Bir gün geri dönəcəyəm… Səndən tək diləyim,bizim səninlə qoruduğumuz tarixləri unutma. Onlar bizə əmanətdir. Biz o tarixlərdə səninlə yenidən qovuşmadıq,düzdü,ancaq biz səninlə yenidən doğulduq…
Son məktubunda yazdığı söz bu fikirlə bitmişdi. Yenə göz yaşları içində o qatarın gəlişini gözləyirdi.O qapı açılacaq və “mən gəldim” -deyib boynuna sarılacaqdı. İlk idimi bu? Yəni onun boynuna heç vaxt sarılmamışdımı? Yox… Heç vaxt.. Təəccüb doğuran isə tək bu deyildi, onların yaşadığı gizli sevgisi idi.
Onlar bir-birlərini sözlərlə, baxışlarla sevməmişdi. Onlar qəlbən, ruhən yaxın idi. Uzun zaman öncə, hətta uşaqlıqdan belə. O ikisi dostluq iplərini göy üzünə atıb, sevgi bağına qaçmışdılar. Bu iki gəncin sevdası heç kəsin bilmədiyi, heç kəsin duymadığı və heç kəsin görə biıməyəcəyi bir sevgi idi. Onlar sevgi məbədlərinin çırağını bir gün işıqlandıracaqdılar. Artıq ona doğru addımlayırdılar… Bu çılğın duyğu ikisinin də damarlarına, qanına hopmuşdu. Baxın, bu iki dəli gənc bir-birinə bu cür bağlı idi. Əgər bir gün ayrılsalar, ömür səhifələrində gizlətdiyi fotoları yandıracaq, tarixləri isə siləcəkdilər. Bəs ikisi? İntihara addımlayan yolun uçurumda bir-birlərinə söz verib, ayrılacaqdılar. Əslində, onlar ayrılmaq deyil də, yaşaya bilmədikləri xəyallarını boğub öldürəcəkdilər. Bu iki gənc o gün, o tarixdə yanan çıraqları söndürüb, ürəklərini kül etmişdilər. Bəlkə o ürək aylarca kül olan nəfəsini, döyüntülərini kənara atıb artıq həyatıyla barışmışdı, lakin Tanrı bu sevdalıların parça-parça olmuş ürəklərinin yanğısını yaşaya bilmədiklərini, həsrətlə vüsalına çatmaq istədiklərini bilirdi.Ən qəribəsi isə bu iki sevdalını ürəkləri deyil, bütövləşmiş ruhun sevgi donunu geymiş ürək qoruyurdu. O gün isə bu ürək yenidən bütövləşdi,kül olmuş parçaları isə bir-birlərinə olan sevgisini daha da gücləndirdi. Onlar Tanrının dərgahında ucaya qalxdılar və necə? Sevgiləri uğrunda!
Dekabr ayına təsadüf edirdi. Soyuq, qarlı qışın vahimə dolu səsi küçələri bürümüş, pəncərələrin bir küncünə sığınmış yavru pişikləri, itləri qovalayırdı. Sanki dil açmışdı rüzgar. Tufan qoparan üsyankar səsiylə ətrafı ovsunlamışdı. O gün bir hadisə baş verdi. Çox qəribə idi. Bu iki gənc soyuq küçələri qarış-qarış gəzərək, donurdular. Artıq ikisinin də gücü qalmamışdı, amma naməlum olan bir səbəb vardı. İkisi də bir-birini görmürdü. İkisi də bağırtı səsləriylə, göz yaşlarıyla bir-birini tapa bilmirdi, yoxsa həqiqətən də rüzgar bu sevgini ovsunlamışdı? Necə yəni, insanların belə öldürə bilmədikləri sevgini rüzgar yox etmişdi? Təbii ki, yox. Bu sadəcə onlar üçün bir sınaq idi.
Qarlı, çovğunlu havada bir-birinə labirint kimi bağlanmış küçələr bu iki gənci bir-birindən ayrılığa sürgün etmişdi,ancaq onlar bilirdilər ki, bir-birlərini hansı yollarla tapa biləcəklər…
Heç kəsin düşünmədiyi, ağlının ucundan belə keçirmədiyi yol ilə. Bir-birlərinin ayaq izlərini təqib edərək. Göz yaşları sel olub axan küçələrdə qanlı damlalar vardı. Bu yalnız iki gəncin göz yaşları ola bilərdi. Dediyim kimi onlar bir-birinə ruhən bağlı idi, sözlərlə deyil.
Və sonunda bir-birlərini tapdıqda. İkisi də donub qaldı. Bir-birinin simalarını diqqətlə izləyib, göz yaşlarına boğuldular. İkisi də həm çox yaxın, həm də çox uzaq idilər, sanki doğma və yadlaşmış insan kimi. O an hər şey susdu. Çılğın, dəli rüzgar belə bu sevgiyə tamaşa etdi.
Əllərini qəlbinə qoyub, ikisi də eyni anda söylədi: “Tarixlər unudulmur. Avqust, iyun, dekabr və yol. Başlanğıc nöqtəsindən başlayıb, sonsuzluğa addımlayan yol”.
Bu sözü dedikdən sonra ikisi də qaçaraq, bir-birlərinə sarıldılar. Elə sarıldılar ki, Tanrı gözlərini qapadıb, gülümsəyərək rüzgara işarə etdi…
Onlar ilk dəfə o zaman sarıldılar. Bir-birlərinə sarılmayan, günlərcə danışmayan bu iki gənc ikiyə bölünmüş ürəyi bütöv etdilər…
Uşaqlar üçün şeir yazmaqdan ötrü gərək uşaq ruhunun bilicisi olasan. Şair, nasir Zaur Ustac da bax belə şairlərdəndir. Zaur Ustac bu dəfə də qəlbi təmiz, büllur təbiətli balaların görüşünə “Uşaq boğçası” adlı şeirlər kitabı ilə gəlmişdir.
“Ön söz əvəzi” ilə başlanan “Uşaq boğçası” şeirlər kitabı iki bölmədən ibarətdir. Gözəl şairimiz Zaur Ustac sələfləri sayılan Məhəmməd Füzulinin, Qasım Bəy Zakirin, Abbasqulu Ağa Bakıxanovun, Seyid Əzim Şirvaninin, Mirzə Ələkbər Sabirin, Firidun Bəy Köçərlinin, Rəşid Bəy Əfəndiyevin, Abbas Səhhətin, Süleyman Sani Axundovun, Abdulla Şaiqin, Mir Cəlal Paşayevin, Mikayıl Rzaquluzadənin, Mirmehdi Seyidzadənin, Mirvarid Dilbazinin və b. yolunu rəhbər tutaraq “Otaq”, “Əşyalar”, “İkinci evim”, “Küçədə”, “Məktəb”, “Ev”, “Mənzil”, “Ailə”, “Dostlarım”, “Anamın dostları”, “Günəş ipək” və s. kimi şeirləri ilə körpə balalara balaca yaşlarından yüksək əxlaqi keyfiyyətləri, vətənpərvərliyi, sədaqəti, dostluğu, doğruluğu, dürüstlüyü, əməksevərliyi, insanpərvərliyi və humanizmi uşaq dili ilə aşılayır və tərbiyə edir. Adlarını çəkdiyimiz şeirlər uşaq tərbiyəsinə xidmət edən bir şeirlərdir. Şeirlərdə uşaqlar nəyin yaxşı, nəyin pis olması haqqında təsəvvürlərə yiyələnirlər. Bu kimi şeirlər vasitəsilə uşaqlar tənbəlliyin, yalançılığın, pintiliyin pis olmasını, çalışqanlığın, doğruçul və təmizkar olmağın, böyüklərə və yoldaşlara hörmət etməyin, lovğalanmamağın yaxşı olmasını öyrənirlər.
Uşaq şeirlərində həyatın bütün sahələri əks olunmalıdır. Həyatda elə bir problem yoxdur ki, uşaq ədəbiyyatında ona toxunmaq mümkün olmasın. Yerin altını da, üstünü də bilən müasir uşaq həyatın elə bir problemi yoxdur ki, onunla maraqlanmasın. Uşaq maraqlarını səngitmək, onu lazımi məcraya yönləndirmək üçün uşaq ədəbiyyatının xidməti əvəzsizdir. Uşaqların maraq dolu suallarına cavabı Zaur Ustacın “Uşaq boğçası” vəsaitində tapmaq mümkündür.
“Mən kiməm!?” adlanan ikinci bölmədə Zaur Ustac tarixi şəxsiyyətlərin, o cümlədən Tomris ananın, Babəkin, Şah İsmayıl Xətainin, Nadir şahın, Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin, Heydər Əliyevin keçdiyi zəfər yollarını uşaqlara aşılayır. Zaur Ustac bu kimi şeirləri ilə uşaqların, xüsusən də erkən yaşlı uşaqların əqli və əxlaqi, fiziki tərbiyəsinin vacib şərtlərini nəzərə almağı diqqətdən yayındırmamışdır.
Zaur Ustacın yaradıcılığındakı uşaq şeirlərinin əhəmiyyəti təkcə uşaqların təlim-tərbiyəsi işinə kömək etməsi ilə məhdudlaşmamışdır. Yazılmış uşaq şeirləri həm də uşaq psixologiyasına, uşaq marağına müvafiq yazılmış müvəffəqiyyətli uşaq əsərləri kimi, bir numunə rolunu oynayır.
Biz bir daha yazıçı və şair dostumuz Zaur Ustacı son dərəcə çox həssas olan uşaqlar üçün daha çox əsərlər yazmağa çağırır, ona bu yolda uğurlar arzulayır və böyük rus pedaqoqu V.Q.Belinskinin fikri ilə bitiririk: “Yazın, uşaqlar üçün yazın, ancaq elə yazın ki, onu yaşlılar da eyni zövq ilə oxuya bilsin və oxuyarkən xəfif bir xəyal içində öz gözəl uşaqlıq illərini yad etsinlər”.
Zaur Ustacın məktəbyaşlı uşaqlar üçün hazırladığı “Uşaq boğçası” adlı vəsaitindəki əxlaqi-mənəvi dəyərlər, didaktik görüşlər faydalı olub, təlim-tərbiyə kontekstində əhəmiyyət kəsb edir.
Poema görkəmli memar Şamaxılı Əliş bəy Sübhan oğlu Kərəmli-Şirvaninin (21.04.1322, Şamaxı – 22.06.1371, Moskva) anadan olmasının 700 illiyi münasibəti ilə qələmə alınmışdır.
“ÜŞÜYƏN“ OCAQ Qapı açılıb örtüldükcə küləyin özüylə bərabər gətirdiyi buz kimi soyuq hava evi soyutmuşdu. Sobanın içindəki közərən od sönmək üzrə idi. Alovlanmağa can atan köz, yorulur, kömürə dönürdü. – Fevralın qarlı, şaxtalı günündə bu evin sahibləri hara yoxa çıxdı, görəsən?- Bu nədi belə, stolun üstündə mürəbbə, çörək, yağ, pendir, soyulmuş yumurta? Nələr oldu bu evdə?
– Hər səhər yuxudan durub ocağı alışdıran, o əli qabarlı ata, ona kömək edən məktəbli, qaraşın oğlan hardadılar görəsən?
– Anasına kömək edən, o uzun saçlı, nazlı qəmzəli qızcığaz hanı bəs?
– Xəmir yoğurub, üstünü bağlayıb isti sobanın yanına qoyan, hərdən gəlib, xəmirin gəlib-gəlməməsini yoxlayan o xanım haradadı bəs? Bunlar hara getdi birdən-birə? Lap darıxdım.
– Çöldəki nə səsidi elə? Nə qəribə qoxu var havada? Ocaq yavaş – yavaş sönürdü. Közərən ağacın içindən sanki göz yaşları süzülür, onu sönməsini tezləşdirirdi. Üstündən bir neçə gün keçdi . Deyəsən gələn var idi. -Aha deyəsən qayıtdılar . Yanılmışdı . Həsrərlə qapıya boylandı. Burnuna tanış olmayan qoxu gəldi . Budur evə yeni sakinlər gəldi .
– Ay aman, bunlar kimdi belə? Nə səliqəsizdilər. Nə yaman bərkdən danışırlar. Deyəsən bayramlarıdı. İlahi, bu nədi belə? Yaxınlaşıb sobanın içinə deyinə – deyinə baxan saqqallı gedib bir yaş odun gətirdi. Nə qədər etsədə ocağı yandıra bilmədi. Hirslə sobaya bir təpik vurub, öz dilində nəsə deyib, onu yerli dibli götürüb həyətə tulladı. Hikkəsi soyumadığından zirzəmini açıb, onu zibil kimi ora necə atdısa, dəmir soba bir neçə yerdən zədələndi .
– O günlər harda qaldı? Yayda səliqə ilə çıxarılıb zirzəmiyə qoyulan, qışda nadir tapıntı kimi əzizlənib ordan çıxarıldığı günlər? Atayla oğul onu ordan ehtiyyatla götürüb, həyətin ortasında rəngləyərdilər, içinə quru odun yıgıb bir-iki gün oradaca yandırardılar . Sonra ananın köməyilə yerinə səliqə ilə yerləşdirər, ilk ocaqlarını çatardılar. Başına yığışıb istisinə qızınardılar. Çox doğma idilər ona. Harda qaldı o günlər? Zirzəmidə illərlə qalmağa məcbur oldu. Hərdən sevmədiyi zəhirmar yağan sifətlər gəlib zərblə qapını açar, nələrsə yıgıb gedərdilər . Tər-təmiz zirzəmini də zibilliyə çevirmişdi bu yeni sakinlər. Zirzəmidə ona xoş olmayan qoxular bir – birinə qarışmışdı . Həmişə yayda evin xanımı buradan gəlib bankaları çıxardıb, içərisini səliqə ilə doldurub gətirib yerinə yığardı. Qışda onun başına yığışıb, o bankaları açıb elə ləzzətlə yeyərdilər ki… İndi… Bu nədi, qıcqırmış şərab iyi, qapağı atılmış bankalardan az qala yerə töküləcək şorabaların iyi bir- birinə qarışıb zirzəmiyə xüsusi bir “iy” verirdi. İllərdi bu acını “yaşayan” dəmir soba artıq dözə bilmirdi. İçində ocaq çatılmayan soba darıxmağa başlamışdı. Köhnə sakinlərin bir gün dönəcəyi günü həsrətlə gözləyirdi. Zirzəmidə mürgü vura-vura illəri bir-birinə calayırdı. Bir neçə gündü çöldə eşidilən, yeri silkələyən səslər yavaş- yavaş azalırdı. Evin sakinlərinin səsi küyü kəsilmişdi. Yoxa çıxmışdılar deyəsən. Axrıncı dəfə gəlib qıcqırmış şorabalarını, şərablarını elə acıgözlüklə çölə daşıyırdılar ki, zirzəmidə nə vardısa hamısını çölə yığmışdılar. Bir tək ona əl vurmadılar. Nə yaxşı ki, onu götürmədilər. Və bir gün, həmın gün zirzəmin qapısı yavaşca açıldı. İçəri girən iki oğlan onu qucaqlarına götürüb, doğma yerinə aparıb qoydular. Yox bunlar köhnə sakinlər deyildi. Amma danışıq səsləri ona o qədər doğma gəlirdi ki… Evin səliqəsi geri dönmüşdü.
– Aha, bu qaraşın oğlan. Ocağı alışdırmağa çalışan qaragöz oğlan. Həmən məktəbli, nə yaman dəyişib, əynindəki nədi belə? Bunlar hamısı eyni geyinib? Ocağı sevgi ilə qalayıb, əvvəl sobanı, sonra otagı qızdıran əsgərlər yaman sevincli idilər. Hər şeyə sevgiylə, ehtiyyatla toxunurdular. Əsgərlər ocağın ətrafına yığışıb əvvəl əllərini qızdırdılar, sonra qazan asdılar. Yeməyin gözəl ərti evi bürüdü. Evə qayıdan doğmalıq, ev sahiblərindən 30 ildi ayrı düşən “üşüyən” ocağı isitməyə başladı. Beləcə sönən ocaq illər sonra yenidən alovlanıb, bir evi, bir eli isitdi. Alovun rəqs edə-edə yanıb, şölə saçdığı o işıltı evə gözəl nəşə gətirdi.
(Zaur Ustacın “Cadulanmış ev” kitabına daxil edilmiş hekayə)
20.12.2021-ci il, Bakı vaxtı ilə səhər saat 9:00, mən artıq işdəyəm. Düzü, telefondakı vaxt barədə nəticə məni qane etmədiyinə görə tələsik dəhlizə çıxıb divardakı saata da baxası oldum. Heç məndən çıxmaz iş, bəlkə də ömrümdə birinci dəfə işə vaxtında gəlmişəm. “Tez oyananla tez evlənən uduzmaz” məsəlini beynimdə çək-çevir edə-edə iş masamın arxasına əyləşdim. Günün mətbu nəşrlərini vərəqləyirdim ki, telefonlardan biri zəng çaldı. Ofisdə orta yaşlı xadimə xanımla məndən başqa heç kim yox idi. Dəstəyi xanım götürdü:
– Bəli. Buyurun. Bəli. Yaxşı, – telefona cavab verdikdən sonra, – Əli müəllim, zəhmət omasa 14 – ü qaldırın.
– Məni soruşurlar? – Bir az da heyrətlə soruşdum. Düzü məəttəl qalmışdım. Səhərin gözü açılmamış kim idi ,görəsən? Nə istəyirdi? “Adbaad elə məni soruşdular ay xanım?” – deyə bir də xanımdan soruşdum.
– Oldu, – deyib dəstəyi götürməkdən başqa çarəm qalmadı, – Bəli. Buyurun. “Karvansara” dərgisinin baş redaktorunun dördüncü müavininin baş köməkçisinin birinci köməkçisi Əli Mülayim. Eşidirəm sizi, – Xəttin o başından incə, ancaq amiranə xanım səsi eşidildi:
– Olar, sizə elə kəsədən Əli müəllim deyim?
– Bəli. Olar. Buyurun. Eşidirəm sizi.
– Sizi “BB”-dən İlahə xanım narahat edir.
– Buyurun, İlahə xanım, – Məşhur “BB”-şirkətinin adını eşidən kimi gözlərimə işıq gəldi. Ani olaraq ataların ruhuna bir rəhmət göndərib, – Buyurun. Narahat etmirsiniz xoşdur. – davam etdim.
– Bilirsiniz, qarşıdan həm bizim bosun, həm də şirkətimizin yaranmasının yubileyi gəlir. Bu münasibətlə Bəy Bala müəllim jurnalistləri çağırıb müsahibə verir. Bu gün səhər saat 10:00 üçün gələ bilərsiniz, sizi görüşə yazım?
– Bəli. Yaza bilərsiniz. Yazın. Ancaq gəlin ünvanı dəqiqləşdirək. Mən sizin ofisin yerini təxmini bilirəm. Yenə də dəqiqləşdirsək yaxşı olar. Deyə bilərsinizmi?
– Bəli. Zəhmət olmasa, qeyd edin.
– Deməli, – Çingiz Mustafayev 104, həyətə girən kimi sağdakı boz qapı, üstündə iri hərflərlə “BB” yazılıb. Oldu. Düz vaxtında orada olacam. Xanım dedikcə qeyd edirmiş kimi, qələmi qeyd dəftərçəsinin üzərində gəzdirsəm də əslində heç nə yazmırdım. Çünki o dedikcə hara gedəcəyim gözlərimin önündə canlandığından buna ehtiyac duymadım. Söhbət bitəndə sadəcə bugünkü tarixə görüş vaxtını qeyd etdim. Sonra redaksiyanın çıxış kitabına çıxdığım vaxtı və gedəcəyim ünvanı yazdım. İçərisində müxtəlif vəziyyətlər üçün hazır suallarım və gündəlik iş üçün vacib digər sənədlər olan qovluğumu qoltuğuma vurub ofisdən çıxdım. “BB” – nin ofisi bizdən bir neçə küçə Qış Parkına tərəf aralı idi. Bizim ofis Həzi Aslanov küçəsində yerləşirdi. Vaxta 15 dəqiqə qaldığına görə “BB” – nin ofisi olan küçədən keçib Qış Parkına gəldim. 10:00-a 5 dəqiqə qalana qədər düz iki siqaret çəkdim. 5 dəqiqə qalanda ağzıma bir saqqız atıb, üstümə ətir vurub təyin olunmuş ünvana doğru yönəldim. “Çingiz Mustafayev 104” – ə çatan kimi bazubənd əvəzi qoluma keçirtdiyim maskamı çıxardaraq üzümə taxdım və üzərində böyük boz rəngli hərflərlə “BB” yazılmış boz qapını açıb içəri daxil oldum. İlahə xanımı soruşdum. Elə girişdəcə telefonların yanında oturmuş xanım gülərüzlə məni qarşıladı:
– Buyurun. Sizə necə kömək edə bilərəm? İlahə xanım mənəm.
– Mən Əli Mülayim. Saat 10 tamama görüş təyin etmişdik.
– Bəli. Buyurun keçin. Bəy Bala müəllim sizi gözləyir. Ancaq zəhmət olmasa, üst geyiminizi və telefonunuzu verin mən saxlayım. Bu qalstuklardan birini bağlasanız lap əla olar. Bax, bu sizin köynəyə lap uyğun gəlir. Buyurun, – deyə üzərində sarı ay-ulduz olan tünd göy rəngli qalstuku mənə uzatdı. Çar – naçar qalstuku alıb girişdəki böyük güzgünün qabağına keçdim. Qalstuku səliqə ilə bağladıqdan sonra, suallar və sənədlər olan qovluğumu da götürüb:
– Mən hazır, – dedim. Xanım əvvəlcə qovluğumu da əlimdən almaq istədi. Birtəhər göz-qaşla başa saldım ki, iş üçün lazım olacaq. Nəhayət:
– Buyurun. Keçin, – deyə-deyə qapını açıb məni otağa saldı. Bəy Bala müəllim sanki məni görmürmüş kimi öz işində idi. “T” şəkilli masanın üzərində barmaq basmağa boş yer yox idi. Disklər, kitablar, bir neçə işlək vəziyyətdə olan notbuk və sonsuz sayda kağız-kuğuz … Bu mənzərəni insan öz gözləri ilə görməsə, sözlə ifadə etmək çox çətindir. Bəy Bala müəllim başını qaldırmadan bir az yorğun səslə:
– Xoş gəlmisiniz. Əyləşin, – dedi və sağ tərəfdə olan yeganə boş kürsünü əli ilə mənə işarə etdi. 5-10 dəqiqə oturandan sonra mənə məlum oldu ki, o da açıq notbuklarda digər ofislərdəki işçilərinin davranışlarını müşahidə edir. Nəhayət, sanki bu məşğuliyyətdən bezərək, – üzr istəyirəm, sizin adınız necə oldu?- deyə düz gözlərimin içinə baxdı.
– Əli Mülayim.
– Çox gözəl, Əli müəllim. Vallah, indi elə zamanada yaşayırıq ki, mülayim olmayıb neynəyəcəksən ki? Lap yaxşısını elə siz eləmisiniz. Mülayim olun.
– Elədir.
– Əli müəllim. Deməli, vəziyyət belədir. Bu üzümüzə gələn dekabrın 25 – i həm mənim 55 yaşım tamam olur, həm də şirkətimin 20 illiyi olacaq. Düzdür, mənim buna ehtiyacım yoxdur, ancaq yenə istəyirəm ki, mətbuatda, televiziyada bu barədə məlumatlar getsin.
– Lap yaxşı. Aydındır, Bəy Bala müəllim.
– Bir də xahiş edirəm o maskanı çıxardasınız ki, sizin nə dediyinizi anlaya bilim. Yoxsa, heç nə başa düşə bilmirəm. Burada kim var ki? Bir də inanın səmimiyyətimə bunlar hamısı boş şeydir. Canı verən də, alan da bax o kişidir! – Dedi və əlini tavandan sallanan bahalı çilçırağa tərəf elə şəstlə qaldırdı ki, məndə də qeyri-iradi olaraq gözəgörünməz qüvvənin bu çilçırağın içində gizləndiyinə əminlik hissi yarandı.
– Doğrudur. Doğrudur. – deyə-deyə maskamı çıxardıb əziz matah bir aksesuar kimi köynəyimin döş cibinə qoydum.
– İndi deyin görüm, hazır gəlmisiniz yoxsa, hər işi mən görəcəm?
– Nə mənada?
– Yəni suallarınız, ya nə bilim bir proqramınız varmı belə hallar üçün?
– Əlbəttə.
– Onda başlayaq.
– Başlayaq. Özünüz, ailəniz və işiniz barədə ürəyinizdən keçənləri, bizim oxucularla bölüşmək istədiklərinizin hamısını anladın. Söhbət əsnasında yarana biləcək vəziyyətlərə uyğun köməkçi suallarla mən sizə kömək edəcəm. – deyib, qovluğumdan bu hal üçün nəzərdə tutulmuş suallar qeyd olunan vərəqi və qeydlər aparacağım ağ A4 kağızları çıxardıb masanın üstünə qoydum.
– Deməli belə. Mən Xanlar rayonunun Bəyoğlular kəndindənəm. Atamın adı Böyük Bəy, onun da atasının adı Bəy Bura, onun da atasının adı Böyük Bəy, onun da atasının adı Bəy Bala, onun da atasının adı Bala Bəy… Nə başını ağrıdım. Bax beləcə gedir. Adam var, atasın tanımır. MaşAllah olsun. Biz yeddi arxa dönənimizi tanıyırıq. Adətdəndi. Kişi gərək yeddi babasının adını bilə. Siz cavanlar da öyrənin və uşaqlarınıza öyrədin. Bu çox vacib məsələdir. Çox yerdə görürsən mənim adımı səhvən “Bəybala” kimi bitişik yazırlar. Bu səhvdir bizim adlarımız ayrı yazılır. Məsələn, Bəy Bala və ya Böyük Bəy. Bax, belə. Siz də düzgün yazın. Siz inanırsınız mən neçə dəfə belə səhvlərə görə bir qəzetin bütün nömrələrini köşklərdən toplatmışam. Nəsə sözüm onda deyil. Biz ailədə, Böyük Bəyin ocağında iki qardaş və iki bacı, dörd uşaq olmuşuq. Mən ailənin ilki, böyük uşaq olmuşam. Sonra bacılarım, Böyük Bəyim, Balaca Bəyim və sonbeşiyimiz, balaca qardaşım Bala Bəy. Deməli, ötən əsrin 90-cı illərində köhnə hökumət dağılanda mənim olardı 25 yaşım. Cavan, sütül oğlan idim. Atam məni oxutmaq istəsə də, düzü, mənim elə bir fikrim yox idi. Rusun əsgərliyinə də gedib gəlmişdim. Bizdə də ara yavaş-yavaş qarışırdı. Nəsə axır ki, kişi saqqızımı oğurladı. 1991-ci ildə nə az, nə çox düz 60.000 manat pul verib məni qoydu Sergey Mironoviç Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinə. İndi hər yan universitetdir e. Onda bircə dənə universitet var idi. Kişi deyirdi oxu qurtar, səni raykom katibi qoyacam. Onu deyim ki, o vaxt elə oxumaq, filan da yox idi. İnanın bir torba alçaya qiymət yazan müəllimlər var idi. Onları da qınamalı deyil. O vaxtlar vəziyyət çox pis idi. Bu oxumağın mənə xeyri o oldu ki, o vaxtlar müharibəyə getmədim. Bir də günüm Bakının “talkuçka”larında, bazarlarında keçdi. Ticarətin bütün sirlərinə yiyələndim. Bir şənbə-bazarın alverinə bir semestri yola verirdim. Oxumaq, imtahan belə idi. Mən tarixi qurtarana qədər nə raykom qaldı, nə də katiblik. Ta kişinin də o vaxtları deyildi. Mənimlə oxuyan uşaqlardan bir-iki nəfər indi universitetlərdə müəllim işləyir. Çoxu mənim kimi biznesdədir.
– Biznesiniz konkret olaraq hansı sahəni əhatə edir? Zəhmət olmasa bu barədə danışın.
– Tələsməyin. İndi ora gəlirəm. Hamısını yerli-yataqlı danışacam. Deməli, mən Bakıda alverdə, ailəmiz də qalmışdı rayonda. Universiteti bitirdim. Müharibə bitdi. Amma ölkədə vəziyyət daha da çətinləşmişdi. Alverdən başqa heç bir işdə pul yox idi. Atam nə qədər dedi ki, gəl müəllim işlə. Lap səni məktəb direktoru qoyum. Maarifə işə düzəldim. Dedim ki, yox e, bunlar mənlik deyil, mənimki alverdi. Biznes. Onu da deyim ki, ta mənim satmadığım şey qalmayıb ha. Elə axtarışdayam. Nə olsun? Necə olsun? Nə yenilik edim? Nə iş qurum? Bax belə fikirləşirəm. Xarici biznesmenlərin həyatından filmlərə baxıram, kitablar, məqalələr oxuyuram. Bərk axtarışdayam. Allah deyir səndən hərəkət, məndən bərəkət. Bir dəfə bir xarici kinoya baxıram. Lap o qədim Amerika filmlərindəndir. Bəlkə, siz də baxmısınız. Bir əczaçı qadın əlində bir şüşə öz hazırladığı dərmanı kino boyu hərləyir- fırlayır, nə qədər edir bu dərmanı sata bilmir. Axırda necə olursa bir kişi ilə vuruşmalı olur. Kişini yaralayır və kişi infeksiya qorxusundan məcbur olub dərmanı qızıl pulla qadından alır. Üstəlik qadından xahiş də edir ki, bu məhlulla onun yarasını təmiz-təmiz yuyub sarısın. Filmdəki bu fraqment mənə ideya vermişdi, ancaq bu ideyanı harada necə tətbiq edəcəyimi heç cür dəqiqləşdirə bilmirdim. Artıq evlənmişdim. Üzr istəyirəm, arvad da pul istəməkdən başqa heç nə bacarmırdı. Xırda alver ta mənim ehtiyaclarımı ödəmirdi. Ata-anam da rəhmətə getdi. Dost-tanış da hərə bir yandan deyirdi ki, kənddə bacı-qardaşın vəziyyəti pisdir. Onları da yığ gətir Bakıya. Bu kimi hallar məni lap bezdirmişdi. Elə bu vaxtlar qızımın ad gününə hazırlaşırdıq. Böyük uşağım qızdır. Adını da Böyük Bacı qoymuşam. 1 yaşı tamam olurdu. Uşağı ilk dəfə aparmışam bərbərxanaya. Öz dəlləyimin yanına getmişik. Bakıya gələndən bəlkə necə ola, bir-iki dəfə başqa usta yanına gedəm, həmişə bu dəlləyin yanınına getmişəm. İndi də sağ olsun, gəlir elə bax burda, bu ofisdə bütün işini görüb gedir. Nəsə, orda işimiz bitəndən sonra dəllək yavaşca qulağıma deyəsən ki, bəs uşağın başında bit var. Düzü, bu sözü eşidəndə orda sakit qalsam da cin vurdu təpəmə. Gəldim evə arvadla yenə qırdıq bir-birimizi. Baldızım da biz də idi. O dedi ki, bəs yeznə narahat olma, Türkiyədə olanda bizim də saçımıza düşmüşdü. Orda apteklərdə yaxşı dərman satılır. Dərman deyəndə şampun kimi bir şeydir. Ballı indi oradadır. Ad gününə gələcək deyərəm alıb gətirər. Narahat olma ikisin alıb gətirsə, bəsdir. Ballı da mənim balaca baldızımdır. Üç bacıdırlar. Ballı ən kiçiyidir. Alverdə o da yaxşıdır. Dubaydan vurur, İslambuldan çıxır. Bax, mənim bütün həyatım bu Ballı baldızımın hesabına dəyişdi. Yəqin, şəhərdə görmüsünüz “Bala Baldız” gözəllik salonları, “Bal Baldız” kosmetika mağazaları hamısı onundur. Yəni mənimdir. O idarə edir. Nəsə, baldız gəldi, iki qab bit dərmanı da gətirdi. Dərman işə yaradı. Bu məsələ yüngülvari dalağımı sancsa da, hələ elə bir ciddi dönüş etməmişdim. Hələ qadın koftası mağazası işlədirdim. Arvadla da elə orda, ona kofta satanda tanış olmuşam. Nəsə, bu başqa söhbətin mövzusudur. Yadınızda olar yəqin ki, bir ara quş qripi yayılmışdı?
– Bəli. Bəli. Yaxşı yadımdadır.
– Bax, o vaxtlar söz gəzirdi ki, guya xaricdə bloklara girib qapı dəstəklərinə, avtobus və metroda tutacaqlara nəsə püskürdürlər camaat da xəstələnir. Əslində bu xəstəliyin göydə uçan quşlarla heç bir əlaqəsi yoxdur. Yerdəki bayquşların işidir. Bu məsələnin bizə heç bir aidiyyəti olmasa da ideyanı bir az yerindən tərpətmişdi. Və nəhayət, bir gün təsadüfən televizorda gördüm ki, bir kişi bizim Tərtər rayonun bir kəndində soxulcan yetişdirib, fermerlərə, balıq tutanlara satır. Bu xəbəri görən kimi, “Böyük Biznes” ideyası işə düşdü və avtomatik olaraq anındaca “Biq Boss”a çevrildim. İnan ki, o gecəni evdə yatmadım. O saat hava limanına, oradan da bir başa İslambula uçdum. Ora çatdım, heç otelə də getmədim. Elə hava limanında gözlədim səhər olan kimi apteklərə baş çəkməyə başladım. Gördüm, maşAllah olsun bit dərmanının çeşidləri lap çoxdur. Bir gün aradım-araşdırdım. Ən tanınmış firmaların üçü ilə danışıb, razılaşıb elə həmin gecə qayıtdım Bakıya. Və başladım burada da apteklərlə, kosmetika mağazaları ilə danışıb, razılaşmağa. Hər şey tam hazır olandan sonra kofta mağazasını mal qarışıq satdım. Başladım Türkiyədən mal vurmağa. Mallar gəldi payladım “toçka”lara. Gördüm, yox e mal getmir. İdeyanı saldım işə. Daha doğrusu öz – özündən düşdü işə. Birinci rayonda olan qardaşım Bala Bəy xəbər göndərdi ki, uşaqları bit basıb. O dərmandan bizə də göndər. Mən də ona xəbər elədim ki, bəs dərmanı neynirsən evi-eşiyi də sat, külfəti də götür gəl Bakıya. Sağ olsun, sözümü yerə salmadı. Heç bir həftə keçmədi gördüm yığışıb gəlib. Gələn kimi Sovetskidə hamam – tualetsiz evlərindən bir dənə 3 otaqlı ev kirayə tutdum onlara.
– Üzr istəyirəm, niyə məhz belə?
– Hövsələniz olsun. İndi deyəcəm. Deməli, qardaşımın maşAllah 7 uşağı var. 2 nəfər özləri, bir də qaynanası. Düz 10 nəfərdirlər.
– Mən onu soruşmurdum. Həqiqətən evin hamam-tualeti yox idi. Bəs necə yaşayırdılar orada?
– Əlbəttə. O evlərdə hamam-tualet olmur. Sadəcə həyətdə bir ümumi ayaqyolu olur vəssalam. Bizə də elə belə evlər lazım olur. Çünki onlar saçlarını yumurlar. Əksinə çirkli saxlayırlar ki, bitlər üçün münbit mühit olsun.
– Bəs onlar nə iş görürdülər?
– “Görürdülər” yox, “görürlər”? Onlar bu saat da elə orada yaşayır və işləyirlər.
– Bəs sökməyiblər oranı?
– Xeyr. Neçə illərdir deyirlər, hələ bir şey yoxdur. Bir də qardaşımın indi lap şəhərin mərkəzində yeni tikilən binalarada bir yox, bir neçə mənzili var. Ora sadəcə bizim iş yerimiz çörək ağacımızdır. Deməli, bunları ora yerləşdirib, tapşırdım ki, siz ancaq əlinizdə olanı yemək-içməyə bir də yol puluna xərcləycəksiniz hər ayın 5 – i həm xərcliyinizi həm də qazancınızı mən verəcəm. Sizin işiniz o olsun ki, yeyin-için, bitləri çoxaldın. Səhər –axşam şəhərin insanlar gur olan yerlərində, ticarət mərkəzlərində, avtobuslarda, metroda basabas vaxtı girin camaatın içinə, ürəyiniz istəyən qədər gəzin.
– Üzr istəyirəm, belə niyə?
– Eh, dostum. Bitlərin yayılması üçün. Bu bit təmiz başı, yəni xam yeri elə tanıyır, elə tanıyır… Bir bilsən. Bu barədə yazsam indi elmlər doktoru idim. Deməli, birinin saçında bit varsa, 25-30 nəfər sərnişin tutumu olan avtobusda bircə dövrə vuranda ən azı 100 adama bit salır. Gör indi maşAllah 50-60 nəfərlik avtobusda bu nə qədər olur ha… Öz də onlara tapşırmışam ki, avtobusa bir dəfə mindin sürücü tanıyıb zorla düşürənə qədər düşməsinlər. Belə həm də “rasxod” azalır. Onların özlərinə xeyirdir. Qazancları artır. Nə başını ağrıdım. Birinci ayın sonunda apteklərə mal çatdıra bilmədim. Allah bərəkət verdi. Mal vur, pul götür… Mal vur, pul götür… Bacılarımı da gətirdim Bakıya. İndi maşAllah olsun. Təkcə qardaş-bacılar deyil, qardaşuşaqları, bacıuşaqları, hələ canım sənə desin, sinifyoldaşlarımdan da bir neçəsinin çalışdığı belə ocaqlarımız var. Şəhərdə təxminən 100- ə yaxın obyektdə bit yetişdirib yayırıq. Daha doğrusu bitlərin çoxalıb, yayıla biləcəkləri münbit mühit formalaşdırırıq. Dünyanın müxtəlif təbiəti, canlı aləmi sevən təşkilatlarından bilirsiniz nə qədər mükafatlarımız var? – deyə mənə işarə edərək yana qanrılıb rəfdəki müxtəlif formada və dillərdə olan diplomları, prizləri göstərdi.
– Bu işlə yalnız Bakıda məşğulsunuz?
– Bəli. Hələlik ancaq Bakıda. Bilirsiniz bu biznes sırf inkişafla bağlı, inkişaf göstəricisi olan sahədir. Gərək yaşayış ola, insan ola ki, bit də olsun. Bakıdan başqa sıx yaşayış olan yer yoxdur. Gəncə və Sumqayıtda bir-iki dəfə eksperiment aparmışıq nəticə “0”. Hələlik ancaq Bakıda fəaliyyət göstəririk.
– Üzr istəyirəm, Bəy Bala müəllim, sizin qohumlar kimi həyat yoldaşınızın qohumları da belə canla-başla bu ailə şirkətində çalışırlarmı?
– Bayaq sizə dedim, şəhərdə gördüyünüz bütün “Bala Baldız”, “Bal Baldız” obyektlərin hamısı mənim balaca baldızım Ballı xanıma aiddir. Yəni o işlədir. Sağ olsun. Doğmaca arvadımdan görmədiyimin hamısını ondan gördüm. Həm mənəvi, həm maddi. Mən də onu yaşadıram. Hələ indiyə qədər bir sözünü iki eləməmişəm.
– Bəs Ballı xanımdan başqa?
– Başqa heç nə. Siz elə düşünürsünüz ki, onlar da bitli saçla metro, avtobus gəzib bit yayırlar. Yox, dostum. Nəinki, onlar heç doğmaca var yox bircə oğlum Bic Bala burax bit yaymağı, “toçka”lardan pul yığmağa getməyə belə ərinir. Bu işi sinifyoldaşlarımdan birinin oğluna tapşırmışam. Sağ olsun halal uşaqdır. Demişəm əgər qanunu yolla adını dəyişib, Bəy Bura qoysa qızım Böyük Bacını ona ərə verib, şirkəti də bağışlayacam onlara. Oğul, arvad tərəf zaydır. Oğlum olanda nə qədər elədim babalarımdan birinin adını qoya bilmədim ona. Arvadla qaynənəm birləşdilər. Mən də dirəşdim ki, necə olur olsun 2 “B” mütləq olmalıdır. Onlar da dedilər, “nə şiş yansın nə kabab” adını qoydular Bic Bala. Uşaq da odu cüvəllağı, avara. Oxumaq, zad nədi. 15 yaşı olan kimi də evlənib. Yəni arvad “padruqa”larından birinin qızı ilə baş-göz edib. 1 oğul nəvəm var adını da yenə arvad tərəf 2 “B” –ni gözləmək şərti ilə Biq Boss qoyublar. İndi onun da ad günü yaxınlaşır. 1 yaşı tamam olacaq. Bir sözlə qızm Böyük Bacı ilə baldızım Ballını çıxmaq şərti ilə arvad tərəf ancaq xərcləməklə, dağıtmaqla məşğuldur. Düzü, bu ötən müddət ərzində arvadın hələ zəng vurmamasına narahat olmağa başlamışam… – Bəy Bala müəllimin sözü ağzında qaldı. Şəhər telefonunun cingiltili səsi kabineti başına götürdü. Dəstəyini qaldıraraq qaş-gözlə mənə “görürsən?” – deyib davam etdi: – Bəli, buyur, başımın tacı, evimin yaraşığı, şirkətimin loqosu, buyur. Votsapla? Baş üstə. Görüntülü? Baş üstə. – deyib dəstəyi asdı. Və mobil telefondan görüntülü yığdı. Nə billah etsə də həyat yoldaşı öz görüntüsünü açmadı. Əksinə Bəy Bala müəllimi məcbur etdi ki, kabinetin bütün künc bucağını mən də daxil olmaqla ona göstərsin. Görüntü olmasa da arada xırç-nırç, şap-şup kimi səslər qarışıq kişi səsinin eşidilməsi mənim də diqqətimi çəkdi. Elə bu vaxt Bəy Bala müəllim bir az da əsəbi kimi: – Hardasan, bu nə səs-küydü? – deyə sual verdi. Cavab özünü çox gözlətmədi: – Qəssab Mehralının yanındayam, bilirsən də onda həmişə “üçbacılıq” yaxşı ət olur. Eşidirsən, Mehralı sənə salam deyir. Deyir, çox sağ olsun. Yaxşı kişidir. Bəy Bala müəllim bu dəfə yenə də mənə qaş-göz eləsə də mən bu işarələrə bir anlam verə bilmədim. Nəhayət: – Yaxşı canım, öpdüm. Sən də salam de. Di, hələlik. Əlimdə işim var. – dedi və cavab gözləmədən zəngi sonlandırdı. Dilxor halda mənə tərəf çevrilərək:
– Evlisiniz, subay?
– Subay.
– Kifayətdir. İndi bu yazının adını nə qoyacaqsınız?
– Fikrimdən“Bit Biznesi” keçsə də, “Böyük Biznes” dedim.
– Bəlkə, bu yazının adını elə “Böyük Bədbəxt” qoyasınız? Ya da heç nə lazım deyil. Yubiley-mubiley olmayacaq. Siz də xahiş edirəm bunu götürüb, o məşhur tamaşada deyildiyi kimi… – deyərək əlində tutduğu şax “200”lüyü zorla maskanın yanına yerləşdirdi.
– Çox sağ olun. Heç yaxşı olmadı, Bəy Bala müəllim. Əgər fikriniz dəyişə, qoy İlahə xanım sadəcə mənə xəbər eləsin. Yazını hazırlayıb, hazır saxlayacam.
– Lap əla oldu. Xeyli yüngülləşdim. Başqa heç nə lazım deyil. Qalstuku da açma, sənə yaraşır. Bizdən hədiyyə olsun. Subay oğlansan get dincəl! Ye, iç, kef elə! Qarşıdan gələn Yeni İlin də mübarək!
– Çox sağ olun, – sağollaşıb ofisə qayıtdım. İndi oturub yeni zəng gözləyirəm. Ancaq bu dəfə tək deyiləm. Ac və qoca qurdlar hamısı buradadır.
Zaur Ustacın “Cadulanmış ev” kitabına daxil edilmiş 14 (on dörd) hekayədən biri olan bu HEKAYƏ ilin ən çox oxunan hekayəsi olub. Hekayə “İlin hekayəsi” müsabiqəsində (archive.vn)209 hekayə arasında oxucuların daha çox diqqətini cəlb edib.
اوچ گون ایدی کندی ائرمنی قولدورلاریندان تمیزلهییب، مرکزله علاقه ساخلامیشدیلار، قوه گوندرسینلر. مرکزدن اونا قطعی جاواب وئرمهییب دئمیشدیلر: “گؤرهک نه ائده بیلریک.”
اوچ گون ایدی کندین اطرافینا قاراوول قویوب و اؤزلری کندین کؤرپو کناریندا اولان یئمکخانادا یئرلهشیب مرکزله علاقه یاراتماغا چالیشیردیلار. علاقه یارانمیردی. بوتون دسته تشویش ایچیندهیدی. “بلکه مرکز اله کئچیب، اودور کی جاواب وئرمیرلر” بیر آن اورهییندن کئچدی. اورهییندهکینی دیلینه گتیرمهدی. یئمکلری قورتارماق اوزرهیدی. تئلچی بیرآن دستهیی یئره قویموردو. آنجاق او طرفدن جاواب گلمیردی.
سحره یاخین هاوا سویوقلامیشدی. تک-تک قار الهنیردی. پوستدان گلن قاراوولچولار یاتیردیلار. هاوا آیازیلاییب چیسکین کندین و یئمکخانانین اوزهریندن چکیلیردی. اون بئش- ایگیرمی مترلیک آیدینجا گؤرونوردو. بیردن کندین یوخاری باشیندا آتیشما باشلادی. تئز آیاغا دوروب ایکی نفر او طرفه گؤندردی: “تئز اولون سیز ایکینیز یوخارییا گئدین. بیزده اوبیری پوستلاری مؤحکملندیرمهلییک.”-دئدی. نئچه آن کئچمهدن کندین آشاغی طرفینده آتیشما باشلادی. آتش سسلری چوخالدی. پوستلارا کمک یوللادی. هر پوستا بیر باشچی تعیین ائدیب و تاپشیریق وئردی: “چالیشین قولدورلاری کندین ایچریسینه چکیب درسلرینی وئرین.”
آتیشما گوجلنمیشدی. پیلیموتلار بیرآن سنگیمیردیلر. هاوا ایشیقلانیب اطراف آیدینجا گؤرونوردو. ائرمنی قولدورلاری بویوک بیر نئچه دستهیله بونلارا هجوم ائتمیشدیلر. اونلارین سایی قات- قات بونلاردان آرتیق ایدی. گوجلو سیلاحلارلا تجهیز اولونموشدولار. قولدورلاری کندین ایچریسینه چکیب بویوک تلفاتا معروض قویموشدولار. دؤیوش شدتله داوام ائدیردی. مرمیلری قورتارماق اوزرهیدی. پوستلارا خبر گؤندردی: “مرمیلرینیزدن یئترینجه یارارلانین. محاصیرهیه آلینمیشیق. سون مرمی بیزی اونلارین الیندن قورتارمالی دیر. اونلار گرک بیزه غالیب گلمهسینلر. بیز اؤلومومیزله اونلاری ناکام قویمالییق.”
ایرهلیده ائرمنیلر هوجوما باشلامیشدیلار. هر طرفدن آتش یاغیردی. گئتدیکجه سایلاری آزالیردی. گئری چکیلدیلر. یئمکخانا آرخادایدی. اؤزلرینی یئمکخانایا یئتیریب ایکینجی قاتا قالخدیلار. اوچ نفر قالمیشدیلار. دوارلاری اؤزلرینه سنگر ائدیب پنجرهدن اونلاری آتشه توتدولار. ائرمنیلر خزل یارپاغی سایاغی یئره تؤکولوردولر. آنجاق بئشی اولوردوسه، آلتیسی یئرینی توتوردو. ائرمنیلر قومبارا آتدیلار. یئمکخانانی توز و باریت قوخوسو بورودو. ایچریده قالماق مومکون اولمادیقیندان اؤزونو یئمکخانانین باییرینا سالدی. یئمکخانانین مانقالی اونون گؤزونه چارپدی. اورانی یاخشی تانییردی. بورانین اوستو مانقال و آشاغیسی کؤمور آنباری ایدی. مانقال دورد دمیر اوستونده اطرافی تاختایلا اؤرتولموشدو. انی بیر متر اوزونو ایکی و اوجالیغی یئردن هشتاد سانت ایدی. چوخ کؤومور توتسون دئیه ایچریسینی اووب بیر متر یئردن آشاغی سالمیشدیلار. اؤزونو اورایا یئتیریب کؤمور تایلارینین آلتیندا گیزلندی. آتش سسی آزالیردی. بیرآزدان یئمکخانین پیلکنلریندن آیاق تاققیلتیلاری ائشیدیلدی. دئمهلی بوتون یولداشلارینی ایتیرمیشدی.
یئریندن دربنمیردی. نفسینی سینه بوشلوغوندا حبس ائتمیشدی. بوتون حیسلریایله باییری دینشهییردی. تاختانین جیریغیندان باییری گؤروردو. قولدورلار گل-گئت ائدیردیلر. او اونلارین آیاقلارینی، دیزدن آشاغینی گؤروردو.
ائرمنی باشچیسی “سیرایا دوزولون”. -دئیه سسلندی. دسته سیرایا دوزولدو. اللی-آتمیش نفر اولاردیلار. نئچه نفر سسلهییب تاپشیریق وئردی: “بوتون کندین بور-بوجاقلارینا کیمی دولاشین. بیر شئی نظردن قاچماسین”. -دئدی. دستهیه راحاتلیق وئردی. هره اؤز دوردوغو یئرده سرهلندی. باشچی اونا یاخین اولدوغوندان بوتون امرلری آیندینجا ائشیدیردی.
گئدنلر بیر-بیر قاییدیب راپورت وئردیلر: “بوتون کند ضررسیزلشیب. بو کند بیزیم الیمیزده اولدوغوندان اونلار عکس هجوملا کندی اله کئچیریبلر. ساییلاری آز اولدوغوندان کشفیاتچیمیشلار. بیریده جانینی ساغ قورتارا بیلمهییب. یالیلاریدا هئچ یوخدور. بوتون کند و اؤندهکی کندلرده بیزیم الیمیزدهدیر.”
باشچی تئلچینی سسلهدی: “قرارگاهلا علاقه ساخلا.”-دئدی. تئلچی علاقه یارادایب دستهیی اونا وئردی: “بوتون کند اله کئچیب. اللی نفره یاخین ایتیرمیشک. اون دورد نفر آغیر یارالی دیر. امرینیزی گؤزلهییرم.” تئلین او طرفینده دانیشانین سؤزلرینی ائشیده بیلمهدی. “باش اوسته، امرینیزه عمل اولونور.” -دئیه دستهیی تئلچییه وئردی.
باشچی درحال خبردالیق وئردی. هامی اؤز یئرینده سیرایا دوزولدو. ” ایرهلیده آغیر دؤیوش گئدیر. بیزیمکیلر تاب گتیرمهییب، گئری چکیلیرلر. اونلارین بیزیم کمگیمیزه احتیاجی وار. اون کیلومتر قاباقدا خستهخانا وار. یارالیلاری دا اؤزوموزله آپارمالییق. آرخادان آغیر تئخنیکا و تانکلار بیزیم کمگیمیزه گلیر. تلهسین یولا دوشوروک.”- دئدی. او دوردوغو یئرده اونلارین گئتمهسینی گؤروردو.
او نه ائدهجهیینی بیلمیردی. تانکلار و آغیر تئخنیکا اونون فیکرینی دارماداغین ائتمیشدی. ایچریده بوغولوردو. دسته سیرایلا کؤرپونون اوستونده ایرهلیلهییردی. اونلار اوزاقلاشدیقدا اطرافی دینشهدی. سس-کوی کسیلمیشدی. مانقالین آنباریندان چیخیب سورونه-سورونه یئمکخانایا طرف یؤنلیب اؤزونو زئرزمییه سالدی.
نریمان دایی بو یئمکخانانی باغینین قیراغی و یولون کناریندا تیکمیشدی. یول طرفدن بیر مرتبه و باغ طرفدن ایکی مرتبه ایدی. یئمکخانانین آرخاسیندا بویوک بیر قوواق آغاجی واریدی. بو قوواغین دووره کؤلگهسینده دورد-بئش ماسا یئرلشردی. آغاجین گؤودهسی ائله بویوک ایدی کی بوماسادا اوتورانلار او بیر ماسالاردا اوتورانلاری گؤرمزدیلر. مشتریلر یاز-یای مؤسومونده آشاغی و پاییز- قیش آیلاریندا اوست قاتدا اوتوراردیلار.
اؤزونو قوواغین آرخاسینا چکدی. آخیرینجی قولدورلار کؤرپونون اوستوندن کئچیردیلر..او قرارا گلدیکی کؤرپونو پارتلادسین. کؤرپو اوتوز-قیرخ مترلیکدهیدی. اورا نئجه گئتملی ایدی؟ اونو گؤره بیلردیلر. بیردن بیر خاطره یادینا دوشدو.
یئمکخانین آرخاسیندا نریمان دایینین باغی یئرلشیردی. بو باغین سویو بیر کؤهولدن گلردی. یازین اورتالاریندان یایین اوللرینه قدر چایین سویونون سطحی قالخاردی. سو آیاغی ایله گلیب باغی سوواراردی. سویون سطحی آشاغی دوشنده دجل اوشاقلارین سیناق میدانی اولاردی.
یایین آخیرلاری ایدی. اورتا مکتبی قورتارمیشدیلار. هره اؤز سندینی اینستوتا وئرمیشدی. نامیق کند تصرفاتی اینستوتو، انتقام انشات، اودا اوکراینا یئر قووهلر اینستوتونا. جاوابلار گلیب اوچونوده گؤتورموشدولر. گؤنلرینی نریمان دایینی باغیندا کئچیریردیلر. بیر گؤن آخشام اوستو انتقام دئدی:”گلین مرجلشک. کؤهولون بو باشیندان گیریب او بیری باشیندان چیخمالییق. بیر-بیریمیزدن آرالی اولمالییق. هرکس گئری قاییدسا اودوزور. اوهامینی یئمهیه قوناق ائتمهلیدیر.”
کؤهوله اول نامیق ، اوندان بیر نئچه دقیقه سونرا انتقام و آخیردا او کئچدی. اون-اون بئش متر گئتمیشدی، اونو واهیمه بورودو. قارانلیق، نم قوخولو هاوا و دوواردا اوچوشان یاراسالار اونو قیجیقلاندیردی. تاب گتیرهبیلمهییب، گئری دوندو. دوستلارین قوناقلیقی اونون حسابینا وئریلدی.
اوکرایینا انستوتونو قورتاریب، جسارتینه گورا مدال آلیب، کشفیات بولومونده ضابیط وظیفهسینه ییهلنمیشدی. روسیا داغیلیب، آذربایجان مستقیل اولدوقدا باکی دا یئر قووهلر آلانین کشفیات بولومونون کاماندری اولموشدو. قاراباغ، ائرمنی قولدورلاری طرفیندن ایشغال اولدوقدا، کؤنوللو جبههیه گلیب، کشفیات بؤلومون یاراتدی. اونلارین کندی بویوک استراتژی یؤنلره مالیک ایدی. کند ائرمنی ایشغالیندا اولدوغوندان اوبیری جبههلرده چتینلیک چکیردیلر. باش کاماندرین اجلاسیندا آیاغا دوروب اون بئش نفرلیک بیر دسته ایله کندی ائرمنی قولدورلاریندان آزاد ائتمهیه سؤز وئردی. باش کاماندردن خاهیش ائلهدی کی کند آزاد اولدوقدا قووه گؤندریلسین.
ایکیجه گون چکمهدن دستهنی یاراتدی. دسته عضولرینین چوخو همیئرلیسی ایدی. اونلار کندی اللرینین ایچی کیمی بوتون بور-بوجاقلارینا کیمی بلد ایدیلر. گون باتار- باتماز کنده یاخینلاشدیلار. چایین ایچریسینده گیزلهنیب هاوانین قارالماغینی گؤزلهدیلر. بوتون لازیمی تاپشیریقلاری وئریب دورد طرفدن کندی قومارالاییب و سسیز-سمیرسیز بوتون پوستدا اولان قولدورلاری سویوغ آلتلرله آرادان گؤتوردولر. ائرمنی قرارگاهینی دینامیتلهییب کنارا چکیلدیلر. قرارگاه بیر آنین ایچینده پارتلاییب هاوایا سوورولدو. ایچریدن جانینی قورتاران دا باییردا گوﻟﻠهلندی……
زئرزمییه کئچیب دینامیت یئشیگینی گوتوردو. بیر کندیرله ساغ آیاغینا باغلاییب و کؤهوله گیردی. ایندی اطرافینا فیکیر وئرمهدن، دورد ال-آیاقلی ایرهلیلهییردی. اونو دوشوندورن آنجاق کؤهولدن او طرفه چیخماسی و کؤرپونو دینامیتله پارتلاتماسی ایدی.
نهایت کؤرپودن چیخدی. دینامیت یئشیگینی آیاغیندان آچیب بوینونا کئچیردی. ایلک ستوندان قالخیب دینامیتلری ستونا یئرلشدیردی. ستونلار بیر-بیرندن بئش متر آرالی ایدی. دوشوب بیرده قالخماق واخت ایتیرمکدن علاوه احتیاطسیزلیق ایدی. کؤرپونون تیریندن یاپیشیب وار گوجویله ایرهلیلهییب ستونلاری دینامیتلهییردی. قول ساعاتینا باخدی. اون دقیقهیه ایکی ستون دینامیتلهمیشدی. هله سککیز ستون آرخادا قالیردی. دئمهلی آزی اللی دقیقه واخت لازیم ایدی کی ایشینی قورتارسین. یئشیگی گؤزدن کئچیردی. یئترینجه دینامیت واریدی. خرجلری بیرآزدا آرتیردی. آلتینجی ستونو قورتارمیشدی. بیردن تانکلارین سسینی ائشتدی. دورد ستون هله آرخادایدی. بو آز مدتده ستونلارین هامیسینی دینامیتلهییب، قورتارا بیلمهیهجکدی. دینامیتلری یوخون فاصلهلرله کؤرپونون تیرلرینه ده یئرلشدیریردی. یئدینجی ستونا چاتمیشدی. کؤرپو بیردن دبردی. تانکلار کؤرپونون اوستونه چیخیردیلار. قالان دینامیتلری یئدینجی ستوندا یئرلشدیردی. هر آن تاققیلتی چوخالیردی. بوش یئشیگی بوینوندان چیخاریب تیردن آسدی. دینامیت ایشه سالان جاهازی الینه آلدی. قان-تر ایچینده بوغولوردو. هر آن سانکی بیر گون ایدی. آیاقلارینی تیره دایایاراق کورهیینی ستونا یاپیشدیردی. ایندی اللری آزاد اولموشدو. تاققیلتی بئینینه دوشوردو. کؤرپو ائله سیلکلنیردی کی آز قالا ترازلیغینی ایتیریردی. وار گوجونو آیاقلارینا وئریب اؤزونو ستونا یاپشدیردی. تانکلار باشینین اوستوندهیدی. جاهازی ایشه سالدی.
بیر آنین ایچینده بویوک بیر پارتلاییش یاراندی. دومان قاریشیق آلوو اطرافی بورودو. کؤرپو هاوایا سوورولدو. اوستونده اولان تانکلار و بوتون حربی تئخیکالار یووارلانیب چایین ایچینه توکولوب آلوولانیب یئنیدن پاتلاییش سسی عالمی بورودو………..
دئییلنه گورا سمندر قوشو اوددان یارانیر. منجه قاراباغ قارتالی دا اوددان یارانیر. اونون جیسمی داغیلسادا روحو قارتال کیمی قاراباغین سماسینی دولاشیر…..
YAZARLAR.AZ bu gün 2021-ci il üzrə “25 YARPAQ” layihəsi çərçivəsində kitabı nəşr olunacaq yazarın adını elan edib. Seçilmiş müəllif il ərzində ən fəal əməkdaş olaraq Leyla YAŞAR seçilib. Yazırın hekayələrindən ibarət ilk kitabı 2022-ci ilin mart ayının 21-nə kimi çap olunub müəllifə təqdim olunacaq. Leyla Yaşarı bu münasibətlə təbrik edir, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik!
