Etiket arxivi: Xəzan jurnalı

QLOBALLAŞMA ŞƏRAİTİNDƏ “XƏZAN” JURNALININ FƏALİYYƏTİNDƏ ANA DİLİNİN GENİŞ İMKANLARINDAN DÜNYA MİQYASINDA İSTİFADƏ TEXNOLOGİYASI

QLOBALLAŞMA ŞƏRAİTİNDƏ “XƏZAN” JURNALININ FƏALİYYƏTİNDƏ ANA DİLİNİN GENİŞ İMKANLARINDAN DÜNYA MİQYASINDA İSTİFADƏ TEXNOLOGİYASI

(HESABAT MƏRUZƏSİ – TAM VERSİYA)

Giriş

     Hörmətli tədbir iştirakçıları, əziz həmkarlar!

     Müasir dövrdə qloballaşma yalnız iqtisadiyyatın, siyasətin və beynəlxalq münasibətlərin deyil, həm də dilin, ədəbiyyatın, mədəniyyətin və informasiya mübadiləsinin inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm amilə çevrilmişdir. İnformasiya-kommunikasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan insanların bir-biri ilə əlaqə yaratmaq, milli ədəbi nümunələrlə tanış olmaq və mədəni dəyərləri paylaşmaq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirmişdir.

      Belə bir şəraitdə milli mətbuatın və ədəbi-bədii nəşrlərin qarşısında yeni vəzifələr dayanır. Ənənəvi çap üsulunu qorumaqla yanaşı, elektron nəşriyyat imkanlarından istifadə etmək, milli dilin ifadə potensialını rəqəmsal mühitdə nümayiş etdirmək, yerli ədəbi nümunələri beynəlxalq informasiya məkanına çıxarmaq müasir dövrün zəruri tələblərindəndir.

      Azərbaycan dilinin zəngin söz ehtiyatı, ifadə imkanları, poetik ahəngi, obrazlı düşüncə ənənələri və müxtəlif üslublarda məna yaratmaq qabiliyyəti onun dünya informasiya məkanında təmsil olunması üçün geniş imkanlar yaradır. Bu imkanlardan səmərəli istifadə etmək isə yalnız dövlət və böyük nəşriyyatların deyil, müstəqil yaradıcı kollektivlərin, ədəbi dərgilərin, elektron platformaların və ayrı-ayrı müəlliflərin də qarşısında duran mühüm vəzifədir.

      “Xəzan” ədəbi-bədii jurnalının fəaliyyəti bu baxımdan diqqətəlayiq nümunə kimi təqdim oluna bilər. Jurnalın ənənəvi çap nəşri ilə yanaşı, internet vasitəsilə elektron formatda oxuculara çatdırılması milli ədəbi irsin qorunması, müəlliflərin tanıdılması və Azərbaycan dilində yaradılmış mətnlərin coğrafi sərhədlərdən kənara çıxarılması baxımından əhəmiyyətlidir.

      “Yazarlar.az” platformasında “Xəzan” jurnalının müxtəlif illərdə nəşr edilmiş nömrələrinin PDF formatında bir araya gətirilməsi bu fəaliyyətin mühüm istiqamətlərindən biridir. Saytda jurnalın 2016-cı ildən başlayaraq müxtəlif illər üzrə nömrələrinə keçidlər təqdim olunması elektron arxivçilik və rəqəmsal əlçatanlıq baxımından əhəmiyyətli təcrübədir. https://yazarlar.az/2021/03/10/x%C9%99zan-jurnali-pdf/

        Bu hesabat məruzəsinin məqsədi “Xəzan” jurnalının fəaliyyətini beş əsas istiqamət üzrə təhlil etmək, onun iqtisadi müstəqillik modelini, ənənəvi və elektron yayım imkanlarını, maliyyələşmə prinsiplərini, beynəlxalq auditoriyaya çıxışını və Azərbaycan dilinin rəqəmsal məkandakı rolunu nəzərdən keçirməkdir.

I. Birinci əsas sual: “Xəzan” jurnalının iqtisadi müstəqilliyi və müstəqil fəaliyyət modeli

     Müstəqil mətbuatın davamlı fəaliyyəti üçün mühüm şərtlərdən biri iqtisadi dayanıqlılıqdır. Redaksiyanın fəaliyyətini davam etdirməsi, müəlliflərlə əməkdaşlıq etməsi, materialları hazırlaması, nəşri çap etdirməsi və oxuculara çatdırması müəyyən maliyyə resursları tələb edir.

     Böyük maliyyə imkanlarına malik olmayan ədəbi-bədii nəşrlər üçün bu məsələ xüsusilə aktualdır. Belə nəşrlərin uzunömürlülüyü yalnız maddi imkanlarla deyil, həm də yaradıcı kollektivin iradəsi, müəlliflərin etimadı, oxucuların dəstəyi və təşkilati işin düzgün qurulması ilə bağlıdır.

     “Xəzan” jurnalının fəaliyyət təcrübəsi bu baxımdan müstəqil nəşr modelinin imkanlarını göstərir. Jurnalın nəşrinin ardıcıl davam etdirilməsi, müxtəlif müəlliflərin yaradıcılıq nümunələrinə yer verilməsi və əvvəlki nömrələrin elektron arxivdə saxlanılması onun təşkilati davamlılığını nümayiş etdirən əlamətlərdəndir.

       Müstəqillik burada yalnız kənar maliyyə mənbələrindən asılı olmamaq kimi başa düşülməməlidir. Bu anlayış, eyni zamanda, redaksiya qərarlarının yaradıcı məqsədlərə uyğun verilməsi, nəşrin öz istiqamətini qoruması, müəlliflərlə münasibətlərin etimad əsasında qurulması və fəaliyyətin uzunmüddətli perspektivə hesablanması deməkdir.

      Təqdim olunan məlumatlara əsasən, “Xəzan” jurnalı öz fəaliyyətini iqtisadi müstəqillik prinsipləri əsasında qurur. Bu təcrübənin əsas dəyəri ondan ibarətdir ki, ədəbi nəşrin yaşaması üçün mütləq iri maliyyə strukturlarına bağlı olmağın yeganə yol olmadığı göstərilir.

      Bununla belə, iqtisadi müstəqilliyin real vəziyyətini elmi əsaslarla qiymətləndirmək üçün çap xərcləri, satış gəlirləri, abunə və sifariş göstəriciləri, elektron yayım xərcləri və digər maliyyə məlumatları da nəzərə alınmalıdır. Bu cür məlumatlar nəşrin dayanıqlılığını daha dəqiq qiymətləndirməyə imkan verər.

     “Xəzan” nümunəsində əsas nəticə belə ifadə oluna bilər: yaradıcı məqsəd, redaksiya intizamı, müəllif-oxucu etimadı və qənaətli təşkilati model bir araya gəldikdə müstəqil ədəbi nəşrin davamlı fəaliyyəti üçün əlverişli zəmin yaranır.

II. İkinci əsas sual: Jurnalın ənənəvi kağız variantında ölkə daxilində və ölkə hüdudlarından kənarda yayılması

     Rəqəmsal texnologiyaların sürətlə inkişaf etdiyi bir dövrdə ənənəvi kitab və jurnal nəşrinin əhəmiyyəti azalmamışdır. Kağız nəşr oxucu ilə mətn arasında xüsusi münasibət yaradır. Jurnalın səhifələrini vərəqləmək, onu şəxsi kitabxanada saxlamaq, başqa oxuculara ötürmək və gələcək nəsillər üçün qorumaq çap mədəniyyətinin üstünlüklərindəndir.

     “Xəzan” jurnalının kağız formatında nəşrinin davam etdirilməsi Azərbaycan mətbuatının ənənələrinə bağlılığın ifadəsidir. Çap variantı müəlliflərin yazılarını müəyyən bir dövrün ədəbi sənədi kimi qoruyur, jurnalı kitabxanalara, şəxsi kolleksiyalara və müxtəlif ədəbi tədbirlərə aparmaq imkanı yaradır.

     Ənənəvi nəşrin mühüm üstünlüklərindən biri onun internetə çıxışdan asılı olmamasıdır. Elektron resurslardan istifadə imkanları məhdud olan oxucular, eləcə də çap nəşrinə üstünlük verən insanlar jurnal ilə birbaşa tanış ola bilirlər.

    Jurnalın ölkə daxilində yayılması Azərbaycan dilində yazan müəlliflərlə müxtəlif bölgələrdə yaşayan oxucular arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Ölkə hüdudlarından kənarda yaşayan azərbaycanlılar üçün isə belə nəşrlər ana dili ilə əlaqəni qorumağın, milli ədəbi mühiti izləməyin və vətənlə mənəvi bağlılığı yaşatmağın vasitələrindən biridir.

     Bu baxımdan kağız jurnal sadəcə məlumat daşıyıcısı deyil. O, milli yaddaşın, ədəbi irsin və mədəni ünsiyyətin fiziki daşıyıcısıdır.

     “Xəzan”ın çap və elektron nəşr formalarının paralel şəkildə mövcudluğu iki fərqli oxu mədəniyyətini birləşdirir. Bir tərəfdə çap ənənəsi, digər tərəfdə isə rəqəmsal əlçatanlıq dayanır. Bu iki istiqamətin bir-birini tamamlaması nəşrin imkanlarını genişləndirir.

     Bununla yanaşı, jurnalın ölkə hüdudlarından kənarda yayılmasının miqyasını daha dəqiq göstərmək üçün çap tirajı, sifarişlərin coğrafiyası, kitabxana fondlarına daxilolma və xaricə göndərilən nüsxələrin sayı kimi göstəricilərin ayrıca qeydə alınması faydalı olardı.

     Beləliklə, ənənəvi çap nəşri “Xəzan”ın fəaliyyətində keçmişə bağlılıqdan daha artıq məna daşıyır. O, müasir rəqəmsal imkanlarla birlikdə milli ədəbiyyatın davamlılığını təmin edən vasitələrdən biridir.

III. Üçüncü əsas sual: Yetmişdən artıq sayın nəşri, maliyyə dayanıqlılığı və müəllif-oxucu dəstəyi

     Bir ədəbi-bədii jurnalın uzun müddət nəşr olunması onun fəaliyyətində müəyyən sabitliyin formalaşdığını göstərən mühüm göstəricidir. Hər yeni nömrə redaksiya işi, müəlliflərlə əlaqə, materialların seçilməsi, mətnlərin hazırlanması, dizayn, korrektə və nəşr prosesinin təşkilini tələb edir.

    “Xəzan” jurnalının 2016-cı ildən başlayan nəşr tarixçəsi və “Yazarlar.az” saytında toplanmış elektron arxivi onun davamlı fəaliyyətini izləməyə imkan verir. Saytda 2024-cü ilədək olan nömrələrlə yanaşı, sonrakı nəşrlər haqqında da məlumatlar mövcuddur. 2025-ci ilin 68-ci nömrəsi və 2026-cı ilin 71-ci nömrəsi barədə elektron materiallar jurnalın nəşr tarixinin davam etdiyini göstərir. https://yazarlar.az/wp-content/uploads/2025/09/XEZAN-jurnali-PDF-%E2%84%9668.pdf https://yazarlar.az/wp-content/uploads/2026/02/XEZAN-%E2%84%9671-SON.pdf

     Bu faktlar jurnalın nəşr ardıcıllığının və elektron arxivinin əhəmiyyətini göstərir. Yetmişdən artıq nömrənin işıq üzü görməsi isə təqdim olunan hesabatın əsas müddəalarından biri kimi jurnalın uzunmüddətli nəşr təcrübəsini ifadə edir.

    Təqdim etdiyiniz məlumatlara görə, jurnal müəlliflərin və oxucuların dəstəyi hesabına maliyyələşir, nəşrini müntəzəm davam etdirir və bu prosesdə ciddi maddi-maliyyə çətinlikləri ilə üzləşmədən fəaliyyət göstərir. Bu modelin ən mühüm xüsusiyyəti ədəbi nəşrin öz yaradıcı mühiti ilə birbaşa əlaqəsinə əsaslanmasıdır.

    Müəllif jurnalda dərc olunmaqla öz yaradıcılığını oxucuya çatdırır. Oxucu isə jurnalın növbəti sayını əldə etməklə, onu başqalarına tövsiyə etməklə və elektron versiyasını paylaşmaqla bu ədəbi mühitin genişlənməsinə töhfə verir. Nəticədə nəşrin ətrafında qarşılıqlı maraq və etimad münasibətləri formalaşır.

     Bu münasibətlər jurnalın mənəvi kapitalını təşkil edir. Mənəvi kapital dedikdə yalnız müəlliflərin nüfuzu deyil, həm də redaksiyanın etibarlılığı, nəşrin ədəbi mühitdə tanınması, oxucuların marağı və jurnalın davamlı fəaliyyətinə göstərilən dəstək nəzərdə tutulur.

     Belə bir modelin üstünlüyü onun yaradıcı təşəbbüsə söykənməsidir. Lakin bu üstünlüyün uzun müddət qorunması üçün maliyyə şəffaflığı, xərclərin düzgün planlaşdırılması, oxucu auditoriyası ilə daimi əlaqə və çap keyfiyyətinin saxlanılması vacibdir.

     Jurnalın elektron arxivinin mövcudluğu da bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Əvvəlki nömrələrin internetdə saxlanılması onların yalnız cari oxucuya deyil, gələcək tədqiqatçılara, ədəbiyyatşünaslara və müxtəlif ölkələrdə yaşayan Azərbaycan dili istifadəçilərinə də əlçatan olmasına şərait yaradır.

    Deməli, “Xəzan”ın nəşr təcrübəsində diqqət çəkən məqam yalnız nömrələrin sayı deyil. Əsas məsələ bu nəşr ənənəsinin qorunması, müəllif-oxucu münasibətlərinin davam etdirilməsi və milli ədəbiyyata xidmət edən platformanın yaşadılmasıdır.

IV. Dördüncü əsas sual: “Yazarlar.az” platforması və PDF texnologiyası vasitəsilə dünya miqyasında yayım

     İnternet milli mətbuatın fəaliyyət coğrafiyasını köklü şəkildə dəyişmişdir. Əvvəllər bir jurnalın başqa ölkədə oxucuya çatması üçün çap, daşınma, poçt və yayım şəbəkələrinə ehtiyac vardı. İndi isə elektron nəşr düzgün yerləşdirildikdə, internet bağlantısı olan istifadəçi onu dünyanın müxtəlif nöqtələrindən əldə edə bilər.

     “Xəzan” jurnalının “Yazarlar.az” platformasında PDF formatında təqdim edilməsi bu imkanlardan istifadənin konkret nümunəsidir. Jurnalın müxtəlif nömrələrinə aid keçidlərin vahid səhifədə toplanması oxucuya əvvəlki buraxılışları axtarmaq və əldə etmək üçün rahat imkan yaradır. https://yazarlar.az/2021/03/10/x%C9%99zan-jurnali-pdf/

     PDF formatının bir sıra üstünlükləri vardır. İlk növbədə, bu format jurnalın səhifə quruluşunu, mətnlərin yerləşməsini, başlıqları, şəkilləri və ümumi dizaynını qorumağa imkan verir. Oxucu nəşri kompüterdə, planşetdə və ya mobil telefonda aça, onu cihazında saxlaya və lazım gəldikdə yenidən oxuya bilər.

     Elektron formatın digər mühüm üstünlüyü coğrafi sərhədlərdən asılılığın azalmasıdır. Azərbaycan dilində danışan və ya bu dili öyrənən insanlar dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayırlar. Onların hamısının çap jurnalını əldə etmək imkanı olmaya bilər. Elektron nəşr isə bu maneəni müəyyən dərəcədə aradan qaldırır.

      Bu üsul xaricdə yaşayan azərbaycanlılar üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ana dilində ədəbi nümunələrin müntəzəm yayımlanması dilin gündəlik istifadəsinə, milli ədəbiyyatla əlaqənin qorunmasına və yeni nəsillərin Azərbaycan dilində mətnlərlə tanışlığına kömək edə bilər.

      Elektron arxiv həm də mədəni yaddaşın qorunması baxımından vacibdir. Ayrı-ayrı nömrələrin vahid platformada toplanması nəşrin tarixini izləməyi, müəlliflərin yaradıcılığını müqayisə etməyi və müəyyən dövrün ədəbi prosesləri haqqında təsəvvür formalaşdırmağı asanlaşdırır.

      Bununla belə, elektron yayımın davamlılığı yalnız PDF fayllarının yerləşdirilməsi ilə məhdudlaşmamalıdır. Müasir dövrdə axtarış sistemlərinə uyğun başlıqlar, düzgün təsvirlər, mətnlərin indeksləşdirilməsi, mobil cihazlara uyğun səhifə quruluşu, ehtiyat nüsxələr və müəllif hüquqlarının qorunması da vacib məsələlərdir.

     “Xəzan” jurnalının rəqəmsal inkişafı üçün aşağıdakı istiqamətlər xüsusi əhəmiyyət daşıya bilər:

Elektron arxivin sistemləşdirilməsi. Bütün nömrələrin il, say, müəllif və mövzu üzrə asan tapılan kataloqda təqdim olunması.

Axtarış sistemlərində görünürlüğün artırılması. Məqalələrin başlıqlarının və müəllif adlarının axtarış sistemləri tərəfindən düzgün tanınması.

Mobil oxu imkanlarının genişləndirilməsi. PDF-lərlə yanaşı, mümkün olduqda mətnlərin mobil ekranda rahat oxunan HTML variantlarının hazırlanması.

Sosial şəbəkələrdə yayım. Yeni nömrələrdən seçilmiş yazıların, qısa təqdimatların və müəllif müsahibələrinin paylaşılması.

Çoxdilli məlumatlandırma. Jurnalın özü Azərbaycan dilində nəşr olunsa belə, onun məqsədi, məzmunu və əldə olunma qaydaları haqqında qısa ingilisdilli, rusdilli və digər dillərdə məlumatların verilməsi.

Elektron statistikanın təhlili. Sayta daxilolmaların, PDF fayllarının yüklənməsinin, oxucu coğrafiyasının və təkrar ziyarətlərin müntəzəm izlənilməsi.

Bu tədbirlər Azərbaycan dilində yaradılan ədəbi mətnlərin dünya miqyasında əlçatanlığını artırmağa və “Xəzan”ın rəqəmsal platforma kimi imkanlarını genişləndirməyə kömək edə bilər.

V. Beşinci əsas sual: Azərbaycan dilinin imkanları, beynəlxalq auditoriya və 50–80 milyon oxucu məsələsi

     Məruzənin ən mühüm və eyni zamanda əlavə statistik izaha ehtiyac duyan istiqaməti “Xəzan” jurnalının beynəlxalq auditoriyası ilə bağlıdır.

     Təqdim etdiyiniz məlumata görə, jurnalın internet vasitəsilə yayımı geniş coğrafiyanı əhatə edir və ayrı-ayrı statistik müşahidələrdə potensial auditoriyanın 50–80 milyon nəfərə çata biləcəyi ehtimalı irəli sürülür. Eyni zamanda, ABŞ, Rusiya, Avropa İttifaqı ölkələri, Orta Asiya ölkələri və Azərbaycan əsas oxucu coğrafiyası kimi göstərilir. Türkiyənin ilk onluqda yer alması, İranın isə həmin onluqda görünməməsi də diqqətçəkən müşahidə kimi təqdim olunur. Afrika ölkələrindən gələn müraciətlərin və statistik göstəricilərin nəzərəçarpan olması jurnalın coğrafi əhatəsi haqqında əlavə suallar yaradır.

      Bu məlumatların düzgün şərhi üçün əvvəlcə bir anlayışı dəqiqləşdirmək lazımdır: internetdə məzmunun müəyyən ölkələrdən açılması ilə həmin məzmunun real, daimi və unikal oxucular tərəfindən oxunması eyni göstərici deyil.

      Məsələn, sayta daxilolmaların sayı, səhifəyə baxışlar, PDF faylının yüklənməsi, unikal istifadəçilər və real oxucu sayı müxtəlif anlayışlardır. Bir istifadəçi sayta bir ay ərzində dəfələrlə daxil ola bilər. Digər tərəfdən, avtomatlaşdırılmış sistemlərin, axtarış robotlarının və texniki xidmətlərin yaratdığı müraciətlər də bəzi statistik hesabatlarda görünə bilər.

      Buna görə də 50–80 milyon rəqəmi ölçmə metodologiyası, hesabat dövrü və ilkin statistika ilə təsdiqlənmədən jurnalın faktiki oxucu sayı kimi təqdim edilməməlidir. Əgər bu rəqəm saytın mümkün auditoriyasına, geniş internet əhatəsinə və ya ümumi baxış göstəricilərinə aid hesablamadırsa, onun məhz hansı göstəricini ifadə etdiyi ayrıca izah olunmalıdır.

      Bu qeyd jurnalın beynəlxalq fəaliyyətinin əhəmiyyətini azaltmır. Əksinə, statistik məlumatların düzgün təhlili onun real nailiyyətlərini daha aydın göstərməyə imkan verir.

Ölkələr üzrə müşahidələrin əhəmiyyəti

     Təqdim olunan statistik müşahidələrdə ABŞ və Rusiyanın, Avropa İttifaqına daxil olan ölkələrin, Orta Asiya dövlətlərinin və Azərbaycanın ön sıralarda göstərilməsi müxtəlif ehtimallar əsasında izah oluna bilər.

     ABŞ-da və Avropanın bir sıra ölkələrində yaşayan azərbaycanlı icmalar ana dilində nəşrlərə maraq göstərə bilərlər. Rusiyada və Orta Asiyada Azərbaycan dili ilə tarixi, mədəni və ailə əlaqələri olan geniş auditoriyanın mövcudluğu da bu marağın formalaşmasına təsir edə bilər.     Azərbaycan isə jurnalın yaradıldığı, müəlliflərinin böyük hissəsinin fəaliyyət göstərdiyi və əsas ədəbi mühitinin formalaşdığı ölkə kimi təbii olaraq mühüm mövqeyə malikdir.

     Türkiyənin ilk onluqda yer alması dil və mədəniyyət yaxınlığı ilə bağlı mümkün izahlardan biridir. Bununla belə, Türkiyədəki göstəricinin səviyyəsini yalnız dil qohumluğu ilə izah etmək olmaz. Saytın axtarış sistemlərində görünməsi, məqalələrin paylaşılması, konkret müəlliflərə maraq və istifadəçilərin internet davranışları da rol oynaya bilər.

     İranın ilk onluqda görünməməsi də ayrıca tədqiq edilməli məsələdir. Bu fakt öz-özlüyündə orada Azərbaycan dilinə və ya Azərbaycan ədəbiyyatına marağın zəif olduğunu sübut etmir. Statistik nəticəyə axtarış vərdişləri, istifadə olunan əlifba, texniki əlçatanlıq, platformanın tanınma səviyyəsi və ölçmə üsulu təsir göstərə bilər.

     Afrika ölkələrinin statistik hesabatlarda görünməsi isə ayrıca maraq doğurur. Bu göstərici müxtəlif ölkələrdən sayta texniki müraciətlərin, axtarış sistemlərinin fəaliyyətinin və ya həqiqi oxucuların mövcudluğunun nəticəsi ola bilər. Hansı ehtimalın üstünlük təşkil etdiyini müəyyən etmək üçün konkret ölkələr, istifadəçi davranışları, baxılan səhifələr və müraciətlərin mənbələri təhlil edilməlidir.

     Beləliklə, ölkələr üzrə sıralama yalnız rəqəmlər toplusu deyil, həm də gələcək tədqiqat istiqamətidir. Düzgün təhlil olunduqda bu məlumatlar Azərbaycan dilindəki ədəbi mətnlərə hansı bölgələrdə daha çox maraq göstərildiyini müəyyən etməyə kömək edə bilər.

Azərbaycan dilinin rəqəmsal mühitdə imkanları

      Azərbaycan dilinin beynəlxalq informasiya məkanında mövqeyinin möhkəmlənməsi üçün dilin zənginliyini nümayiş etdirmək qədər onun rəqəmsal vasitələrlə əlçatanlığını təmin etmək də vacibdir.

      Dil yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil. O, xalqın tarixi yaddaşını, dünyagörüşünü, milli təfəkkürünü, mənəvi dəyərlərini və bədii təxəyyülünü özündə birləşdirir. Poeziya, nəsr, publisistika, ədəbi tənqid və tərcümə vasitəsilə bu xüsusiyyətlər müxtəlif mətnlərdə təzahür edir.

     “Xəzan” kimi ədəbi-bədii jurnalların əsas missiyalarından biri də həmin imkanları yaşatmaq və yeni müəlliflərin yaradıcılığını oxucuya təqdim etməkdir.

      İnternet bu missiyaya yeni ölçü əlavə edir. Azərbaycan dilində yazılmış mətnlər yalnız çap olunduğu ölkədə deyil, dünyanın müxtəlif yerlərində axtarıla, paylaşıla və oxuna bilər. Elektron arxivlər dilin müxtəlif üslublarını, terminoloji imkanlarını və ədəbi inkişafını izləmək üçün əlavə mənbəyə çevrilir.

       Bununla belə, dilin dünya miqyasında yayılması yalnız texnologiyanın mövcudluğu ilə təmin edilmir. Mətnlərin keyfiyyəti, müəlliflərin yaradıcılıq səviyyəsi, redaktə və korrektə işi, axtarış sistemlərində düzgün təqdimat və oxucularla davamlı ünsiyyət də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

    “Xəzan”ın gələcək inkişafı üçün əsas istiqamətlərdən biri də Azərbaycan dilində yaradılan mətnlərin beynəlxalq oxucuya daha asan çatdırılmasıdır. Bunun üçün jurnalın Azərbaycan dilindəki əsas məzmunu qorunmaqla yanaşı, xarici oxuculara yönəlmiş qısa təqdimatlar, müəllif bioqrafiyaları və seçilmiş mətnlərin tərcümələri hazırlana bilər.

     Belə bir yanaşma ana dilinin mövqeyini zəiflətmir. Əksinə, Azərbaycan dilində yaradılmış ədəbi sərvətin başqa dillərdə də tanınmasına, onun müəlliflərinin beynəlxalq ədəbi mühitdə görünməsinə şərait yaradır.

VI. Beş əsas sualın ümumiləşdirilməsi

     Aparılan təhlil “Xəzan” jurnalının fəaliyyətini bir-biri ilə əlaqəli beş istiqamətdə qiymətləndirməyə imkan verir.

      Birinci istiqamət — iqtisadi müstəqillik. Jurnalın davamlı nəşri və öz yaradıcı xəttini qoruması müstəqil ədəbi fəaliyyət modelinin əhəmiyyətini göstərir. Bu modelin maliyyə dayanıqlılığını dəqiq qiymətləndirmək üçün gəlir və xərc göstəricilərinin sistemli uçotu vacibdir.

     İkinci istiqamət — ənənəvi çap. Kağız nəşr jurnalın ədəbi dəyərini fiziki formada qoruyur, müəlliflərlə oxucular arasında birbaşa əlaqə yaradır və çap mədəniyyətinin davamlılığına xidmət edir.

     Üçüncü istiqamət — müəllif və oxucu dəstəyi. Yetmişdən artıq nömrənin nəşri və elektron arxivdə əvvəlki buraxılışların qorunması jurnalın fəaliyyət tarixinin izlənməsinə imkan verir. Təqdim olunan məlumata görə, müəllif və oxucu dəstəyi nəşrin davamlılığında mühüm rol oynayır.

      Dördüncü istiqamət — elektron yayım. “Yazarlar.az” platformasında PDF nömrələrinin toplanması jurnalın internet vasitəsilə əlçatanlığını genişləndirir və onun coğrafi sərhədlərdən kənara çıxmasına şərait yaradır.

      Beşinci istiqamət — beynəlxalq auditoriya və ana dili. Müxtəlif ölkələrdən gələn internet müraciətlərinin təhlili jurnalın potensial auditoriyasını müəyyənləşdirmək üçün faydalıdır. Bununla yanaşı, 50–80 milyon rəqəminin hansı statistik göstəricini ifadə etdiyini dəqiqləşdirmək beynəlxalq əhatə haqqında əsaslandırılmış nəticə çıxarmaq üçün zəruridir.

     Bu beş istiqamətin vəhdəti “Xəzan”ın fəaliyyətini yalnız ədəbi nəşr işi kimi deyil, milli dilin rəqəmsal mühitdə təmsil olunması baxımından da nəzərdən keçirməyə imkan verir.

VII. Gələcək fəaliyyət üçün təkliflər

      Məruzədə nəzərdən keçirilən məsələlər əsasında “Xəzan” jurnalının fəaliyyətinin daha da təkmilləşdirilməsi üçün bir sıra praktik təkliflər irəli sürmək olar.

1. Elektron statistikanın vahid hesabat sisteminin yaradılması. Hər ay üzrə ölkələrdən gələn müraciətlər, unikal istifadəçilər, səhifə baxışları və PDF yükləmələri ayrı-ayrılıqda qeydə alınmalıdır. Bu, potensial auditoriya ilə real istifadəçi göstəricilərini fərqləndirməyə imkan verər.

2. Beynəlxalq oxucu coğrafiyasının xəritələşdirilməsi. Sayta daxilolmaların coğrafiyası müntəzəm təhlil olunmalı, əsas oxucu bölgələri və yeni inkişaf istiqamətləri müəyyənləşdirilməlidir.

3. Elektron arxivin inkişaf etdirilməsi. Jurnalın bütün nömrələri ardıcıl kataloqlaşdırılmalı, müəlliflərin adları, məqalələrin başlıqları və nəşr tarixləri üzrə axtarış imkanı yaradılmalıdır.

4. Azərbaycan dilində rəqəmsal məzmunun keyfiyyətinin artırılması. Mətnlərin redaktəsi, düzgün kodlaşdırılması, mobil cihazlarda oxunaqlılığı və axtarış sistemlərində görünürlüğü təmin edilməlidir.

5. Xarici auditoriyaya təqdimat. Jurnal haqqında ingilis və rus dillərində qısa məlumatlar, seçilmiş yazıların tərcümələri və müəllif təqdimatları hazırlanmalıdır. Bu iş Azərbaycan dilindəki əsas məzmunun qorunması şərti ilə həyata keçirilməlidir.

6. Diaspor və ədəbi təşkilatlarla əməkdaşlıq. Xaricdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan icmaları, kitabxanalar, universitetlər və ədəbi birliklərlə əlaqələrin genişləndirilməsi elektron nəşrin tanınmasına töhfə verə bilər.

7. Müəllif hüquqlarının qorunması. Elektron yayım zamanı müəlliflərin razılığı, mənbəyə istinad və materialların düzgün təqdimatı təmin olunmalıdır.

8. İqtisadi dayanıqlılığın gücləndirilməsi. Çap və elektron nəşrin xərcləri ayrıca planlaşdırılmalı, oxucu dəstəyi və digər qanuni maliyyə imkanları şəffaf şəkildə idarə edilməlidir.

     Bu təkliflərin məqsədi yalnız jurnalın texniki imkanlarını artırmaq deyil. Başlıca məqsəd onun ədəbi missiyasını qorumaq, Azərbaycan dilindəki mətnlərin əlçatanlığını genişləndirmək və nəşrin gələcək fəaliyyətini daha etibarlı əsaslar üzərində qurmaqdır.

Nəticə

     Hörmətli tədbir iştirakçıları!

     Qloballaşma dövründə milli dilin qorunması və inkişafı yalnız onun gündəlik həyatda işlədilməsi ilə məhdudlaşmır. Dilin müasir informasiya vasitələrində təmsil olunması, elektron arxivlərdə qorunması, yeni nəsillərə çatdırılması və dünya oxucusuna təqdim edilməsi də bu prosesin mühüm tərkib hissəsidir.

    “Xəzan” jurnalının fəaliyyəti ənənəvi çapla elektron nəşrin bir araya gətirilməsinin imkanlarını nümayiş etdirir. Jurnalın kağız variantı ədəbi nəşr ənənəsini yaşadır, “Yazarlar.az” platformasında təqdim olunan PDF nömrələri isə həmin məzmunun coğrafi sərhədlərdən kənara çıxmasına şərait yaradır.

      Yetmişdən artıq nömrənin nəşr olunması, əvvəlki buraxılışların elektron arxivdə toplanması və müəllif-oxucu əlaqələrinin davam etdirilməsi jurnalın təcrübəsini öyrənmək üçün əsas yaradır. Bu təcrübənin mühüm tərəfi ondan ibarətdir ki, milli ədəbiyyata xidmət ənənəvi nəşriyyat imkanları ilə rəqəmsal texnologiyaların uzlaşdırılması əsasında həyata keçirilə bilər.

     Beynəlxalq auditoriyaya dair statistik göstəricilər isə əlavə araşdırma və dəqiqləşdirmə tələb edir. ABŞ, Rusiya, Avropa İttifaqı ölkələri, Orta Asiya, Azərbaycan, Türkiyə və Afrika ölkələri üzrə müşahidələr jurnalın potensial yayım coğrafiyasını öyrənmək baxımından maraqlıdır. Lakin bu müşahidələrin elmi nəticəyə çevrilməsi üçün real istifadəçi sayı, baxışlar, yükləmələr və coğrafi göstəricilər bir-birindən fərqləndirilməlidir.

      Əsas məsələ yalnız neçə nəfərin jurnala daxil olması deyil, Azərbaycan dilində yaradılmış ədəbi sözün həmin insanlara hansı məzmunu çatdırması, onlarda hansı marağı oyatması və milli ədəbiyyatla hansı əlaqəni yaratmasıdır.

      Ana dilinin imkanlarından dünya miqyasında istifadə etmək texnologiyanın özünü məqsədə çevirmək deyil. Texnologiya burada vasitədir; əsas məqsəd isə milli sözün yaşaması, inkişaf etməsi və yeni auditoriyalara çatdırılmasıdır.

      “Xəzan”ın gələcək inkişafı üçün ən mühüm istiqamət də məhz budur: ana dilinin zənginliyini qorumaq, ədəbi irsi rəqəmsal yaddaşa çevirmək, müəlliflə oxucu arasında məsafəni azaltmaq və Azərbaycan sözünü dünya informasiya məkanında daha görünən etmək.

       Əgər ənənəvi nəşr mədəniyyəti, iqtisadi məsuliyyət, müəllif-oxucu etimadı və müasir rəqəmsal texnologiyalar bir-birini tamamlayarsa, müstəqil ədəbi jurnalın imkanları onun fiziki tirajından və fəaliyyət göstərdiyi coğrafiyadan daha geniş ola bilər.

      Bu baxımdan “Xəzan” jurnalının təcrübəsi Azərbaycan dilinin müasir informasiya mühitində təmsil olunması, milli ədəbi sərvətin qorunması və rəqəmsal yayım imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində diqqətəlayiq fəaliyyət nümunəsi kimi dəyərləndirilə bilər.

      Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm!

      Eşq olsun Azərbaycan sözünə, ana dilimizə və milli ədəbiyyatımızın yaşamasına xidmət edən bütün yaradıcı insanlara!

28 oktyabr 2026. Bakı şəhəri.

Hötmətlə: Zaur USTAC,

“Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, “Xəzan” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü

GÜNAY ƏLİYEVA – “NƏRGİZ”

Zaur Ustacın “Buta”sı barədə

GÜNAY XANIMIN YAZILARI

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

ZAUR USTACIN YAZILARI

QƏNDABIN DİGƏR YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

ƏDƏBİ TƏNQİDİN MÜZAKİRƏSİ

ƏDƏBİ TƏNQİDİN MÜZAKİRƏSİ

28 oktyabr 2026-cı il tarixdə AMEA N.Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun ədəbi tənqid şöbəsində ““Xəzan” jurnalı və onun perspektivləri” mövzusunda müzakirə keçirilmişdir. Müzakirədə ədəbi tənqid şöbəsinin müdiri və əməkdaşları, eyni zamanda “Xəzan” jurnalının baş redaktoru və redaksiya heyətinin üzvləri iştirak etmişlər.
Tədbiri giriş sözü ilə açan ədəbi tənqid şöbəsinin müdiri filologiya elmləri doktoru Vaqif Yusifli Azərbaycan ədəbiyyatında jurnalçılıq tarixindən danışmış, diqqəti on birinci ildir ki, davamlı nəşr olunan “Xəzan” jurnalına yönəltmişdir.
“Xəzan” jurnalının baş redaktoru Əli bəy Azəri jurnalın yaranma zərurəti, nəşri, ölkənin bölgələrinə yayılması, xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlı qələm adamları ilə əlaqə və s. barədə geniş məruzə etmişdir. Məruzənin sonunda ədəbi tənqid şöbəsi əməkdaşlarının suallarını cavablandırmışdır.
AMEA A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun əməkdaşı Əzizağa Elsevər ““Xəzan” jurnalında nəsr əsərləri”, jurnalın redaksiya heyətinin üzvü Zeynəb Cəmaləddin ““Xəzan” jurnalında poeziya və tərcümə”, “Göyçay” qəzetinin baş redaktoru, jurnalın redaksiya heyətinin üzvü Adil Məmməd “Bölgələrdə yaşayan şair və yazıçıların əsərləri “Xəzan” jurnalında” və “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, jurnalın redaksiya heyətinin üzvü Zaur Ustac “İnternet resursları üzərindən “Xəzan” jurnalının yayılması və ədəbi əlaqələrin qurulması” mövzularında çıxışlar etdilər.
Eyni zamanda AMEA N. Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu ədəbi tənqid şöbəsinin əməkdaşları Qürbət Mirzəzadə, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elnarə Qaragözova və Əsmər Hüseynova çıxış edərək jurnalın nəşrinin daha da təkmil formada davam etdirilməsi üçün iradlarını bildirdilər, təkliflərini söylədilər.
Jurnalın baş redaktoru Əli bəy Azəri iştirakçılara təşəkkürünü bildirdi, iradların qəbul edildiyini söylədi, təklifləri həyata keçirməyə çalışacağını dedi.
Ədəbi tənqid şöbəsinin müdiri Vaqif Yusifli tövsiyyələrini söyləyib müzakirəyə yekun vurdu.

Tədbirdən fotolar:

28 oktyabr 2026, Bakı şəhəri

Məlumatı hazırladı: Tuncay ŞƏHRİLİ

Oxuyun >> Gözündə tük var

YAZARLAR.AZ

I>>>>>HAMI BU HEKAYƏDƏN DANIŞIR<<<<<I

I>>>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<<I

“XƏZAN” jurnalının 76-cı sayı

“XƏZAN” jurnalının 76-cı sayı

“Xəzan” ədəbi-bədii jurnalının növbəti sayı çapdan çıxıb. Sıra sayına görə 76-cı olan bu nömrə 2026-cı ilin sentyabr-oktyabr aylarını əhatə edir. Cəmi 104 səhifədən ibarət olan jurnal ədəbi proseslərin mənzərəsini canlandırmaq üçün bir nümunədir.
Baş redaktorun guşəsində yerləşdirilmiş tezis və ştrixlərdən ibarət kiçik bir mətndə Sarı Aşıq ədəbi məclisinin 8 yaşı ərəfəsində ölkədə yaradılmış və fəaliyyət göstərən ədəbi məclislərin, dərnəklərin fəaliyyətinə nəzər salınıb.
Jurnalda böyük şair Səməd Vurğunun 120 yaşı qeyd olunmuş, bu münasibətlə müvafiq yazılar (xatirə-oçerklər) yerləşdirilərək oxucuların ixtiyarına verilmişdir.
Müasir Azərbaycan ədəbiyyatının bir bölməsi olan Naxçıvan ədəbi mühitinin parlaq nümayəndələrindən sayılan ictimai xadim, ustad şair Xanəli Kərimlinin 75 yaşı redaksiya heyəti tərəfindən təbrik edilib. Bu münasibətilə jurnalda təhlilli yazılar, o cümlədən şairin yaradıcılığından poetik nümunələr yerləşdirilmişdir. Eyni zamanda şair Ramiz Babayevin və ədəbi tənqidçi Vaqif Osmanovun 70 yaşlarının tamam olması qeyd edilmişdir.
Araşdırmaçı Adil Məmmədin “İrəvanda xal qalmadı” məşhur xalq mahnısı ətrafında apardığı araşdırma da daxil olmaqla jurnalda bir-birindən maraqlı publisistik məqalələr, poeziya və nəsr nümunələri çap edilmişdir. Təqdim olunan jurnalın bu sayının YAZI DÜZÜMÜ aşağıdakı kimidir:

Redaktor guşəsi
-“Ədəbi dərnəklər, məclislər” (Sarı Aşıq ədəbi məclisinin 8 yaşına)
-“Xanəli Kərimli – 75”

Publisistika
-Adil MƏMMƏD – “İrəvanda qalmayan nə imiş?” (Məşhur bir mahnı haqqında düşüncələr)
-Şahməmməd DAĞLAROĞLU – “Səməd Vurğun – İsmayıllının vurğunu”
-Elçin NƏSİB – “Səməd Vurğun “Ceyran”ı mənim söylədiklərim əsasında qələmə alıb”
-Çingiz SÜLEYMANOV – “Həyatın özündə və üstündə olan poeziya” (Xanəli Kərimlinin məxsusi dəst-xəttinə və şəxsinə bir baxış…)
-Rövşən HÜSEYNOV – “Misraları ilə insan qəlbini vəcdə gətirən şair” (Ramiz Babayevin 70 yaşına)
-Rəfail TAĞIZADƏ – “İşıq adamın işığına” (Vaqif Osmanlının 70 yaşına və “70-in işığında” kitabına)
-Cahan SALMANQIZI – “Elnarə Cahan yaradıcılığın zirvəsində” (Müəllifin sayca altıncı olan “Cahanın Şuşada yay tətili” adlı kitabı işıq üzü gördü)
-Xuraman ZAKİRQIZI – “Vətən sağ olsun” “Yazımın qəhrəmanı Vətən müharibəsi iştirakçısı qazi Yusif Abdullayevdir)
-Vaqif YUSİFLİ – ““Xəzan”ın solmayan yarpaqları” (ədəbi-bədii jurnalın on yaşına)
-Tural ADIŞİRİN – “Şairliklə şəhidliyin qovuşduğu ünvan” (Şəhid şair Müzəffər Məmmədoğlunun şeirləri haqqında)
-Çingiz SÜLEYMANOV – “Mələk kimi Mələk” (esse)
-Hüseyn İSAOĞLU – “Zaur Ustacın ömür və yaradıcılıq salnaməsi”
-Zaur USTAC – ““Heç nə olmaz”dan çox şey olurmuş” (Sədulla Şirinovun romanı haqqında geniş publisistik düşüncələr – dördüncü yazı)
-Bayram MƏMMƏDOV – ““Çətindərə”nin işığı asan seçilir” (Vahid Aslanın “Çətindərə” romanı haqqında)

Poeziya
-Xanəli KƏRİMLİ – “Deyilənə görə, deyənə görə”, “Hələ də”, “Uzaq ol”, “Yaman darıxıram”, “Özün bilərsən”, “Yaşadım”, “Dünya və sən”, “Çətindi”, “Bir təsərrüfat xatirəsi”, “Başın uca olsun”, “Getdi”, “Ömürlər var”, “Könül” (şeirlər)
-Ramiz BABAYEV – “Təbriz gözəli”, “Mənə vəfasız demə”, “Bağışla məni”, “Niyə ürəyimə dəyirdin mənim?”, “Daha nağıllara inanmıram mən” (şeirlər)
-Bayram MÜRÜDOĞLU – “İllər məndən nə apardı?”, “Səni sevə-sevə qocalıram mən”, “Vaxtın unutduğu adam”, “Özümə dönən ömür”, “Gözlərində qalan ömrüm”, “Axşama doğru”, “Yağışın nəğməsi”, “Yoxluğun ömürlük qonaqdır bizə”, “Ömür kitabı”, “Bəlkə səni bir də sevim təzədən?”, “Təbiətin nəğməsi”, “Payız yarpaqları”, “Zəngəzurun başı yaman dumanlı” (şeirlər)
-Xuraman ZAKİRQIZI – “Ölümlə üz-üzə” (poema)
-Polad İBRAHİMOĞLU – “Azərbaycan”, “Sözü, söhbəti sazdı”, “Olaydı – 1”, “Bilmirəm”, “Günah”, “Sarı”, “Olaydı – 2”, “Ağlayır”, “Gedirəm”, “Yazıbdı”, “Bilmədim”, “Gecələr”, “Kimi”, “Sevindi” (şeirlər)
-Əbülfəz ƏHMƏD – “Uyğunsuzluq”, “Getdi”, “Məktub”, “İsgəndərə məktub”, “Zorən tarixçilərə məktub”, “Adil Cəfakeşə”, “Bizimkilər” (şeirlər)
-Mahir USTA – “Nəsihətnamə”, “Mən dəli adamam”, “Mənə nə”, “Şəhərə çıxdım sabah”, “Gərək unudum”, “Qaldım”, “Ayrılıq yolu haça”, “Qocalıqla üzbəüz”, “Allah” (şeirlər)
-Ələsgər TALIBOĞLU – “Axı hara tələsirsən, ay ömür?”, “Getdiyim hər yerdə səni aradım”, “İmansız gördüm”, “Al günəşin al qızılı közündə”, “Hara gedir bu karvan?”, “Həyan gəlsin”, “Gəl, qəm yemə, sən ey könül”, “Dən tutmadı arzular”, “Mən nələr gözləyirdim”, “Gözlərindən süzülür” (şeirlər)
-İltimas SƏMİMİ – “Qəm ayaq açır”, “Qələmə sarıl”, “Tablamır ürək”, “Duyğusuz insan”, “Solar”, “Daş-daş kiriyəsən”, “Bilinmir”, “Dərdini unudasan”, “Bir xoş xatirə”, “Kiməsə tanış gəlirmi?” (şeirlər)

Nəsr
-Bəxtiyar ABBAS İNTİZAR – “Day-day” (povest)
-Vaqif ƏSƏDOĞLU – “Başabəla robotlar” (fantastik hekayə)
-Nizami KOLANILI – “Bir xalın üç qurbanı” (hekayə)
-Kirman RÜSTƏMLİ – “Dağ armudunun çörəyi” (hekayə)

Buyurun, sevə-sevə OXUYUN!

“Yazarlar” olaraq bu sayda yer alan bütün yazarlarımızı təbrik edir, onlara bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun! Xeyirli olsun!

Məlumatı hazırladı: Leyla Mahirqızı

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

[>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<]

[>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<]

“Xəzan”ın solmayan yarpaqları – Vaqif Yusifli

“Xəzan”ın solmayan yarpaqları
(ədəbi-bədii jurnalın on yaşına)

Azərbaycanda ən uzunömürlü jurnal “Azərbaycan”dır. 1923-cü ildən bəri bu jurnal “ədəbiyyatımızın güzgüsü” kimi neçə nəslin ədəbi zövqünü formalaşdırıb. Jurnal 103 ildir ki, ədəbi sələf rolunu oynayır. “Azərbaycan”dan sonra onun yolunu dvam etdirən jurnallar meydana çıxdı. Təbii ki, o jurnalların əksəriyyəti uzunömürlü olmadı – bircə “Ulduz”dan başqa. İndi o ənənəni davam etdirən bir jurnaldan söz açmaq istəyirəm – hələlik nəşri davam edən və 10 yaşına çatan “Xəzan” jurnalı yoluna davam edir. (“Yurd”, “Ədəbi ovqat”, “Yazarlar” jurnallarını da unutmayaq)
Məlumdur ki, “Azərbaycan” və “Ulduz” jurnalları Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin orqanlarıdır. “Azərbaycan” jurnalı ədəbi prosesin yönünü, istiqamətini doğru-düzgün əks etdirir, bu jurnalda müasir ədəbiyyatımızın – nəsrimizin, şeirimizin, dramaturgiyamızın, tənqidimizin, publisistikamızın və tərcümə sənətinin seçmə nümunələri öz əksini tapır. “Ulduz” jurnalında isə əsasən ədəbi gənclik təmsil olunur.
Bəs “Xəzan” jurnalı?
Bu jurnal təkcə tanınmışları deyil, nisbətən az tanınan müəlliflərin də yazılrını gen-bol çap edir. Mövzu baxımından da əziyyət çəkmir – şeir, nəsr, tənqid və publisistika nümunələri (həmçinin digər mövzularda yazılan əsərlər) bu jurnalda öz yerini tapır. Təkcə qaynar ədəbi həyatdan (Bakı ədəbi mühitindən) deyil, bölgələrdən gələn SƏSlər də jurnalda öz nəfəsini hiss etdirir.
Söhbətimizə jurnalın baş redaktorundan – Əli bəy Azəridən başlayaq. Əli bəy Azəri müasir nəsrimizdə bir sıra maraqlı, oxunaqlı hekayələrin, povestlərin, romanların müəllifidir. Onun nəsri özünəməxsus üslubu ilə seçilir. Nədən yazırsa-yazsın, Əli bəy Azəri bu üsluba sadiq qalır: həyat həqiqətini bədii həqiqətə çevirmək, maraqlı obrazlar yaratmaq, təbii dil stixiyası ilə diqqəti cəlb etmək… Əli bəy Azərinin nəsri barədə ədəbi tənqiddə ciddi bir araşdırma nəzərə çarpmayıb. (buna ümid bəsləyək) “Xəzan” jurnalında isə biz onun baş redaktor kimi “dirijor çubuğunu” izləyirik.
Qeyd etdiyimiz kimi on ildir ki, jurnal davamlı nəşr olunur. Fikir bildirmək üçün son illərdə çıxan bir neçə nömrəsinə nəzər saldıq. Amma bu beş nömrədə çıxan bütün yazılardan yox, bəzilərindən söhbət açmaq istərdik.
2024-cü il, N7(61)
Bu nömrədə Lənkəranda yaşayan Əhməd Haqsevərin 70 illiyi qeyd olunur. Əhməd Haqsevər təkcə Cənub bölgəsində deyil, Azərbaycan ədəbi mühitində də yaxşı tanınır. O, çoxtərəfli, çoxjanrlı müəllifdir. Əruzu yaxşı bilir, gözəl qəzəlləri var. Heca və sərbəst vəzndə müxtəlif mövzuları əhatə edən şeirləri, həmçinin sonetləri də onun istedadını nümayiş etdirir. Şeirlərində metaforalar və digər bədii təsvir vasitələrinə rast gəlirik – bunlar onun şeirlərinin naxışlarıdır. Baxın:
Yağış yağır,
Pəncərə baxır
və gözlərindən yaş axır.
Havalar soyuq keçir,
Payız üşüyə bilər.
Payız özü bir ağacdır.
Yarpaq kimi düşür –
hər gün,
bir-bir
bu ağacdan.

Jurnalın həmin nömrəsində istedadlı şairlər kimi tanıdığımız Təranə Dəmirin, Damət Salmanoğlunun, Ələsgər Talıboğlunun, Zaur Ustacın şeirləri də verilib və adını çəkdiyimiz hər bir şair öz SƏSi və NƏFƏSi ilə seçilməyə can atıb.
2025-ci il, N6(69)
Bu nömrədə Sarı Aşıq ədəbi məclisinin təcəssümü olan şəkil ön plandadır, məclisin yaradılmasının yeddi illiyi qeyd olunur. Yenə də şeirlər, nəsr əsərləri və ədəbi-tənqidi yazılar… Jurnalın bu sayında da az-çox tanınan müəlliflərin yazıları ilə rastlaşırıq: Xosrov Natil, Məhəmməd Əli, Hafiz Əlimərdanlı, Vahid Məhərrəmli, Təranə Musayeva, Arzu Kazımqızı Nehrəmli… Amma Naxçıvanda yaşayan şair Xanəli Kərimlinin “Bayrağını uca qaldır, Ana Vətən” poemasından sərf-nəzər etmək olmaz. Qoy, oxucular bu poemanı oxusunlar, Vətəni sevsinlər.
2025-ci il, N7(70)
Jurnalın bu nömrəsində müasir Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndələrindən biri – filologiya elmləri doktoru Firuzə Məmmədlinin 85 yaşı qeyd olunur. Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru ədəbiyyatşünas Məhrux Dövlətzadənin “Ömür bir uzun şeirdir” məqaləsində Firuzə Məmmədlinin yaradıcılığı haqqında təəssüratlar öz əksini tapıb. Məqalənin ardınca Firuzə xanımın şeirləri gəlir.

Dilimin canında söz şirinliyi,
Məni söz düzündə yaşatdı dilim.
Dilimin varlığı – öz diriliyim,
Yağıya söz ilə daş atdı dilim.

Dilim güvəncimdi, əlim yalınsa,
Dilini yaşadan xalq ölə bilməz.
Qadağa qoyulsa, dönər qılınca,
Dil ağa tanımaz, dil kölə bilməz.

Firuzə xanım bütün şeirlərində dilin saflığını, gözəlliyini qoruyur.
2026-cı il, N1(71)
Burada biz müasir poeziyada öz yazı manerası ilə seçilən Xosrov Natilin “Poeziya çələngi” ilə tanış oluruq. Bu “Çələng”də onun bir şair kimi özünəməxsusluğunu hiss edirəm. İbrahim Yusifoğlunun şeirləri də onun bir şair kimi inkişafından xəbər verir, özünəxas deyim tərzi ilə seçilir. Amma jurnalın bu nömrəsində Zeynəb Cəmaləddinin öz poetik ahəngiylə seçilən şeirləri də yaxşı təsir bağışlayır. Xüsusilə, “Yeddi qızılgül” şeiri daha çox cazibədardır. Nömrənin şeir bəzəyi isə zənnimizcə, Gülnarə İsrafilin şeirləridir.
Gülnarə İsrafil müasir şairlər sırasında heç kimə bənzəmir, necə deyərlər, öz ritmi, öz intenasiyası və öz bədii təsvir vasitələri ilə seçilir.
2026-cı il, N2(72)
Bu nömrədə Hafiz Əlimərdanlının qəzəlləri diqqəti daha çox cəlb edir. Nəyə görə? Səhv etmiriksə, Hafiz müəllim görkəmli alimdir, amma onun qəzəlləri şairlik ömrünün bədii simvollarıdır.
Baxın:
Yetməyə vəslinə yarın, gözlərəm mən nə zamandır,
Nigaran qalsa da könlüm, dözərəm mən nə zamandır.

Dedilər yar səni gözlər, hicrinə son qoyar yəqin,
Hələ ki, pəjmürdə olub gəzərəm mən nə zamandır.

Əlbəttə, bizə irad tuta bilərsiniz ki, ancaq “Xəzan” jurnalının bir neçə nömrəsində dərc olunan bəzi şeirlərdən söz açdınız. Bəs nəsr əsərləri və digər yazılar necə olsun? Darıxmayın, vaxt gələr, digər yazılardan da bəhs edərik.
“Xəzan” jurnalının bütün əməkdaşlarına, onun ayrı-ayrı nömrələrində çap olunan müəlliflərə yaradıcılıq uğurları arzulayırıq. Qoy, “Xəzan” heç vaxt yolundan qalmasın!

Vaqif YUSİFLİ

Filologiya elmləri doktoru

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun iş var

Zaur Ustacın şeirləri ,

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

“XƏZAN” JURNALININ YETMİŞ DÖRDÜNCÜ SAYI

“XƏZAN” JURNALININ YETMİŞ DÖRDÜNCÜ SAYI

“Xəzan” jurnalının yetmiş dördüncü (iyul, 2026) sayı çapdan çıxıb.
Jurnalın üz qabığında yazıçı Əli bəy Azərinin 60 yaşının tamam olması münasibətilə işgüzar şəraitdə çəkilən şəkili yerləşdirilib.
Jurnal Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi İctimai Birliklər və Dini Qurumlar Komitəsinin sədri, Millət vəkili Fazil Mustafanın “Xəzan” ədəbi-bədii jurnalının redaktoru, yazıçı-publisist Əli bəy Azəriyə yubiley münasibətilə ünvanladığı təbrik məktubuyla başlayır. Onun ardınca Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təbriki yerləşdirilib. Eyni zamanda Əməkdar müəllim Bayram Məmmədovun, şair Ramiz İsmayılın və “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru Zaur Ustacın Əli bəy Azərinin həyat və yaradıcılığı barədə müvafiq yazıları çap olunub.
Jurnalın bu sayında Natella Nurun “Allahın hədiyyəsi” romanı AMEA Ədəbiyyat İnstitutu ədəbi tənqid şöbəsinin müdiri filologiya elmləri doktoru Vaqif Yusiflinin təqdimatında tam həcmdə oxuculara təqdim olunur.
Poetik nümunələr, nəsr və publisistik yazılarla zəngin olan jurnalın yetmiş dördüncü sayında
YAZI DÜZÜMÜ aşağıdakı kimidir:

Redaktor guşəsi
-“Milli mətbuatın oxşar taleliləri”
-“Əli bəy Azəri – 60” (Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təbrik məktubu)

Publisistika
-Fazil MUSTAFA – ““Xəzan” ədəbi-bədii jurnalının redaktoru, yazıçı-publisist Əli bəy Azəriyə (təbrik məktubu)
-Bayram MƏMMƏDOV – “Hələ nələr deyəcəksən” (Yazıçı Əli bəy Azərinin 60 yaşı ərəfəsində onun kitablarını vərəqləyərkən)
-Ramiz İSMAYIL – “Altmışdan o yana” (Yazıçı Əli bəy Azərinin altmış yaşına ürəyimin pıçıltısı)
-Zaur USTAC – “Müharibə mövzusuna fərqli baxış” (Əli bəy Azərinin “İki Zəngəzurlu zabit” romanı haqqında)
-Əli BƏY AZƏRİ – “Payızın astanasında” (özümlə söhbət)
-Günay RZAYEVA – “Vətənə həsr olunmuş ömür – Milli Qəhrəman Valeh Müslümov”
-Güldanə MEHDİYEVA – “Kitab həyatın ən uzaq və ən qaranlıq yollarında insana işıq bəxş edən əfsanəvi çıraqdır”
-Nağdəli KEŞTƏKLİ – “Damət Salmanoğlu poeziyasında estetik düşüncələrin yeri”
-Adil MƏMMƏD – “Göyçay ədəbi mühiti”
-Nuranə SULTAN – “Ayın görünməyən tərəfi”
-Əli BƏY AZƏRİ – “Sözün lirizmi və duyğunun poetikası” (Firavan Mahirin “Jalə sevgisi” kitabı haqqında düşüncələr)
-Maqsud MÖVLAMOV – “Lahıcdan dünyaya uzanan sənət yolu – Ağa Mehdiyev”
-Yunis QARAXANLI – “Hicran Əhmədlinin “Üşüyən ruhum” adlı kitabı haqqında bir neçə söz”
-Məhrux DÖVLƏTZADƏ – “Aytəkin Mehmanqızının söz dünyası”
-Vaqif YUSİFLİ – “Bir ailənin hekayəti” (Natella Nurun “Allahın hədiyyəsi” romanı haqqında)

Poeziya
-Əkbər QOŞALI – “Divani” (şeir)
-Nazlı HACILI – “Eyləmərəm”, “Dönərmi, görən?”, “Olmadı”, “Məni”, “Səni gəzirəm”, “Taleyim”, “Mənim dünyam” (şeirlər)
-Ramiz İSMAYIL – “Bağışlamaz”, “Beşliklər”, “Əl çəkməz”, “Dostlar haqqında “ballada””, “Yarımçıq şeirlər” (şeirlər)
-Damət SALMANOĞLU – “Sevgi və həyat”, “Mən dənizə bənzəyirəm”, “Səmimi baxışlar”, “Yağışlar”, “Gördüm”, “Dəniz”, “Şair”, “Tikan gülə aşiqdir”, “Ana” (şeirlər)
-Ətraf SƏRRAF – “Dünya mənə neyləsin?”, “Bir ayrılıq” (şeirlər)
-Nuranə RAFAİLQIZI – “Mən bu mən olmayam”, “Ölə bilmirəm” (şeirlər)
-Şəmsiyyə QARAMANLI – “Hər fəslin öz dövranı”, “Ayrılıqlar çox uzun” (şeirlər)
-Səkinə NİZAMİQIZI – “Utanıram” (şeir)
-Hacı Yaşar GÖYÇAYLI – “Gedir”, “Rübailər” (şeirlər)
-Ziyad GÖYÇAYLI – “Bahar lövhələri”, “Dünyanın ən gözəl günü” (şeirlər)
-Məhəmməd YƏHYALI – “Dünya” (şeir)
-Adil MƏMMƏD – “Nurlu bir dənizin həsrətin çəkib”, “Gətirir” (şeirlər)
-Hatəm ƏSGƏROV – Qəzəllər
-Yunis QARAXANLI – “Allah”, “İncidir”, “Vüsal gözlərimdə xəyallar qurur”, “Sönmüş eşq oduna atıb yaxasan”, “Mən elə özüməm”, “Zümrüd gözəli”, “Ağ-qara harmoniya”, “Vüsalın rəngi”, “Qəmzələr”, “Səni öldürmək istəyirəm”, “Sənsiz bu dünyam” (şeirlər)
-Zəhra SƏFƏRALIQIZI – “Apardı”, “Zaman”, “Dedi, səni sevirəm” (şeirlər)

Nəsr
-Vaqif ƏSƏDOĞLU – “Ədalət və rəzalət” (fantastik hekayə – davamı, son, əvvəli jurnalın 72-ci (mart-aprel, 2026) sayında)
-Solmaz HƏSƏNOVA – “İntizarın sonu” (hekayə)
-Pərviz YƏHYALI – “Şərab dükanı üçün dua” (hekayə)
-Natavan BAXIŞLI – “Ayanın həsrəti” (hekayə)
-Çərkəz NƏSİRLİ – “Əhmədin oğlu ilə söhbəti” (hekayə)
-Firavan MAHİR – “Tısbağa tərbiyəçisi” (hekayə)
-Mina İLQAR – “Dünən işdəykən məni çox sarsıdan bir hadisə yaşadım” (esse)
-Natella NUR – “Allahın hədiyyəsi” (roman)
-Salman QARALAR – “Yaxşı sədr” (hekayə)

Buyurun, sevə-sevə oxuyun.

“Yazarlar” olaraq bu sayda yer alan bütün yazarlarımızı təbrik edir, onlara bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun! Xeyirli olsun!

Məlumatı hazırladı: Leyla Mahirqızı

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

[>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<]

[>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<]

“Xəzan” ədəbi-bədii jurnalının növbəti – mart-aprel, 2026 sayı çapdan çıxıb

“XƏZAN” – 72

“Xəzan” ədəbi-bədii jurnalının növbəti – mart-aprel, 2026 sayı çapdan çıxıb. Sayca 72-ci olan yeni nömrə 104 səhifədir. Redaktorun seçməsi olan “Molla Nəsrəddin” jurnalının nəşri ilə bağlı araşdırma yazısı ilə başlayan jurnalın bu sayında rəssam Nazim Hüseynovun (70), Əməkdar müəllim, publisist Bayram Məmmədovun (70), şairlər: Mayıl Məmmədlinin (65) və Müşfiq Borçalının (55) yubiley yaşlarının tamam olması münasibətilə təbrik mətnləri və onların yaradıcılıqlarından nümunələr çap olunub. Eyni zamanda klassiklərdən sayılan Səməd Vurğunun 120 illiyi münasibətilə Günay Rzayevanın araşdırma yazısı verilmişdir.
Poeziya, nəsr və dövrümüzü təsvir edən publisistik yazılarla zəngin jurnalın növbəti nömrəsində yazı düzümü aşağıdakı kimidir:

YAZI DÜZÜMÜ

Redaktor guşəsi
-“Yüz iyirmi il bundan əvvəl”
-“Mayıl Məmmədli – 65”

Publisistika
-Günay RZAYEVA – “Səməd Vurğun yaradıcılığında qadın obrazları”
-Əli BƏY AZƏRİ – “Rənglərin sehrində keçən ömür” (Rəssam Nazim Hüseynovun 70 yaşına)
-Zeynəb CƏMALƏDDİN – “Hiss” (esse)
-Rəşid FAXRALI – “Mətbuat Şurasında Əməkdar müəllim Bayram Məmmədovun elmi və pedaqoji fəaliyyətinə nəzər salınıb”
-Mərhəmət ABIYEV – “Hər sabahını özü “yoğuran” insan” (Əməkdar müəllim Bayram Məmmədovun 70 yaşına)
-Mahir CAVADLI – “Stadion məhəlləsinin uğur adamı”
-Yunis QARAXANLI – “Qalibiyyətin zirvəsində” (Müşfiq Borçalı – 55)
-Həmidə FAZİLQIZI – “Çağdaş mətbuatımız və doktor Müşfiq Borçalı”
-Arzu ƏSƏDOVA – “Şagirdlərin tərbiyəsində Nizami irsindən istifadə yolları”
-Lalə MAHMUDOVA – “Zaman keçər, sevgi və xatirələr qalar”
-Güldanə MEHDİYEVA – “Dünyanın ən qədim xalqlarından biri Azərbaycandır!”
-Nazlı İBRAHİMOVA – “Sevinc baharı”
-Zemfira MƏHƏRRƏMLİ – “Hər şey yaxşı olacaq!” (Mahir Cavadlının “Hökümə” poemasına ön söz)
-Səbuhi RƏHİMLİ – “Bürclərin tarixi – tarixin bürcləri” (Bürclər necə yarandı?)
-Əli BƏY AZƏRİ – “Vətənləşən oğulların poeması” (Asya Əhmədovanın “Sən Vətənsən” poemasında real həyatla mifoloji tale yazısı sintezi)
-Nəzakət EMİNQIZI – “Ağrılı yolların işıqlı dayanacağında…”
-Çərkəz NƏSİRLİ – “Möhtəşəm çəkilişin son taleyi”, “22 yanvar 1990-cı il Zəngilan mitinqi”80
-Bayram MƏMMƏDOV – “Həyat fəlsəfəsi” (xatirə-oçerk)
-Əli BƏY AZƏRİ – “Qəbulə xanım – tarixi şəxsiyyət, ədəbi obraz” (Rus istilasına qarşı ilk dirəniş hərəkatı liderinin həyatı Azər Turanın araşdırmasında)
-Ağalar QUT – “Azərbaycanlıların “Türkiyəcə” danışmaq və yazmaq sevgisi”

Poeziya
–Vəli QARAÇAYLI – “Yaşayır”, “Xankəndidən Turana”, “Yaradanı, quranı var dünyanın”, “Xocalı”, “Kamera”, “Ömrümü əritdim gülə-gülə mən”, “Olmaz”, “Tarqovı”, “Qara “Volqa””, “Qayıdacam dənizlərə”, “Dərd içində dərd içində”, “Dəmir yumruq”, “Sibir gözəli” (şeirlər)6
-Mayıl MƏMMƏDLİ – “Apardı”, “Sənsiz darıxacam”, “Tənha qadına”, “Darıxaq”, “Qayıt gəl”, “Nəyinə gərək?” (şeirlər)
-Gülnarə İSRAFİL – “Uzun yol”, “İllərin qollarında”, “Üskük”, “Tale bir oyun oynadı”, “Dirilim”, “Tanrım”, “Ölülər şəhərində”, “Bir, iki, üç”, “Əşyaların dili var”, “Bir sevginin”, “Bədəndədi” (şeirlər)
-Hafiz ƏLİMƏRDANLI – “Qəzəllər, rübailər” (şeirlər)
-Elnarə CAHAN (BABAYEVA) – “Nağıllar”, “Çəngəl, qaşıq və bıçaq”, “Kitab”, “Mehriban olaq gərək”, “Günəş”, “Arı” (şeirlər)
-Xuraman ZAKİRQIZI – “Kamillik ağaran saçda deyil ki”, “Tərk etmir bir an da qayğılar məni”, “Yaşamaq özü də urvatdan çıxıb” (şeirlər)
–Lalə MAHMUDOVA – “Bir də baxarsan ki, sadəcə şəkildir insan”, “Səninlə hər anımı nağıl edərəm”, “Bəzən həyat dolu olmaq istərəm” (şeirlər)
–Mətanət DUYĞULU – “Susdurun müharibələri”, “Hər gün səninlə”, “Bağışla, gəncliyim” (şeirlər)
–Xanəli KƏRİMLİ – “Niyə qayıdırsan?” (şeir)
–Ramiz İSMAYIL – “Anam şəhərə köçmür” (şeir)
-Vüsal AĞA – “Sənsiz sənsizliyə dözən dörd il…” (şeir-elegiya)

Tərcümə
-Şəhla ŞÜKRULLAQIZI – “Hədiyyə et mənə”, “Diləyirəm”, “Alov”, “Hiss edərmi?”, “Hidayət et”, “Əfsun deyil”, “Cəbrdir”, “Sultanım”, “Əridi” (şeirlər) (Özbək dilindən Azərbaycan dilinə Rəhmət Babacan tərcümə edib)

Nəsr
-Firavan MAHİR – “İki mələk” (hekayə)
-Damət SALMANOĞLU – “Cavabsız məktubların sonu” (hekayə)
-Vaqif ƏSƏDOĞLU – “Sehrbaz göyərçin və uçan insanlar” (fantastik hekayə)
-Yunis QARAXANLI – “Aldanmış qəlb”, “Gizli sevgi” (hekayələr)
-Mənsurə XƏLƏFBƏYLİ – “Əmanət” (hekayə)
-Zaur USTAC – “Sonuncu döyüş” (hekayə)

“Xəzan” jurnalı

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

GÜNNUR AĞAYEVANIN DİGƏR YAZILARI

PROZA.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

“Xəzan” ədəbi-bədii jurnalı on yaşını qeyd edir – Təbrik

XƏZAN ÇİÇƏKLƏRİ
“Xəzan” ədəbi-bədii jurnalın on yaşına

Əli bəy Azəri mifik rütbədə

Adını çoxdan eşitmişdim, o zaman Arazboyu kəndlərdə Vejnəlidən Qumlağa qədər “Rzaquliyev” soyadı mifik bir familiya idi. El-obaya çox sədaqətli, işinə məsuliyyətli, mətin firqəçiydi yoldaş Rzaquliyev. Çox adam onun adını bilməzdi, elə hamı üçün Rzaquliyev idi. Çox rəsmi, ciddi biriydi. Əli bəy Azərinin əmisi idi, Sədətqulu Rzaquliyev…
Atası Qurban kişi Əli bəyi hələ uşaqlıqdan el-obanın keşiyində mətin dayanan əsgər gözündə görürdü və bu istək Əli bəyi Rusiyaya gedib hərbi məktəb oxuyaraq baş leytenant hərbi rütbəsi ilə Zəngilana qaytaracaqdı və təkcə Zəngilanda deyil, Azərbaycanın digər cəbhə bölgələrində də ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizədə zabit (mayor rütbəsinə qədər) kimi şərəfli ad daşıyacaqdı.
Evlilik həyatı onu peyğəmbər nəslindən olan bir xanımla – cümlə Zəngəzurda böyük kəramət sahibi kimi tanınan Seyid Həsən Ağanın nəvəsi Xuraman xatunla qovuşduracaqdı.
Hərbi rütbə, urfani, mifik soyla birləşidikdən sonra Əli bəy Azəri imzası ilə ədəbiyyat camiəsində boy göstərəcəkdi. Çox keçməyəcək ki, bu imza ilə bir “Xəzan” jurnalı nəşrimizə yeni çalar qatacaqdı, bu nəşrin 70 sayı xeyli yeni imzaları oxucu kütləsinə tanıdacaqdı…

Əli bəy Azəri və “Xəzan” çiçəkləri

Qarışıq rənglərin içərisində bir yaşıl ümid göyərir. Sonbaharın xəzan rəngi daha al-əlvan, daha rəngarəng çalarları özünə hopdurur. A4 formatda bir dərgi gözümüzün qarşısında “XƏZAN”a dönür. Müxtəlif dil və etniklərin şeir, nəsr və digər janrların dilimizdə ardıcıl çap edildiyi br jurnal. Redaktoru Əli bəy Azəri. Beləcə, son illərin “Xəzan”ına göz atıram. 100 səhifədən də çox olan nüsxələr var. Nəsr, poeziya və publik yazılar da kifayət qədər yer alıb bu dərgilərdə. İmzaların çoxu demək olar ki, mənə tanış deyil. Girişdə, redaktor guşəsində Əli bəyin həqiqət haqqında qısa sözönü də ibrətamizdir. Yazı düzümündə Leylam Leylam imzası ilə klassik nümunələrə bənzər bir qəzəl (64-cü sayında ) diqqətimi cəlb edir:

“Bu nə dövran, bu nə meydan, bu nə şeytan, Allahım?!
Susdu haqqın qabağında nə qədər vicdanlar.

…Çox fikir eyləmə, Leylam, əzəlindən belədir,
Pisi də, yaxşını da, saldı yola dövranlar”.

Bəlkə də bəzi redaktorların “senzura”sından keçməzdi bu möhtəşəm misralar, amma əsl ədəbiyyata meydan yaratmağa cəhd göstərən Əli bəy Azərinin qələm sahiblərini, xüsusən də ülvi hisslə ədəbiyyata gələn yeni nəfəsləri ruhlandırmaq kimi missiyası diqqətəlayiqdir.
Belə nümunələr kifayət qədərdi.
Jurnalda ciddi ədəbi araşdırmalar da cəsarətli nümunələrdəndi, “Gecə döyülən qapılar” Nəbi Xəzrinin 100 yaşına (Mahir Cavadlı), “Məhərrəm Qasımlıdan Orxan Paşaya” (Ramiz İsmayıl), Ayaz İmranoğlunun “Komutan” romanı haqqında (Xuraman Zakirqızı), Xurşud Dəvranın “Pədərküs” şerindəki tarixi həqiqətlər (Nazliyəbanu Bəyməhmətova, Özbəkistan) yazıları “Xəzan”ın redaktorunun ədəbiyyata çox yüksək qiymət verməyinin nişanəsidir.
Tanış imzalardan Səbuhi Rəhimlinin “Fevralın ilk günü”, Kərim Şükürlünün “İntihar” hekayəsini etinasız oxumaq olmur. Bu nümunələr “Xəzan” jurnalının 64-cü sayından götürülüb. Cari ilin daha bir “Xəzan”ına rast gəlirəm, tam 100 səhifəlik bir dərgi. 68-ci sayı. Artıq hər kəsin ciddiyə aldığı bir jurnal . Yenə redaktor guşəsində ana dilimizi təhrif edənlərə qarşı baş redaktorun bir hərbçi qətiyyəti ilə, amiranə qınağı və ciddi iradları ilk səhifədə yer alıb. Sonrakı səhifələrin birində millət vəkili Fazil Mustafanın Naxçıvan ədəbi-mədəni mühitinin şairi, pedoqoqu və jurnalisti Məmməd Tahirə 70 illik yubiley münasibəti ilə ünvanladığı təbrik məktubu və şairin “Məhbəsdə bitən çiçək” poeması verilmişdir. Jurnalın bu sayında şair Nazim Əhmədlinin “Sol ayağın yuxusu” və Zəhra Səfəralıqızının “Şöhrət” hekayələri təsirli nəsr nümunələrindəndi. Zeynəb Cəmaləddinin Şekspir, Puşkin, Lermantov, Həmzətov və Riçard Smitdən şeir tərcümələri də maraqlıdır. İndi 69-cu sayını vərəqləyirəm, redaktor guşəsində “Xarı bülbül” bədii-publisistik jurnalına xoş gəldin deyilir və jurnalın yaradıcısı Ziyadxan Budağa uğurlar arzulanır. “Xəzan”ın bu sayında “Sarı Aşıq ədəbi məclisi”nin fəaliyyəti barədə bu ədəbi məclisin təsisçisinin – Adil Cəfakeşin maraqlı qeydləri vardır. Jurnalın bu sayında zəngilanlı mərhum şair Vaqif Qüdrətin “Zübeydə” romanının ədəbi məziyyətləri barədə, eyni zamanda şairin nəsr yaradıcılığı haqqında Əli bəy Azərinin özünün məlumatları da yer almışdır. Dərgidə Vahid Məhərrəmlinin “Salam tut ağacım, məni tanıdınmı?” Zəngilan şəhər gününə aid olan yazı-nastolji diqqəti cəlb edir. “Dağlar dumana qalmadı” yazısında Arzu Kazımqızı Nehrəmlinin xalq yazıçısı Elçin Əfəndiyevin “Poçt şöbəsində xəyal” əsərinin estetikası haqqında fikirləri jurnalın maraqlı yazılarındandı.
Sonda onu da qeyd edim ki, “Xəzan” jurnalında kifayət qədər poeziya nümunələrinə də rast gəlmək olur. Belə sayların bir neçəsində mənim də xeyli sayda şeirlərim dərc olunub. Bu ürəkliliyə görə jurnalın yaradıcısı, baş redaktoru Əli bəy Azəriyə – indiki vaxtda davamlı olaraq dərginin uzunömürlü olması üçün böyük fədakarlıq göstərən nasirə – təşəkkür edir və yarasdıcılığında uğurlar arzulayırıq. 70-ci saya yetmək – çağımızın məhdud imkanlarını nəzərə alsaq hər hansı dərgini sərbəst şəkildə dövlət dəstəyi olmadan 10 il yaşatmaq böyük hünər sayılmalıdır.
Beləcə, 100 səhifəlik “Xəzan” 70-ci sayı ilə, öz rəngi ilə qarşımdadır…
“Ömür bir uzun şeirdir” adlı məqalə (müəllif ADPU-nun dosenti Məhrux Dövlətzadədir) şair, dilçi alim Firuzə Məmmədlinin 85 yaşına həsr edilmiş və müəllifin şeirlərindən nümunələr verilmişdir. Dərgidə eyni zamanda Xəzər Miraj Məsimovun, Asya Əhmədovanın Vahid Çəmənlinin, Polad İbrahimoğlunun, Fərhad Səngərlinin, İradə Şəfanın, Elnarə Babayevanın Ələsgər Talıboğlunun, Şahid Astaralının, Əbülfəz Əhmədin, Ramiz İsmayılın, Xəlil Tahirbəylinin poeziya yaradıcılığından nümunələr dərc edilmişdir. Bu sıralanmanı verməkdə məqsədimiz heç də hamının tanıya biləcəyi müəlliflər deyil, bəlkə də ilk dəfə “Xəzan”da çap olunan müəlliflərdir və onların ilk qələm nümunələrini diqqətə çatdırmaqdır. Elə bilirəm nəsr nümunələri də qismən bu fikrimizin təsdiqi ola bilər. Jurnalda Rəna Nəcəfqızının “Asan xidmət”, Ayaz İmranoğlunun “Kömürlə yazılan dua”, Xəlil Mirzənin “Sonuncu dayanacaq”, Aysel Nəsirzadənin “Əlli qəpiklik nəzir”, Zaur Ustacın “Beyin qurdu”, redaktorun özünün “Bir xurma halallığı” hekayələri yer almışdır. Dərgidə astroloq Səbuhi Rəhimlinin “Oxatan bürcünün xarakteri” maraqlı yazılardan biridir. Özbəkistanlı şairə Zilolbanu Xalıqovadan edilmiş tərcümə şeirləri, Səadiyyə Xanlarovanın “Qərbi Azərbaycan günəşi yenidən doğacaqdır” xülasə-mətni, habelə elmi və tədqiqatlara aid digər yazılar jurnalın mövzu genişliyinin təsdiqidir.
Əli bəy Azəri və cəsarətlilik “Xəzan” jurnalının 69-cu sayında “Ədəbi yekun, yoxsa dost-tanış xətrinə bəy tərifi” cəsarətli yazısında müəllif AMEA N.Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun “İlin ədəbi yekunu” layihəsini ciddi tənqid etmişdir. Layihənin müəllifinin ədəbiyyata o qədər də dəxli olmayan kəslərin özfəaliyyəti, rəhbərliyə etinasızlığı qınağa çəkilir. Hər il janrlar üzrə əməkdaşlar arasında düzgün bölgü aparılmadığı, habelə onların hazırladıqları “məqalə-hesabat”ların ədəbi proseslərə dəxli olmadığı qənaətinə gələn müəllif, bu prosesə sərf olunan vəsait üçün heyfslənir. Prosesin texniki ardıcıllığına əhəmiyyət vermədən heç kimə bəlli olmayan, heç yerdə bir hekayəsi dərc olunmayan kəslər haqqında uzun məqalələr dərc etdirilir. Belə nümunələri konkret adı ilə göstərən Əli bəy yerlərdə (bölgələrdə) ədəbi proseslərin heç də mərkəzdən geri qalmadığını diqqətə çəkərək bir zamanlar bölgələrdə olan məclis və dərnəklərin mövcüdluğunu da xatırladır. Müəllif daha sonra yazır: “Təəssüflər olsun ki, ədəbi proses haqda məqalə-hesabat hazırlayan əksər əməkdaşlar bunu görmək istəmirlər. Görmək istədikləri hallar isə həqiqəti əks etdirmir”. AMEA N.Gəncəvi adına Ədəbiyyat institutunun əməkdaşlarının hazırladıqları hesabat-məqalələri müəllif “dost tanış ədəbiyyatı üzrə bəytərifi” adlandırır. Bəytərifi ilə inkişaf olmaz. Əli bəy Azəri belə bir dərgi ilə ədəbi proseslərdə iştirak etməyi qənaətbəxş hesab etmir, ədəbi proseslərə təkan verməyə çalışır. Əslində onun yaratdığı və on ildir ki, davamlı nəşr etdirdiyi “Xəzan” jurnalı ətrafında gözəl bir ədəbi mühit formalaşıb.
Nəhayət, demək olar ki, belə cəsarətli yazılarla çıxış etmək bizim ədəbi mətbuatımızda az rast gəlinən hallardan biridir. Bəli, Əli bəy Azəri həm çap edir, həm də çap etdirir.
Və sonda …Yeni, ilk qələm sahiblərinə səxavətlə qucaq açan “Xəzan” dərgisi, düşünürəm ki, ən azı 70 nəfər şair və yazıçının unutmayacağı bir dərgidi, 70 dəfə yeni nəfəsdə dərc olunub, o qədər yazara sevinc bəxş edib və ədəbi zövqünə yeni poetik ümid verib. Çox az heyətlə bu dərginin — “Xəzan”ın 70-nə yetmək əsl fədakarlıq nümunəsidir. Bu münasibətlə “Xəzan” jurnalının baş redaktoru, yazıçı, hərbçi (mayor) Əli bəy Azərini təbrik edirəm.

Xosrov NATİL,
Şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü
15 yanvar, 2026, Bakı şəhəri

“Xəzan” jurnalı

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

GÜNNUR AĞAYEVANIN DİGƏR YAZILARI

PROZA.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I