Heydər Əliyev adına Hərbi İnstitutun kursantlarının Milli Kitabxanaya ekskursiyası təşkil olunub Gənc nəslin mütaliəyə, kitaba və kitabxanalara olan marağının artırılması məqsədilə dekabrın 16-da Heydər Əliyev adına Hərbi İnstitutun aviasiya bölüyünün II kurs tələbələrinin Milli Kitabxanaya ekskursiyası təşkil olunub. Kursantlar kitabxanaya qeydiyyat qaydaları ilə tanışlıqdan sonra Dahi Öndər Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətindən bəhs edən sənədlərin nümayiş olunduğu “Heydər Əliyev” guşəsini ziyarət edib. Daha sonra gənclərə Milli Kitabxananın yaranma tarixi, fəaliyyəti, iş rejimi, kitab fondu, xidmət sahələri haqqında ətraflı məlumat verilib. Onlara əyani şəkildə kataloqda kitab axtarışı və sifarişi prosesi izah edilib. Elektron resurslardan və lokal şəbəkədən istifadənin təşkili bölməsində kursantlar elektron resurslar və onlardan istifadə qaydaları ilə tanış olub. Kitabxananın Sərgi zalı, Tələbə gənclər zalı, Nadir kitablar və kitabxana muzeyi ilə tanışlıq zamanı kursantlara burada mühafizə olunan kitablar, qədim və nadir kitablar, miniatür kitab kolleksiyası, eksponatlar haqqında məlumat verilib və onları maraqlandıran suallar cavablandırılıb. Not nəşrləri və səsyazmaları şöbəsində qorunan səsyazmaları, not əsərləri və digər musiqi ədəbiyyatı gənclərin marağına səbəb olub.
Kursantlara rəhbərlik edən Heydər Əliyev adına Hərbi İnstitutun muzey müdiri Məzahir Tahirov təşkilatçılığa görə Milli Kitabxananın rəhbərliyinə dərin minnətdarlığını bildirib. Sonda xatirə şəkli çəkilib.
Narsistlər və Qadınlar: Görünməyən Psixoloji Zorakılığın Anatomiyası
Narsist şəxsiyyət tipi psixologiyada uzun illərdir araşdırılan, lakin cəmiyyətdə hələ də tam tanınmayan ən təhlükəli davranış modellərindən biridir. Çünki narsist zorakılığı səs-küylü deyil, qansızdır, amma dərin və dağıdıcıdır. Onun izi bədəndə yox, ruhdadır.Elmi baxımdan narsizm empati çatışmazlığı, həddindən artıq özünümərkəzçilik, təsdiqə patoloji ehtiyac və başqalarını alət kimi görmə ilə xarakterizə olunur. Narsist insan üçün münasibət emosional bağ deyil idarəetmə mexanizmidir.
Niyə ən çox qadınlar?
Narsistlərin əsas hədəfi çox zaman qadınlar olur. Xüsusilə:
empatik,
mərhəmətli,
anlayışlı,
bağışlamağa meyilli,“mən düzəldərəm” düşüncəsi ilə böyüdülmüş qadınlar.Cəmiyyət qadınlara susmağı, dözməyi, qorumağı, “ailəni saxlamağı” öyrədir. Narsist isə bu sosial kodlardan ustalıqla istifadə edir. O, qadının mərhəmətini zəiflik kimi oxuyur, sədaqətini idarə alətinə çevirir. Mərhəmət yanlış əllərdə silaha çevrilir.
Narsist Münasibətin Psixoloji Mexanizmi
Narsist münasibət üç mərhələdən ibarətdir:
İdealizasiya Əvvəlcə qadını yüksəldir: “sən fərqlisən”, “səni heç kim anlamayıb”, “sən mənim yarımsan”. Bu mərhələdə qadın ilk dəfə dərin dəyərli hiss edir.
Dəyərsizləşdirmə Sonra tədricən tənqid, susqunluq, müqayisə başlayır. Qadın özünü itirir, səhvi özündə axtarır.
Atılma və ya asılı saxlanma Ya tam tərk edilir, ya da emosional olaraq asılı vəziyyətdə saxlanılır. Bu proses qadında:özünə inamsızlıq,təşviş pozuntuları,depressiya,post-travmatik stres əlamətləri yaradır.Bu artıq psixoloji zorakılıqdır. Görünməyən, amma dağıdan.
Cəmiyyət Niyə Narsisti Görmür?
Çünki narsist:ictimai yerlərdə nümunəvidir,ağıllı danışır,özünü “qurban” kimi təqdim edir,qadını emosional, problemli kimi göstərir.Qadın danışanda ona deyilir: “Şişirdirsən”, “Həddən artıq həssassan”, “O elə adam deyil”. Beləcə qadın ikinci dəfə susdurulur bu dəfə cəmiyyət tərəfindən. Bir qadını ən çox yaralayan şey yaşadığı deyil, ona inanılmamasıdır. Narsist Dəyişirmi?
Elmi araşdırmalar göstərir ki, narsist şəxsiyyət tipi dərin və davamlıdır. Narsist:üzr istəmir,məsuliyyət almır,empati qurmağı bacarmır.O dəyişmək istəmir, çünki problem olduğunu qəbul etmir.Qadın üçün Çıxış Yolu Narsistdən xilas olmaq sevgi ilə deyil, şüurla mümkündür: sərhəd qoymaq, özünü günahlandırmamaq, “mən xilas edərəm” düşüncəsindən çıxmaq, psixoloji dəstək almaq. Unutmayaq: Sevgi insanı kiçiltmirsə, böyüdür. Əgər səni özündən azaldırsa, o sevgi deyil.Qadın susduqca narsist güclənir. Qadın danışdıqca sağalma başlayır. Bu yazı ittiham deyil oyandırmaqdır. Çünki narsistlərdən qorunmağın ilk yolu onları tanımaqdır.Və hər qadın bilməlidir: Səni incitdiyin yerdə qalmaq sədaqət deyil, özünə xəyanətdir.
16 dekabr məşhur ingilis yazıçı Somerset Moemin anım günüdür
Demişdim, Somerset Moemlə 30 illik bir yoldaşlığım var. Yazıçının iki gözəl əsərini dilimizə tərcümə etmişəm – “Ay və qara qəpik” (”The moon and sixpence”), bir də “İnsan ehtiraslarının yükü” (“Of Human Bondage”) romanlarını. Ikinci roman 20-ci əsr ingilis dilli ədəbiyyatın 100 ən yaxşı əsəri arasında 66-cı yerdə durur və Moemin şah əsəri hesab edilir.
Yazıçının tam adı belədir – Uilyam Somerset Moem. Qəribədir ki, o, Parisdə anadan olub, Parisdə vəfat edib. O uzun bir ömür yaşayıb – 92 il. Daha bir fakt – yazıçının şah əsəri dilimizə 100 ildən sonra tərcümə olunub… (?)
Bildiyim qədər, Somerset Moemi Azərbaycan dilinə mərhum dostumuz Zeydulla Ağayev (xatirəsinə sayğılar), dostumuz Kamran Nəzirli, son vaxtlarda isə Aygün Əziz tərcümə edib, daha kimsə varmı, bilməm… .
Bu gün Azərbaycan elminin, səhiyyəsinin və milli pediatriya məktəbinin banisi, akademik Adilə Əvəz qızı Namazovanın vəfatından beş il ötür. O, təkcə görkəmli alim deyil, minlərlə uşağın həyatına şəfa, ailələrə ümid bəxş etmiş böyük ürək sahibi, elmi humanizmlə birləşdirən nadir şəxsiyyət idi.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının ilk qadın akademiki olan Adilə xanım ömrünü uşaq sağlamlığının qorunmasına, pediatriya elminin inkişafına və yüksək mənəvi dəyərlərə xidmətə həsr etdi. Onun yaratdığı elmi məktəb, yetişdirdiyi alim və həkim nəsli bu gün də ölkəmizin sağlam gələcəyinə xidmət edir.
Ulu Öndər Heydər Əliyev akademik Adilə Namazovanı Azərbaycanda elmi pediatriy’ anın banisi kimi yüksək qiymətləndirir, onun fikir və təşəbbüslərinə xüsusi önəm verirdi. Məhz bu diqqət və dövlət qayğısı sayəsində uşaq səhiyyəsi və pediatriya elmi ölkəmizdə yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Adilə xanım hər zaman xatırlayırdı ki, kadr hazırlığı və elmin inkişafı istiqamətində apardığı gərgin fəaliyyətində akademik Zərifə Əliyevanın mənəvi dəstəyi və etimadı onun üçün böyük dayaq olub.
Adilə Namazova üçün həkimlik sadəcə peşə deyil, vicdan, məsuliyyət və insan sevgisi idi. O, elmi biliklə mərhəməti, vətəndaş mövqeyi ilə dövlət təfəkkürünü bir ömür boyu vəhdətdə yaşatdı. Bu səbəbdən onun həyatı zamanla bitən bir ömür deyil — nəsildən-nəslə ötürülən dəyərlər və əxlaq məktəbidir.
Bu gün onun işıqlı xatirəsini dərin ehtiramla anır, ideyalarının, prinsiplərinin və zəngin elmi irsinin daim yaşayacağına inanırıq. Akademik Adilə Namazovanın adı Azərbaycan pediatriyasının tarixində zəka, vicdan və şəfqət rəmzi kimi əbədi qalacaq.
Bağacıqlar Otaq böyük və rütbəli idi, divarların bütün küncləri kiflənmiş, tünd yaşıl rəngli göbələklər suvağın sarımtıl rəngini xırda-xırda tutmuşdu, uzaqda səmanın ənginliklərində doğan günəşin buludlar arasından boylanan zəif şüaları pəncərədən bir küncə düşürdü. Binanın ətrafındakı qamışlıqdan gələn üfunətli hava otağın havasını ağırlaşdırırdı, buna görə otağın nəmi artır, yenicə pöhrələnən günəşin istiliyi qüvvəsiz qalırdı. Mərkəzi istilik sistemi kəsildiyindən bütün bina sakinləri kimi mən də elektrik peçinə möhtac olmuşdum. Bu peç ən soyuq yerdə — çarpayımın yanında qoyulmuşdu, lakin divar soyuqluq və islaqlıq saçdığından o soba da çarəsiz qalırdı. Hərdən çarpayımda fırlanıb ağzı aşağı düşəndə əlim divara dəyən kimi islanırdı, onda əlimi yorğanıma silib tez qurulayırdım. Mən yuxudan ayılanda artıq saat 12-nin yarısı idi, günortaya az qalırdı, dəqiqləşdirmək üçün gözlərimi qıyıb divarda tıq-tıq salan saata bir də baxdım: doğru görmüşəm. Tərləmişdim, anamın səhər tezdən işə gedərkən alnımın üstünə saldığı qalın dəsmalı qaldırıb sifətimi boyun-boğazımı sildim. Anam səhər işə gedərkən mənə demişdi ki, stuldan asdığı paltarlarla əynimi dəyişim, mən yuxulu-yuxulu başımı tərpədərək onu eşitdiyimi təsdiqləmişdim. İndi durub tərli tuman-köynəyimi dəyişməliyəm. Amma nədənsə qanım it qanına dömmüşdü, bu sətəlcəmə görə deyildi, pulsuzluğuma görə heç deyildi. Mən gecəyarısı sayaqladığım vaxt bir yuxu gördüyümü xatırladım, görürdüm ki, qrosmeyster Kasparovla şahmat oynayıram, o, məni yarışda məğlub edir, sonra mənə bic-bic dodaqaltı gülümsəyirdi, çox əsəbləşmişdim, yuxudan qışqıraraq ayılanda anamı başımı ovxaladığını, qaynar su uzatdığını gördüm. Doğrudur, gecə bunu sayıqlama kimi qəbul etdim, amma indi oyananda məndə kiməsə, nəyəsə qarşı ikrah yaratdığını hiss edirəm. Şahmatı hələ bir həftə bundan qabaq bir qız öyrətmişdi, o qızdan yaman xoşum gəlirdi, indi elə hiss edirəm ki, o, məni öyrədibsə, mən heç kimə məğlub ola bilmərəm. Mən bunları düşünə-düşünə cəld əynimi dəyişməyə başladım, tərim soyumamış mütləq maykamı çıxarmalı, tərimi silməli, yenisini geyməli idim, çünki mən uşaqlıqdan artıq belə öyrəncəli idim. Bu vaxtı pərdəyə yapışan bağacıq gözümə sataşdı, dəftərlə böcəyi vurub saldım, ayağımla da əzdim. Bundan sonra otaqda onun kəskin qoxusu yayıldı, peşiman oldum, gərək ayağımla əzməyəydim. Bu vaxtı yenə biri gözümə dəydi, onu vurub yerə saldım, ancaq bu dəfə əzmədim, ayağımla vurub otağın digər başına doğru dığırlatdım. Böcək ağzı yuxarı, qanadları üstə durdu. Onu əzmək istəyirdim, amma o ayaqlarını hərəkət etdirərək yerindən qalxmaq, uçmaq istəyirdi. Bir anlıq məni qəribə bir maraq bürüdü, çay-çörək yeməyə getməli olduğum halda nədənsə durub vuraraq gicəlləndirdiyim böcəyə tamaşa etmək istədim; mən onun döşəmədə qanadları üstdə cabaladığını, xırda, nazik və qəhvə rəngli ayaqlarını seyr edirdim. Ağımtıl qarnının üstündə rəqs edən ayaqları mənə əsgərlərin marşını xatırladırdı. Mən ona rəhm elədim, əzmədim, belə ki əgər çevrilib uçmağa çalışsa, cəld öldürəcəkdim, bu şərti özümə sanki qanun kimi qoydum. O bağacığı elə vurmuşdum ki, otaqdakı kiçik dekor masasının altına, daha doğrusu küncünə düşmüşdü. İndi artıq bu cücü çabalaya-çabalaya, qarnı yuxarı, ayaqlarını mümkün qədər tərsinə yerə vuraraq harasa doğru getməyə çalışırdı. Mən gedib əl-üzümü yudum, çay-çörəyimi yedim, hələ üstəlik zoğal mürəbbəsini qaynar çayıma qatıb içdim, sonra qəşəngcə gəyirdim də… İndi baxıram ki, o bağacıq artıq xeyli məsafə qət edib, çarpayımın yanına çatıb; əyilib diqqətlə baxdım, həqiqətən, o bayaqkı kimi qarnı yuxarı tərs addımlayır, amma mən ona imkan verməzdim ki, uçub yorğan-döşəyimə qonsun, orda yenidən qış yuxusuna getsin, ona görə qəzetlə sürüyüb həmənki yerinə qaytardım. Hər ehtimala qarşı yorğanımı, mələfəmi silkib çarpayını səliqə-sahmana saldım, bu zaman döşəməyə nəsə düşərək tıq deyə zəif səs çıxardı — bu, doğrudan, başqa bir bağacıq idi. Mən öz-özümə düşündüm: Kim bilir, bəlkə, bu öz qardaşını axtarır, ən yaxşısı onu da dostunun yanına sərim. Əslində, mənim ürəyim sıxılırdı, kiməsə, nəyəsə qarşı naməlum hisslər keçirirdim, sanki qisas alırdım, bu hisslərə nə ad qoyacağımı da bilmirdim. Hərdən canım sıxılanda pərdəni çəkib yamyaşıl ağacların budaqları arasından boylanan Kür çayının mənzərəsinə baxırdım. Bu dəfə pərdəni çəkəndə yamyaşıl ağaclar görmürdüm, yarpaqları tökülüb keçəl qalan həmin ağacları və bir də təzə gəlinin üzü kimi duvaq altında qalan Kürü deyil, artıq qayınata yanına çıxa bilən gəlini — Kür çayını gördüm. Mən elə hiss elədim ki, günəş lap qərbdə doğub, onun zəif şəfəqləri üzümə candərdi vururdu. Eyvana çıxıb təmiz hava alandan sonra yenidən bağacıqların yanına baş çəkdim. Yeni gətirdiyim bağacıq zəif hərəkət edirdi, mən bayaqdan kəlləmayallaq yeriyən bağacığın yanına əyilib gözümü düz onun ayaqlarına, bığlarına zillədim: o yorulmamışdı. Karandaşı götürüb onun qarnına yaxınlaşdırdım, karandaşı qaldırdım, o da karandaşla bərabər qalxırdı. Artıq o, ayaqları üstündə durur, ağır-ağır ləngər vura-vura yeriməyə başlayırdı. Mən onun dostunu qaldırmadım, heç özü də qalxmağa cəhd göstərmirdi, ancaq arabir tərpənir, hələ ölmədiyini nümayiş etdirirdi. Mən hiss edirdim ki, o mənə dua oxuyur, alqış edir, o biri isə hələ yalvarır, mənim xeyirxahlığımı gözləyir, ona görə şəstlə onlara baxırdım. Anidən ağlıma yenicə ayağa qaldırdığım bağacığı tərsinə çevirmək vurdu. Ona rəhm elədim, ağlımdan keçən cinayətləri həyata keçirmədim, o bu dəfə ayaqları üstündə normal yeriyirdi, mən onun istiqamətini dəyişib sonradan gətirdiyim həmcinsi tərəfə çevirdim, o ləngər vura-vura, səyillənərək dostunun yanına gedirdi. Mən onun belə gedərək öz dostunun əlindən tutub qaldırmağını, bir yerdə məndən yaxa qurtarmaqlarını gözləyirdim, ona görə səbrlə onu izləməyə başladım. Heyhat, o dostuna əl uzatmadı, heç onu dikəltmək fikrinə də düşmədi. Mən anidən onu əzdim, pis kəskin keşniş qoxusu otağa yayıldı, püfləyib burnumu tutdum; onu əzərkən xırçıltı səsi çıxdı. Bu səs mənə çox-çox tanış idi, bir dəfə yıxılıb əlimi biləkdən çıxaranda bu xırçıltını eşitmişdim, sanki onun da biləyi çıxdı; onda mən ağırını hiss eləməmişdim, neçə saat sonra yavaş-yavaş ağırmağa başladı, həmin vaxt yəqin elədim ki, mənim əlim çıxıb. Bu dəfə də belə güman elədim, o ağrını hiss eləməyəcək, bir azdan dostuna deyəcək ki, mənim qanadlarım qırıldı. Təzə gətirdiyim bağacıq indi çabalamağa başladı, sürətlə ayaqlarını tərpədir, döşəmənin üzərində var-gəl edirdi. Nəhayət, uzun zəhmətdən sonra ayaqları üstünə qalxdı, elə qalxar-qalxmaz döşəmədə zarıyan dostuna tərəf yaxınlaşdı. Mən yenə qəribə əminliklə hiss edirdim ki, onlar mənə bütün gücləri ilə yalvarır, məndən imdad gözləyirlər; hələ bu canlı bağacıqdan dostuna rəhmət, özünə isə uzun ömür arzuladığını eşitdim. Canlı bağacıq yeriyir, canını ölümdən qurtarmaq istəyir, lakin hər dəfə istiqamətini dəyişib dostundan aralanmağa çalışanda mən onu canını tapşıran böcəyə doğru çəkirdim. Budur, artıq mənim canlı böcəyim ölən böcəyin ətrafında dövrə vururdu. Mən pərdəni silkələyib yeni bir böcəyi döşəməyə saldım, bu da qış yuxusundan kal durub ləngər vurmağa başladı; onu ayaq barmağımın ucu ilə sürüyə-sürüyə köhnə dostlarının yanına gətirdim. Artıq o da dostu kimi dövrə vururdu. Sonra bir neçə yeni bağacıq gətirib yanlarına qoydum. Onlar yavaş-yavaş, mənə dua edə-edə fırlanır, öz dostlarını ziyarət edirlər. Daxilimdən bir səs çıxıb onlara mənə tabe olmalarını əmr edirdi, mən artıq o səslərə qulaq asır, ziyarətçi bağacıqlara eşitdirirdim. Onlar daha mənim sözümdən çıxmamalı idilər. Onların yallı ayininindən sonra ölən bağacıq ayaqlarını çox yavaş tərpədir, həm dostlarını, həm də məni ölümsüzlüyə inandırırdı. Başımı qaldıranda gördüm ki, daha saat üçdür, yeni bir şey də gördüm: atamın ən yaraşıqlı düşdüyü şəkli. Və bu yaraşıqlı şəkil qəbir daşına ömürlük həkk edilmişdir. Bayaq saata baxanda bunu heç görməmişdim, indi otağımda yeni-yeni xatirələr kəşf edirəm. Bir də onu kəşf etdim ki, 23 yaşıma gəlmişəm, böyük oğlan olmuşam; güzgü də mənim fikrimi təsdiqlədi. Aclıq mədəmdə binamızın yanındakı axmazdan gələn qurbağa qurultusunu qoparırdı. Atam həmişə deyirdi ki, ac ayı oynamır. Mən isə acanda ayıdan betər oluram lap. Mətbəxə keçib şorbanı qızdırdım, ondan iki boşqab içib dopumu doldurdum, çay da içmək istədim. Bu vaxtı qapımız döyüldü; qonşumuz məndən bir stəkan duru yağ verməyi xahiş edirdi, onu istədiyi şeylə təmin etdim. Məni yuxu aparırdı, mətbəx pişiyi kimi divanda əsnəməkdən ölürdüm. Mən maraqlı bir yuxu görürdüm. Az öncə öldürdüyüm bağacıq dağın dibində dəfn edilib, üstünə də nəhəng sərdabə düzəldiblər; indi ora yüzlərlə bağacıq ziyarətə gəlir. Mən orda özümü də gördüm; gördüm ki, başımda şlyapa, əlimdə nazik nar çubuğu, əynimdə qoyun dərisindən palto var. Mənə gətirilən qurbanlar xoşuma gəlməyəndə nar çubuğu ilə bağacıqları döyürdüm, məsum bağacıqlar da mənə yalvarırdılar ki, gələn dəfə daha böyük taxıl dənəsi gətirəcəklər. Mən onlara əmr etdim: bu dəfə mənə yalnız qoz-fındıq ləpəsi gətirməlidirlər, əgər gətirməsələr, onları sürüdən qovacaqdım. Belə də dedim. Onlar özləri də, mən də bilirdik ki, onların qida mənbəyi kəndlilərin taxıl sahəsi, qoz-fındıq bağları idi, lakin mən belə şey yemirdim, bunu mənə hörmət əlaməti olaraq gətirmişdilər. Sərdabənin yanında nəhəng buğda, fındıq, düyü və s. ləpələri qalaqlanmışdı. Onların arasında dişlənmiş buğda gördüm, tez əmr etdim ki, dişlək buğdanın sahibini tapsınlar. Nəhayət, həmin bağacıq tapıldı. O mənə dedi ki, yalnız yeyilmiş buğda gətirə bilib, indi də mənim mərhəmətimə sığınır. Mən buna qane olmaram, yenə əmr etdim: bu bağacıq qanadları qırılaraq sürüdən qovulmalıdır. Bütün bağacıqları kötəklədim, yalnız bir bağacıqdan savayı, o da gələn kimi mənim ayaqlarımı fındıq yağı ilə masaj etmiş, qanadları ilə silmişdi. -Bu nə yuxudur,— deyib ayıldım. Qan-tər içində üzürdüm, divanda nə təhər yatıb qalmışdımsa, elə də oyandım. Boynum çox pis ağrıyırdı, ürəyim şiddətlə döyünür, əllərim əsir, bədənim titrədirdi. Hiss elədim ki, təzyiqim çox düşüb, tünd şokoladlı qaynar çay içmək istədim, ancaq nə şokalad tapdım, nə də qaynar çay. Çaydanın altını çoxdan söndürmüşdüm. Dərman atdım, sonra bütün evi gəzib öz otağıma keçdim. Bu dəfə gördüm ki, döşəmədəki bağacıqların bir neçəsi dekor masasının üstünə qonublar. Onların hamısını öldürüb salfet ilə götürdüm. Yadıma bağacıqlar haqqında oxuduqlarım düşdü ki, onların buraxdıqları maye üzə, gözə dəyəndə qaşınma salır. Gözümə yenə bağacıqlar dəyirdi. Mən bağacıqlarımdan doymamışdım, otaqdakı bağacıları eyni yerə düzdüm, elə ordaca birini bayaqkı kimi öldürüb, digərlərini də yallı getməyə vadar elədim. İşin tərsliyindən indi onları ölünün başına fırlanmaq əvəzinə yumalayan görürdüm, hətta bu dəfə hiss elədim ki, onlar öz sürü başçılarını qaçırmağa çalışırlar, qulağıma hərdən mənə dedikləri söyüş də çatırdı. Onlar cığal məxluqa oxşayırdı, ona görə hamısını kibritlə yandırdım. Yaxşı ki qapımız açıq idi, qonşumuz Nərminə müəllimə məni soyuq döşəmədən qaldırıb öz isti evinə gətirdi. O gələndə məni otağın ortasında huşsuz görmüşdü. Mən indi özümü yaxşı hiss eləyirdim, hələ elektrik sobasının istiliyi də məni lap xumarlandırırdı. Mən qalxıb getmək istəyəndə: -Uzan, — deyə dilləndi, sonra nəvazişlə gülümsədi, — Böcəklər yazıqdır, bala, onlar təzə Allah istəmirlər. Mən məsələnin nə yerdə olduğunu anladım, yəqin ki məni görübmüş. Susdum və bir az da utandım, sonra qaynar kofedən ləzzətlə içib axşamacan anamı gözlədim.
Müəllif: Şamil HƏSƏN AYB Mingəçevir bölməsinin mətbuat katibi
USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Ҳар замонда бор экан тулки билан бўрилар, Сизни ҳурмат қиларди бой камбағал, чўрилар. Сиз виқорли мағрур аёл ва шунчалар мулойим, Сўзларингиз қилич каби ўткирдир Моҳларойим.
Увайсийнинг изларидан қалам тутган аёлсиз, Тахт деб сизга туҳмат қилди қай виждонсиз ҳаёсиз. Душманларнинг қозисидир фақат ёлғиз Худойим, Сизга тирик девор бўлган халқингиз Моҳларойим.
15.12.2025-ci il tarixində AYB Mingəçevir bölməsinin yazıçılarının yaradıcılıq görüşü keçirildi. Şairlərdən Bəhman Gülövşəli, Məmməd Mərzili, Ağabala Salahlı, Bəxtiyar Qarabağlı, Mahir Musa, Eldəniz Cəfəroğlu, Əhməd Əfsun, Minarə İsgəndər müxtəlif mövzularda qələmə aldıqları şeirlərini oxudu. Gənc yazıçılardan Nicat Hunalp, Elçin Məhərrəm, Şamil Həsən öz yeni əsərlərini oxudular. Şair Elşən Əzim həm öz şeirlərini səsləndirdi, həm də gənclər tərəfindən oxunan əsərlərə öz münasibətini bildirib təqdir etdi. Daha sonra Elşən Əzim bölmə sədri İsmayıl İmanzadənin 80 illik yubileyi münasibətilə bağlı AYB sərdi Anar Rzayevin və Milli Məclisin deputatı, İctimai Birliklər və Dini Qurumlar komitəsinin sədri Fazil Mustafanın təbrik məktublarını bütün yazıçılara oxudu.
Yekdilliklə qərara alındı ki, ustad yazıçının qələminə hörmət əlaməti olaraq, onun yubiley mərasimi keçirilsin. Bununla bağlı bölmə sədrinin razılığı alındıqdan sonra tədbirin təşkilatçıları müəyyənləşdirildi.
Müəllif: Şamil HƏSƏN AYB Mingəçevir bölməsinin mətbuat katibi
Yubileylərlə bağlı yazı yazmaq dəbdədir. Bəzən 50, 60, 70 yaşı tamam olacaq bir adam siyahı tutaraq yoldaşlara özü haqqında kitab çap etdirəcəyini söyləyərək dost-tanışdan xahiş edir ki, onlar da öz ürək sözlərini yazsınlar. Hətta iş o yerə çatır ki, yaxşı tanımadığın, yaxud gözündə heç də ideal olmayan bir insan barəsində də məcburən nə isə yazmalı olursan! Fəqət ha yazdın a! Deyilən söz ürəkdən gəlməlidir. Söz sədəqə deyil ki, çıxarıb verəsən. O, insan deyilən sözə layiq olmalıdır.
Həzrəti Məhəmməd peyğəmbərin belə bir hədisi var: “Ən yaxşı sədəqə ürəkdən deyilən sözdür”.
Eşidəndə ki, pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor İntiqam Hilal oğlu Cəbrayılovun anadan olmasının 65 illiyi tamam olur, yadıma peyğəmbərimizin həmin qiymətli kəlamı düşdü. İntiqam müəllim haqqında ürəkdən söz deməyə dəyər!
İntiqam Cəbrayılovla tanışlığım ötən əsrin səksən doqquzuncu ilinə təsadüf edir. O zamanlar bizim institut Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutu adlanırdı. Aspiranturaya qəbul imtahanları başa çatmışdı. Hündür boylu bir gənc mənə yaxınlaşaraq özünü təqdim etdi. Neftçalalı olduğunu, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində tarix-hüquq-ictimaiyyat ixtisası üzrə ali təhsil aldığını, Neftçala rayonunun Xolqaraqaşlı kənd orta məktəbində tarix müəllimi işlədiyini və aspiranturanın əyani şöbəsinə qəbul olduğunu bildirdikdən sonra utana-utana məndən xəbər aldı: “Akif müəllim, mənim elmi rəhbərim olarsınızmı?”
Onun gözlərinə baxdım, duruşuna, danışığına diqqət yetirdim və razı qaldım. Məlum oldu ki, İntiqam müəllim universiteti də fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Aspiranturaya qəbul imtahanlarında da yaxşı qiymətlər alıb, bir şəxsiyyət kimi də müsbət fikir yaradır. Odur ki, tərəddüd etmədən əlini sıxıb:
-Niyə olmuram ki?! – dedim. -Elmi rəhbər olaram.
Onda İntiqam müəllimin 29 yaşı vardı. Çox sevindi. Razılığını bildirdi. Onun dissertasiya mövzusunu “Tarixi abidələr şagirdlərdə milli mənlik şüuru formalaşdırmağın vasitəsi kimi” müəyyənləşdirdik və o, elmi fəaliyyətə başladı. 1994-cü ildə dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək, pedaqoji elmlər namizədi (hazırda pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru) alimlik dərəcəsi aldı.
Zənnimdə yanılmamışdım. İntiqam Cəbrayılov yaxşı tarix müəllimi və eyni zamanda səriştəli tədqiqatçı idi. İnstitutda çalışa-çalışa ali təhsil müəssisələrində ümumi tarixdən, Azərbaycan tarixindən mühazirələr oxuyur, seminar məşğələləri keçirirdi. O zamanlar mən institutda şöbə müdiri işləməklə yanaşı Bakı Ali Pedaqoji Qızlar Seminariyasında (hazırda Bakı Qızlar Universiteti) elmi işlər üzrə prorektor idim. Mənim zəmanətimlə rektor, professor Ağarəhim Rəhimov İntiqam Cəbrayılovu müəllim kimi işə götürdü. Hazırda o, Təhsil İnstitutunda çalışmaqla yanaşı həmin universitetdə tarix kafedrasının müdiridir.
2001-2008-ci illərdə İntiqam müəllim mənim müdir olduğum Ali və orta ixtisas təhsilinin nəzəri problemləri şöbəsində aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışmağa başladı. Eyni zamanda elmlər doktoru proqramı üzrə şöbənin doktorantı oldu. 2007-ci ildə “Pedaqoji təmayüllü ali məktəblərdə Azərbaycan tarixi tədrisinin nəzəri və praktik problemləri” mövzusunda (təlim və tərbiyənin nəzəriyyəsi və metodikası (tarixin tədrisi metodikası) ixtisası üzrə) dissertasiya işini müdafiə edərək pedaqogika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi aldı.
Həmin vaxt mən institutun elmi katibi və həm də institutda fəaliyyət göstərən dissertasiya şurasının da elmi katibi idim.
İllərə nə var ki?! Quş qanadlıdır. Sezilmədən ötüb keçir, xoş xatirələr qoyub gedir. İllər bax beləcə günləri, həftələri, ayları qovub apardı. Gənclik illərimizi də əlimizdən aldı. Bu il mən 75, İntiqam müəllim də 65 yaşına çatdı.
Mən təxminən 40 nəfərə qədər elmlər doktoru və fəlsəfə doktoru yetişdirmişəm. Mənim elmi məsləhətçiliyim və elmi rəhbərliyimlə onlar müdafiə edib ad-san qazanıblar. Bu qırx nəfərin içərisində pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor İntiqam Cəbrayılov öz dəsti-xətti, çalışqanlığı, elmi-pedaqoji fəaliyyəti ilə seçilir. Özü də bir neçə fəlsəfə doktoru və bir nəfər elmlər doktoru yetişdirmişdir.
İntiqam Cəbrayılov Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunda Təhsilin nəzəriyyəsi və tarixi şöbəsinin müdiridir. Şöbənin əməkdaşlarının elmi-tədqiqat yaradıcılığı yalnız institut üçün deyil, eyni zamanda, bütün təhsil sahəsindən ötrü dəyərlidir.
İntiqam Cəbyarılovun araşdırmaları aktuallığı ilə seçilir. Diqqət yetirək: milli mənlik şüurunun formalaşdırılması, tarixin tədrisində islam dəyərlərindən istifadə, Azərbaycanın yeni və ən yeni dövr tarixinin tədqiqi və tədrisi məsələləri, ali məktəblərdə Azərbaycan tarixi təliminin müasir problemləri, tarixin tədrisində diyarşünaslıq materiallarından istifadə, Azərbaycan tarixi fənni üzrə təhsil standartlarının hazırlanması, tarix ixtisası üzrə müəllim kadrların hazırlığı məsələləri, Azərbaycan tarixinin tədrisində izah və mühakimə metodlarının rolu, Azərbaycan tarixinin tədrisi keyfiyyətini yüksəltməyin şərtləri, Heydər Əliyev irsində Azərbaycan tarixinin tədqiqi və tədrisi məsələləri, tarix dərsliyinin müasir məzmun problemləri, Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin tədrisi problemləri, seminar dərslərinin təşkili, tarixi təfəkkürün metodoloji xüsusiyyətləri, tarix fənninin təlim strategiyaları, Azərbaycan tarixşünaslığı və vətən tarixinin tədrisi məsələləri, şəxsiyyətyönlü təhsil və şəxsiyyətin formalaşdırılması, əlavə təhsilin təşkilinin müasir problemləri, təhsilimizin inkişafında Heydər Əliyev mərhələsi və s.
İntiqam Cəbrayılov öz fəaliyyətini elmi-tədqiqatlar aparmaqla, doktorant və dissertantlara elmi rəhbərlik etməklə, rəsmi opponent olmaqla və eyni zamanda ali məktəblərdə tarix fənnindən mühazirə oxumaqla məhdudlaşdırmır. Fəal ictimai iş aparır, müxtəlif elmi qurumların, təşkilatların işində yaxından iştirak edir.
O, respublikada pedaqoji və psixoloji tədqiqatları əlaqələndirən Pedaqogika və Psixologiya Problemləri üzrə Elmi Şuranın sədri vəzifəsini daşımış (2014-2019-cu illərdə); bir müddət ARTPİ-nin nəzdində fəaliyyət göstərən dissertasiya şurasının elmi katibi, sonrakı illərdə dissertasiya şurasının nəzdindəki elmi seminarın elmi katibi, eyni zamanda Təhsil Nazirliyinin elmi-metodik şurasının pedaqogika və psixologiya bölməsinin elmi katibi, 2000-ci ildə “Azərbaycan məktəbi” jurnalının məsul katibi; bütün bunlarla yanaşı, BDU-nun və ADPU-nun nəzdində müxtəlif vaxtlarda yaradılmış birdəfəlik dissertasiya şuralarının üzvü olmuşdur.
İntiqam müəllim həm də ümumtəhsil məktəbləri üçün tarix və həyat bilgisi fənn kurikulumlarının hazırlanmasında komissiya üzvü kimi də iştirak etmiş, Azərbaycan tarixi və ümumi tarix fənləri standartlarını hazırlayarkən milli məsləhətçi və işçi qrupunun sədri olmuşdur.
Hazırda o, ümumi təhsilin milli standartlarını hazırlayan işçi qrupunun üzvüdür. Tarix fənni üzrə respublika fənn olimpiadasında komissiya üzvü, “İlin müəllimi” müsabiqəsində ekspert olmuşdur.
Bundan başqa, şagirdlər arasında ümummilli lider Heydər Əliyevə həsr olunmuş “Ən yaxşı təqdimat” respublika müsabiqəsində münsiflər heyətinin üzvü; respublika təhsil işçilərinin sentyabr konfranslarında Təhsil Nazirliyinin nümayəndəsi kimi iştirak edir. Bir neçə il tələbələrin respublika konfransında tarix bölməsi üzrə ekspert komissiyasının; üzvü) olmuşdur.
İ.H. Cəbrayılov respublikanın Əməkdar müəllimidir. “Qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanı təltif olunmuşdur. Turan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, akademikdir.
İntiqam müəllimin zəngin elmi yaradıcılığı vardır. 3 dərs vəsaitinin, 10 monoqrafiya və kitabın, 8 metodik vəsaitin, 48 fənn proqramının, 8 metodik tövsiyənin və 119 elmi məqalənin, 80-a yaxın konfrans materialının və topluda məqalənin müəllifidir.
“Pedaqoji təmayüllü ali məktəblərdə Azərbaycan tarixi tədrisinin nəzəri və praktik problemləri”, “Azərbaycan tarixinin tədrisi metodikası”, “Şəxsiyyətyönlü təhsil və vətəndaş cəmiyyəti”, “Müasir təhsil: axtarışlar və perspektivlər”, “Təhsilin modernləşdirilməsinin elmi-nəzəri problemləri” (həmmüəlliflərlə), “Müasir təhsilə innovativ yanaşmalar” (həmmüəlliflərlə), “Müstəqillik dövründə Azərbaycan təhsili: nəzəri və praktik aspektlər” (həmmüəlliflərlə), “ Təhsilin təşkilinə müasir pedaqoji yanaşmalar” monoqrafiyalarını; “Azərbaycan tarixi: Ali məktəblər üçün mühazirə mətnləri”, “Azərbaycan tarixi: Abituriyentlər üçün dərs vəsaiti” (T.M. Məmmədovla), “Əqli mülkiyyət mədəniyyətinin nəzəri və pedaqoji əsasları: magistrantlar üçün (K.V. Mikayılova ilə) dərs vəsaitlərini nümunə göstərmək mümkündür.
Beləcə pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor İntiqam Hilal oğlu Cəbrayılovun həyatının və elmi-pedaqoji fəaliyyətinin bəzi məqamlarını diqqət mərkəzinə gətirdik.
Bildirirəm ki, elm sahəsində yetirməm olan İntiqam müəllimlə fəxr edirəm. O, mənim ümidlərimi doğrultmuş, pedaqoji elmin zirvəsinə qalxmağa müvəffəq olmuşdur. İntiqam müəllim təcrübəli ali məktəb müəllimi, istedadlı metodist və pedaqoq, səriştəli tədqiqatçıdır!
Bir Allah şahiddir ki, yuxarıda bütün dediklərim ürəkdən gələn sözlərdir, həqiqətdir!
Mən pedaqogika elmləri doktoru, professor olduğum kimi İntiqam müəllim də pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor, Əməkdar müəllimdir.
Mən öz yetirməmlə fəxr edirəm!
Mən yetirməm professor, Turan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, akademik İntiqam Hilal oğlu Cəbrayılovun 65 illik yubileyini salamlayır və üzümü ona tutaraq deyirəm: 65 yaşın mübarək, İntiqam müəllim!!!
Akif Abbasov,
pedaqogika elmləri doktoru, professor, Əməkdar müəllim
Etibar Həsənzadə ‘Zəfərlərə Doğru’ kitabını Paşa Qəlbinura hədiyyə etdi
E.Həsəzadə Zəfərlərə Doğru kitabını oftalmoloq, şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Ümumittifaq komsomol mükafatı laureatı, Tibb Elmləri doktoru, professor, Amerika Oftalmologiya Akademiyasının həqiqi üzvü, Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının fəxri doktoru, Dünya Türk Cümhuriyyətləri Oftalmoloji Birliyinin, Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin həmsədri Paşa Qəlbinura hədiyyə etdi. Paşa müəllimin Etibar Həsənzadəyə xoş sözləri: ‘Mən Etibar Həsənzadənin Yeni bir ədəbi uğurunu – ‘Zəfərlərə Doğru’ kitabını böyük məmnuniyyətlə oxudum. Onun əvvəlki kitablarına da mən rəy vermişdim, birinə ön söz yazmışdım. Bu illər ərzində onun yaradıcılıq anlamında boy artımını izlədikcə çox xoş hisslər keçirdim. Onun mərhum dayısı, şərq müdriki, çox böyük din alimi Əli Əkbər Həsənzadənin ruhu şad olsun. O, böyük bir istedadlı nəslin, istedadlı şəcərəsindən biridir. Etibar bəyə uğurlar arzulayıram. Arzu edirəm ki,onun yaradıcılıq imkanları daha da genişlənsin. O, özü zəhməti sevən, zəhmətə qatlasmagi sevən qeyrətli bir oğuldur. Bu qeyrət yolunda, yaradıcılıq yolunda ona bir daha uğurlar arzu edirəm.
