Bu gün gözəl insan, sadiq dost, hər sözündən, kəlməsindən Qarabağ, Ağdam, yurd həsrəti boylanan vətənpərvər şair Elnur Qərarinin ad günüdür!!! Bu gözəl gün münasibəti ilə şairi təbrik edir, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik!!! Uğurlarınız bol olsun!!!
Özünəməxsus sənət yolu keçmiş Hüseyn Cavid əsərlərində daim həyati problemləri, insan talelərini, milli və bəşəri məsələləri əks etdirmişdir. O, əsərlərində xalqa və vətənə olan sədaqət hisslərini ifadə etmişdir. Cavid ziddiyyətli bir zamanda daha çox Şərq tarixinə müraciət etmiş və yeni milli obrazlar yaratmışdır.
Maarifpərvər ziyalı hər zaman yaradıcılığında milli, tarixi, pedaqoji və siyasi dəyərləri sistemli şəkildə əks etdirmişdir. Mütəfəkkirin həyat və yaradıcılığının hələ sağlığından öyrənilməsinə baxmayaraq, onun məfkurəsi, ictimai-siyasi və pedaqoji ideyaları günümüz üçün aktuallığını itirməmişdir. Onun yaradıcılığının milli müstəqillik kontekstində daim araşdırılmasına və yeni-yeni tədqiqat əsərlərinin yazılmasına ehtiyac yaranmışdır. Bu baxımdan Naxçıvan Dövlət Universitetinin doktorantı Oğuzhan Uzarın türk dilində yazdığı “Hüseyn Cavidin türkçülük, turançılıq və siyasi-hüquqi baxışları” adlı monoqrafiyası da çox aktualdır.
Oğuzhan Uzar “Hüseyn Cavidin türkçülük, turançılıq və siyasi-hüquqi baxışları” adlı monoqrafiyasında mündəricat üzrə nəzərdə tutulmuş türkçülük, turançılıq, siyasət və hüquq anlayışlarını, onların mahiyyətini, məzmununu və prinsiplərini metodiki baxımdan düzgün təhlil etmişdir.
Elmi redaktoru hüquq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Qəhrəman Behbudov, rəyçiləri isə fəlsəfə üzrə elmlər doktoru, professor Qərib Allahverdiyev və fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Abbas Əhmədov olan monoqrafiya Naxçıvan şəhərində “Əcəmi” nəşriyyatında çap olunmuşdur.
Giriş, iki fəsil, nəticə və ədəbiyyat siyahısından ibarət olan 97 səhifəlik monoqrafiya elmi-pedaqoji baxımından düzgün işlənmişdir.
Monoqrafiyanın “Hüseyn Cavidin siyasi-hüquqi ideyalarının formalaşması” adlı I fəslində XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində siyasi-hüquqi ideologiyanın istiqamətlərinin xarekteristikası öyrənilmiş, Hüseyn Cavidin siyasi-hüquqi görüşlərinin formalaşmasına təsir göstərən mühüm faktorlar araşdırılmış və Hüseyn Cavidin siyasi-hüquqi görüşlərinin formalaşmasına təsir göstərən mütəfəkkirlərin fikirləri tədqiqə cəlb olunmuşdur.
Monoqrafiyanın II fəsli “Hüseyn Cavidin siyasi idealı, dövlət və dövlətin formaları haqqında ideyaların təkamülü” adlanır. Bu fəsildə isə Hüseyn Cavidin siyasi-hüquqi baxışlarının formalaşmasının ilkin dövrü tədqiq edilmiş, Hüseyn Cavidin siyasi-hüquqi baxışlarının formalaşmasının ideya mənbələri araşdırılmış Hüseyn Cavidin siyasi-hüquqi ideyalarının inkişaf istiqamətləri tədqiq olunmuş, Hüseyn Cavid və yaradıcılığına siyasi-hüquqi qiymətin verilməsində ümummilli lider Heydər Əliyevin rolu öyrənilmişdir.
Monoqrafiyanın “Nəticə” hissəsində tədqiqata yekun vurulmuş, məqsəd və vəzifələrin yerinə yetirilməsi haqqında ümumiləşdirici məlumatlar verilmiş və tədqiqatın əsas yekunları müddəalar şəklində sadalanmışdır.
“İstifadə edilmiş ədəbiyyat” hissəsində isə monoqrafiyanın yazılmasında istifadə olunmuş mənbələr göstərilmişdir. Müəllifin problemlə bağlı elmi ədəbiyyatla, və dövrü mətbuat kolleksiyaları ilə tanışlığı da xüsusi qeyd olunmalıdır.
Oğuzhan Uzar “Hüseyn Cavidin türkçülük, turançılıq və siyasi-hüquqi baxışları” adlı monoqrafiyasında bəhs etdiyi məsələni diqqətlə öyrənmiş və təhlil etmişdir. Müəllifin problemə baxışı, yanaşması, tədqiqi tam sistemli və yenidir.
Uşaq ədəbiyyatı biliciləri:Sağdan, ədəbiyyatşünas-tənqidçi Füzuli Əsgərli, yazıçı-jurnalist, tədqiqatçı Ayətxan Ziyad (İsgəndərov), uşaq yazıçısı, ədəbiyyatşünas, professor Zahid Xəlil.
Əvvəlcə sözün hərfi mənasını deyim, çərçivə fars sözü olub, “çəhar çübe”, yəni dörd ağac deməkdir. Dilimizdə bu sözlə bağlı çoxlu sayda ifadələr işlənir, çərçivəli, çərçivəyə salmaq, çərçivəyə sığmamaq, çərçivədən çıxmaq və s. Çərçivənin məişət mənası da var ki, bu gün mən ondan danışmayacam, sterotiplər, ondan qaçış barədə düşünəcəyik.
Bir vaxt fantastik nəhəng hesab etdiyimiz dünya indi “ovcumuzun içindədi”. Dünyanın o başında baş verənlər uzağı bir neçə saata, dəqiqəyə bizə gəlib çatır, məlumat almaq üçün uzman internet şəbəkəsi var, real səyahət etmək imkanın yoxdursa virtual dolana bilərsən dünyanı. Xalqlar, din və inanclar, adət və ənənələr və s öyrənmək də su içimi. Amma bu dediklərim nəinki bir ölkədə, hətta ölkəiçi fərqli qaydalarda tənzimlənir. Amma bir məsələ var ki, bu və ya başqa formada demək olar hər yerdə nəzərə alınır, bu da ÇƏRÇİVƏdir!
İndi dünyanı dolanan “koronavirus” bəlası yoluxmanın qarşısını almaq, insanların həyatını qorumaq üçün bir çox ölkələri həm daxili, həm də ölkələrarası çərçivələr yaratmağa məcbur etdi. Sərhədlər bağlandı, gediş-gəliş kəsildi, insanlara küçəyə çıxarkən maska taxıb əlcək geyinmək, sosial məsafə saxlamaq məcburi sayıldı, hətta müyyən müddət evdən çıxmamaq qadağası, tibbi-gigiyenik qaydalara ciddi əməl edilməsi belə qanunla müəyyənləşdi. Düzdür bu müvəqqətidir, keçicidir, amma Çərçivədir, məcburi qəlibdir deyə ruhun etirazına səbəb olur. Axı bir çox şeylərin qədrini insan onu itirəndə anlayır…
Azərbaycanda çərçivə deyəndə ağıla ilk gələn cəmiyyət arasında ədəb-ərkən qaydaları, müxtəlif olar-olmazlar, hətta qadağalar olur. Yəni insan istər istəməz özü üçün bir çərçivə yonmağa, bütövlükdə münasibət qaydalarını tənzimləməyə məcburdu. Deməli çərçivə həm də insanın daim can atdığı azadlığın da nisbi olmasını göstərir bir növ.. Yadıma lap aşağı siniflərdə müəllimin uşaqlara verdiyi bir tapşırıq düşdü, uşaqlar heç kəsin olmadığı bir məkan tapıb orda bu tapşırığı etməliydi. Sabahı gün nəticələr soruşulanda tək bircə məktəbli utana-utana tapşırığı yerinə yetirmədiyini bildirmiş, buna səbəb kimi isə hər yerdə Tanrının onu gördüyünü göstərmişdi!..
Deməli əlahəzrət azadlıq heç özü də azad deyilmiş, azad buraxanda anarxiya yaradırmış, problemlərə yol açırmış…
İnsan təbiət mənzərəsinə elə təbiətin içindən baxırsa bir, pəncərədən baxırsa başqa səhnə görəcək., bu ikincisi çərçivədi. Rəssamın kətan üzərinə köçürdüyü bütöv yox, yarımdı, yəni çərçivədə gördüyüdü. Sözünü, deyəcəklərini həmişə ölçüb biçənlər çərçivədə olanlardır, əlbəttə yaxşı mənada! Olduğu kimi görünmək, ya da göründüyü kimi olmaq da çərçivədən çıxmaq deyil. Amma sındırılası, məhv ediləsi o qədər çərçivələr var ki!
Amma çərçivə də var çərçivə.. Əgər çərçivə həm də nizam-intizamdısa, münasibətlərdə əndazə gözləməkdisə, kimisə incitməkdən, həsəddən, paxıllıqdan, pislik etməkdən çəkinməkdisə, bunun nəyi pisdi ki… Xəstə adama təyin edilən pəhriz də, ürəyi xəstə olana fiziki hərəkətin məhdudlaşdırılması da çərçivədi, amma bezdirici, yorucu… Necə ki, mənim film qəhrəmanım da bir gün bezərək ona təyin edilmiş çərçivələri qırıb tökdü, xəstə ürəyilə başqa cür rəftar etməyə qərar verdi, bütün “olmaz”ları “olar”a çevirmək üçün son addımı atdı…
…İnsan yaranışdan azadlığa, dincliyə təşnədi, açıq səmada uçan, istədiyi yerdə yuva quran quşlara, çiçəkdən çiçəyə qonan arılara, zəhmətkeş qarışqalara həsəd aparıb həmişə. Amma o quşların da, arıların da, qarışqaların da, elə yüzlərlə, minlərlə digər yaradılmışların da əminəm ki, həyatı hansısa bir ilahi çərçivəyə sığır…
Dünyaya gəlişimizlə gedişimiz arasındakı məsafə bircə andır ki, bunu söz adamları bir sözlük, rəssamlar bir fırçalıq, riyazıyyatçılar bir rəqəmlik, bəstəkarlar isə bircə notluq məsafə adlandırırlar. Olum və ölüm fəlsəfəsi bəlli olandan ta bu günə kimi düşündürür insanı. Yaşının, düşüncəsinin bir həddinə çatanda insan da hələ dünyaya gəlməzdən öncə ilahi qəlibə, çərçiyəyə salındığını və bundan kənara çıxa bilməyəcəyini anlayır…
Bundan əlavə hər insanın öz çərçivələri də var ki, bunu digərlərinə qarşı istifadə edir. M.Fizuliyə görə hər kəsdə bir ölçü var və bu ölçüyə görə yanlış və doğru tərəflər ortaya çıxar.
Ruhən azad olan insan çərçivələrə də çığmır, bir yol tapıb onları qırmağa, sındırıb atmağa çalışır…
Son həmişə hüznlüdür, acıdır, hər kəs sonu bilir, amma onun gəlməyini istəmir. Son bitməkdir, tükənməkdir, əgər bu ömrə aidsə daha ağrılıdır demək!..
Ona görə də əvvəlcə öz içimizdə qurduğumuz sərhədləri açmalı, gedəcəyimiz yolu məchul bir sonsuzluğadək çəkib uzatmağı bacarmalıyıq. O zaman bizim üçün süni yaradılan çərçivələrdən çıxmaq çətin olmayacaq…
Hə, bir də var şəkil çərçivəsi, siz çalışın çərçivə olmayın, nə özünüzə, nə də başqalarına, çərçivədən genişliyə açılan bütöv şəkil olun…
Qadınlar, qadınlar.. Hər qadının öz fərdi dünyası var. Hər qadın bir aləm, bir xəzinədir. Maraqlı, sirrlərlə dolu qadın dünyasına səyahət edib onu dərk etmək istəyənlərin sayı çox, həmin dünyanı sonadək dərk edənlərin sayı azdır. Qadın dünyası son səhifəsinə qədər oxunmayan bir kitab kimidir. Hər qadının öz həyat hekayəsi, öz həyat dastanı var. Qadının xöşbəxtliyi də bədbəxtliyi də çox vaxt əks cinsin ona münasibətindən asılı olur desəm yəqin ki, yanılmaram. Dünyaya sevib-sevilmək üçün gələn qadının sevgisi də bəzən özü kimi layiqincə dəyərləndirilmir. 25 yaşım təzə tamam olmuşdu. Ailəli idim, bir oğlum da var idi. Deyilənə görə xarici görünüşüm pis deyildi. Etiraf edim ki, buna o qədər də əhəmiyyət vermirdim, çünki içimdə həmişə özümə inam və arxayınçılıq hissi var idi. Təzə qəbul olunduğum iş yeri ilə tanışlığım yaxşı yadımdadır. İş otağıma daxil olub iki qadınla tanış oldum. Onlar məni qarşılayıb bir yerdə,y əni bir otaqda işləyəcəyimizi xəbər verdilər. Qadınlardan biri nisbətən yaşlı, digəri elə mənimlə yaşıd olardı. Düzünü deyim ki, onların baxışlarında və davranışlarında o qədər də səmimiyyət hiss etmədim. Lakin o gün buna o qədər də əhəmmiyyət vermədim. Mənə ayrılan yerə yaxınlaşıb təzəcə çantamı oturacağın üstünə qoymuşdum ki, otağın qapısı açıldı və içəri təxminən 40- 45 yaşlı hündür boylu, ilk baxışdan çox cazibədar bir qadın daxil oldu. Qadının iri qara gözləri, qara uzun saçları və ağappaq dərisi ona xüsusi gözəllik verirdi. Otaqdakı qadınlar ayağa qalxmaq istədikdə, içəri girən qadın əliylə işarə edib: – Əyləşin, işinizdə olun,- dedi və mənə tərəf addımladı. – Hə… Təzə işçi sənsən? – Bəli,- dedim. Qadın iri sürməli gözləriylə məni başdan ayağa süzdükdən sonra bayaqdan mənə çox gözəl görünən gözlərini elə qıydı ki, sanki üzünə kimsə turşu çilədi. – Tanışam tərcümeyi-halınla. Mən sənin,- qadın otağa göz gəzdirib- sizin bölmənin rəisiyəm. Adım Süsəndir, – dedi. O, bu sözləri elə dedi ki, sanki Nefertiti Misir taxtının kraliçası olduğunu xalqa bəyan edirdi. – Çox yaxşı,- dedim. Bu mənim Süsən xanımla ilk görüşüm idi. Cəsarətlə deyə bilərəm ki, işimdə çox məsuliyyətliyəm. Mənə həmişə verilən bütün tapşırıqları vaxtından əvvəl həll edib təhvil verirdim. Lakin Süsən xanım nə işimi, nə də məni bəyənmirdi ki, bəyənmirdi. İş o yerə çatırdı ki, hərdən əsəblərimi cilovlaya bilməyib ağlayırdım, lakin başıma gələnləri heç kimlə bölüşmürdüm. Hətta evdə yoldaşıma da heç nə demirdim. Sadəcə baş verənlərin səbəbini anlamağa çalışırdım. Mənimlə bir otaqda oturan qadınlar da sanki Süsən xanımın mənə münasibətindən xüsusi həzz alırdılar. Rəisimin mənə ara-sıra dediyi atmacaların mənasını dərhal anlamır, saatlarla nə demək istədiyini düşünməli olurdum. Tədricən başqa həmkarlarımla da tanış oldum. Çox savadlı və maraqlı insanlarla çalışdığımı hiss etdikcə işimi daha çox sevirdim. Hərdən mənə elə gəlirdi ki, kişi həmkarlarımın mənə münasibəti daha səmimidir. Sonralar bunun həqiqətən də belə olduğunu dəqiq bildim. Mən də onlara dərin hörmətlə yanaşır, bilmədiklərimi onlardan öyrənməyə çalışırdım. Günlərin birində Süsən xanım məni otağına çağırıb əvvəl işimi yoxlayıb adəti üzrə tənqid etdi sonra: – Ərin qısqancdı? – deyə qəribə sual verdi. – Məncə o qədər yox, – deyə mən sualın məqsədini anlamadan cavab verdim. – Deməli, sevmir səni, – deyə, Süsən gülümsədi. Mən cavab verməməyi üstün tutub susdum. – Kişilər laqeyd oldusa, demək ya başqa yerdə adamı var, ya da… – Ya da? – deyə mən dözməyib soruşdum. – Ya da sən qadın kimi onu daha maraqlandırmırsan. Süsənin bu anlaşılmaz və heç mənə və ailəmə dəxli olmayan söhbəti məni o qədər əsəbləşdirdi ki, mən bu dəfə ağlamaq əvəzinə güldüm və: – Sizi nə maraqlandırır, Süsən xanım? – deyə qadının gözləmədiyi sualı verdim. O, bir qədər özünü itirsə də, adəti üzrə gözlərini qıyıb mənə baxdı və: – Rəis səndən soruşsa ki, ərin qısqancdır, deyərsən ki, qısqancdır, – dedi. Şəxsi həyatımın rəisə nə dəxli olduğunu soruşmaq istəyirdim ki, xanım əlindəki qələmi stola vura-vura: – Sənin üçün deyirəm. Rəisimiz bir az… necə deyim, qadınlarla çox maraqlanır. Ona görə bilsə ki, ərin qısqancdır səninlə işi olmaz, – dedi. Rəisimiz yaşlı adam idi. İşlədiyim müddətdə onun qadınlara qarşı qeyri-adi münasibətini hiss etməmişdim. Hər halda, Süsən xanımın dedikləri məni bir qədər düşündürdü. Otağıma qayıdanda qadınlar halımın dəyişdiyini hiss edib güldülər və onlardan biri: – Nə olub? Baş rəisin otağından çıxmısan? – deyə soruşdu və onlar yenə güldülər. Bundan sonra rəisin həqiqətən qadın düşgünü olduğuna şübhəm qalmadı. “Yoxsa niyə belə desinlər ki?” – deyə düşündüm. Çalışdığım sahə çox maraqlı olsa da Süsən xanımın münasibəti məni çox narahat edirdi və mən başqa bir yerə keçmək üçün fürsət axtarırdım. İşə yoldaşımla gedib gəlirdim. O, maşınla məni hər səhər gətirir, axşam da evə aparırdı. Səhər tezdən həmişəki kimi maşınımız idarənin qarşısında dayandı. Mən maşından düşüb qapını bağlamaq istəyirdim ki, Süsən xanım əliylə qapını tutub üzümə gülümsəyərək salamlaşdı və: – Bizi tanış etmək istəmirsən? – deyə başını maşının içinə soxdu. – Bəli, buyurun, tanış olun. Yoldaşımdır,- dedim. Qadın gözlərini qıyıb mənə sonra yoldaşıma baxdı və: – Mən sizin yerinizə olsaydım belə gözəl qadını işə buraxmazdım. İndi iş yerlərində nələr baş verdiyini özünüz də bilirsiiniz yəqin, – deyə qadının zarafat etdiyini güman etdim. Yoldaşım sadəcə gülümsəyib: – Arxayın olmasam, buraxmaram. Kişilərdən çox qadınlardan qorunmaq lazımdır indi, – dedi. Yoldaşımın bu cavabı çox ürəyimdən oldu, çünki indi məhz bu cavabı almalıydı Süsən xanım. Rəisimin gülər üzü dərhal dəyişdi. O, üzündə süni təbəssüm yaratsa da, gözlərindəki nifrət hissini gizlədə bilmədi. Yoldaşım sağollaşıb getdi. Mən rəisimlə bir qədər məsafəni bir yerdə addımlamalı oldum. – Yaraşıqlı ərin var, – deyə Süsən üzünü mənə çevirdi. – Çox sağ olun. – Səni sevir deyəsən – Nə bilim. Yəqin ki. – Amma sən heç arxayın olma. Kişilər burda birini sevir, işdə digərini. Sən hələ cavansan bunları bilməzsən. Amma ərin yaşda səndən böyükdür. O bilər. – Məncə… – Məncəsi, səncəsi yoxdur. Kişilər hamısı eynidir, – deyib qadın qəfildən qəh-qəhə çəkib gülməyə başladı. Elə gülməyə başladığı kimi də qəfil gülüşünü dayandırıb ciddi şəkildə: – Yaşın dəxli yoxdur. Bəzən cavan qadınları qoyub yaşlı qadınların yanına da gedə bilir kişilər. Hə, elə də olur, – deyib gülümsədi və mənim düz gözlərmin içinə baxıb susdu. Biz pilləkənləri qalxıb otaqlarımıza ayrıldıq. Çantamı asılqandan asıb oturdum və: “Bu qadın xəstədir. Nə istəyir bu məndən? İndi də bu mənasız söhbət. Kimə lazımdır kimin əri necədir axı?” – deyə düşündüm. Gün ərzində bir neçə dəfə Süsən xanım məni yanına çağırıb gördüyüm işdən narazı olduğunu bildirdi. Bu gün o mənə tamam başqa baxışlarla baxır və hər dəfə mən otaqdan çıxanda gözlərini qıyıb gülümsəyirdi. Onun bu hərəkətini heç cür izah edə bilmirdim. O gün işdən evə qayıdanda söhbəti maşında yoldaşım başladı: – O sənin rəisin idi? – Hə. Bəyəndin? – Yox. Heç bəyənmədim – Niyə? – Çünki paxıldır. – Sən nə danışırsan? O rəis işləyir. – Nə dəxli var ki? O nə söz idi danışırdı? O sənə paxıllıq edir. Anlamırsan bunu sən? – O mənə dedi ki, rəisimiz qadın düşğünüdür. – Özüdür onun düşgün. Gözlərindən görünür. Ovçüdür. – Nədir? – Sən bilməzsən. – Sən bil ki, sən ondan ağıllı, ondan gözəlsən. Özünü aciz göstərmə. Sənın ondan heç bir asılılığın yoxdur. O, sadəcə sənin rəisindir. Şəxsi işlərinə isə qarışmağa ixtiyarı yoxdur, – deyə əlavə etdi. Yoldaşımın sözləri məni sanki yuxudan oyatdı. Süsən xanımın mənə qeyri-adi münasibətinin məhz paxıllıq olduğunu anladım. Ertəsi gün işə tamamilə başqa əhvalı-ruhiyyədə getdim. Səhər tezdən oyanıb saçlarımı başqa tərzdə daradım. Təzə paltar geyindim. Kosmetikadan həmişəkindən bir qədər çox istifadə etdim. Bir sözlə, tam fərqli bir görkəmdə getdim işə. Maşında yoldaşım mənə baxıb : – Mən də qadın olsaydım sənə paxıllıq edərdim. Gözəlsən axı. Çox gözəlsən! – dedi. Onun sözləri məni daha da ruhlandırdı. Yolda belə qərara gəldim ki, bu gün özüm Süsən xanımın otağına gedib ona salam verəcəm. “Qoy görsün ki, bu gün mən tam başqayam!” – deyə fikirləşirdim. İşə həmişəkindən tez gəlmişdim. Otağıma keçib güzgüyə baxdım, saçlarımı düzəltdim. Mən otaqdan cıxıb rəisimə salam verməyə gedirdim ki, onun otağından gələn qeyri-adi səsləri eşidib ayaq saxladım. İlk saniyələrdə heç nə anlamasam da, bir qədər sonra Süsən xanımın gənc işçimiz Orxanla çox intim söhbət etdiyini tam yəqin etdim. Mən bir addım da irəliləyib onları açıq qapıdan aydın gördüm. Gördüyüm səhnə düşündüklərimi tam təsdiq etdi. ”Bu ki, onun oğlu yerindədir!” – deyə heyrətə gəldim və qeyri-ixtiyari iki addım da atdım. Ayaq səslərini eşidən Süsən, Orxanı itələyib saçlarını və açıq yaxasını bağladı, lakin gec idi. Onlar ikisi də bildilər ki, mən onları bir yerdə gördüm. Mən ilk dəfə istəmədiyim bir hərəkət etdim. Ancaq əminəm ki, bunu etməsəydim Süsəndən canımı qurtara bilməyəcəydim. Mən icəri girib salam verdim və Süsənin düz gözlərinə baxaraq: – Düz deyirsiniz, Süsən xanım, bəzən cavan oğlanlar yaşlı qadınlarla eşq macərası yaşaya bilirlər, – deyib, otaqdan çıxdım. Otağıma qayıdıb yerimdə otursam da, işləyə bilmirdim. Bilirdim ki, bu gün gördüklərimin əvəzində Süsən xanımdan nəsə bir zərbə almalıyam. Cəzamın nə və necə olduğunu heç ağlıma gətirə bilmirdim, çünki o qadının nələrə qadir olduğnu təsəvvür etmək çətin idi. Yeganə onu bilirdim ki, indi daha diqqətli, daha mübariz olmalıyam. Bir neçə gün Süsən xanım mənimlə heç bir əlaqə yaratmır, işimlə də maraqlanmırdı. Aydın məsələ idi ki, indi burda ikimizdən birimiz qalmalıydıq, çünki bizim bir yerdə işləməyimiz artıq mümkün deyildi. 3-4 gündən sonra Süsən xanımın ərizə yazıb işdən getmək arzusunu hamı təəccüblə qarşıladı. İşçilər bu məsələnin səbəbini aydınlaşdırmaq üçün min bir fikir irəli sürürdülər. Heç kimin ağlına gələ bilməzdi ki, Süsən xanımın işdən aralanma səbəbini yeganə bilən adam məhz mən idim. Təbii ki, mən bildiklərimi heç kimə danışmır və heç vaxt da danışmaq fikrində deyildim. Süsən məni otağına çağıranda anladım ki, bu gün aramızda olan söhbət artıq həmişəki kimi rəisimin üstünlüyü ilə keçməyəcək. Güzgüyə baxıb özüm-özümə göz vurdum və ” İrəli!” deyib otaqdan çıxdım. Süsənin qapısını döyüb içəri girdim. Bir neçə gün görmədiyim qadın xeyli dəyişmişdi. Üzündə kosmetikası, gözlərində sürməsi yox idi. Saçlarını arxada yığıb bağlamışdı. Düzü, mənə nədənsə bu görkəmdə qadın daha xoş gəldi. O, sanki daxilən də dəyişmişdi. – Salam, Süsən xanım, – dedim – Salam, gəl, otur. Necəsən? – deyə, rəisim cavab verdi. – Yaxşıyam sağ olun. Siz necəsiniz? – deyə cürət edib soruşdum. Qadın ayağa durub qapını açarla bağladı. Sonra mənimlə üzbəüz oturub bir an gözlərimin içinə baxdı. Onun iri cazibəli gözləri dolmuşdu. Mən nə edəcəyimi bilməsəm də söhbətimizin çətin olacağını artıq hiss edirdim. – Mən tərbiyəsiz biri deyiləm. İstəyirəm bunu biləsən. Ərə gedənə qədər heç kimlə görüşməmişdim. O, mənim ilk məhəbbətim idi. Ərimi çox sevirdim. Onunla olanda özümü dünyanın ən xoşbəxt qadını hiss edirdim. Hətta onun övlad istəmədiyini qəbul edib onunla on il yaşadım. Amma biləndə ki, mənim ən yaxın rəfiqəmlə sevişir, ağlım başımdam çıxdı. Bir gün rəfiqəm mənə zəng edib xaricə həmişəlik yaşamağa getdiyini bildirdi. Çox təsirləndim. Axı o mənə bacı kimi idi. O, mənə “Məni bağışla, Süsən. Mən xaricə sənin ərinlə gedirəm. Biz bir-birimizi sevirik” – dedi. Bax belə, dünyalar qədər sevdiyim insan mənə böyük bir mənəvi zərbə vurdu. Özümə qəsd etmək istədiyim zaman xəstəxanada həkimlər məni zorla həyata qaytardılar. Sonra yavaş-yavaş özümə gəldim və söz verdim ki, ərimdən qisas alacam. Gəldim bura. Rəisimiz onun yaxın dostudur. Ərimə acıq vermək üçün onun dostuyla yaxın əlaqə yaratmaq istədim. Bunu niyə etdiyimi bilmirdim, istəyirdim ki, o, da belə bir xəyanətin nə olduğunu hiss etsin. Amma rəisimiz çox alicənab insan olaraq hər şeyi anladı və məni sakitləşdirib başıma ağıl qoydu. “İşinə davam et!” -dedi. Mən onun yerinə olsaydınım qovardım belə qadını işdən. Amma o mənim başıma gələnləri anladı və məni işdə saxladı,ç ünki o vaxt işləməsəydim dəli olardım. Orxana gəlincə, o da mənim kimi yaralıdır. Burda bir qızı sevirdi. Ona ürəyini vermişdi, amma qız onun yaxın dostunu seçdi. Orxanla sən güman etdiyin dərin əlaqəm yoxdur. Biz sadəcə dərdimizi bölüşürük. Amma sən gördüyün səhnə var idi. Özümdən qat-qat cavan biri məni sevdiyini dedikdə sanki ərimdən qisas alıram. Ona acıq olsun deyə edirəm bunu. Anlayırsan? Yox. Anlamırsan, çünki bunu anlamaq çətindir. Bəlkə mən də anlamazdım. İlk gündən sənə paxılıq etdim. Sənin gözəlliyindən qorxdum. Qorxdum ki.. Heç bilmirəm niyə belə qorxdum. Axı indi mənim əlimdən alacaq heç kimim yoxdur – dedi, Süsən xanım. Mən sakitcə oturub qadını dinləyirdim. Bütün bunları adi bir hekayə kimi qəbul edərdim, əgər Süsən ağlamasaydı. O elə içdən ağladı ki, mən də özümü saxlaya bilmədim. Yerimdən durub Süsənə yaxınlaşdım. Onun boynunu qucaqlayıb üzünə dağılmış saçlarını düzəltdim, sonra onu bağrıma basıb: – Sakit olun, Süsən xanım. Lütfən sakit olun! – dedim. Sonra stolun üstündəki su qabından ona su verdim O suyu içib çantasınsdan bir dərman çıxarıb ağzına qoydu. – Kaş ki, mən yaşayanları sən yaşamayasan, – dedi. Bir qədər sakitləşdikdən sonra otağın açarını mənə uzadıb: – Get otağına, – dedi. Mən otağıma qayıdıb xeyli düşündüm. Başımda hər şey qarma-qarışıq idi. Yeganə onu bilirdim ki, bu gün Süsən xanım özü idi. Onda heç bir saxta, süni hərəkət yox idi. Demək ki, dedikləri həqiqət, yaşadıqları anlaşılandır. İşin bitməsinə yarım saat qalırdı. Mən çantamı yığışdırıb evə getməyə hazırlaşırdım. Birdən qapı açıldı və katibə: – Sizi rəis çağırır, – dedi Rəisin otağında cəmi bir dəfə işə qəbul olanda olmuşdum. Bu gün ikinci dəfə otağa daxil olanda yenə də ilk dəfə olduğu kimi həyacanlı idim. – Buyurun, əyləşin, – deyə rəis mənə oturmağı təklif etdi Bir qədər ümumi söhbət etdikdən sonra: – Deməli belə. Sizi bura çağırmağımın səbəbi var. Bildiyiniz kimi, Süsən xanım öz ərizəsiylə idarəmizi tərk edir. Əlbəttə mən istəməzdim getsin, çünki işi yaxşı bilir, təçrübəsi böyükdür, ancaq o heç niyə belə qərara gəldiyinin səbəbini də izah etmədən ərizə yazıb. Mən hələ ərizəyə qol çəkməmişəm, amma qərar Süsən xanımındır. Biz onu məcbur edə bilmərik. Mən susur və rəisi dinləyirdim. Bir dəqiqə pauzadan sonra o, – Mən belə qərara gəlmişəm ki, Süsən xanımın yerinə sizi təyin edim. Bu həm sizə, həm də bizə xeyirli olar. Siz bölmə rəisi vəzifəsini alırsınız, biz isə yeni, cavan, savadlı bir kadr əldə edirik. Nə deyirsiniz? – deyə rəis sual verdi. – Gözlənilməz təklif oldu. Etimadınıza görə təşəkkür edirəm, ancaq mən bilən Süsən xanım fikrini dəyişib. O qalıb işləyəcək. Məncə kadr yerdəyişməsinə ehtiyac olmayacaq. – Mən belə deməzdim. Süsən bu gün çox pis dəydi gözümə. Hətta icazə alıb evə getdi. – Bəli. Çox ehtimal ki, yorğundur bir az. Mən sizə əminliklə deyirəm ki, sabah hər şey öz yerini alacaq. – Bu əminlik hardandır? – Qadın intuisiyasıdır. – Yaxşı, əgər intuisiyanız sizi aldatsa, Süsən xanımın yerini sizdən soruşmadan sizə verəcəyəm, – deyib, güldü rəis. İşdən həmişəkindən bir qədər gec çıxdım.Yoldaşım məni artıq maşında gözləyirdi. Mən gülə-gülə maşına oturdum. Yoldaşım mənim əhvalımın dəyişik olduğunu hiss edib: – Bu gün başqasan, əzizim. Nə olub? – dedi – Bu gün Süsən xanımla söhbətimiz olub, – deyə cavab verdim. – Yoldaşım əsəbləşib Süsənin ünvanına nəsə demək istədi. Ancaq mən onu qabaqlayıb bu gün olanları yodaşıma danışdım. O da bir qədər düşünüb: – Yazığım gəldi ona. Əclaf kişi gör qadını nə günə qoyub. Bəlkə zəng edəsən çıxardaq onu şəhərə? – deyə yoldaşım təklif etdi. Mən telefonumu açıb Süsənin nömrəsini yığdım. – Süsən xanım, hazırlaşın sizi şam yeməyinə dəvət edirəm, – dedim. Bir saatdan sonra biz sahildə restoranların birində şam yeməyi yeyirdik. Süsən xanım bu axşam o qədər gözəl idi ki, ətrafdakılar ona diqqət yetirirdilər. Biz xeyli oturduq. Yoldaşım da mən də əlimizdən gələni etdik ki, Süsən xanımın keyfi açılsın. O, gülüb danışdıqca daha da gözəl görünürdü. Mən ürəyimdə “Bu gözəl qadının bəxti niyə belə olsun axı?” – deyə öz-özümə sual verirdim. Və düşünürdüm ki, bir zaman oxuduğum “Qadında hər şey var bircə xoşbəxtlikdən başqa” cümləsi məhz Süsən xanıma aiddir. Süsən xanımı evə aparanda yolda ondan bir xahiş etdim və o mənə söz verdi ki, sözümü yerə salmayacaq. Ertəsi gün Süsən xanım işə yeni imicdə gəlib birinci rəisin otağına girdi və: – Ver bura ərizəmi, fikrimi dəyişdim, – dedi Rəis eynəyini çıxarıb Süsənə baxdı. – Bu nə gözəllikdir? Nə baş verir? – Həyat davam edir, əzizim! – deyib öz otağına getdi. O gündən idarəmizdə çox şey dəyişdi. Süsən xanım cavan qadınlara paxıllıq etmir, onlara əlindən gələn köməyi edirdi. Bir neçə aydan sonra Süsən xanım hamımızı restorana dəvət etdi. Yığıncağın səbəbini mən və yoldaşımdam başqa heç kim bilmirdi. Süsən xanım bu axşam çox gözəl görünürdü. Sadə ağ kostyum ona çox yaraşır, hündür dabanlı ayaqqabı onun onsuz da hündür qamətini daha da gözəl göstərirdi. Saç düzümü üzünün cizgilərini daha aydın biruzə verirdi. Bu gün Süsən xanıma heç kim onun yaşını vermirdi. Qadın sanki 10 il cavanlaşmışdı. O, özünə çox yaraşan ağ saç, ağ saqqallı, eynəkli bir adamın mehribancasına qoluna girib məçlisi özü açaraq, – Bu gün bura yeni bir həyata başlamaq qərarıyla gəldim, – dedi. Sonra qoluna girdiyi kişiyə üzünü tutaraq: – Bu insan məni yenidən həyata qaytardı. O, sübut etdi ki, qadın sevgiyə layiqdir və əgər onu sevib anlayan olarsa, qadın sevdiyinə canını da verər. Biz ailə olmaq istədik və bu gün aramızda rəsmi nigah bağladıq. Sizi buraya sevincimi bölmək üçün dəvət etdim. Gəldiyiniz üçün çox sağ olun. Hamı əl çalıb onlara xoşbəxtlik arzulayır, şərəflərinə badələr qaldırırdı. Rəisimiz Süsənin bu qədər dəyişdirənin səbəbkarını tanımırdı. Onlar bu gün burda tanış olmuşdular. Tək mən və yoldaşım bilirdik ki, Süsən xanıma evlilik təklif edib ondan müsbət cavab alan, onunla rəsmi nigaha qol çəkən adam iri bir şirkətin rəhbəri, gözəl bir insan və eyni zamanda mənim yoldaşımın rəisi idi. Bütün bunlar aramızda olan başqa söhbətlər kimi Süsən xanımla mənim sirrimiz olaraq qaldı… “Ehh, qadınlar, qadınlar… Bir gün bir kişi qadını bədbəxt edib həyatını çəhənnəmə çevirə biləcək qədər incidə bilər. Bir gün də başqa birisi onu xoşbəxt edə bilər! Bir şey dəqiqdir ki, heç vaxt heç bir qadın, hətta dünyanın ən gözəl, ən ağıllı qadını olsa belə, bir gün xəyanətlə qarşılaşmayacağına zəmanət verə bilməz…” Bütün bunları maşında evə qayıdarkən sükan arxasında oturan həyat yoldaşıma baxa-baxa düşünürdüm… P.S. Bir gün təsadüfən yoldaşımın telefonunda bir yazışma gördüm. Ərim naməlum bir qadına onu sevdiyini və onunla görüşmək istədiyini yazırdı…
Hekayə Eldar tez-tez qəribə yuxu görürdü. Hərdən gecə ayılıb yerini dəyişir, siqaret çəkirdi ki, bu yuxu ondan əl çəksin, lakin, heç nə kömək etmirdi. Başını yerə qoyan kimi kəndin içində kiçik birmərtəbəli ev, evin ətrafındaki ağaclar yuxysunda elə aydın görünürdü ki, sanki bu yuxu yox, real həyat idi. Eldar Bakıda anadan olub , burada oxuyub, universitet birirmişdi. Bir neçə il xarici ölkələrdən birində işlədikdən sonra Bakıya qayıdıb dostunun təsis etdiyi şirkətdə çalışırdı. Subay insanın sərbəst həyatını yaşayırdı Eldar.Onun nədən evlənmədiyini soruşan olanda,Eldar gülə-gülə “hələ tezdir”deyirdi. Anası Səmayə xala nəvə-nəticə görmədən, oğlundan nigaran köçdü bu dünyadan. Atası hələ Eldar körpə ikən öldüyündən heç onun evlənib-evlənmədiyilə maraqlana da bilmədi. Eldarın özünü subaylıq heç narahat etmirdi. Onun yeganə narahatçılığı gecələr gördüyü yuxu idi. Dünən gecə, yenə həmin yuxunu gördükdən sonra, Eldar belə qərara gəldi ki, həkimə müraciət edib yuxu dərmanı alsın və nəhayət rahat yata bilsin. Səhər tezdən yuyunub geyindikdən sonra Eldar adəti üzfə bir fincan qəhvəni götürüb televizorun qarşısında əyləşdi və orada göstərilən kadrı gördükdə içdiyi qəhvə boğazında qaldı. Diktor həzin səslə şərh etdiyi kadr uzun illərdir ki, Eldarı narahat edən yuxunun səhnəsi idi. Kiçik bir kənd, ağaclar və birmərtəbəli köhnə ev. Diktor bu evdə uzun illərdi ki, tək-tənha yaşayan bir qadından və onun qeyri-adi hissiyyata malik olduğundan danışırdı. Eldar əlindəki fincanı stolun üstünə qoyub quruyub qalmışdı. Bir qədər sonra məlum oldu ki, bu qadın meşədəki otlarla, quş ətiylə və giləmeyvələrlə dolanır və demək olar ki, yanına heç kimi yaxın buraxmır. Eldar qəhvəni yarımçıq qoyub televiziyaya zəng vurdu.Həmin verilişi hazırlayan jurnalistlə görüşmək istədiyini bildirdi. Ona verilən telefolna zəng edib həmin qadının dəqiq ünvanını öyrəndi və qərara gəldi ki , sabah tezdən yola düşüb həmin qadınla danışsın və o, Eldara nədən illərcə bu kəndin, bu evin onun yuxusuna gəldiyini izah etsin. Bütün günü televiziyada göstərilən səhnə haqda düşündü Eldar. Gecə yenə həmin yuxunu gördü.Bu dəfə həmin qadın ona əl edərək harasa getməyi təklif edirdi. Eldar oyanıb gözlərini ovuşdurdu və yola çıxmağa hazırlaşdı. O işə, dostuna zəng edib təcili rayona getməli olduğunu bildirdi. Dostu qəfil səfərın səbəbini soruşanda Eldarın ağlına gələn”gedirəm dədə-baba yurdunu ziyarət etməyə”cümləsi oldu. Sonra özü öz dediyi sözlərə gülümsəyib təəccübləndi. “Hansı dədə-baba yurdundan danışıram mən? Hamı bilir ki, atam da anam da bakılıdır və heç bir rayonla əlaqəm yoxdur,” -deyə düşündü. Bakıdan cəmi iki saat yarımlıq məsafədə yerləşən bu kiçik kəndin çox gözəl təbiəti var idi. Hər yan yaşıllıq,uzaqda həzin-həzin axan çay, ara-sıra görünən kənd evləri. Eldar yolu soruşa- soruşa düz həmin qadının evinin qapısına yaxınlaşıb əlindəki açarla onu döydü. Qapını açan qadının geyimi, saçı və ümumiyyətlə üzündəki ifadə Eldarı əməlli başlı vahimələndirdi. Qadın qapını açıb Eldara diqqətlə baxdı və: -Gəldin? Neçə ildir gözləyirəm səni . – Məni??- deyə Eldar təəccübləndi. -Hə. Səni. Nə qədər çağırırdım, hava yollayırdım, eşitmirdin. – Nə yollayırdın?- deyə Eldar daha da çox təəccübləndi. – Eee. Sən bilməzsən belə şeyləri.Gəl, gəl otur! Başımın bəlası. – Bağışlayın,mən axı sizi heç tanımıram. – Sən kimi tanıyırsan ki? Başın qarışıb pul qazanmağa bir də ölkələri gəzməyə. – Siz məni tanıyırsız? – Mən səni tanımıram sənin ruhunu tanıyıram. Amma o qız səndən ağıllı və incədir. Səni bəyənmədim. – Çox sağ olun. Mən heç özüm də özümü bəyənmirəm. – O axmaq isə səni illərdir gözləyir. Yazıq. – Kim? – Sənin gələcək arvadın. – Siz nə danışırsınız? Mənim evlənmək fikrim yoxdur. – Sən özbaşınasan ki? Sən nəyi həll edirsən ki? – Mən istəməsəm məni bu yaşımda kim evləndirə bilər? – İstəməsən, heç kim. Amma istəsən… – Yaxşı. Buraxın bu çəfəngiyyatı. Mən bura başqa bir iş üçün gəlmişəm. Məsələ burasındadır ki…. – Sən illərdir bu kəndi və bu evi yuxuda görürsən eləmi?- deyə qadın Eldarın sözünü kəsdi. Eldarın nitqi tutuldu. – Bəli,- deyə o astaca cavab verdi. – Bilirəm. Daha görməyəcəksən o yuxunu. Başın ailənə, uşaqlarına qarışacaq. – Hansı ailəmə? Hansı uşaqlara? Nə danışırsınız siz? – Başqa sözün yoxsa dur! Gecdir. Yol gedəcəksən. – Yoxdur başqa sözüm, – deyə Eldar ayağa durdu və qadının evini tərk edib maşına oturdu. Yol boyu gördüklərini və eşitdiklərini həzm etməyə çalışırdı,sonra həmin qadının sərsəm olduğunu düşünüb hər şeyi unutmağı qərara aldı və bura gəlməyinə də çox heyfsiləndi. Bir qədər getdikdən sonra Eldar yol qırağında əl edən kişini görüb maşını saxladı. – Salam. Bu maşını tanıdığımdan əl etdim. Şirkətimizin qarşısında görürəm hər gün maşınınızı. Dedim bəlkə mənə kömək edəsiniz. – Siz yəqin qonşu şirkətdə işləyirsiniz. – Bəli – Çox yaxşı onda tanış olaq. Eldar. – Ağa. – Nə kömək lazımdır , Ağa müəllim? Ağa müəllim maşınının qəfil sıradan çıxdığını deyib qeyd etdi ki, qızı Səlimə də maşındadır. Onlar birlikdə maşına əlac etmək istədilər, lakin, heç nə alınmadı. Eldar yol servisinə zəng edib usta çağırdı. Ağa müəllim tez-tez saata baxırdı.Eldar hiss edirdi ki, kişi nədənsə çox narahatdır. – Siz deyəsən çox tələsirsiniz, – deyə Eldar bu təlaşın səbəbini öyrənmək istədi. -Bəli. Qızım Səlimə təyyarəyə gecikir.Çox narahatam. Maşında oturub kitab oxuyan xanımın Səlimə olduğunu öyrəndi Eldar. – Qızımdır. Xarıcə bileti var. Çatmasaq gərək dəyişək bileti,- deyə Ağa müəllim maşının qapısını açıb Səliməylə Eldarı tanış etdi. – Onda belə edək…- deyə Eldar qərarını söyləmək isyəyirdi ki, servis maşını uzaqda göründü. – Baxın. Gəldilər. İndi hər şeyi tezliklə həll edərlər məncə. Usta maşına baxıb başını buladı və: – Müəllim, bir necə saat çəkər bu. Cihazları gətizdirməliyəm. Ağa müəllim qızına sual dolu baxışlarla baxdı. – Mən gecikə bilmərəm, ata! – deyə Səlimə nəhayət dilləndi. Eldar bayaq demək istədiyi fikrini nəhayət səsləndirdi. -Ağa müəllim, gəlin mənim maşınımla gedək. Səlimə xanım da rahat yola çıxsın. Maşınınızı da sonra götürərik. Qoyun uşaqlar rahat işləsinlər. Bu təklifi çoxdan gözləyirmiş kimi Ağa müəllim təşəkkür edib razılaşdı. Ağa müəllim qızıyla maşına oturanda Səlimə incə səslə: -Çox sağ olun. Yardım etdiniz bizə,- dedi. – Buyurun. Hələ çatmamışıq. Əyləşin,- deyə Eldar cavab verdi. Eldar güzgüdə Səliməni çox yaxşı görürdü. İri gözləri,qısa saçları və incə cizgiləri var idi. Qızın boyunun çox hündür olmadığını da sezdi Eldar. Əynində açıq mavi köynək və cins şalvar olan Səlimənin yaşı o qədər də az deyildi, üzündən saf bir təravət yağırdı. Eldar özünə etiraf etdi ki, heç bir qadın onu belə cəlb etməmişdi. Səlimə o qədər incə idi ki, insan elə ona həmişə yardım etmək, onun incəliyini qorumaq istəyirdi. – Çatarıq. Narahat olmayın,- deyə Eldar sürəti bir qədər artırdı. – Yox. Siz allah, bərk sürməyin. Onsuz da neçə illərdir narahatam Səlimə üçün. Bu zəhrimar kənddə nə işim var axı mənim? Bu gic yuxular olmasaydı . Eldar az qala sükanı əlindən buraxmışdı. – Nə yuxular?- deyə o soruşdu. – Bilirsiniz? Neçə ildir Səlimə yuxuda bir kənd və bir kiçik ev görür. Dünən də həmin evə bənzər birini televiziyada görüb məni məcbur etdi ki, gedək ora. – Və? – deyə Eldar maşının sürətini azaltdı. – Qəribə bir qadındır evin sakini. Deyirlər baxıcıdır yoxsa ekstrasensdir, bilmirəm. Bir az danışdı bizimlə, heç nə anlamadım mən. Bəlkə Səlimə anladı, bilmirəm. Səlimə maşının pəncərəsindən yola baxır və dərin fikrə getmişdi.O atasıyla Eldarın söhbətini heç eşitmirdi. Ürəyində qoca qadının dediyi sözləri təkrar edirdi”O özü səni tapacaq.O da səni illərdir axtarır. Bəlkə də bu gün görüşdünüz”. Eldar istədi desin ki, o da həmin evə həmin məsələyə görə getmişdi,lakin demədi. Ürəyində bu əhvalatın çox maraqlı və əcaib olduğunu düşündü. Sonra fikirləşdi ki,yəqin Səlimə həmin qarı deyən qadındır. Elə bu fikirlərlə onlar Bakıya çatdılar. Eldar Səliməni və atasını evlərinin qarşısında qoyub getmək istəyirdi ki, Səlimə ona bir kiçik kart uzatdı və: – Gələn həftə Bakıda olacam. Sərgim var. Dəvətlisiniz,- dedi. Eldar təşəkkür edib. Öz vizit kartını Səliməyə verib uğurlar arzuladı və mütləq sərgiyə gələcəyini dedi. – Gəlin, Eldar, mütləq gəlin. Səlimənin çox maraqlı işləri var,- deyə Ağa müəllim Eldara təşəkkür edib ayrıldı. Eldar kartı cibinə qoyub evə surdü maşını. Gecə yatağa uzanıb gözünü yumub yenidən həmin yuxunu görəcəyinə əmin idi. Lakin, o yuxuya gedib çox rahat yatdı səhər də durub işə getdi. Yuxu görmədi o gecə. Təəccüb və müxtəlif fikirlər bütün günü və bir neçə gün sonra Eldarı tərk etmirdi. Kimdir bu qadın? Nədən o məni bü qədər düşünməlidir? Yaxşı,deyək ki, mən necəsə düşmüşəm onun fikir dairəsinə. Bəs Səlimə? Bəlkə bu qadın elə hamını görür ? Axı bu mümkün deyil! Bu ola bilməz axı! Ağıla sığmayan bir şeydir! Bir həftədən sonra Eldar sərgiyə getməyə hazırlaşırdı. Müdiri Aydın Eldarla çox yaxın olduğundan onun həyacanını sezib hara getdiyini soruşdu. – Sərgiyə dəvətliyəm. Gəl gedək mənimlə,- dedi Eldar. – Gedək. Sevirəm rəsm əsərlərini,- deyə Aydın o dəqiqə razılaşdı. Onlar görüşüb hərəsi bir dəstə gül alıb sərgiyə getdilər. Səlimə çox gözəl görünürdü. Eldar Səliməyə yaxınlaşıb gülləri ona təqdim etdi və: – Dostumdur həm də müdirim. Tamış olun, Səlimə xanım!- deyə dostunu təqdim etdi. – Çox gözəl. Səlimə – Aydın Aydın da əlindəki gülləri Səliməyə verdi və hiss etdi ki, bu qız onu sanki ovsunladlı. Səlimənin hər hərəkətinə,baxışına gülüşünə diqqət yetirirdi Aydın.Səlimənin çəkdiyi rəsmlər onu valeh etmişdi. Eldar bir əsərin qarşısında dayanıb heyrətlə baxırdı. Həmin kənd, həmin ev, həmin ağaclar. Bu Eldarın yuxusu idi. O dəqiq bildi ki, Səlimə də həmin yuxunu görürmüş illərdir. – Ah! Səlimənin sevimli yuxusu!- deyə bir qadın onu fikirdən ayırdı. Eldar çönüb arxaya baxdı. Arxasında duran Səlimə idi, lakin, başqa geyimdə. O təəccüblə qadına baxıb: – Səlimənin? – deyə soruşdu. – Bəli. Bacımdır Səlimə. Mən Həliməyəm.Sizi qiyabi tanıyıram.Atam danışıb.Siz Eldarsınız? – Bəli. Mən Eldaram. Siz Səlimə xanıma çox oxşayırsınız. – Hə. Bilirəm. Əkizik. Amma,mən rəssam deyiləm. Heç çəkə bilmirəm. Mən ailəmizin həkimiyəm. Eldarın ayaqları titrəyirdi. Onun sanki dili tutulmuşdu. Heç vaxt belə vəziyyətdə olmadığını dəqiq bilirdi. O qəfil bu qadının əlindən tutub onu harasa uzaqlara aparmaq istədi. Eldar hiss edirdi ki, ürəyi çox bərk döyünür. O, özünü ələ almaq istədi,lakin bacarmayıb: – Siz çox gözəlsiniz, Həlimə xanım!- dedi. Eldar Həlimənın diqqətini içəri girən kimi çəkmişdi. O, onu bütün sərgi boyu izləyirdi. Onunla iki kəlmə danışdıqdan sonra isə ilk baxışdan vurulmuşdu Eldara. Aydın şəkillərə baxdıqca Səlimənin daxili aləmini görür və valeh olurdu. O zala göz gəzdirib Eldarın Səliməyə çox oxşayan bir qadınla danışdığını gördü və onun yanına getdi. – Tanış olun, Həlimə xanım. Dostum Aydındır,- deyə Eldar onları tanış etdi. – Çox gözəl. Mən Səlimənin əkiz bacısıyam,- deyə Həlimə özünü təqdim etdi. -Mənim təklifim var!- deyə Aydın üzünü Eldara tutdu və : -Gəlin sərginin açılışını bir yerdə qeyd edək! – dedi. Eldar bu təklifə o qədər sevindi ki, az qala dostunu qucaqlayıb öpəcəkdi. – Gözəl təklifdir!- deyə Eldar dostunun fikrini bəyəndi. – Səlimə razı olsa, mən razı!- deyə Həlimə də sevindi. Bir necə dəqiqədən sonra sərgi zalı demək olar ki, tam boşaldı. Səlimə son qonaqları ilə görüşüb onları yola saldı və : – Çox yoruldum,- deyə Eldargilə yaxınlaşdı. – Bir yerdə sakit oturub musiqi dinləyərək bir tikə çörək yeməyə necə baxırsınız,Səlimə xanım?- deyə Aydın soruşdu. – Əla! Ata icazə versə gedərdik!- deyə Səlimə cavab verdi. Ağa müəllim mənim boynuma! – deyə Eldar zala göz gəzdirib qızların atasını tapıb ona yaxınlaşdı və fikrini ona bildirdi. Ağa müəllim çox mədəni və gözəl insan idi. Artıq neçə illər idi ki, həyat yoldaşını, yəni əkizlərin anası Dilarə xanımı itirmişdi.O,bütün ömrünü qızlarına həsr edib.İndi vaxtilə onunla bir yerdə oxumuş bir qadınla dostluq edirdi. Qızlar da Hunay xanımı tanıyır, ona hörmətlə yanaşırdılar. Atalarının tənhalığını bölüşən bu qadın mədəni və yaşının çox olmasına baxmayaraq təravətli və gözəl görünürdü. Bu gün də Humay xanım burda Ağa müəllimin yanında idi. O, Ağanın cavab verməsini gözləmədən: – Əlbəttə gedin! Cavanlıq heç vaxt dönmür. Bu günlərin qədrini bilin! Ağa, burax, getsinlər!- dedi. – Nə deyim? Humay xanım ağıllı qadındır. Əgər belə deyirsə, deməli olar, – deyə Ağa müəllim razılığını bildirdi. Bir saatdan sonra Aydın, Səlimə, Eldar və Həlimə şəhərin restoranlarının birində həzin musiqi sədaları altında çörək yeyirdilər. O qədər səmimi və şən dörtlük alınmışdı ki, bəlkə illərlə bir- birini axtarsaydılar bu şəkildə görüşüb anlaşmazdılar. Qızlar evə gecədən xeyli keçmiş gəldilər. Ağa müəllim onları gözləyirdi. Qızlarının gözlərində parlayan işıq təcrübəli Ağa müəllimə bildirdi ki, hər şey çox yaxşıdır və o tezliklə toya hazırlaşmalıdır. P. S. Bakıdan rayona gedən yol. İki qara maşın bir- birinin ardıyla kəndə üz tutub. Kənddən bir qədər kənarda yerləşən köhnə birmərtəbəli evin qapısı açıqdır. Eldarla Səlimə bir neçə il ərzində dəfələrlə gördükləri eyni yuxunun real həyatda mövcud olduğunu bilərək, bu gün bu qeyri-adi qadına baş çəkməyə gəlmişdilər. Aydınla Həlimə yuxu görməsələr də bu qəribə əhvalatın bilavasitə iştirakçıları olaraq burda idilər. Eldar açıq qapını döymədən içəri girdi. Qadın çarpayıda uzanmlşdı. Gözləri bağlı idi. Səlimə Eldarın arxasında durub qadına baxırdı. Onlar qadının sağ olub olmamasını təyin edə bilmirdilər. Eldar bir addım irəli keçdi və əlini qadına tərəf uzadıb onun əlindən tutmaq istədikdə o, gözlərini açdı və: – Yaxşı ki gəlmisən,- deyə Eldara əlini uzatdı. Sən də yaxşı edib gəlmisən. Sizi görmək istəyirdim ölməzdən əvvəl. Siz ikiniz də yaxşı insanlarsınız. İkinizi də mənə analarınızın ruhu, Səmayə və Dilarənin pak ana ruhları tapşırmışdı. Söz vermişdim onlara. Görüşdürə bildim sizi. Amma.. yoox. Belə deyil. Mən niyə narahatam? Siz bura kimlə gəlmisiniz? Yoox. Bu sənin qismətin deyil! Mən səhv etmişəm! Axı belə olmamalıdır. Nədir məni narahat edən?-deyə qadın təşvişlə soruşdu. Qadının əlləri əsməyə başladı, dili dolaşırdı. Eldar bunu gördükdə: – Düz deyirsən. Mənim qismətim onun bacısı oldu. Səlimə isə mənim dostumla evləndi, – dedi. – Bəs mən niyə bacısı haqda heç nə bilmirəm?- deyə qadın soruşdu. Kənarda duran Səlimə dilləndi: – Anam bizi heç ayırmırdı. Hətta adlarımız da oxşardır. Bəlkə ona görə. -Qoy o da qəlsin! – deyə qadın əllərini qapıya uzatdı. Həlimə ilə Aydın içəri girdilər. Qadın başını qaldırıb Həliməyə baxdı və: – Hə. Bax bu qızdır! Budur! Sonra Eldara baxıb: – İndi rahat ölə bilərəm,- dedi və gözlərini yumdu. Eldar da, Səlimə də ona köməlk etmək, həkim çağırmaq istədilər, lakin, gec idi. Səlimə ilə Aydın və Həlimə ilə Eldar ailə qurub yaşadılar, oğul , qız sahibi oldular, lakin, elə də nə baş verdiyini və necə baş verdiyini heç kim izah edə bilmədi.
Türk dünyasının tanınmış şairi Əlişir Nəvainin anadan olmasının 580- cı ildönümü münasibətilə Özbəkistanın İstanbul səfirliyi, “Avrasiya Türk Dərnəkləri Federasiyası”, “Türküstan elləri Təhsil, Mədəniyyət və Yardımlaşma Dərnəyi” və “Türküstanlılar Mədəniyyət və Sosial Yardım Dərnəyinin” təşkil etdiyi “Nəvainin Nevaları adlı qiraət yarışı” keçirilmişdir.
Türk dünyasının müxtəlif yerlərindən qatılan yarışmaçılar Nəvainin şeirlərini səsləndirib video formatda müsabiqəyə təqdim ediblər.
Azərbaycandan yarışa qatılan tanınmış, sevilən gənc yazar, qiraətçi Müşfiqə Baladdinqızı şairin “Heyf” rədifli qəzəli ilə birinci yerə layiq görülmüşdür.
Türk dünyasına aid müsabiqədə Azərbaycanı layiqincə təmsil edən Müşfiqə Baladdinqızını təbrik edir,ona yaradıcılıq uğurları arzulayırıq.