufatın sayı “lam”. Ləblərininin həsrətindən sayılam, Bimürvət, demirsən: “yazıq, əm məni”.
“Xəzan” jurnalının növbəti buraxılışı işıq üzü görüb.
“XƏZAN” – 33 Jurnalın cüt nömrəsində kimlər var? Qəbələli şairlərin şeirləri… Heç yerdə oxumadığınız poeziya, nəsr əsərləri, publisistik təhlillər… “XƏZAN” ətrafında xeyli sayda oxucu toplamış bir ədəbiyyat dərgisidir, sorağı internet üzərindən Türkiyəyə, Almaniyaya, Amerikaya, Özbəkistana, Rusiyanın bölgələrinə qədər gedib çatıb. Jurnalda çap olunan müəlliflərin dərginin geniş yayılmasında xidmətləri təqdirəlayiqdir. Sayca 33-cü nömrəsi çapdan çıxıb. 120 səhifəlik jurnalın növbəti sayı da poeziya, nəsr əsərləri və publisistik yazılarla zəngindir. Redaksiya heyəti Qorxmaz Abdullanın 80, TƏRANƏ MƏMMƏDİN 65 yaşının tamam olması münasibətilə təbrik edir. Rəssam NAZİM HÜSEYNOVUN 65 yaşının tamam olması münasibətilə jurnalda öz fırçasından yaranan Qələbə etüdləri ilə əhatələnmiş səbəbkarın şəkili jurnalın arxa tərəfdən içəridə rəngli səhifədə yerləşdirilib. Jurnal redaktor guşəsində yerləşən “Bizim Bakı” məqaləsi ilə başlayır. Müəllif Azərbaycan və Bakı haqqında dünya meridianında yeganə olan faktlardan söhbət açır. Fərhad Ramizoğlunun “Sinifin iki qrupa bölünməsi məqsədəuyğundurmu?” məqaləsində Azərbaycan təhsil sistemində olan çox ciddi problem qabardılıb və mütəxəssis rəyi verilir. AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu “Mətbuat tarixi və publisistika” şöbəsi, elmi işçisi Dilbər Rzayevanın ““Bəhlul” satirik jurnalında “Molla Nəsrəddin” ənənələri” məqaləsi ciddi araşdırmanın məhsuludur və təqdirəlayiq haldır. Bu sahədə aparılan araşdırmalar müasir ədəbi proseslərə bir nümunədir. Emin Pirinin Vətən müharibəsinin iştirakçısı şair Elvin İntiqamoğlu ilə maraqlı müsahibəsi “Özümü yeni doğulan uşaq kimi aparırdım” başlıqlı yazıda verilmişdir. Göyərçin Kəriminin “Ümidi söz olan şair” məqaləsi Fikrət Sadıq yaradıcılığına həsr olunub. Zaur Ustacın “Hərb mövzulu yazılar” sərlövhəli yazıda müharibə mövzusunda yazılmış əsərlərdə müəlliflərin yol verdiyi nöqsanlardan söhbət açılır. Elvin İntiqamoğlunun “Xatirələr elmlər doktoru” və Ələsgər Talıboğlunun “İrəvanda xal qalmadı” məqalələrində insan faktorundan söhbət aparılır. Ələsgər Talıboğlunun “Qisas qiyamətə qalmadı” məqaləsində Qorxmaz Abdullanın, Zaur Ustacın “Azərbaycan ədəbiyyatının “Hərb və sülh”ü” məqaləsində isə Əli bəy Azərinin kitablarından bəhs olunur. Poeziya bölməsində şair Hafiz Əlimərdanlının “Azadlığa gedən yol” poeması çap olunub. Şairlərdən: Məhəmməd Əli, Zeynalabdin Novruzoğlu, Səadət Qərib, Rəhman Bayram, Teyfur Çələbi, Budaq Təhməz, Əbülfəz Ülvi, Bəxtiyar Abbas İntizar, Zəki Bayram Yurdçu, Kirman Rüstəmli, Xəyal Zeynal və Xəlil Tahirovun şeirləri jurnalın bu sayını daha da rəngarəng edib. Bir iyun Beynəlxalq Uşaqlar günü də şairlərin yadından çıxmayıb. Jurnalın bu nömrəsində baba şairlər; İbrahim Yusifoğlu və Ələsgər Talıboğlu öz şeirləri ilə uşaqlara sevinc gətirməyə çalışıblar. Qəbələdə yaşayıb-yaradan şairlər jurnalın bu nömrəsinin qonağıdır. Azərbaycan Yazıçılar və “Xəzan” jurnalı redaksiya heyətinin üzvü, şair Məhəmməd Əlinin təqdimatında oxucular bu nömrədə qəbələli şairlərdən: Kamil Məmmədov, Səməd Səmədov, Fərman Əzizli, Cəlil Xeyirbəy, Mirhəsən Ağayev, Qərib Hüseynov, Əhməd Məmmədli, Sədiyar Səfərəliyev, Şəhla Xəlilqızı, Ənvər Durucalı, Fəxrəddin Babayev, Mərziyyə Qəbələli və Niyazi Zöhrabovun şeirləri oxucuların ixtiyarına çıxarılmışdır. Nəsr bölməsində Rusiya Yazıçılar Birliyinin üzvü Xaliq Azadinin “Xoşbəxtliyin son həftəsi” povesti çap olunub. Təranə Məmmədin, Zarema Əliyevanın, Rəşid Bərgüşadlının, Zəhra Səfəralıqızının və Əli bəy Azərinin hekayələri, Ramiz İsmayılın elegiyası da nəsr bölməsində yer alıb.
Лейла Алиева – общественный деятель, главный редактор журнала «Баку».
Люди Люди! Как сложно вас всегда любить, Как легче иногда вас ненавидеть! Людей старайтесь, люди, веселить! Людей старайтесь, люди, не обидеть! Люди идут, бегут, спешат за горизонт! Цепляясь за прошедшие мгновения. Улыбки, слезы, стоны, кровь и пот! Не ощущает их дыханье время! Не замечает радость их и грусть, Бессовестно летит, эгоистично! Для времени людская суета – ничто. Его ж пределы мы постичь не в силах. Время, ты знаешь, я завидую тебе! Люблю, ревную и безумно ощущаю! Будь лишь моим и утром и во сне, Тебя в цепях я заковать желаю! Время, ты можешь вечно мне принадлежать! Ведь я другая, ты же знаешь! Я все отдам тебе, чтоб удержать! Сжигая всех, в моих руках растаешь! Плачу, но не утратят слез мои глаза! Пусть будут слезы навсегда запретом, А как бесценнa каждая слеза, Оставшись под ресницами, секретом. Люди! Не убивайте вы друг друга зря. За вас жизнь сделает жестокую работу! Но даже все могучие моря! Оценят бескорыстную заботу! Ночь, тебя так страстно ощущаю! Ночь, мне звезды в небе подарила, Тобой не поделюсь, не потеряю! Про одиночество с тобой забыла! Что же, простим друг другу вечные обиды. Простим и сделаем чуть-чуть сильней. Я вижу многое, когда глаза закрыты, Люди! Прошу, старайтесь полюбить людей!
MƏN BU ÖMRÜ… Sənə doğru çırpınışım bir ömürdü, bir andı, Eh, o da ki, yarı yuxu, yarı ağrı, yarı qəm. Bu dünyanı anlayanlar ölümünə oyandı, Uca Tanrı, əzəl gündən mənə yaddı bu aləm. * * * Sorma niyə hüzünlənib boynu bükük durmuşam, Bu yazını sən yazıbsan var olandan alnıma. Mən vaxtımı sənə doğru can atmağa qurmuşam, Səndən başqa kimim var ki, məlhəm olsun ağrıma. * * * Mən bu ömrü zinət kimi bəyənmədim heç, inan, Yelkənləri küləklərə açıb getmək dəmidir. Mənim könül azadlığım doğulduğum zamandan, Cövlan edən küləklərin azadlığı kimidir.
Fərqanə Mehdiyeva 2 may 2020 – ci ildə vəfat edib. Allah rəhmət eləsin.
“QIZLARI QOYMAYIN ŞEİR YAZMAĞA”
(Fərqanə Ananaın əziz xatirəsinə)
Salam olsun, çox dəyərli oxucum, əziz dostlar və tanışlar! İlk öncə təşəbbüskarı alqışlayır və böyük Allahdan hamı üçün belə xeyirli dostlar arzu edirəm. Xeyirli övladdan sonra, xeyirli dost Allahın ən böyük nemətlərindən biridir ki, hər adama qismət olmaz. Bu nemət ancaq seçilmiş bəndələrin qismətində var. O da məhz belə seçilmişlərdən idi. Allah yanında sevimli bəndələrdən, “…göylərdə yerini yazmış…” seçilmişlərdən biri, yeri lap ön sıralarda olanlardan… Məhz buna görə də Adil Allah onun bu rəzalət və zəlalət dolu dünyada daha çox əziyyət çəkməsini rəva bilmədi, xilas etdi bu məşəqqətlər diyarından, cəzasını əhv etdi… Günahını bağışlayaraq öz yerinə keçməsinə, layiq olduğu mərtəbəsinə yüksəlməsinə icazə verdi. Məqamın mübarək olsun, Allahın sevimli bəndəsi… Yerini aldığın kimi, hədiyyəni də alacaqsan İnşəAllah… Uca Rəbbimin rəhmət dənizinin ən səfalı guşəsindəki cənnət məkan adalardan biri məskənin olsun İnşəAllah…
Əlbəttə, bu tam subyektiv bir fikrdir, yəni hamının təbii olaraq əksini düşünmyə haqqı vardır. Və bu hüquqa sayğı duyuram. Məncə iki qrup yazı yazanlar var; birinci qrup nəyinsə xatirinə dəftər – qələmi qarşısına qoyub boğazadan yuxarı, mənim də bir yazım olsun deyə yazanlar, ikinci qrup isə məqamı gələndə dəftər – qələm axtarıb, bu yazını yazım məndən çıxsın, canım da bir rahatlaşsın, ruhum dinclik tapsın deyə içini boşaltmaq istəyənlər … Birinci qrup qələm adamlarını yazıçı, ikinci qrup qələm tutanları isə yazar adlandırıram öz – özlüyümdə həmişə… O mənim üçün yazarların önünündə gələnlərdən idi və bu belə olaraq qalacaq… Bu adı mənim qəlbimdə bircə şeiri ilə qazanmışdı (mən həm də ona Fərqanə Ana deyə müraciət edirdim) … O, bax elə adına, ruhuna istinad edib, yazmaq istədiyim bu yazının da yoluna çıraq tutan “QOYMAYIN QIZLARI ŞEİR YAZMAĞA” adlı şeiri idi. Bu şeiri ilk dəfə harada oxuduğum və ya hansı tədbirdə öz ağzından eşitdiyim yadımda deyil. Ancaq, sonuncu dəfə özünün içdən gələn ifasında dinlədiyim dəqiq yadımdadır. 28 fevral 2020 – ci il tarixində Bakı şəhəri, Xətai rayonunda yerləşən 64 saylı məktəbdə keçirilən Gülşən Mustafanın kitab təqdimatı zamanı ərəb-zəngi kimi tribunaya qalxması, mərdi – mərdanə ürəkli, xüsusi gümrahlıqla çıxışı və bu şeiri özünəməxsus bir əda ilə söyləməsi yəqin ki, ömrüm boyu xatirimdən silinməyəcək… Nə vaxtsa görüşəndə də söhbətə elə bu məqamdan başlayacağıq yəqin… Nəsə o səhnə dərin iz buraxaraq, xüsusi bir rənglə yaddaşıma həkk olunub. Şeirlə tanış olmayanlar müxtəlif axtarış sistemlərində adını yazıb sadəcə axtarış verərək çox asanlıqla tapıb oxuya bilərlər. Mən isə burada iki bəndi misal göstərmək istəyirəm (yarım misraya artıq yuxarıda istinad etmişəm):
Taleyin qışından qoyun büstünü, Başının daşından qoyun büstünü, Üşüsə şeirlə örtün üstünü, Qızları qoymayın şeir yazmağa.
Xəyalı göylərdə yerini yazır, Qovrula-qovrula sirrini yazır, Hələ beş dərdindən birini yazır, Qızları qoymayın şeir yazmağa.
Şeirin ilk sözündən son kəlməsinə qədər içdən gələn bir etiraf, bir hayqırtı, bir imdad, bir kövrək qəlbin yalvarışı duyulur. Və “…mən bilirəm, bu nə deməkdir…” onları qoruyun, onlara imkan verməyin, onları buna – şeir yazmağa vadar etməyin… Onları dəftər-qələmə möhtac etməyin… Onların yanında olun, onlarla söhbət edin, qoy dərdlərini sizə danışsınlar, sizinlə həmsöhbət olsunlar… Sirlərini təkcə siz bilin, hələ “beş dərdindən biri” olsa da, el-aləmə faş olmasın… Bu şeir heç vaxt boğazdan yuxarı, oturum bir şeir yazım ədası ilə kefdən yazılmış ola bilməz !!! Bu onun (şeir yazmağın) nə demək olduğunu çox gözəl bilən, bütün təfərrüatı ən xırda detalına qədər içindən keçirmiş, yaşamış insan, qadın, ana olaraq anlayan, məşəqqətlərinə qatlaşan, ancaq, bunları başqalarına rəva görməyən yazarın, seçilmiş müdrik bəndənin, ilahi məqamdan söz alan carçının çağırışıdır. Əks cinsin nümayəndəsi olaraq, çağdaş poeziyamızda sayı elə də çox olmayan (… Gülşən Mustafa, Solmaz Qəribel, Mərziyə Sarvan, Arzu Göytürk, Aysel Səfərli, Ülkər Nicatlı, Əfsanə Rəvan, Əsmər Hüseyn Xan və b. …) qadın müəlliflərin yazdıqları nümunələrə rast gəldikcə həmişə bu problem məni düşündürüb və indi də düşündürür. Deməzdim ki, bu yeni məsələdir. Məsələn yaxın keçmişdə Natəvanın yazıb-yaratdıqları, Şövkət Ələkbərovanın, Rübabə Muradovanın yanğılı, içdən gələn ifaları və ya Elza İbrahimovanın bəstələri də eyni qəbildən olan sənət əsərləridir. Bəlkə də mən və ya qeyri bir əks cinsin nümayəndələrindən olan qələm adamının bu məsələyə diqqət eləməsi, bu qadınları belə dərindən düşündüən, onları narahat edən, içdən parçalayan, ruhunu üşüdən nədir ? – deyə düşüncəyə qapılmasını hardasa normal və adi hal kimi qəbul etmək olardı. Ancaq, Fərqanə Ananın bir qadın olaraq bu problemi qəbul edərək, içindən keçirib, aləmə car çəkməsi xüsusi cəsarət tələb edən hadisədir. Hələlik bunu yalnız və yalnız o edib… Və ümumiyyətlə girişdə qeyd etdiyimiz iki qrup qələm əhlinin olmasını da elə bu məsələ şərtləndirir… Bu elə mövzudur ki, uzandıqca uzanır və hiss edirəm ki, artıq formatdan kənara çıxmaq üzrəyəm. Odur ki, Fərqanə Ananın bu məşhur şeirində qaldırdığı məsələni bir az da qabartmaq məqsədi ilə, onun sözünə qüvvət olaraq, daha dərin qatdan, problemin kökündən atalara, babalara, əmilərə, dayılara, qardaşlara, ərlərə, dostlara, sirdaşlara bir çağırış etmək istəyirəm. Və inanıram ki, o da məni dəstəkləyərdi – ruhu şad osun:
ELƏ AD VERİN Kİ, BƏXTİ YAR OLSUN!!!
Atalar, qızlara siz ad verəndə,
Elə ad vein ki, bəxti yar olsun!
Ya Humay çağırın, ya Sona deyin,
Elə ad verin ki, bəxti yar olsun!
* * *
Sükeydə, Fəğanə, adı verməyin,
Bəxtinin yoluna “cadu” hörməyin,
Uğurlu bir adı əsirgəməyin,
Elə ad verin ki, bəxti yar olsun!
* * *
Adı elə seçin, Aydan bac alsın,
Ayağı zəmində, göyə ucalsın,
Adıyla qarıyıb, xoşbəxt qocalsın,
Elə ad verin ki, bəxti yar olsun!
* * *
Əridib gözünün, nurun qarəsin,
Zaur “Ustac” ilə tapıb çarəsin,
Hamı xoşbəxt istər ciyərparəsin,
Elə ad verin ki, bəxti yar olsun!
Allah Fərqanə Anaya qəni-qəni rəhmət eləsin… Ruhu şad olsun…
04.05.2020 – Bakı ş.
QEYD:
Məqalə müxtəlif vaxtlarda fərqli saytlarda yayımlanmaqla yanaşı “TƏƏSSÜRATLAR” və “QƏLƏMDAR – 2” kitablarında İYİRMİ ALTINCI yazı kimi müstəqil məqalə şəklində yer almışdır. Eyni zamanda şair Fərqanə Mehdiyevanın əziz xatirəsinə həsr olunmuş “Mən sizə darıxmaq öyrədəcəyəm” xatirələr toplusunda çap olunub. səh. 369.
Çağdaş qələm adamları içərisində yaradıcılığı özünəməxsus çalarları ilə seçilən yazarlarımızdan biri də Mahirə Nağıqızıdır. Onun xalq yaradıcılığına, folklora bağlılığı, vətənpərvərliyi, milli təəssübkeşliyi oxucuları və qələmdaşları tərəfindən ən çox sevilən, rəğbətlə qarşılanan xüsusiyyətlərindəndir.
QISA ARAYIŞ
Mahirə Nağıqızı (Hüseynova) 1960-cı il 4 noyabrda Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan rayonunun (indiki Babək rayonunun) Sust kəndində anadan olub.
Ailə vəziyyətlə bağlı Xalxal kəndinə köçən Mahirə Nağıqızı 1968-ci ildə Xalxal kənd səkkizillik orta məktəbin birinci sinfinə daxil olmuşdur. Yaşayış yerini yenidən dəyişməklə əlaqədar olaraq, 1978-ci ildə Abşeron rayonu Mehdi Hüseynzadə adına Novxanı qəsəbə 1 saylı orta məktəbini bitirmiş, 1980-ci ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (indiki ADPU-nun) filologiya fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1984-cü ildə İnstitutu fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuş, elə həmin ildən də təyinatla əvvəlcə Abşeron rayonu Mehdiabad qəsəbə 1 saylı orta məktəbdə, sonra isə Bakı şəhəri N.Nərimanov rayonu G.Əsgərova adına 43 saylı MLK-da ixtisası üzrə işləmişdir. İşlədiyi müddətdə Təhsil Nazirliyi tərəfindən “Respublikanın qabaqcıl təhsil işçisi” adına layiq görülmüş, döş nişanı ilə təltif olunmuşdur. 2003-cü ildə isə “İlin nümunəvi müəllimi” Respublika müsabiqəsinin qalibi olmuş, I dərəcəli diplom almışdır. 2009-cu ildən ADPU-nun Müasir Azərbaycan dili kafefedrasının müəllimidir.
Mahirə Nağıqızı 2012-ci ildə filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 2015-ci ilin may ayında Müasir Azərbaycan dili kafedrasının dosenti vəzifəsinə, həmin ilin dekabr ayında isə Müasir Azərbaycan dili kafedrasının müdiri vəzifəsinə seçilmişdir. 2013-cü ildən “XIX-XX əsr Qərbi Azərbaycan aşıq və el şairlərinin yaradıcılığının dil və üslub xüsusiyyətləri (Dərələyəz mahalı üzrə)” mövzusunda araşdırmalar aparmış Mahirə Nağıqızı 2017-ci ildə filologiya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır.
Tanınmış alim-şairə, pofessor Mahirə Nağıqızı (Hüseynova) hazırda ADPU-nun Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektorudur. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olan Mahirə Nağıqızı pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı elmi, ədəbi yaradıcılığı ilə də müntəzəm olaraq elmi və dövri mətbuatda çıxış edir. Mahirə Nağıqızının bir neçə şeirini sizlərə təqdim edirik:
