Etiket arxivi: Ehtiram Sevənli

www.USTAC.az

Ehtiram Sevənli,

Bir şərh yazın

ƏBƏDİ RUHUN PAYI
(Arzu Əyyarqızının “Ən müqəddəs pay kəlağay” kitabı haqqında düşüncələrim)

Arzu Əyyarqızı milli dəyərlərimizi sözlərlə yaşadan nadir səslərdəndir. O, ən adi əşyada belə müqəddəslik və ruh görməyi bacarır. Arzu xanımın qələmi həm incə, həm də dərin mənalıdır. O, milli ruhumuza sözlərlə qida verən, milli ruhda yaşadan nadir müəllifdir. Şairə xanım, hər cümlədə hiss və tarix toxuyan bir sənətkar olmaqla bərabər, həm də qələmi ilə sükutu danışdırır, ruhu oyadır.
Bəzi dəyərlər var ki, onları sözlə izah etmək çətindir. Onlar nə əşya, nə də sadəcə ənənədir. Onlar yaddaşdır, ruhdur, kökdür. KƏLAYAĞ da məhz belə bir dəyərdir. O, qadının başını örtən parça deyil, o qadının taleyini, ana dualarını, xalqın min illik mənəvi tarixini çiyinlərində daşıyan müqəddəs bir paydır.
Bəzən bir parça bir ömür qədər ağır olur. Kəlayağ da belıdir. O, ipəkdən deyil, ana nəfəsindən qadın səbrindən, min illərin sükutundan toxunub. Başlara örtülən kəlayağ əslində, qəlblərin üstünü örtür, dağılmasın deyə, sınmasın deyə.
Arzu Əyyarqızının “Ən müqəddəs pay kəlayağ” kitabı bir əşyanın deyil, bir mədəniyyətin taleyinin hekayəsidir. Kitab bir xalqın kövrək yaddaşının kitabıdır. Səhifələrdə danışan sözlər yox, danışmayan analardır. Burada hər kəlayağ bir taledir – sevincini içinə axıdan, kədərini susaraq daşıyan qadın taleyi. Hər ilməsində ana nəfəsi, hər rəngində qadın göz yaşı, hər naxışında millətin sükutla dediyi sözlər yaşayır.
Kəlayağ Azərbaycan qadınının həyat yolunu müşayət edən səssiz şahiddir. O, sevincdə başa bağlanıb, kədərdə göz yaşı silib, toyda ümid, yasda təmkin olub. Qız anasının sandığından kəlayağ götürəndə təkcə parça deyil, nəsildən-nəsilə ötürülən bir etibar olub. Bu mənada kəlayağ ana ilə qız arasında qurulan görünməz bir körpüdür; sözsüz, amma möhkəm.
Arzu xanım, bu kitaba belə bir ad qoymaqla kəlayağını milli kimliyin poetik simvoluna çevirir. Müəllifin dili elə toxunur ki, oxucu kəlayağının ipəyini deyil, ruhunu hiss edir. Bu yazılarda tarix quru fakt kimi deyil, qadın talelərinin içindən süzülən canlı həqiqət kimi danışır. Burada mədəniyyət muzey vitrini deyil, ev OCAĞIDIR – İSTİ, KÖVRƏK VƏ MÜQƏDDƏS.
Kitabın adı bizə xatırladır ki, milləti yaşadan təkcə torpaq deyil, dəyərlərə göstərilən ehtiramdır. Kəlayağ qorunduqca qadının hörməti, ananın haqqı, ailənin bərəkəti də qorunur. Ona görə də kəlayağ bu kitabda yalnız keçmişin xatirəsi yox, gələcəyin məsuliyyəti kimi təqdim olunur.
“Ən müqəddəs pay kəlayağ” kitabı oxucuya sadəcə oxumaq üçün deyil, düşünmək, hiss etmək, köklərə qayıtmaq üçün yazılıb. Bu kitabda müxtəlif mövzular, ayrı-ayrı şeir adları olsa da ,hər cümlə sükutla danışır, hər fikir insanı öz ana nənəsinin sandığına aparır. Və insan anlayır ki, bəzən bir xalqın bütün tarixi bir kəlayağ qədər incə, bir o qədər möhkəm ola bilər.
Kitabda adı çəkilən kəlağaya verilən dəyərin sözə çevrilmiş formasıdır. Bu sözləri oxunduqca kəlağay yenidən yaşayır – başlarda deyil, qəlblərdə.
Kəlayağı qadının susqun dilidir. O, qız vaxtı ümid olub, gəlin vaxtı səbr, ana vaxtı dua, qoca vaxtı xatirə. Toyda ağ olub sevincini gizlədib,vyasda qara olub dərd ucaldıb. Kəlayağ qadının ağrısını göstərməyən, amma hamısını bilən sirdaşdır.
Arzu Əyyarqızı kəlağayını sandıqdan çıxarıb tarix kitabına deyil, oxucunun qəlbinə qoyur. Elə buna görə də bu kitab oxunmur – hiss edilir.
Kitab bizə xatırladır ki, millət həm bayraqla, həm də ana başındakı kəlağayla yaşayar. O, düşməsə, xalq da düşməz. O, unudulsa, yaddaş susar. Kitab kəlağaya yazılmış söz deyil, kəlayağın öz duasıdır. Oxucu onu oxuyarkən səsini qaldırmir, çünki müqəddəs şeylər pıçıltı ilə danışılır.
Bu kitab bitmir – kəlayağ kimi, oxucunun yaddaşında başa dolanıb qalır. Bir gün sözlər unudular, amma bu kitabdan sonra kəlayağ heç vaxt adi parça olmayacaq. Kəlayağ başdan düşə bilər, amma bu kitabdan sonra yaddaşdan düşməz. Kitab oxunulur, kənara qoyulur, amma oxucunun iç alımində, ruhunda kəlayağ qalır. Sözlər bitir, amma müqəddəs pay daim qalır.
Kitabda müxtəlif mövzulu şeirlər qəlbin sükutunda danışır. Sözlər sadə, amma ruhda əbədi iz buraxır. Kitabdakı şeirlər milli ruhun və qadın talelərinin səssiz şahididir. Hər misrada tarix, hər sətirdə sevgi yaşayır.
Oxucu sükutu dinləyir, şeirlər isə eşqi yaşayır. Şeirlər kəlağay kimi incə, ruh oxşayan duyğular oxucunu zamanın içindən keçirir, keçmişi hiss etdirir, gələcəyə yol göstərir. Hər sətir bir dua, hər misra bir ömrün əksi kimi yazılıb. Kitabı oxuyarkən yalnız sözləri deyil, anaların səbrini qadınların taleyini və xalqın ruhunu hiss edir. Hər şeir bir yol göstərir; tarixə, yaddaşa, duyğulara. Burada hər söz milli ruhun bir əks-sədası, hər misra isə qadın taleyinin parlaq işığıdır.
Arzu Əyyarqızının bu kitabındakı hər şeir bir ömürdür – qısa, amma iz buraxan. Sevgi şeirləri ən ülvi duyğularla, böyük məharətlə sevgi dünyasına qonaraq sevən aşiqlərə sevginin sehrini, alovunu, ehtirasını ali sevgi misraları ilə qələmə alınmışdır.
Və nəhayət, kitab oxunularaə sona çatır. Amma müqəddəs payın hekayəsi ruhda əbədiləşərək…
14.12.2025

Ehtiram Sevənli,
“Qızıl Qələm” Medi Mükafatı və “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, yazıçı, şair-publisist
EHTİRAM SEVƏNLİNİN YAZILARI


YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Ehtiram Sevənli yazır

Bir şərh yazın

MİLLƏTİN YADDAŞINA ÇEVRİLMİŞ ÖMÜR
(Görkəmli Azərbaycan şairi Bəxtiyar Vahabzadənin 100 illik yubileyinə ithaf olunur)

Azərbaycan ədəbiyyatının nəhəng simalarından biri, xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə 20-ci əsr poeziyasının həm fəlsəfi dərinliyi, həm də milli ruhu ilə seçilən ən böyük söz ustadlarındandır.
Onun həyatı bir şair ömrü olmaqdan çox, xalqın taleyinin poeziyada əks olunmuş salnaməsidir.
2025-ci ildə şairin 100 illiyi yalnız bir yubiley ili deyil, bütöv bir əsrin ədəbi, mənəvi yaddaşına yenidən baxış imkanıdır.

HƏYATI – SÖZƏ HƏSR OLUNMUŞ ÖMÜR
Bəxtiyar Vahabzadə 1925-ci il avqustun 16-da Şəkidə dünyaya gəlmişdir. Uşaqlıq və gənclik illərindən kitab və poeziyaya bağlı olan Vahabzadə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakultəsində təhsil almış, sonradan uzun illər həmin universitetdə müəllim və professor kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Onun pedaqoji fəaliyyəti də yaradıcılığı qədər önəmlidir: bir çox ədəbiyyatşünas,şair və alim onun tələbəsi olub.
Şairin həyatı sovet dövrünün ziddiyyətləri, milli kimliyin sıxışdırıldığı illərin ağrıları ilə yoğrulmuşdu. Lakin o,bütün çətinliklərə baxmayaraq, Azərbaycançılıq ideyalarını poeziyada yaşatdı, milli ruhu qorudu, millətinə olan məhəbbətini heç vaxt gizlətmədi.

YARADICILIĞININ ƏSAS XƏTTİ – MİLLƏT, DİL, İNSAN
Bəxtiyar Vahabzadənin yaradıcılşğı çoxşaxəli olsa da, onun pieziyasında bir neçə əsas xətt xüsusilə seçilir:

  1. Milli azadlıq, vətənpərvərlik.
    B.Vahabzadə Azərbaycan milli poeziyasının ən milli şairlırindən biridir. Onun “Gülüstan” poeması sovet senzurasının sərt dövründə xalqın parçalanma faciəsini yüksək cəsarətlə gündəmə gətirdi. Bu əsər təkcə bədii nümunə deyil, həm də milli mübarizənin poeziya manifestidir.
    “Gülüstan” poeması bütöv bir xalqın ağrısını, qəlb sızıltısını ifadə edən o dövrün ən güclü əsəridir. 1961-ci ildə yazılan poema Azərbaycan poeziyasında bir dönüş nöqtəsidir. Poemada Arazın o tayında və bu tayında parçalanmış bir xalqın həsrəti, bölünmüş torpağın qəlb ağrısı ifadə edilir. O dövr üçün son dərəcə cəsarətli olan bu əsər, yalnız ədəbiyyat nümunəsi deyil, milli yaddaşın poetik böyük əsərlərindən ən birincisidir.
    Şairin “Ana dili”, “Azərbaycan”, “Millət” və digər bu yönümlü əsərləri milli özünüdərkin ən yüksək ifadəsidir.
  2. İnsan və zaman fəlsəfəsi;
    Vahabzadə poeziyasında insanın daxili dünyası, zaman qarşısındakı acizliyi, ömrün mənası və əbədiyyat axtarışı geniş yer tutur.
    “Vicdan”, “Düşüncələr”, “Ömür kitabı” ,”Yerlə göy arasında” kimi şeirlərində şairin dərin fəlsəfi baxışları görünür.
  3. Sevgi lirikasının incə duyğuları;
    Şair yalnız millət, vətən şairi deyil, həm də incə, zərif hisslərin ustasıdır. Onun sevgi şeirlərində dil sadə olsa da, duyğu qatları çox dərin və təsirlidir.
    “Gözlərim”, “Eşq odları”, “Sən gəlməz oldun”, “Daha sənsiz”, “Bir salama dəymədi” və daha yüzlərlə belə şeirləri bu xəttin klassik nümunələridir.
  4. Dil və ədəbiyyatın müqəddəsliyi;
    Bəxtiyar müəllim ana dilini sadəcə ifadə vasitəsi deyil, millətin ruhu adlandırırdı. O, dilin saflığı, milli sözün qorunması uğrunda ciddi mübarizə aparırdı. Şair müəllim idi, ziyalı idi, vicdanı sözə cevirən böyük şəxsiyyət idi. Bəxtiyar Vahabzadə həyatı boyu bu prinsipə sadiq qaldı: söz həqiqətin yanında dayanmalıdır. Bu səbəbdən onun pieziyası zaman keçdikcə köhnəlmir, əksinə, daha da dərinləşir və hər dövrün insanına özünü tapmağa kömək edir.

POEZİYA, DRAMATURGİYA VƏ NƏŞR
Vahabzadənin yaradlcılığı yalnız şeirlərlə məhdudlaşmır:

  • “İkinci səs”, “Fətəki xan”, “Özümüzü kəsən qılınc ” kimi pyeslər teatr səhnəsinin klassik nümunələrinə çevrilib.
  • Onun publisistik yazıları isə cəmiyyətin sisial-siyasi problemlərinə çevik münasibəti ilə seçilir.
  • Şair 70-dən çox kitabın müəllifidir və əsərləri dünyanın bir çox dilinə tərcümə edilib.

XALQ ŞAİRİNİN ŞƏXSİYYƏTİ
Bəxtiyar müəllimin böyüklüyü yalnız poeziyasında deyil, həm də xarakterindədir. O, son dərəcə məqsədli, prinsipial, millətinə bağlı, eyni zamanda sadə və səmimi bir insan idi. Çoxları onun evinə gedər, bir stəkan çay ilə, bir-iki söz ilə ruh tapardl.
Onun ən yadda qalan cəhəti – həqiqəti deməkdən çəkinməməsi idi. Bu xüsusiyyət həm şeirində, həm həyatında özünü göstərirdi.

AZƏRBAYCAN ƏDƏBİYYATINA VƏ TOPLUMUNA TƏSİRİ
Bəxtiyar Vahabzadə Azərbaycan poeziyaslnl yalnız zənginləşdirmədi, həm də:

  • milli şüurun oyanmasına təkan verdi;
  • gənc nəslə milli kimliyi aşıladı;
  • Azərbaycan dilinin saflığının qorunmasında böyük rol oynadı;
  • ədəbi fikri fəlsəfi və milli dərinlik baxımından yenilədi;
    Onun şeirləri məktəblərdə əzbər söylınilir, xalqın dilinə düşür, müxtəlif yaş qruplarına mənəvi dayaq olur.

100 İLLİYİN MƏNASI
Bu yubiley onu göstərir ki, B.Vahabzadə təkcə bir əsrin şairi deyil, həm də gələcək əsrlərin işığını yandıran söz ustadıdır.
Onun poeziyası zaman keçdikcə köhnəlmir, əksinə,daim yenidən oxunur, yenidən anlaşılır.
Bəxtiyar Vahabzadə Azərbaycan xalqının ruhunu sözə çevirmiş böyük şəxsiyyətdir və onun 100 illiyi milli yaddaşın təntənəsidir.
Böyük şairlər zaman üçün deyil,zaman böyük şairlər üçün yetişir.
Bəxtiyar müəllim Azərbaycan sözünün ən uca zirvələrindən birinə çevrilərək öz ömrünü xalqın yaddaşında əbədiləşdirdi. Onun poeziyası yaşadıqca, Azərbaycan ruhu yaşayacaq.
Bu gün, 100 il sonra, Bəxtiyar Vahabzadə yenə aramızdadır. Xalqın dilində misra kimi, mədəniyyətin yaddaşında zirvə kimi, Azərbaycanın ruhunda isə əbədi bir işıq kimi.
B.Vahabzadə – zamanın yox, zamanın dəyişə bilmədiyi böyük şair.

07.12.2025

Ehtiram Sevənli,
“Qızıl Qələm” Medi Mükafatı və “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, yazıçı, şair-publisist
EHTİRAM SEVƏNLİNİN YAZILARI


YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I