www.bitik.az tərəfindən yazılmış bütün yazılar

www.USTAC.az

Mahirə Nağıqızının poetik dili

Dekabr 7, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

Mahirə Nağıqızının poetik dili

Mahirə Nağıqızının poetik dili
Əlinə qələn alanların hamısı, bir tərəfdən ədəbiyyat yaradırsa, digər tərəfdən də dilimizə xidmət edir. Bu iş məqsədli və ya məqsədsiz, bilərəkdən, ya bilməyərəkdən, az və ya çox dərəcədə olur. Mahirə Nağıqızında dilə xidmət bilərəkdəndir və qandan, candan gəlir, çünki o, şairəlikdən başqa, elm adamlarındandır, dilçi alimdir. Sözsüz ki, yazanların əsas qüdrət və hikmətini onların dilində axtarmaq lazımdır. Ona görə ki, dil poeziyanın açarıdır.

Mahirə Nağıqızının şeir dili təbiiliyi, sadəliyi və saflığı ilə seçilir. Təsadüfi deyildir ki, mütəxəssislər dili təbii və səmimi olan şairləri “xoşbəxt sənətkar” hesab edirlər. Məzmun gözəlliyi kimi forma gözəlliyini də təmin edən şairlərin əsərləri uzun müddət yadda qalır, onlarla oxucu ürəyi arasında bir ülfət yaranır və bu, dilin, şeirin qanunları ilə bir səviyyədə dayanır.

Mahirə Nağıqızı şeirlərinin nəbzində həssas və zərif bir vətəndaş ürəyi döyünür. Yəqin buna görədir ki, şairə vətəndən həmişə zövq və şövqlə danışır:

Qürbətin mehi üşüdər,
Vətənin qışı üşütmür.

Mahirə Nağıqızı dilə, sözə hormət edir, ehtiram göstərir. Bəzən bu hörməti dəbdəbəli söz və ifadələrlə qarışdırırlar. Lakin sözə dəyər vermək dili bəlağətli epitetlərlə doldurmaqdan ibarət deyil, əksinə, dili dərindən bilmək, onun xalq ruhunu qorumaq əsl sənətkarların vəzifə borcudur. Bu anlamda, Mahirə Nağıqızı çağdaş ədəbi-bədii dilimizi onun xalq ruhuna söykənən faktları ilə zənginləşdirən söz adamlarındandır.

Mehr elədin kimə, könlüm,
Tikdi səndə kömə könlüm.
Bu dünya sənnik deyilmiş,
Çıx get, tərəkəmə könlüm.

“Tərəkəmə” türk dillərində, o cümlədən Azərbaycan dilində “köçəri”, “sadə” mənalarını daşıyan sözdür. Bu örnəkdə “koma” sözünün xalq danışıq dili variantında verilməsi əsərin dilinə bir şirinlik, duzluluq gətirir.

Dərdin simsar bilər məni,
Qəm ilə sürmələr məni.
Anası itmiş quzuyam,
Tap, qalmayım mələr məni.

Əsərin dilindəki “qəm ilə sürmələnmək” təravətli poetik ifadələrdəndir. Bundan başqa buradakı “simsar” sözü də diqqəti çəkir. İzahlı lüğətimizdə alınma mənşəli söz kimi qeydə alınan bu sözün mənalarından biri “yaxın”, “daha yaxın” deməkdir. Naxçıvan xalq danışığında bu söz “qohum” mənasında da işlənir. Bəzən dildə milli söz əvəzinə alınmaların işlənməsi təsirli ovqat yaradır. Bu mənada, “yaxın” və ya “qohum” sözlərinin yerində “simsar” sözünün işlənməsi xoşagələndir.

Niyə baxdın yanı-yanı,
Mənə qurdun haqq divanı.
Nə dedim ki, tənə etdin,
Ay ruhumun mizrabanı.

Məlumdur ki, mizrabdan bəzi simli musiqi alətlərinin simlərini ehtizaza gətirmək üçün istifadə olunur. Bu mənada, “ruhun mizrabanı”, doğrudan da möhtəşəm bir ünvan, seçkin bənzətmə və uğurlu poetik sintaksis örnəyidir. Fikrimizcə, buradakı -ban “bağban” sözündə olduğu kimi şəkilçidir və “mizrab vuran”, “ruhu dilləndirən” anlamındadır və bu faktı Mahirə Nağıqızının dilində müşahidə etmək olur. Burada muəllifin dil sənətkarlığından da danışmaq mumkundur. Hər bir əsərdə dil müһümdür, əsasdır. Haqqında az danışılan, lakin Azərbaycan dilcilik elmi tarixində fəxri yerlərdən birinə layiq saydığımız mərhum professor Musa Adilov, yəqin ki, bədii əsərin dilinin ictimai səviyyəsini nəzərə alaraq söz sənətkarlarının bədii əsərin dili üzərindəki işinin xususi, şəxsi iş olmadığını qeyd edərək bunu “ümumxalq işi” hesab etmişdir.

Oxucunun ürəyini isidən, onu düşüncələrə qərq edən aşağıdakı şeirin poetik gücü və ləyaqəti adamı heyrətdə qoyur:

Of, o yosun gözlərin,
Mənə ovsun gözlərin.
Ölüm, göz yaşın axsın,
Məni yusun gözlərin.

Bu şeir bizə aşıq yaradıcılığındakı iki əsəri xatırladır. Onlardan biri Aşıq Ələsgərindir:

Ələsgərəm, yandım еşq ataşında,
Gözüm qaldı kirpiyində, qaşında.
Qazdır məzarımı çеşmə başında,
Sal sinəm üstündən yol, incimərəm.

Aşığın (və aşiqin) dilindən qopan arzu – hər gün çeşməyə su gətirməyə gedən gözəlin onun məzarından keçməsi, yəni sinəsi üstündən yol salması elə bir bədii təsəvvürə yol acır ki, onu olduğu kimi ifadə etmək mümkün deyil. Burada duyğuların sözlə ifadəsindəki gözəllik ölçüyəgəlməz dərəcədədir. Aşıq Bəhmənin yaradıcılığından alınmış aşağıdakı örnək də insanda Aşıq Ələsgərin əsərindəki duyğuların oxşarını təqdim edir:

Bəhmən qoyub canın yolunda niyaz,
O gizlin dərdini sən də mənə yaz.
Ölsəm, məzarımı sən özün gəl qaz,
Ayaq bas sinəmə yol əvəzində.

Göründüyü kimi, Aşıq Bəhmən Göyçəlinin dilində aşiqin öz sevgilisindən onun məzarını qazmaq təmənnası var ki, yol əvəzinə sinəyə ayaq basılsın. Düşünürsən ki, məhəbbətin dərinliyini bundan daha kəskin tərənnüm etmək mümkün deyil. Mahirə xanım bu ideyanı fərqli bir prizmadan daha incəliklə, yeniliklə təqdim edir:

Ölüm, göz yaşın axsın,
Məni yusun gözlərin.

Bu cəhətdən Mahirə Nağıqızının aşağıdakı misraları da maraqlıdır:

Təsəllimdi güman da,
Əlim andda, amanda.
Gündə ayağın dəyə,
Daş olum astananda.

Vəfa, etibar istəyən Mahirə Nağıqızının dilində bu qoşmalarda olduğu qədər dərin dil duyumu vardır. Dili duymaq üçün yazı-pozu vacib və yetərli deyil. Və bu fikri universitet tanımayan böyük Füzuli, yazı-pozu bilməyən Dədə Ələsgər təsdiq elədilər. Dili duymaq şeirə Mahirə xanım kimi ürək qoymaq deməkdir, bu, dilə namusla, vicdanla yanaşmaq məsələsidir ki, onun yaradıcılığı duyğuların əvəzsiz tərənnümünü ortaya qoyan poetik örnəklərlə zəngindir. Mahirə Nağıqızının dili poeziyamızın inkişaf və zənginliyinin davam etdiyini, bir tərəfdən də, şeir dilinin ənənə ilə sıx bağlı olduğunu göstərir.

Azərbaycan dilinin lüğət tərkibində “gəzmək” feili var. İzahlı lüğətimizdə altı mənası verilmişdir ki, onların çoxu “yerimək, dolaşmaq, hərəkət etmək” mənasındadır, bir mənası isə “axtarmaq”dır. Bu feil çağdaş dilimizdə “yerimək” mənasında işlənsə də, tarixən olun “axtarmaq” anlamı daşıdığı məqamlar da çox olub. Lakin hazırda bu məna bir qədər sıxışdırılmış vəziyyətdədir, əsasən, xalq dilinə aiddir və işlənmə dairəsi daralıb, lakin bədii üslubda qorunub saxlanır. Bu baxımdan, Mahirə Nağıqızının yaradıcılığı səciyyəvidir:

Yola çıxma görən var,
Dərd əkən yox, dərən var.
Qismət gəzməknən deyil,
Yazan var, göndərən var.

Mahirə Nağıqızının əsərləri intonasiyaya xüsusi diqqət tələb edir:

Boynu bükük güləm mən,
Şadlanamam, güləmməm.
Bircə səni görəydim,
Dərd-bəlasız, güləm mən.

Buradakı əsas fikri iki cür təhlil etmək mümkündür: səni görsəydim, dərdsiz-bəlasız gülərdim və ya səni dərdsiz-bəlasız görsəydim, mən də hamı kimi gülərdim. Durğu işarəsi ilə reallaşan intonasiyaya görə ikinci fikir əsasdır.

Yardan yanadı könlüm,
Onsuz qanadı könlüm.
Qəmnən xalı toxuyar,
Belə hanadı könlüm.

“Qəmdən xalı toxumaq” şairənin öz qələminə xas olan ifadədir. Şeirdə sözləri düzmək əsas deyil, mühüm məsələ dil faktlarının effektivliyi, hissi cəhətidir ki, bu hisslərin ifadəsini Mahiqə Nağıqızı yetərincə verə bilir:

Çəmən kimi sər məni,
Çiçək kimi dər məni.
Məndən bir dəstə bağla,
Özünə göndər məni.

Mahirə Nağıqızının dili müasir bədii dilimizdə əsas qusurlardan biri olan sözcülükdən uzaqdır. Onun əsərlərində adamı yoran fikir təkrarları ilə qarşılaşmırıq. Hər dəfə fikrin sözlərlə bəzənməsi faktlarına rast gəlirik:

Qıymıram bircə gülün,
Xətrinə dəyən olsun.
İstəmərəm bu yaylaq,
Məzarlığa çevrilsin.
Yoxsa deyəcəm məni,
Batabatda basdırın.

Poeziyamızda vətən sevgisinin istiliyini hiss və dərk etdirən, sevgilər içərisindəki fərqini bütün özəllik və gözəlliyi ilə tanıdan əsərlərdən biri kimi bu şeir dəyərlidir, səmimiyyəti ilə diqqəti çəkəndir:

Gümüş deyil, qızıldı,
Bircə-bircə düzüldü.
Göydən yerə düzüldü,
Əl-ələ verməz göllər.
Yoxsa deyəcəm məni,
Batabatda basdırın.

Ədəbiyyatın əbədi mövzularından olan “Vətən məhəbbəti” şeirin dilindən keçib ürəklərə dolur, insanın qəlbini ehtizaza gətirir, rəvanlıq, duyğu və düşüncələrin axarı sözlərin məziyyətini təmin edir:

Zorbulaq dərdə dərman,
Dağa aşiqdir duman.
İstəmərəm bu çəmən,
Tapdalansın, talansın.
Yoxsa deyəcəm məni,
Batabatda basdırın.

Bədii ədəbiyyatın taleyini dilin vəziyyəti ilə izah edənlər, doğrudan da, haqlıdırlar.

Dərd oxuyan neyəm mən,
Bilmədim ki, nəyəm mən.
Əcəl, bəsdir, gəl apar,
Dərddən hövlənəyəm mən.

Dilin tarixi inkişaf özəlliklərini anlamaqda, ədəbi dilə material verməkdə, xalqın tarixini və dilini uzlaşdırmaqda əhəmiyyəti olan dialektlər ədəbi dil faktoru olmasa da, bədii üslubda müəyyən qədər mövqeli olduğunu düşünərək şeirin dilindəki “hövlənə” sözünü əvvəlcə dialektizm kimi qəbul etdik. Lakin “Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti”ndə “hövlənə” adlı söz qeydə alınmamışdır. Bu söz ya dialekt deyil, ya da dialektdir, lakin kitablara düşməyib. “Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti”ndə isə bu sözün eyni fonetik tərkibi ilə qarşılaşmadıq. Burada “hövl” köklü, mənasının əsasında “qorxu”, “vahimə”, “dəhşət” anlamları dayanan bir sıra leksik-qrammatik vahidlər vardır. Düşünürük ki, Mahirə Nağıqızının bu fikri “dərddən səksəkəli”, “dərddən qorxmaq” və ya “dərddən usanmaq” mənasına uyğun gəlir.

Gündüzlər uç quşlar kimi,
Yuxun olsun daşlar kimi.
Qayıt vətən ürəyimə,
Yavru qaranquşlar kimi.

Əsasən “körpə”, “bala” mənasında olan “yavru” sözünün şağdaş dilimizdə işlənmə dairəsi daralmışdır. Ümumtürk leksikasına aid olan “yavru” XX yüzilin əvvəlində aktiv mövqeli olmuş, əsrin ikinci yarısından zəif mövqeli leksik vahidə çevrilmişdir. Hazırda bu maraqlı milli dil vahidi Türkiyə türkcəsi üçün fəallığı ilə seçilir. Unudulmaqda olan sözlərin poetik dilə gətirilməsi təqdirəlayiq işlərdəndir ki, Mahirə Nağıqızının bu sahədə də müəyyən qədər rolu vardır. Bu baxımdan, aşağıdakı misralar da diqqətədəyərdir:

Hava sızaqdı, gəlmə,
Yolun uzaqdı, gəlmə.
Görüb dərdə düşərsən,
Dörd yan tuzaqdı, gəlmə.

“Tuzaq” sözü də lüğətlərimizdə yer almayan, lakin qədim abidələrimizin, xüsusilə də “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının mətnində və çağdaş türk dilində işləkliyi ilə seçilən sözlərdəndir. Nağıqızının yaradıcılığı tarixi dil yadigarlarını yaşadan qaynaqlardan biri kimi də qiymətlidir.

Mahirə Nağıqızının dilində çox sayda aforizm səciyyəli fikirlər vardır:

Xatasız qul olurmu,
Ətasız da hökmran?

Özünü öyən yarımaz,
Qəribi söyən yarımaz.
Ürəyi daş olan kəsin,
Qapısın döyən yarımaz.

Mahirə Nağıqızının dilində bədiiləşdirilmiş qarğış örnəkləri də vardır:

Haqsız yara vuranın,
Dünya olsun haramı.

Mahirə Nağıqızı sözlü-kəlamlı, dinli-imanlı bir ömür yaşayır. Bu ömrü onun özü belə izah edir:

Bircə anda gəldi keçdi bu ömür,
Bilmədim ki, nəyi necə yaşadım.
Düzənləyib düzəmmədim günümü,
Mən bu ömrü elə belə yaşadım.
Gah baharı payız gördü gözlərim,
Alaq basdı itdi, batdı izlərim.
Ürəyimdə dərd bağladı sözlərim,
Dözüb durdum, yana-yana yaşadım.
Öz əlimlə möhür vurdum, ağladım,
Sevgi adlı məbədimi bağladım.
Ürəyimdə matəmini saxladım,
Ömrü verdim əsən yelə, yaşadım.
Təpə gördüm, deyir, dağdan ucayam.
Nadan deyir, bu dünyadan qocayam.
Biləmmədim, şux cavanam, qocayam?
Uşaq oldum, uşaq ömrü yaşadım.

Belə bir ömrü yaşayan Mahirə Nağıqızının bundan sonra da Azərbaycan poetik dilinə yeni töhfələr verəcəyinə inanırıq.

Sədaqət HƏSƏNOVA,
Filologiya elmləri doktoru, professor, Əməkdar müəllim, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü

“Azərbaycan müəllimi ” 13 Noyabr, 2025.

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<l

www.USTAC.az

Rufat Gürel – KERBELAYI İSMAİL ÇİMEN haqqında

Dekabr 7, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

O TAYDAN BU TAYA: REVAN’DAN IĞDIR’A BİR KAHRAMAN İZİNDE – KERBELAYI İSMAİL ÇİMEN

Halk tabiriyle “O taydan bu taya”, yani Revan’dan Iğdır’a uzanan bir yolculuk yaptım ve Azerbaycan Türklerinin milli kahramanı Kerbelayı İsmail Çimen’in anıt mezarını ziyaret ederek dua ve Fatiha okudum.

1870’li yıllarda Erivan’ın Vedi ilçesinde dünyaya gelen Kerbelayı İsmail, bölgede yaşayan Azerbaycan Türklerinin kahramanı olarak bilinir. Rusların desteklediği Ermeni çetelerine, Rus Çarlığı’na ve ardından kurulan Sovyetler Birliği’ne karşı savaşarak adsız bir Türk yiğidine dönüşmüştür.

1828’de Rus işgaline uğrayan İrevan Hanlığı, Azerbaycan hanlıkları içinde en stratejik bölgelerden biriydi. İşgal sonrası Ruslar, Erivan vilayetini kurarak Osmanlı ve İran’dan Ermeni nüfusu bölgeye yerleştirmeye başlamış, ileride kurmayı planladıkları Ermenistan’ın demografik temelini atmışlardı.

Vedili Kerbelayı İsmail Çimen, 1920’li yıllara kadar yüzlerce yıldır Türk yurdu olan Erivan ve çevresinde yaşamış; Ermeni çetelerinin katliamlarına karşı Türk ahalisini korumuş, Ermeni çetelerini ve Rus askerlerini dize getiren bir kahraman olarak varlığını sürdürmüştür.

Kerbelayı İsmail gibi yiğit Türk evlatları, Ermeni ve Rus işgal ile zulmüne karşı amansız bir mücadele verdi. Onların cesareti, bölgede yaşayan Türk halkına umut ve moral olurken, düşmanlarının yüreğine korku saldı.

Kerbelayı İsmail, yürüttüğü şanlı mücadele ile çevredeki masum Türkleri kanlı çatışmalardan ve pusulardan kurtarıp Aras’ın taşkın sularından geçirerek Iğdır’a, İran’a ve Azerbaycan’a ulaştırdı. Varlıklı ve geniş bir aileye sahip olmasına rağmen esarete boyun eğmedi; özgürlüğü için mücadele eden bir Türk yiğidi olarak yaşamayı seçti.

Öncülük ettiği mazlumların bir kısmını Taşburun köyüne getirdi; bir kısmı İran’a, bir kısmı Azerbaycan’a geçti. Abbas Kulu Bey ve adamı Halil’in öldürülmesinin ardından Sovyet hükümeti tarafından “halk düşmanı” ilan edildi. 1936 yılının ayazlı bir kışında akrabalarıyla birlikte bin bir zahmetle Aras Nehri’ni aşarak Aralık ilçesinin Aşağı Çiftlik köyüne geçti ve bir süre burada kaldı. Ardından, akrabalarının bulunduğu Taşburun köyüne yerleşti.

O dönemde 10 yıldır boş olan Taşburun köyü, Ermenistan’daki baskılardan kaçarak Türkiye’ye gelen 15 köyün insanına devlet tarafından tahsis edildi. Göç 1927’de başlamış ve 1937’ye kadar sürmüştür. Kimisi İran’a geçmiş, kimisi geri dönmüş; fakat büyük çoğunluk Taşburun’da yeni bir yurt kurmuştur. Bugün bile bu insanların kimliklerinde doğum yeri olarak “Revan” yazmaktadır.

Bir zamanlar nüfusunun %83’ü Türk ve Müslüman olan İrevan Hanlığı, Rusların desteklediği Ermeni yerleşimleriyle demografik olarak dönüştürülmüş ve Türk yurdunda Ermenistan kurulmuştur. Bu topraklardan sürülen 2,5 milyon Türk ve Müslüman bugün Türkiye, Azerbaycan ve İran’da vatan hasretiyle yaşamaktadır.

Taşburun köyü 1934’te nahiye merkezi olmuş, daha sonra belde statüsü kazanmış, nüfus düşüşü nedeniyle tekrar köye dönüştürülmüştür. Iğdır merkeze 22, Karakoyunlu ilçesine 7 km uzaklıkta olup Nahçivan ve İran’a giden uluslararası yol üzerindedir.

Soyadı Kanunu çıktığında Kerbelayı İsmail, doğduğu köy olan Çimen kentinin adını almış ve artık Kerbelayı İsmail Çimen olarak anılmıştır. Zengin bir bey iken yıllar içinde mücadelenin ağırlığıyla yoksullaşmış, 1948 yılında fırtınalı yaşamı Taşburun’da sona ermiştir. “Mezarım yol kenarında olsun” diye vasiyet etmiş, bu vasiyeti yerine getirilmiştir.

Bugün Kerbelayı İsmail Anıt Mezarı, Iğdır’ın Karakoyunlu ilçesine bağlı Taşburun köyünde bir tarih nişanesi olarak durmaktadır.

Bu yiğit Türk evladı, zulme boyun eğmemiş; kahramanlıklarıyla birçok masum insanı esaretten kurtarmış, düşmanın yüreğine korku salmıştır. Uğrunda hayatını verdiği mücadelede sevdiklerini kaybetmiş, varlık içinden yokluğa düşmüştür. Ancak unutulmamalıdır ki, böyle kahramanlar tarihimizin temel direkleridir.

Her Türk evladı Kerbelayı İsmail Çimen’in anıt mezarını ziyaret etmeli, dua ve rahmetle anmalıdır.
Mekânın cennet olsun, Türk’ün şanlı evladı…

Rufat Gürel,
Tarihçi, Araştırmacı Yazar

GÖKTÜRK QRUPU

www.USTAC.az

Həmin gün biz qovurmalıq edirdik

Dekabr 7, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

BAYRAĞINIZI GƏTİRİN!

Həmin gün biz qovurmalıq edirdik. Bizim
kənddə qovurmalıq xüsusi mərasimdir. Camaat buna avqust ayından etibarən cani-dildən hazırlaşır. Kimi bir quzu, kimi iki quzu, kimi üç quzu, kimi də bir dana bəsləyir ki, oktyabr-noyabr aylarında kəsib qış üçün qovurmalığını hazırlasın.
Adətən, nənəm, əmilərim bizə gələrdilər. Əvvəlcə kəsilmiş qoçun içalatını cız-bız edib, elə həyətdəcə yeyərdik. Həmişə, əmim bu işi öz üzərinə götürərdi; erkəkləri kəsər, soyar, elə isti-isti böyrək yağı ilə erkəyin ürəyini, dalağını, böyrəklərini, ciyərini qızardardı. Əti doğrayandan sonra isə iş qadınlara düşərdi. Onlar əti qazana tökər, pörtlədər, böyük süzgəclərə yığıb suyunu o ki var süzər, qalanmış ocaqda yaxşıca qovurardılar. Ən yaxşı qovurmalıq heyvanın öz yağında bişirilmiş ət hesab edilərdi.
Kəsilmiş heyvan dana olanda isə əvvəlcədən alınmış qoyun quyruğu əridilər, ət onda basdırılardı. Bu işi də nənəmdən başqa heç kim edə bilməzdi. Ata nənəmi deyirəm…
Gəlinlər nə qədər oturuşmuş olsalar da, bü-
tün ailənin ətini nənəm qovurardı. Əgər ağbirçək nənəm bu işi görməsəydi, demək, ailədə nəsə problem vardı. Amma bu da mümkün olan iş deyildi. Çünki nənəm bu gəlindən küsüb o biri oğlugilə getsəydi də, hökmən qovurmalıq günü gedib könlünü alar, evə gəlməsi üçün razı salardılar.
Ərinmiş quyruqdan çıxan cızlıqdan isə heç
xoşum gəlməzdi. “Cızlıq” quyruğun kiçik ti-
kələrinin əriyəndən sonra qalan hissəsinə deyilir.
Mənim ən çox xoşuma gələn şey isə “cığatar” idi. Pörtlənmiş ətin suyundan hazırlanan bu yeməyə
quru lavaş doğrayıb, sonra da yumşaq lavaşla onu yemək bir başqa dad idi.
Pörtlənmiş ətin suyuna bir iki tikə ət-qəylə salıb qonşulara paylayardıq. Adətən, bütün qonşularımız belə edərdi. Bu o demək idi ki, “bizdə bişər, qonşuya da düşər”.
Bütün qonşular bu cür mərasimlərdə öz ne-
mətlərini bir-birilə paylaşardılar. Sanki belə olduqda hamı bir-birinin vəziyyətindən də xəbərdar olardı. Məsələn, əgər bu il İban əmigil qovurmalıq etmədisə,atam onlara göndərilən qəylənin bir az artıq olmasını istəyərdi. Hə, qəylələri həm
də qonşu ailənin uşaqlarının sayına görə qoyardılar.
– Ay qız, ordan çölməyi gətir, cığatarları bö-
lüm, – deyə nənəm anamı səslərdi.
Uşaqlıqdan bir xasiyyətim vardı. Yemək biş-
məmişdən bir tikə ət, ya da kartofu çölməkdən
götürəndə, elə bilirdim, dünyanın ən dadlı yeməyini yeyirəm. Elə ona görə də göz-gözə vurub
nənəmin pörtlətdiyi qəylələrdən birini oğurladım. Amma nənəm də nənə idi haaa. Necə görürdüsə, qovurma ağacı ilə yanımdan elə vururdu ki, gizlincə götürdüyüm qəyləm yerə düşürdü. Əslində, birini götürəndə söz deməzdi, am-
ma ikinci tikə olanda yaman hirslənərdi. Hələ
bir-iki qəşəng yağlı söyüş də dalımca söyərdi.
İndi də ətimi birtəhər içəri ötürüb Pıllı əmi-
gilə gedəcək çölməyi götürüb aradan çıxdım.
Naxçıvanda kiçik qazana çölmək deyilir.

Pıllı əmigil qapı qonşumuz olmasa da, ya-
xın qonşu hesab edilirdi. Anamla Afət xala çox yaxşı yola gedirdilər. Bəlkə də, əsas məsələ ikisinin dəsadəliyi idi. Bu onları bir-birinə yaxınlaşdırırdı. İndi də yadıma gəlir ki, Afətxalaheç vaxt
heç kimlə dilləşməz, sözləşməzdi. Nə su üstündə, nə təndirdə əppək yapanda, nə də uşaq üstündə. Ona görə də ailəmizin ən yaxın qonşusu hesab edilir, bayramda həmişə ilk olaraq onlara görüşə gedilir, onların payı aparılırdı.
Dəmir qapını çiynimlə birtəhər açıb, içəri
girdim. Bizim kəndin özünəməxsus xüsusiyyətlərindən biri də qapıların heç vaxt bağlı olmaması idi. Düzdür, sonralar ölkəmizin digər kəndlərini gəzəndə gördüm ki, bəzi yerlərdə heç bizimki kimi hasarlar da yoxdur. Nəinki qapı, qıfıl ola. Bunun da səbəbini özümə izah etmişəm.
Adətən, təbiəti zəngin olan dağ kəndlərində
hərənin az qala bir hektar həyəti var idi. Onları da hasarlamaq mümkün deyildi. Amma bizdə yaşıllıq olmadığından, camaat, sanki Naxçıvanın sərt soyuğundan qorunmaq üçün bir-birinə sıx
yaşayır, palçıq kərpicdən adam boyunda divarlar hörərdilər.
Həmin gün çölməyi Afət xalaya verib çıxır-
dım ki, oğlu Rahil içəri girdi. Ardınca da Pıllı əmi başılovlu gəlib:
– Ay qız, ordan motosikletin açarın ver gö-
rüm. Qurumsaqlar deyəsən, yenə qudurublar.
Bunların beytərini…
– Gəl, min motosikletə. Bunlar, deyəsən,
bilmirlər kimə ilişirlər. Günah səndədir axı, onlara maşın saxlayırsan. Dəqiq danış görüm, necə oldu? – deyə Rahildən soruşdu.
Rahil üçtəkərli motosikletin tərkinə minə-
minə dedi:
– Heç nə, ata, mən şəhərdən gəlirdim. Yol
polisi əl etdi, saxladım. Sənədlərimi istədi, verdim. Baxandan sonradedi ki, sənin etibarnamən Bakıda verilib. Sonra da məni maşından endirib, maşını da, sənədləri də götürüb getdilər. Dedilər ki, gələrsən idarəyə.
Pıllı əmi əsəbi şəkildə motosikletin “pedal”ına
bir təpik vurdu və tır-tır səsi aləmi başına götürdü.
– Sən də min, qapınızda düşərsən, – dedi
mənə.
Tələsik “kalyaska”da oturdum. Qapımızda
isə nə o saxladı, nə də mən səsimi çıxara bildim.
Çünki bütün uşaqlar kimi maşına minmək və
uzağa getmək mənim də xoşuma gəlirdi.
Birbaşa şəhər polis idarəsinə yollandıq. Pıllı
əmi idarəyə çatar-çatmaz düşüb, onun qabağını kəsərək: “Nə lazımdır, yoldaş?”, – deyən polisi itələdi. “Rəisiniz lazımdır”, – dedi.
– Rəisi neynirsən?
– Rəisinizin bayrağına baxacam.
– Başa düşmədim, necə yəni rəisimizin bay-
rağına baxacaqsan?
– Sənə nə var, əəəəə, küçük, mən rəisinizin
bayrağına baxacam, ondan sonra deyəcəm nə edirəm.
Pıllı əmi bunu deyib iri addımlarla idarəyə
girməyə çalışdı. Bu dəm bir neçə polis də səsə çıxdı.
– Ay yoldaş, bura bazar deyil. Bir durun gö-
rək, nə məsələdir?
Pıllı əmi isə elə tutmuşdu ki,“rəisinizin bay-
rağına baxacağam”.
Polislər isə vəzifələrini yerinə yetirərək Pıllı
əmini içəri buraxmır, sorğu-sual edirdilər. Beləcə, aləm dəydi bir-birinə. Bizim kəndlilərdən olan bir polis Pıllı əmini tanıdığından yaxınlaşıb: “Ay Pıllı, belə olmaz axı, yenə içmisən? Sakit-sakit de
görək, nə istəyirsən?”– dedi.
– Əşşi, sənə nə var? Mən sənin rəisinin bay-
rağını görməliyəm. Sözümü sonra deyəcəm, –deyə Pıllı əmi cavab verdi.
Bu arada kimsə rəisə baş verənlər haqda xəbər verdi. Rəis də Pıllı əmini tanıdığı üçün “buraxın gəlsin”, – dedi. Biz də sakit-sakit onun arxasınca getdik. Nə baş verəcəyini gözləyirdik. Polislərlə belə danışdığına görə, Pıllı əmi mənim qəhrəmanıma çevrilmişdi. Axı uşaqlıqdan bizi həmişə polislərlə qorxudurdular. “Polis gəlib atanı tutacaq” ifadəsi, sanki 37-ci illərin yükünü daşıyırdı. Elə bilirdik ki, istənilən halda polis səni
tutub apara və həbsxanaya sala bilər. Bu sovet idarəçilik sisteminin bizə verdiyi tərbiyənin nəticəsi idi.
Azərbaycan müstəqil olandan, demokratiya
yaranandan sonra öyrəndik ki, sən demə, polis təkcə kimisə həbsxanaya salmaq üçün deyilmiş. Həm də hüquqlarımızı qoruyan bir orqan imiş.
Pıllı əmi rəisin otağına girən kimi: “Sənin
bayrağının rəngi necədir?” – deyə qışqırdı.
Polis rəisi də təmkinli şəkildə: “Ay Pıllı, bu
nə sözdü? Bəyəm sən bizim bayrağımızın rəngini bilmirsən? Bax, budur, başımın üstündə:
göy, qırmızı, yaşıl. İstəyirsən, mənalarını da izah edim”, – dedi.
Pıllı əmi gülümsündü, sakitləşdi, sanki da-
marlarına birbaşa iynə vurmuşdular. Təmkinlə dedi:
– Mən də elə bildim ki, Naxçıvanda Azər-
baycan bayrağından imtina ediblər. Bə mənə de görüm, sənin o qurumsaqların niyə uşağın maşınını əlindən alıblar? Bəyəm Azərbaycanın bir bayrağı, bir gerbi, bir prezidenti yoxdur? Nə vaxtdan Bakı ilə Naxçıvanı ayırıblar? Orda verilən sənəd burda keçmirsə, demək ki, bura ayrı
dövlətdi, hııı? Onu çağır bura, “paqon”ların sökəcəm …
Rəis nəyin baş verdiyini təqribi bilsə də, özü-
nü bilməmiş kimi apardı. Maşının nömrəsini soruşub, onu saxlayan polis çavuşunu yanına çağırdı. İçəri girən kimi Pıllı əmi oğlundan soruşdu ki, “bu idi?” Rahilin “hə” deməyi ilə Pıllı əminin çavuşun yaxasından yapışması bir oldu. Yenə aləm bir-birinə dəydi.
Pıllı əmini tuturdun, tutulmurdu. “Sən qu-
durmusan ki, Naxçıvanı Azərbaycandan ayı-
rırsan? Sədr bunu bilsə, bilirsən sənə nə edərlər, ay ovrəş”, – deyib, bar-bar bağırırdı.
Pıllı əmini iki polis birtəhər sakitləşdirib, ça-
vuşu çölə çıxardılar.
Maşını da, sənədləri də Pıllı əmiyə qaytardılar. Və dedilər ki, heç olmasa, orda alınan etibarnaməni burada qeydiyyata saldırsın.
Biz kəndə gələndə qovurma mərasimi hələ
də davam edirdi. Pıllı əmi bizə gəldi. Həmin gün atamla yaxşıca içdilər də. Sonra içdikləri araq qədəhlərini boşaldıb, zərləri onunla ataraq nərd oynadılar. İkisi də cığal olduğu üçün həmişə belə edərdilər. Pıllı əmi etdiklərini həvəslə danışdı.
Hərdən də məni şahid göstərdi. Mən isə birinin üstünə beşini qoyub, bir polisi beş, beş polisi on edərək bu qəhrəmanlıqdan, onun polislərə necə dərs verməsindən danışdım. O gündən hamının
demaqoq kimi tanıdığı Pıllı əmi mənim üçün
haqqını tələb edən insan simvoluna çevrildi.
(2010. “Arvadsız kişi”. Hekayələr kitabından.
P.S. Şəkildə gördüyünüz əsərin qəhrəmanı Pullu əmidir.

Müəllif və mənbə: Şəmil Sadiq

Şəmil Sadiqin yazıları

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Yeni kitab təqdimatı – Cəlilabad

Dekabr 7, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

Yeni kitab təqdimatı
Bu günlərdə Cəlilabad ədəbi mühitinin xanım nümayəndələrindən olan, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, dəyərlimiz şairə xanım Zeynəb Alıhüseynqızının sayca üçüncü şeir kitabı öz şəxsi vəsaiti hesabına işıq üzü görmüşdür.

Kitabın əsas məlumatları:
Kitabın adı: “Ana sevgisi” (Zeynəb Alıhüseynqızının poeziya dünyasından bir damla) – Şeirlər toplusu
Müəllif: Zeynəb Alıhüseynqızı
Redaktor: Arzu Əyyarqızı (“Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyi”nin üzvü və Cəlilabad rayonu üzrə rəsmi təmsilçisi, “Həməşəra” Ədəbi Məclisinin yaradıcısı və rəhbəri, “Zərif kölgələr” ədəbi saytının idarə heyətinin üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları laureatı, şair-publisist)
Məsləhətçi redaktor və ön söz müəllifi: İlqar İlqar İsmayılzadə (fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları Laureatı, araşdırmaçı, yazıçı-publisist, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Cənub təmsilçisi)
Naşir: “İmza” Nəşrlər Evi, Bakı
Nəşr olunduğu il: 2025
Çap növbəsi: Birinci
Kağız formatı: 60×84 1/16
Səhifə sayı: 112 səhifə.

Kitab barədə:
Bu kitab Zeynəb xanım Alıhüseynzqızının şeir və poeziya sahəsində oxucularının görüşünə gəlmiş sayca üçüncü kitabıdır. Bundan öncə onun 2017-ci ildə “Nə qədər sualım cavabsız qalıb” ilk, 2018-ci ildə isə “Allah, məni Əhli-Beytə dost eylə” adlı ikinci şeirlər kitabı çap olunmuşdur.
Şair xanımın bu kitabında əsasən xalq şeiri üslubunda həyatla bağlı, həm də müxtəlif mövzularda qələmə aldığı 80-dən çox yer almışdır.
Kitabda təqdim edilmiş şeirlər Cəlilabad ədəbi mühitinin tanınmış nümayəndəsi, şair-publisist Arzu xanım Əyyaqrızı tərəfindən redaktə edilmiş, tərəfimdən isə məsləhətçi redaktor olaraq şeirlərdə müəyyən düzəliş və korrektor işləri həyata keçirilmişdir. Həmçinin, kitabda həm redaktor (Arzu Əyyarqızı), həm də məsləhətçi redaktor (İlqar İsmayılzadə) tərəfindən Zeynəb xanımın həyat yolu və ədəbi yaradıcılığı ilə bağlı iki ayrı ön söz yazılmışdır.
Burada fürsətdən istifadə edib Cəlilabad ədəbi mühitinin nümayəndəsi Zeynəb xanım Alıhüseynqızını işıq üzü görən sayca üçüncü şeir kitabına görə səmimi qəlbdən təbrik edir, mənə göstərdiyi etimada və səmimiyyətə görə minnətdarlığımı bildirir, eyni halda ona uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!
Bu arada kitabın redaktoru, əzizimiz və dəyərlimiz Arzu xanım Əyyarqızına, eləcə də “İmza” Nəşrlər Evinin direktoru dəyərli qardaşım Səbuhi Aslana, həmçinin, texniki redaktor və dizayner Nigar xanım Sadıqovaya göstərdikləri diqqət, peşəkarlıq və səmimiyyətə görə təşəkkürümü bildirir, onların hər birinə işlərində davamlı uğurlar diləyirəm!

04.12.2025

İlqar İsmayılzadə,
fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları laureatı, yazıçı-publisist

İLQAR İSMAYILZADƏNİN YAZILARI

ŞƏHLA RƏVANIN YAZILARI

ZAUR USTACIN YAZILARI

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

NOYABRLA DEKABRIN “ULDUZ”U BİR ARADA

Dekabr 7, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

NOYABRLA DEKABRIN “ULDUZ”U BİR ARADA

İlin son “Ulduz”u Məhsəti Musanın “Özüylə söhbəti və reportajı” ilə açılır.
“Şeir vaxtı”nda Elşən Mehdi, Vasif Zöhraboğlu, Təranə Dəmir, Pərviz Arif, Elvin Paşa, Süleyman Abdulladır.
“Nəsr”də Orxan İsmayılovun “Keçib gedənlər”, Xatirə Salahzadənin “Qırmızı saat”, Səma Muğannanın “Kabusların bulud parçası” hekayələri yer alır.
Qulu Ağsəs ““Altı və sıfır”dan sonra extra time” essesi ilə oxucularını salamlayır.
Şahanə Müşfiq “Zəfər yolları” kitabının müəllifi Zemfira Məhərrəmlinin yaradıcılıq dünyasından söz açır.
“Tərcümə saatı” Marina Svetayevanın şeirlərini və Məmməd Məmmədlinin ispan dilindən tərcüməsində “Heminqueyə görə həyat” yazısını təqdim edir.
“Tribuna”da Cəlil Nağıyev “Bir Bosniya Sevdalinkası: “Həsən Ağaının Xanımı”, Şəbnəm Məmmədova “Ömrünü elmə və nəzəri tənqidə həsr etmiş atam”, Babək Abbaszadə “Məsud Pənahi yaradıcılığı və Azərbaycan animasiyasının intibahı” yazıları yer alır.
Elxan Zalın “Sevgilər fontanı”, Narıngül Nadirin, Cavid Fərzəlinin, Elçin Səlimlinin şeirləri, Mina Rəşidin hekayələri, Nəvai Mətnin “Dünya bir ev kimidir” yazısı da bu sayda yer alır.
“Dərgidə kitab”da İmir Məmmədli “Sazlı-sözlü Sibir: Simusid” əsəri ilə görüşünüzə gəlib.
“Dərgidə sərgi”də rəssam Anar Zahirovun “Ulduz”a həsr etdiyi dostluq şarjları təqdim olunur. Oxu >>>>> 12

2025- in “Ulduzları:1 , 3 , 4 , 5 , 6 , 8 , 9 , 10 , 11 , >>>12

“ULDUZ” JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

TƏFƏKKÜR DƏYİŞİLMƏLİDİR

Dekabr 6, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

TƏFƏKKÜR DƏYİŞİLMƏLİDİR
(İxtisarla)
Yaşadığım illər ərzində nələr görmədim, nələr eşitmədim. Son illərdə isə cılız düşüncəli insanların həyata keçirtdikləri neqativ işlər dərk edən insanı düşünməyə vadar edir. Kiməsə güvənənlər düşünürlər ki, həyat onlar üçün həmişə belə davam edəcək. Xeyr, haçansa elədiyi, gizli yollarla həyata keçirdiyi işlərə görə cavab verməli olacaqlar. Həyatda neçə-neçə insan tanıyıram ki, vəzifədə işləyətkən, yaxud vəzifədən çıxdıqdan bir neçə il sonra qanun qarşısında cavab verməli olublar. Son illərdə bir neçə icra başçısının həbs olunması buna sübutdur. Kim inanardı ki, Ramiz Mehdiyev haçansa məsuliyyətə cəlb edilər? Əlbəttə, heç kim. Amma nələr baş verdi? Hətta Ramiz Mehdiyevin müdafiə etdiyi insanlar da dindirildi.
…Hər bir nazir, rayon icra başçısı, məsul vəzifədə çalışan kadr öz işi, rəhbərlik qabiliyyəti ilə seşilir. İstər savadlı, istərsə də savadsız insanlar öz aralarında vəzifədə çalışan şəxslərin işini təhlil edir və kimin yaxşı və pis olduğunu, hansı prinsiplərlə işləməsini yaxşı anlayırlar. Ağıllı insan ona deyərəm ki, vəzifədə işləyən zaman öz işinə məsuliyyətlə yanaşsın, işində bürokratçılığa, ədalətsizliyə, saxtakarlığa, yerlibazlığa, ayrı-ceçkiliyə yol verməsin. Müxtəlif peşə sahibləri ilə fikir mübadiləsi aparan zaman məlum olur ki, onların əksəriyyəti işlədikləri müəssisələrin rəhbərlərindən narazıdırlar. Sosial şəbəkələri izləyərkən giley-güzar edən şəxslərə qulaq asanda, dərk edən vicdanlı şəxsin ürəyi ağrıyır. Məlum olur ki, kiçik çinli məmurların bəziləri yaltaqları, ona təzim edənləri, onun dediklərini, sifarişlərini canla-başla yerinə yetirənləri müdafiə edir. Məmurların ürəyincə olan belə işçilər iş prosesində nöqsana, qanunsuzluğa yol versələr də, müəssisə rəhbəri tərəfindən müdafiə olunurlar. Vay o gündən ki, yaltaqlıqdan uzaq olasan, işinə məsuliyyətlə yanaşasan, müəssisə müdirinin etdiyi nöqsanı üzünə deyəsən, bax, belələri müdir tərəfindən gözümçıxdıya salınır və əgər onun işində kiçik bir nöqsan olduqda, müdir, onun alçaldılması, hörmətdən salınması üçün öz cılız prinsipini həyata keçirməyə çalışır. Bəzən də haqlını haqsız, haqsızı isə haqlı çıxaranlar da olur.
Bəs, bəzi müəssisə rəhbərləri niyə hədlərini aşırlar? Niyə qorxmadan, çəkinmədən öz çirkin, heç bir mənəviyyata sığmayan mundar prinsiplərini həyata keçirirlər? Niyə özlərindən ağıllı, səviyyəli, savadlı insanları ləkələmək üçün yollar axtarırlar və ləkələməyi də bacarırlar? NİYƏ? Günahkar kimdir?
Bildiyimiz kimi, yerlərdə kadrlar çox şeyi həll edirlər. Bu səbəbdən də məsul vəzifələrə kadrların seçilməsi çox önəmlidir. Kadrlar vəzifəyə təyin olunduqda onların ancaq ali təhsilli olmaları nəzərə alınmamalıdır. Məsul vəzifədə çalışan kadr ali təhsilli olması ilə bərabər, həm mədəni, həm tərbiyəli, həm öz işini, vəzifəsini yaxşı bilən, həm də insanlar arasında gözütox olan bir şəxs olmalıdır. Bəzən isə kadrlar vəzifəyə təyin edilərkən bu amillər nəzərə alınmır. Nəticə isə işin ziyanına olur. Hətta bəzən elə hallara rast gəlinir ki, təcrübəsi olmayan bir şəxs rəhbər vəzifəyə təyin edilir. Şair Qabil demişkən:
Müsibət oluruq biz,
Səhv düşəndə yerimiz…
Məsul vəzifədə çalışan şəxs öz yerində olmadıqda, o sahədə saxtakarlıq da, rüşvətxorluq da, ədalətsizlik də yaranır. Kadr vəzifəyə təyin olunduqda tayfabazlıq, dostbazlıq, yerlibazlıq, nə bilim nə bazlıq və digər neqativ amillər nəzərə alınmamalıdır.
Saf ürəkli insanlara böyük hörmətim var. Ədsuslar olsun ki, belələri azdır. Bu yazını yazarkən Xaqani Şirvaninin neçə illər bundan əvvəl yazdığı nəsihət yadıma düşdü:
İstəsən güzgütək saf olsun ürək,
Sinəndən on şeyi atasan gərək:
Haram, qeybət, kin,paxıllıq, tamah,
HİYLƏ, yalan, həsəd, ƏDAVƏT, kələk…
Bəzi insanlarda təfəkkür dəyişilməlidir. Kimisə şantaj etmək, yalan danışmaq, hiylə, ədavət, saxtakarlıq bəzi insanların beynindən “silinməlidir”. Böyük çinli məmurun tabeçiliyində olan kiçik çinli məmuru müdafiə etmək yolverilməz olmalıdır…
Fərhad Əsgərov (Ramizoğlu),
yazıçı-jurnalist

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Bakıda “Turan Balabilgə Akademiyası” təsis olunub

Dekabr 6, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

Bakıda “Turan Balabilgə Akademiyası” təsis olunub

Dekabrın 5-də Bakıda “Turan Balabilgə Akademiyası”nın təsis iclası keçirilib. Birinci Türkoloji qurultayın 100 illiyi ərəfəsində keçirilən tədbirdə Türk dövlətlərindən görkəmli ziyalılar, elm və ictimaiyyət nümayəndələri, deputatlar və digər fəxri qonaqlar iştirak ediblər.

Tədbir iştirakçıları şagirdlərin hazırladığı bədii proqramla qarşılandıqdan sonra Hədəf Liseyində “Turan çadırı”nın açılışını ediblər.

Ölkəmizlə yanaşı, Türkiyə, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Şimali Kipr Türk Cumhuriyyəti, Makedoniya, Moldovadan olan nümayəndələrin də qatıldığı təsis yığıncağının iştirakçılarını səmimi salamlayan Hədəf Şirkətlər Qrupunun qurucu direktoru, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Şəmil Sadiq bildirib ki, mühüm tarixi missiyanı yerinə yetirən Türk Dövlətləri Təşkilatı ortaq tarixi və etnik kökləri, müştərək milli-mənəvi dəyərləri birləşdirir və yaşadır. Prezident İlham Əliyevin liderliyində Azərbaycan təşkilatın beynəlxalq səviyyədə nüfuzunun artmasında mühüm rol oynayır, Türk dünyası daxilində iqtisadi inteqrasiyanın, enerji, nəqliyyat, təhsil və mədəniyyət sahəsində əməkdaşlığın dərinləşməsinə öz dəyərli töhfələrini verir. İctimai təşkilatlar, elm-təhsil, mədəniyyət ocaqları da ortaq tarixi və etnik köklərə söykənən qardaşlıq əlaqələrinin möhkəmlənməsində yaxından iştirak edirlər.

Natiq vurğulayıb ki, 2025-ci il oktyabrın 8-də Qazaxıstanın Almatı şəhərində yerləşən Turan Universitetində təsis edilən “Turan Akademiyası” da bu istiqamətdə həyata keçirilən ardıcıl tədbirlərin davamıdır. Akademiyanın ilk toplantısında Prezident İlham Əliyevin “Bizim ailəmiz Türk dünyasıdır” tezisi əsas götürülərək təşəbbüsümüzlə Bakı Hədəf Liseyində “Turan Balabilgə Akademiyası”nın yaradılması qərara alınıb. Qısa zaman ərzində təşkilati işlər başa çatdırılaraq təsis yığıncağına ciddi hazırlıq görülüb.

Yığıncaqda “Turan Balabilgə Akademiyası”nın fəxri və qurucu üzvlərindən Qazaxıstanın Turan Universitetinin rektoru Rahman Alışanov, türkoloq alim Firudin Cəlilov çıxış edərək “Turan Balabilgə Akademiyasının” fəaliyyətinə uğurlar arzulayıb, türk tarixi və mədəniyyəti ilə bağlı müəllifi olduqları kitabları Hədəf liseyinə hədiyyə ediblər.

Milli Məclisin deputatı Cavanşir Feyziyev, şair Rüstəm Behrudi, Türk Xalqları Toplantısının rəhbəri, Turan Akademiyası rektorunun köməkçisi Mahmud Oral, Turan Universiteti rektorunun köməkçisi Gülzhanat Tayauva, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Folklor İnstitunun direktoru Hikmət Quliyev, Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşı Fariz Yunisli və digərləri çıxış edərək bildiriblər ki, Türk ölkələri arasında qardaşlıq ruhu ilə müttəfiqlik münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi və qarşılıqlı mədəni əməkdaşlıq əlaqələrinin dərinləşdirilməsinə doğru qətiyyətlə atılan addımlar davamlı xarakter daşıyır. “Turan Balabilgə Akademiyası”nın yaradılması da ortaq Türk mədəniyyəti, tarixi, dil və elmi ənənələrinin araşdırılması və təbliği, Türkdilli ölkələrdə və icmalarda elm, təhsil və innovasiyaların inkişafına yönəlmiş tədbirlərin keçirilməsi, Türk xalqları məktəbliləri arasında əməkdaşlıq və akademik-mədəni əlaqələrə töhfə vermək baxımından əhəmiyyətlidir. Akademiyada ideyası milli kimliyə və müdrikliyə əsaslanan, həm texnoloji, həm də mənəvi dəyərlərlə zəngin, gələcəyə fikirlə yön verən türk gənci modeli yaradılmalıdır. Bu gənclər həm tarixini bilən, həm gələcəyi quran, həm də bəşəri elmə inteqrasiya olunmağı bacaran nəsil olmalıdır.

İclasda Şəmil Sadiq “Turan Balabilgə Akademiyasının prezidenti, Mirkan Aydın vitse-prezidenti, Elvin Əliyev isə katibi seçiliblər.

Çıxışlardan sonra “Turan Balabilgə Akademiyası”nın nizamnaməsi və loqotipi təsdiq edilib. Bildirilib ki, akademiya fəaliyyətini könüllülük, bərabərlik, özünüidarəetmə, akademik azadlıq, mədəni ənənələrə hörmət və Azərbaycan respublikası qanunvericiliyinə riayət prinsipləri əsasında, “Turan Balabilgə Akademiyası”nın nizamnaməsinə uyğun şəkildə həyata keçirir. Hüquqi şəxs statusuna malik olmayan akademiyanın fəaliyyətinə dair təşkilati və metodiki dəstəyi Bakı Hədəf Liseyi təmin edir.

Sonra fəxri və qurucu üzvlərə diplom və plaketlər, “Turan Balabilgə Akademiyası”nın ilk üzvləri və bölmə rəhbərləri seçilən balabilgələrə isə sertifikat və nişanlar təqdim olunub.

TÜRKSOY-un baş katibi Sultan Raev, Turan Universitetinin rektoru və Turan akademiyasının prezidenti Rahman Alşanov və tanınmış türkoloq alim, filologiya elmləri doktoru, professor Firudin Cəlilov Naxçıvanın təbii daş duzundan hazırlanmış, üzərində Orxon-Yenisey əlifbası həkk edilmiş Turan Balabilgə Akademiyasının ilk mükafatına – “Turan bilgəsi” nominasiyasına layiq görülüblər. Digər qonaqlara da xatirə hədiyyələri, Türk tarixi və Türk birliyindən bəhs edən kitablar verilib, xatirə fotosu çəkdirilib, Sumqayıt kitab sərgisi ilə tanışlıq olub.

Təsis yığıncağının iştirakçıları səfər proqramı çərçivəsində Bakı şəhərinin tarixi məkanlarında olub, Şəhidlər xiyabanını və Zəfər muzeyini ziyarət ediblər.

Turan Balabilgə Akademiyasının fəxri üzvləri

Rahman Alşanov – Turan Universitetinin rektoru, Turan Akademiyasının rektoru (Qazaxıstan)
Mahmut Oral – Türk Xalqları Toplantısının rəhbəri, Turan Akademiyası rektorunun köməkçisi (Türkiyə)
Gülcanat Tayauova – Turan Universiteti rektorunun köməkçisi (Qazaxıstan)
Sultan Raev – TÜRKSOY-un Baş katibi
Mahirə Hüseynova – ADPU prorektoru (Azərbaycan)
Nizami Cəfərov – Atatürk Mərkəzinin direktoru (Azərbaycan)
Cavanşir Feyziyev – Millət vəkili (Azərbaycan)
Fazil Mustafa – Millət vəkili (Azərbaycan)
Rasul Ahmetov – Qazaxıstan Xalqları Assambleyası direktorunun köməkçisi (Qazaxıstan)
Almaz Toktomamatov – Cümhuriyyət Pedoqoji Kadrların İnkişafı İnstitutunun baş direktoru (Qırğızıstan)
Tufan Gündüz – Qazi Universiteti (Türkiyə)
İlbər Ortaylı – Tarixçi, professor, Türk Tarix Qurumunun fəxri üzvü (Türkiyə)
Nazim Muradov – Lefke Avropa Universiteti (ŞKTC)
Aktokı Raimkulova – Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti (Qazaxıstan)
İlham Əliyev – Akdeniz Universiteti (Türkiyə)
Rüstəm Behrudi – Şair (Azərbaycan)
Yunus Oğuz – “Olaylar” İnformasiya Agentliyinin baş direktoru, yazar (Azərbaycan)

Turan Balabilgə Akademiyasının qurucu üzvləri

Şəmil Sadiq – Hədəf Şirkətlər Qrupunun qurucu direktoru (Azərbaycan)
Mirkan Aydın – Nesibe Aydın Okulları direktoru (Türkiyə)
Elvin Əliyev – Hədəf Şirkətlər Qrupunun qurucu direktorunun müavini (Azərbaycan)
Gökhan Yazgan – Atatürk Liseyi, Turan Yazgan Vəqfi (Türkiyə)
Juliboy Eltazarov – Orta Asiya Dilləri və Mədəniyyətləri İnstitutunun rektoru (Özbəkistan)
Elçin İbrahimov – Qarabağ Universiteti Elmi Bölmə rəhbəri (Azərbaycan)
Əkbər Qoşalı (Yolçuyev) – DGTYB başqanı (Azərbaycan
Akınbek Ergeşov – Cümhuriyyət Pedoqoji Kadrların İnkişafı İnstitutu Beynəlxalq Əlaqələr Şöbəsi (Qırğızıstan)
Kadir Özer – “Educo” Şirkətlər Qrupunun qurucu direktoru (Türkiyə)
Orhan Hasanoğlu – Azərbaycan–Kipr Dostluq Dərnəyi başqanı (ŞKTC)
Bora Karasu – İzbilim Kolleci qurucusu (Türkiyə)
Alla Büyük – Gənc Qaqauz Yazarlar Birliyinin başqanı (Qaqauziya)
Murat Toylu – TRT Türkmən şöbəsinin rəhbəri (Türkmənistan)
Bekjon Adizov Qoçiyeviç – Əlişir Nəvai adına Daşkənd Dövlət Özbək Dili və Ədəbiyyatı Universiteti nəzdində Akademik Liseyin müdiri (Özbəkistan)
Obidjon Şofiyev Baxtiyoroviç – Termiz Dövlət Universiteti rektorunun köməkçisi (Özbəkistan)
Fahri Karaman – Beynəlxalq Balkan Universiteti (Türkiyə)
Esra Aslan – İş xanımı, məktəb qurucusu (Türkiyə)
Məhman Həsənli – AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun icraçı direktoru (Azərbaycan)

Müəllif və mənbə: Şəmil Sadiq

Şəmil Sadiqin yazıları

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Hüseyn İsaoğlu – Dur, dərsə get

Dekabr 6, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

Dur, dərsə get

(hekayə)

Ata hiss edirdi ki, oğlu dərslərindən yayınır. Bu hiss onu yanıltmırdı. Sadəcə, həqiqəti bilmək üçün bir qədər səbr edirdi. Düşünürdü ki, oğluna deməmiş məktəbə getsə, yaxşı alınmaz. Onda müəllimlər də, şagirdlər də ona birtəhər baxar, ailəsi barədə pis fikrə gələr və oğlunu ələ salarlar. Özünü ələ aldı, baxışlarını sahmana salıb oğlunun yatdığı otağa daxil oldu. Qapını bərkdən örtdü ki, oğlu səsdən gözlərini açsın. Bir az da bərkdən öskürdü. Uşaq gözlərini açan kimi dedi:

A bala, yatıb qalmısan, sən məktəbə getməli idin axı. Camaatın balası indi bəlkə də dərs danışır. Sən hələ yataqdasan. Dur, yuyun, bir tikə çörək ye, əyin-başını geyin, məktəbə get. Neçə gündür fikir verirəm, məktəbə çox gec gedirsən. Vallah, müəllim qayıb yazacaq.
Uşaq əvvəlcə yerinin içində ilan kimi bir-iki dəfə qıvrıldı, sonra da gözlərini ovuşdura-ovuşdura dedi:
Eh, ay ata, imkan ver doyunca yatım da. Mən bu gün məktəbə gec gedəcəm, müəllimimizin işi var, bu gün olmayacaq. Özü deyib ki, üçüncü dərsə gələrsiniz.
Ata təəccüblə soruşdu:
A bala, müəllimin dərsdən başqa nə işi ola bilər?
Ay ata, biz haradan bilək onun nə işi var?! Dedi ki, gec gələrsiniz, işim var.
Bəs məktəbin direktoru, dərs hissə müdiri, onlar siniflərlə maraqlanmırlar? Bilmirlər ki, müəllim sinfə girir, ya yox?
Uşaq yerində növbəti dəfə qurdalandı:
Ata, direktor özü də elə bizim kimi edir də, guya onu dərs, ya məktəb maraqlandırır? Dünən dedi ki, gəlib səs-küy salırsınız, üçüncü dərsə gələrsiniz.
Ata əməlli-başlı əsəbləşdi. Bir anlıq düşündü: Zamanmı dəyişib, insanlarmı korlanıb? Bizim dövrümüzdə belə şey olardı? Düşdüyü xəyaldan ayılıb dedi:
Eh, ay oğul, sovet dövründə müəllimin nə ixtiyarı var idi ki, beş dəqiqə dərsə gecikəydi. Həmin gün o müəllimi işdən azad edərdilər. Mən orta məktəbdə oxuduğum vaxtlar evə gedəndə valideynlərim kitab-dəftərimi yoxlayır, aldığım qiymətlərlə maraqlanırdılar. Hansı fəndən pis qiymət alırdımsa, sorğu-sual edir, bunun səbəbini soruşurdular. Atam dərhal dərs cədvəlimə baxıb həmin müəllimin növbəti dərsinin vaxtını öyrənirdi. Mənə heç nə demirdi, anlayırdım ki, sabah mütləq məktəbə gələcək. Ürəyimi yeyib qurtarırdım.
Uşaq yorğanın altında qımışıb soruşdu:
Bəs sonra nə olurdu, ata?
Nə olacaq, dərs başlayandan beş dəqiqə sonra sinifin qapısı döyülürdü. Müəllim – Buyurun, gəlin, deyirdi, atam da – İcazə verirsinizmi oğlumun dərsində oturum?, – deyirdi. Müəllim də gülümsər halda üzümə baxıb sanki nəsə demək istəyirdi, sonra da üzünü atama tutub: – Bəli, əlbəttə olar! – əlini arxa səmtə tuşıayıb – keçin arxa partada əyləşin, – deyirdi.
Uşaq nəsə dedmək istədi, ata dedi:
Eh, ay oğul, siz belə gözəl şəraitdə oxumaq istəmirsiniz. Mənim ata-anam tez-tez dərsimdə oturardı. Müəllim də məni lövhəyə çağırıb dərsi soruşardı, sonra uşaqlara müraciət edərdi ki, şagird yoldaşınıza sual verin. Sinifdə hamı əlini qaldırıb deyirdi: – Müəllim, icazə verin, mən sual verim. Bəlkə də bunu acığa edirdilər ki, mən valideynlərimin yanında pərt olum. Ancaq müəllim bilirdi ki, kim necə sual verə bilər. Ona görə bir neçə nəfərə imkan yaradırdı ki, sual versinlər. Mənim cavabımı dinləyəndən sonra haqqımda olan təəssüratlarını valideynlərimlə bölüşürdü. Onlar da müəllimdən tələb edirdilər ki, uşağımız nə vaxt dərsinə hazırlıqsız gəlsə, cəzalandırın. Valideynlərimin müəllimə verdikləri bu haqq əslində, mənim məsuliyyət yüküm idi. Ona görə dərslərimi həmişə yaxşı oxuyurdum ki, müəllimlərdən cəza almayım.
Uşaq yatağında yanpörtü uzanıb dedi:
Ay ata, belə hallar sizin zamanınızda idi. İndi müəllim uşaqdan nə dərs soruşur, nə də ki, valideynlər bununla maraqlanırlar.
Bu, necə olur, ay oğul? Mən, məktəb açılandan neçə dəfə dərsində oturmuşam. Həmişə də müəlliminə demişəm, dərslərini oxumasa, yaxud artıq-əskik hərəkət etsə, mənə xəbər versin.
Ata, o müəllim dərs keçir ki, sənə də xəbər versin?
Necə? – Ata sifətinə ciddi görkəm qondurdu: – Sabah gələrəm məktəbə.
Uşaq indicə özünü yığışdırdı, qalxıb yerinin içində oturdu, acizanə şəkildə dedi:
Ata, xahiş edirəm, gəlmə.
Niyə, ay oğul?
Sonra uşaqlar, müəllimlər mənə pis baxacaq, deyəcəklər ki, sən satqınsan.
Ay bala, sən düz demirsən axı! Bir özün fikirləş, dərslərini oxumasan, savada-biliyə sahib olmasan sənin gələcəyin nə olacaq? İndi oxumasan, sabah çox gec olacaq. – Qabarlı əlləri ilə saçlarını qarışdırdı: – Belə çıxır ki, o müəllim həm sizi aldadır, həm də biz valideynləri? Mən bu gün sənin o müəllimini tənbeh edərəm, görüm nə üçün dərs keçmir…
Uşaq çətin vəziyyətə düşdüyünü görüb fikrinə düzəliş etdi:
Müəllim dərs keçir.
Dərs keçirsə, nə üçün belə kütsən?
Uşaq başını aşağı salıb öz-özünə mızıldandı.
Ata dedi:
Bir az ucadan danış, görüm nə deyirsən?
Uşaq dillənmədi.
Ata əsəbi halda soruşdu:
De, görüm bu gün hansı dərslərin var?
Uşaq yerindən durub çantasını açdı, gündəliyini götürüb vərəqlədi, mızıldana-mızıldana dedi:
Ədəbiyyat, ingilis dili, tarix, cəbr və idman dərslərim var.
De görüm, bu dərslərdən hansına hazırsan?
O, yenə dodaqaltı mızıldandı. Ata əsəbi halda dedi:
Bir az ucadan danış.
Uşaq heç bir dərsə hazır olmadığı üçün susdu. Ata bu dəfə bir az da əsəbi halda dedi:
İndi ki, dərs oxumursan, o zaman məktəbə nə üçün gedirsən?! – Gözlərini sağa-sola hərəkət etdirdi, başını bulaya-bulaya əlavə etdi: – Eh, mən də deyirəm oğlum oxuyub atasının-anasının başını uca edəcək. Sən demə, o, qoşulub avara uşaqlara, məktəbə də elə-belə, candərdi gedir. Uşaq nəsə demək istədi, deyə bilmədi, sadəcə, ayaq üstə qırışdı. Ata məyus halda dilləndi:
- Axı məktəb açılanda sən söz verdin ki, dərslərimi yaxşı oxuyub, qiymətlərimi düzəldəcəm. Bəs nə oldu? Atana belə vəd verirsən? – Az qaldı dodaqlarını gəmirsin: – Atasını aldadan oğuldan Vətən hansı sevgini görə bilər? Heç utanmırsan?
  Uşaq pərişan halda başını aşağı dikdi, sonra sanki qeyrətə gəldi, atasına bir daha söz verdi ki, bu gündən dərslərimi yaxşı oxuyub, qiymətlərimi düzəldəcəm.
  Ata da oğlunun dediklərini cib dəftərçəsinə qeyd edib dedi:
Bax, bura qeyd edirəm, – qeyd dəftərçəsinə işarə etdi, – bu gündən sonra dərslərindən yaxşı qiymətlər alıb bizi sevindirməlisən. Yoxsa sənə olan inamım, etibarım yox olacaq.
Uşaq gündəliyini çantasına qoydu, başı aşağı halda dedi:
Söz verirəm, ata. Dərslərimi yaxşı oxuyacam. Qoy Vətən mənə etibar etsin.
Onda get dərslərini hazırla.
Uşaq otaqların birinə çəkilib dərslərinə hazırlaşmağa başladı. Bir neçə saatdan sonra atasına yaxınlaşıb dedi:
Olar, dərslərimi sənin üçün danışım?
Ata heyrət etdi:
Nə üçün olmur, ay oğul. Buyur, danış, mən sənə qulaq asıram.
Uşaq dərslərini danışdı, atasının məmnun çöhrəsini görüb çantasını götürdü, məktəbə getmək istəyəndə ata dedi:
İndən belə məktəbə getməyin nə adı var, ay oğul? Direktor görsə, səni danlayacaq. Sonra da qəbahət mənim başımda çatlayacaq.
Uşaq dedi:
Narahat olma, ata, dərsə gecikdiyim üçüm mən əvvəlcə gedib direktordan, sonra da müəllimdən üzr istəyəcəyəm. Dərslərimə hazır olduğumu deyəcəyəm.
Ata kövrəldi. Gözlərinin uclarına dolan yaşları oğlu görməsin deyə üzünü yana çevirdi.
Uşaq yayından çıxan ox sürətilə məktəbə getdi. Ata da səbrsizliklə oğlunun dərsdən gəlməsini gözlədi. Məqsədi o idi ki, görsün oğlu dərsi necə danışıb, müəllimin suallarına necə cavab verib. Ümumiyyətlə, verdiyi vədə əməl edib, ya yox.
Xeyli vaxtdan sonra oğlu dərsdən qayıtdı. Ata onun üzündəki təbəssümdən hiss etdi ki, dərslərindən yaxşı qiymətlər alıb. Fərəh hissi ilə demək istədi ki, oğul, gündəliyini gətir baxım, görüm neçə almısan? Uşaq da sanki atasının nə deyəcəyini hiss edibmiş kimi, çantasını açıb gündəliyini çıxartdı, atasına uzadıb dedi:
Ata, bu dəfə dərslərimin hamısına yaxşı hazırlaşmışdım. Ədəbiyyat müəllimim bildirdi ki, dərsə çox yaxşı hazırlaşmısan, səndə irəliləyiş var.
Ata gözlərinə təbəssüm qondurdu:
Bax, bu başqa məsələ. Dərslərə yaxşı hazırlaşanda valideyn də, müəllim də sevinir. Oxumaq lazımdır, oğul. Səvami kitabımız “Quran”da da yazılıb: “Öyrənmək, öyrənmək, qəbr evinə qədər öyrənmək!”. Uşaq dedi:
- Ata, mən bu gündən sonra dərslərimi yaxşı oxuyacağam ki, Vətən mənə etibar etsin…
  Hüseyn İsaoğlu, yazıçı – publisist,
  AYB- min və AJB min üzvü