Faiq Balabəyli yazır

İlqar Fəhmi — yağış kimi şair
İlqar Fəhminin doğum günüdür. Onu illərdir tanıyıram. “Vahid” Poeziya Evində, rəhmətlik qəzəlxan şair Həkim Qəninin rəhbərlik etdiyi poeziya dərnəyində tanış olmuşduq. Bir qrup bakılı gənc idi: Sərraf, Mahir Cürət, İlqar və digərləri. Adlarını unutduqlarım da var, adlarını heç yaddaşıma köçürmədiklərim də…
İlqar Fəhmi isə elə ilk gündən fərqli idi. Həm şeirləri, həm oxunan şeirlərə münasibəti, həm də məclisdəki şairlərlə qurduğu ünsiyyətlə seçilirdi. Arada çay süfrəsi arxasında oturub söhbətləşəndə özünəməxsus təbəssümü, şirin Bakı ləhcəsi və danışdığı lətifələrlə yaddaşıma köçürdü.
Onu əsl şair, qəzəlxan kimi tanıdım və yaradıcılığına ehtiramla yanaşdım. Bu, mənim daxilimdə baş verirdi və heç də özünə sezdirmirdim. Heç vaxt fikir ayrılığımız olmayıb. Əksinə, ortaq məxrəcə gəldiyimiz məqamlar yetərincə idi.
Doğrusu, mən ondan Bakı şeir ənənəsini əxz edirdim. Bakı şairlərini, xüsusilə də Hacı Maili əzbərdən bilirdi, onlardan misallar gətirirdi. Mən isə bütün bu müşahidələri onun xəbəri olmadan aparırdım. Sanki bir şairi tanımaqla yanaşı, onun yaddaşındakı Bakı ədəbiyyatını da öyrənirdim.
Sevdiyim şairlərin sevdiyim şeirlərini tez-tez yadıma salıram. Baxır məqamına. Bəzən İlqarın da şeirlərini, qəzəllərini yaddaşımın kitablaşmış səhifələrindən “vərəqləyirəm”, öz-özümə pıçıldayıram:
İnsan deyiləm, indi bunu anlamışam mən,
Eşq adlı buluddan süzülən bir yağışam mən,
Şıltaq yağışam mən.
Eşqli, sevdalı olmaq, vurulmaq, cünun gününə düşmək, bəlkə də bir az şıltaqlıq kimi xarakterizə oluna bilər. Necə ki, İlqar bunu “Yağışam mən” şeirində deyir: “İnsan deyiləm, indi bunu anlamışam mən…”
Bu şeiri dəlicəsinə sevirəm. Necə ki, müasirlərimdən Vasif Süleymanın, Salam Sarvanın, Səlim Babullaoğlunun, Elçin Mirzəbəylinin, Əkbər Qoşalının, Aqşin Yeniseyin, Əlirza Həsrətin, Nadir Azayoğlunun, Mənsur Həsənzadənin, bir az irəli getsək Sabir Rüstəmxanlının, Ramiz Rövşənin, Vaqif Bayatlı Ödərin və digərlərinin bəyəndiyim, əzbərimdə olan şeirləri var, eynən onlar kimi.
Bu misraları dəfələrlə özüm-özümə təskinlik verəndə, ətrafımdakı çamur xislətli insanların münasibətini görəndə təkrarlamışam:
Yağdırsa da çirkabə məni qarə buludlar,
Qəlbimdəki şəffaflığımı saxlamışam mən…

Bu şeirin hər misrası mənim taleyimdən keçib gedir desəm, heç şübhə olmasın:
Yox ayrı yolum ki, ona dərdim danışam mən,
Dilsiz yağışam mən.
Bəzən isə doğrudan da:
İsbat eliyə bilməyirəm eşqimi heç cür…
Necə də uşaqlıq, yeniyetməlik, gənclik xəyallarımın ifadəsi öz əksini tapır bu misralarda:
Yağsam da yerə, göylərə qaytar məni, ya Rəbb,
Torpaqlara biryolluğa qoyma qarışam mən…

Bəlkə də şair olmaq bir az yağış olmaqdır. Buluddan ayrılıb yerə düşmək, amma öz şəffaflığını itirməməkdir. Çirkaba qarışmamaq, çamura çevrilməmək, nə qədər yağdırılsan da içindəki saflığı qorumaqdır. İlqar Fəhminin şeirindəki yağış mənə görə elə bunun ifadəsidir.
İndi İlqar Fəhminin 50 yaşı tamam olur.
Ədəbiyyatımızda, əlbəttə, öz dəsti-xətti olan, yüksək intellekt və fəhm sahibi dostumu doğum günü münasibətilə təbrik edirəm, Çox yaşasın, xoş yaşasın!
Yenə də haqqında bəhs etdiyim şeirə dönürəm:
“Fəhmi, mənim sənin yaradıcılığına olan sevgim heç vaxt tükənməyəcək”. Bunu bil. Sənə yaradıcılığında daha böyük uğurlar, daha neçə-neçə yaddaşda qalacaq şeirlər, qəzəllər arzulayıram.
Qoy sözün həmişə öz yolunu tapsın.
Qoy yağışın heç vaxt dayanmasın, şair!


Hörmətlə, Faiq Balabəyli,

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Həmkarlar İttifaqının sədri, “Müstəqil.az” saytının baş redaktoru, şair, publisist

Faiq Balabəylinin digər yazıları

CAHANGİR MƏMMƏDLİ – 85

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

QASIM BƏY HACIBABABƏYOV

ŞAMAXININ GÖRKƏMLİ ŞƏXSİYYƏTLƏRİ

QASIM BƏY HACIBABABƏYOV – BAKININ MEMARLIQ SİMASINI FORMALAŞDIRAN GÖRKƏMLİ ŞƏXSİYYƏT

XIX əsr Azərbaycan memarlığı və şəhərsalma tarixindən söz düşəndə adı xüsusi ehtiramla çəkilən sənətkarlardan biri Qasım bəy Hacıbababəyovdur.
Qasım bəy Hacıbababəyov 1812-ci ildə Şamaxı şəhərinin Sarıtorpaq məhəlləsində anadan olub. İlk təhsilini molla yanında aldıqdan sonra qəza məktəbində oxuyub. Memarlığa marağı təsadüfi deyildi. Atası Hacıbaba bəy və böyük qardaşı Səməd bəy də memar olublar. Beləliklə, memarlıq sənəti onun ailəsində formalaşmış ənənələrdən biri idi.
1848-ci ildən Qasım bəy Şamaxı quberniya memarının köməkçisi kimi fəaliyyət göstərib. 1856-cı ildən isə Şamaxı quberniyasının baş memarı olub. Onun peşəkar fəaliyyəti Azərbaycan şəhərlərinin, xüsusilə də Şamaxı və Bakının memarlıq və şəhərsalma tarixində mühüm iz buraxıb.
1859-cu il Şamaxı zəlzələsi şəhərin taleyində böyük dəyişiklik yaratdı. Zəlzələdən sonra şəhərin yenidən qurulması məsələsi gündəmə gəldi və Qasım bəy Hacıbababəyov bu prosesdə mühüm rol oynadı. Sonrakı illərdə onun fəaliyyəti Bakı ilə də sıx bağlı oldu. XIX əsrin ortalarında sürətlə böyüyən Bakının İçərişəhərdən kənarda inkişafında və yeni şəhər məkanlarının formalaşmasında Qasım bəyin xidmətləri böyük idi.

Qasım bəy Hacıbababəyov Bakının ilk peşəkar memarlarından və şəhərsalma fəaliyyətinin öncüllərindən biri hesab olunur. O, şəhərin relyefini və topoqrafik xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq yeni yaşayış ərazilərinin planlaşdırılmasına, küçə və meydanların formalaşdırılmasına xüsusi diqqət yetirib. Onun fəaliyyəti nəticəsində Bakının qala divarlarından kənarda inkişaf edən hissəsinin memarlıq siması tədricən dəyişməyə başlayıb.
Qasım bəyin adı xüsusilə Parapet bağının — indiki Fəvvarələr meydanı ərazisinin formalaşması ilə bağlıdır. Bu məkanın planlaşdırılması və abadlaşdırılması XIX əsr Bakısının şəhərsalma tarixində mühüm mərhələ sayılır. Meydanın ətrafında tikilən binalar və küçələrin quruluşu sonrakı illərdə şəhərin mərkəzi hissəsinin simasının formalaşmasına ciddi təsir göstərdi.
Onun yaradıcılıq irsi kifayət qədər zəngindir. Qasım bəy Hacıbababəyovun adı Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin yerləşdiyi tarixi bina, keçmiş karvansara kimi tanınan tikili, sonralar “Araz” kinoteatrı kimi fəaliyyət göstərmiş kompleks, Sahil ərazisindəki tikililər, yeni parklar onun adı ilə bağlıdır.

Xüsusi qeyd edilməli məqamlardan biri də 1858-ci ildə Şamaxıda inşa edilmiş ilk teatr binasıdır. Mənbələrdə bu binanın memarı kimi Qasım bəy Hacıbababəyov göstərilir. Bu fakt onun yalnız yaşayış və inzibati tikililərin deyil, həm də ictimai-mədəni məkanların yaradılmasında iştirak etdiyini göstərir.

Qasım bəy Hacıbababəyovun yaradıcılığında Şərq memarlıq ənənələri ilə dövrün yeni şəhərsalma prinsiplərinin bir araya gəldiyi müşahidə olunur. Onun əsərlərində funksionallıq, şəhər mühitinə uyğunluq və memarlıq kompozisiyası bir-birini tamamlayırdı.

1868-ci ildən etibarən onun fəaliyyətində yenidən Şamaxı mühüm yer tutdu və 1874-cü ilədək Şamaxının memarı kimi çalışdı. Beləliklə, ömrünün böyük hissəsini memarlığa, şəhərsalma işinə və şəhər mühitinin formalaşdırılmasına həsr edən Qasım bəy Hacıbababəyov 1874-cü ildə vəfat edib.

Bu gün Bakının tarixi mərkəzində addımlayarkən qarşımıza çıxan bir sıra məkan və tikililər XIX əsrdə şəhərin memarlıq simasını yaradan sənətkarın Qasım bəy Hacıbababəyovun adını xatırladır.

Məlumatı hazırladı: Rəfail Tağızadə (Şamaxı),

Dağlıq Şirvan Regional Mədəniyyət İdarəsi

DAHA ÇOX ŞEİR BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I