Etiket arxivi: Yazarlar 69

Müqəddəs Zəfər – 9-cu hekayə

Əvvəli burada: Müqəddəs Zəfər – 8-ci hekayə

BAĞIŞLA MƏNİ, ROMEO!

(Müqəddəs Zəfər: 9-cu hekayə)

Günəşin şüaları hələ görünməsə də, artıq hava işıqlaşmağa başlamışdı. Bomboz buludlar səmada hökmranlıq edir, günəşlə yer arasında soyuq sədd yaratmağa çalışırdı. Meşə qalın, duman qatı, hava çiskin idi. Görmə məsafəsi 4-5 metrdən artıq olmazdı. Bu, gizli hərəkət etmək üçün əlverişli olsa da, düşmənin hərəkətini izləməyə çətinlik törədirdi. Çevik və düzgün qərar qəbul etmək, tapşırığı yerinə yetirmək lazım idi. Belə məqamda onun səhv etməyi böyük faciə ilə nəticələnər, düşmən üçün itirilmiş mövqeləri geri qaytarmaq imkanı yarada bilərdi. O, nəyin bahasına olursa-olsun, düşmən tərəfdə çaşqınlıq yaratmalı, əks-hücum cəhdinin qarşısını almalı idi. Cəmisi bir saat vaxtı vardı. Bircə saat dözməli, düşmənin hərəkətinə mane olmalı idi. Bir saat ərzində ölmək belə olmazdı… Köməyə gəlməkdə olan döyüşçülərimizi elə burada qarşılamalı idi… Dumanın istiqamətini müəyyənləşdirməyə çalışdı. Bu çox vacib idi. Adətən duman dağlardan dərələr istiqamətində hərəkət edir. Belə olduqda dumanın hərəkət istiqamətinin əksinə getməklə yüksəkliyə qalxacaqdı. Kol-kos o qədər çox idi ki, sanki duman onlara hopub hərəkət etmirdi. Bu zaman kompasın köməyindən istifadə etmək qərarına gəldi. Çıxarıb baxdı, işləmirdi. Bir qədər əvvəl uçuruma yuvarlanarkən yoğun bir ağaca çırpılmışdı, kompası sınmışdı. İndi o, lazımsız dəmir parçasından başqa bir şey deyildi. Kompası ehmalca kolluğa atdı. Gecə olsaydı ulduzların düzülüşündən istifadə edib ona lazım olan cənub-qərb istiqamətini müəyyənləşdirərdi. O, gecələr daha yaxşı hərəkət edə bilirdi. Ağlına bir fikir gəldi- ağaca dırmanmaq. Lap çılğın uşaq çağlarında olduğu kimi, oğlanlara qoşulub meşəyə getdiyi vaxtlar höcətləşib ən hündür ağaca dırmandığı kimi. Əslində bu çox təhlükəli idi. Ancaq indi bunu yeganə çıxış yolu kimi dəyərləndirdi. Ətrafa göz gəzdirib daha yoğun və hündür hesab elədiyi ağaca yaxınlaşdı, başını qaldırıb yuxarı baxdı. Ağac o qədər də hündür deyildi. Neyləmək olar, bu meşədəki ağaclar bir-birinə çox sıx şəkildə bitsələr də, kol-kosla əhatə olunsalar da, hündür deyildilər. Bəlkə belə olmağı daha yaxşı idi. “Hə, Cüllüt, göstər hünərini!”- öz-özünə pıçıldadı. 16 kiloluq “Mübariz” snayper tüfəngini çiyninə aşırıb dırmanmağa başladı. Ağacın ən uca budağının nazik gövdəsi yellənib cırıldayanda dayandı, əyilib aşağıya boylandı. 5-6 metr hündürlükdə olardı. Daha yuxarı qalxmaq olmazdı, budaq sına bilərdi. Diqqətlə ətrafa boylandı. Bu hündürlükdə sanki duman bir qədər seyrək idi. Dağlıq əraziləri, dərələrdən, yamaclardan keçib ilan kimi qıvrılan əyri-dolam torpaq yolları gördü. Tüfəngin optik cihazını çıxarıb onunla da baxdı. Sonra mobil telefonunu video rejiminə qoydu və həmin ərazilərin video-çəkilişini edib cəld yerə endi. Çəkdiyi kadra diqqətlə baxıb ayağa qalxdı. Tələsmək lazım idi.

30 dəqiqədən sonra o, artıq hündür bir təpənin üstündə, kolların arasında mövqelənmişdi. Uzaqdan, cənub tərəfdən 3 ədəd PDM əyri-dolam yollarda toz qopara-qopara ona tərəf gəlirdi. Rabitə cihazını çantadan çıxarıb “əlaqə” düyməsini basdı:

-Mən “Cüllüt”əm, məni eşidirsiz? “Romeo”, mən “Cüllüt”əm. Məni eşidirsiz?

Xışıltı çox idi, səslər bir-birinə qarışımışdı. Başqa dalğa tezliyinə keçdi. Üçüncü cəhddən sonra Kapitan Binnətlinin tanış səsini eşitdi:

-Salam, “Cüllüt”, mən “Romeo”yam, səni eşidirəm.

-Salam. Tülkülər tələyə doğru gəlirlər, 3-ü birdən. Xoruz paylarını hazırlamışam, yola xalça da sərmişəm.

-Çox gözəl. Layiq olduqları təmtəraqla qarşıla, uğurlar.

-Baş üstə.

Araya bir neçə saniyəlik sükut çökdü. Sonra yenə komandirin səsi eşidildi:

-Gözəlim… ehtiyatlı ol,- komandirin səsində həyəcan hiss olundu,- özünü qoru, bacım…

-Narahat olmayın, mənim Romeom. Mənə də Cüllüt deyərlər.

-Yaxşı… yaxşı… sənin eyvanına musiqiçilərlə gəlirəm, şən konsert olacaq. Gözlə. Rabitəyə son.

-Görüşənədək, mənim Romeom.

Bir dəqiqədən də az müddət ərzində davam edən bu dialoqdan hər şey bəlli oldu. Cəmisi 15-20 dəqiqədən sonra bu yerlərin sakitliyi pozulacaqdı.

Başını qaldırıb səmaya baxdı. Bir neçə saniyə, cəmisi 5-6 saniyə beləcə hərəkətsiz dayandı. Həmişə mühüm tapşırığın icrasına başlamazdan bir az əvvəl belə edirdi. Bu, artıq vərdişə çevrilmişdi. Bunu komandirləri də, döyüşçü yoldaşları da yaxşı bilirdilər. Hətta bu vərdişinə görə tənbeh də almışdı. Yüngülcə, sözarası danlamışdı onu tağım komandiri. Onunla heç kim kəskin danışmırdı, heç kim xətrinə dəymirdi. O, hərbi hissənin sevimli Cüllütü idi… “Cüllüt” kod adını o özü seçmişdi. Daha doğrusu, uşaq vaxtlarından kənddə onu bu adla çağırırdılar. Niyəsini özü də dəqiq bilmirdi. Bəlkə, həmişə saçını arxadan yox, başının tən ortasından hörərək sarı bant bağladığına görə, ya da çəlimsiz və çılğın olduğuna görə?! Bəlkə, öz adına uyğun, yəni, Cülyettaya uyğun səsləndiyinə görə?! Bilmirdi. Ancaq ilk dəfə döyüş tapşırığına yollananda bölük komandiri Roman Binnətli ona kod adı seçmək istəyəndə özü təklif vermişdi: “Cənab kapitan, mənə uşaq vaxtı Cüllüt deyirdilər”.

-Cüllüt? Olsun. Onda rabitə əlaqəsinə girəndə məni Romeo deyə çağır. Mən yalnız Cülyetta üçün, daha doğrusu Cüllüt üçün Romeo olacam. Cüllüt və Romeo- necə səslənir? Qoy bu bizim cəbhəsayağı versiyamız olsun.

Hər ikisi qəhqəhə ilə gülmüşdülər.

Cülyetta əslən Qusar şəhərinin 12 kilometrliyində yerləşən dağ kəndindən idi. Kənd üç tərəfdən meşə massivi ilə əhatə olunmuşdu. Uşaqlıq həyatı şən, qayğısız keçirdi. Çəlimsiz, sarışın və dəcəl bir qız idi. Hərçənd, yaşına görə boyu balaca deyildi. Ailədə isə dörd qız uşağı böyüyürdü. Cülyetta ailənin üçüncü qızı idi. Atası sürücü, anası isə evdar qadın idi. Onun 9 yaşı olanda Qusara, Olimpiya İdman Kompleksinin yaxınlığında yerləşən balaca bir həyət evinə köçdülər. Kənddəki evlərinə yay aylarında gedirdilər. Atası Heybət kişi isə kəndlə əlaqəsini heç vaxt kəsmirdi. Qaraqabaq adam idi. Anası Nariya İdman kompleksində işə düzəlmişdi, xadimə işləyirdi. Bunun üçün Heybəti günlərlə dilə tutmalı olmuşdu. Çünki güzaranları ürəkaçan deyildi, Nariyanın işləməyinə ehtiyac var idi. Anasının işə düzəlməsindən ən çox faydalanan Cülyetta idi. O, hər gün dərsdən sonra anasına kömək etmək adı ilə Kompleksə gedir, üzgüçülüklə, atıcılıqla, güləşlə məşğul olurdu… Cülyettanın böyük bacısı atasının təkidi ilə onun qohumuna ərə getmiş, iki ildən sonra boşanaraq bir oğlan uşağı ilə ata evinə qayıtmışdı. İkinci bacısı Nəzrin orta məktəbi qurtarıb, atasının qadağasına baxmayaraq, Bakı Hərbi Kollecinə daxil olmuşdu. Cülyetta da bacısı Nəzrinin yolu ilə getmək istəyirdi. Ancaq 15 yaşı tamam olar-olmaz atası onu məcburən bacısı oğluna nişanladı. Toy günü o, Bakıya, Nəzrinin yanına qaçdı. Atası elə həmin gün ailəsini tərk edib kəndə qayıtdı və üç aydan sonra başqa qadınla evləndi.

Cülyetta Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseyə qəbul olundu, snayper kurslarına yazıldı. Onun cəbhəyə gedən yolu belə başladı. Arıq, çəlimsiz qızcığaz tezliklə snayper atıcılığı üzrə peşəkar mütəxəssisə çevrildi.

…Qabaqda gələn PDM-nın Cüllütün basdırdığı minaya düşməsi nəticəsində yaranan səs qayalara çırpılaraq vahiməli əks-səda yaratdı. Arxadan gələn texnikalar dərhal geri dönməyə cəhd göstərdilər. Yolun darlığı buna ciddi əngəl törədirdi. Düşmən əsgərləri yerə tökülüşərək qayalıqlarda mövqelənməyə başladılar. Yanı üstə çevrilərək alovlanan birinci maşından düşən yaralı əsgərlər dəli kimi o tərəf-bu tərəfə qaçırdılar. Kimisi yana-yana özünü qayadan aşağı tullayır, kimisi torpağa sürtünərək paltarını söndürməyə cəhd edir, kimisi də taqətsiz halda zarıldayırdı. Maşının içərisində ard-arda partlayışlar baş verirdi. Maşın parça-parça olub ətrafa səpələnirdi. Qəlpələr hər tərəfə yayılırdı, bu da əlavə əsgər itkisinə səbəb olurdu. Bu partlayışlar ikinci maşını da zədələdi. Cüllüt qayalara dırmanmaq istəyənləri bir-bir məhv edirdi. Ən sonda gələn maşın arxaya doğru hərəkət edərək döngədə gözdən itdi. 5-6 dəqiqədən sonra qayalıqlarda kölgələr görünməyə başladı. Düşmən əsgərləri Cüllütü mühasirəyə almağa cəhd edirdilər. Əgər onlar daha yüksək yerdə mövqelənə bilsəydilər, Cüllüt açıq hədəfə çevriləcəkdi. Buna imkan vermək olmazdı. O, gizləndiyi yerdən çıxıb cəld qayaların arası ilə yüksəkliyə doğru dırmanmağa başladı. Güllələr vıyıltı ilə başının üstündən, yanlarından ötüb keçirdi. Nəhayət, əlverişli bir yer tapıb gizlənə bildi. Səmada 2 ədəd “İtiqovan” PUA göründü. Düşmən mövqelərinə ard-arda bir neçə raket zərbəsi endirildi. Üçüncü maşın da, düşmənin xeyli sayda canlı qüvvəsi də məhv edildi. PUA-lar dövrə vurub gözdən itdilər. Bir neçə dəqiqəlik sükutdan sonra yenə aramsız güllə yağışı başladı. Düşmən əsgərləri lap yaxınlıqda idilər. Cüllütün güllələri tükənmək üzrə idi, tək-tək rejimdə atəş açırdı. O, axırıncı darağı silaha quraşdırıb aşağıya baxdı. Sıldırım qayalar və 10-12 metr aşağıda böyürtkən kolları görünürdü. Rabitə cihazından çağırış səsi eşidildi:

-Cülyetta, mən Romeoyam. Məni eşidirsən? Cavab ver, Cülyetta!- Poman indi açıq mətnlə danışırdı.

“İndi yox, danışmağa vaxt yoxdur”,- Cülyetta sanki öz-özünə, astadan pıçıldadı.

-Cülyetta, biz yaxındayıq. Geri çəkil, özünü qoru. Eşidirsən? Cülyetta, xahiş edirəm, cavab ver…

Atışma davam edirdi, cəmisi üç gülləsi qalmışdı. Roman çağırmaqda davam edirdi. Qarşı tərəfdəki qayanın arxasından iki nəfər çıxdı. Biri zabit idi. Aralarında 25 metr məsafə olardı. Zabit silahını ona tuşlayıb dişlərini ağartdı və:

-Silaxı at yera, allarini qaldır,- deyə komanda verdi.

Roman dayanmadan çağırırdı:

-Gözəl bacım, qurban olum, geri çəkil. Eşidirsən? Dərhal geri çəkil, biz artıq yaxındayıq. Cülyetta!..

-Bağışla məni, Romeo! Səni sevdiyimi deməyə vaxtım qalmadı…

Tətiyi çəkdi, zabit qıvrılaraq eybəcər səs çıxardı, yerə sərildi. Hələ iki gülləsi qalırdı. Ancaq… sinəsi alışıb yandı, gözlərinə qaranlıq çökməyə başladı. Başını qaldırıb səmaya boylandı, döyüş əvvəlində olduğu kimi, həmişəki adəti üzrə. Amansız boz dumanın köynəyini cırmağa imkan tapmış günəş şüaları onun al rəngli sinəsini, çıyınlərindəki qoşa ulduzları yalayıb par-par parıldadırdı. Tüfəngini bərk-bərk sinəsinə sıxmışdı, arxası üstə uçurdu, bayaq gördüyü kolluğa sari. Səma sürətlə qaralırdı. Yumulmaqda olan gözləri son dəfə səmada nəyi isə axtarırdı, kimi isə görməyə çalışırdı. Gördü… Bütün gücünü toplayıb yenidən pıçıldadı:

-Bağışla məni, Romeo… əzizim…

03.08.26.

Ardı burada: Müqəddəs Zəfər – povest – son

Müəllif: Xəlil Mirzə,

Şair-publisist, AYB-nin üzvü

Xəlil Mirzənin digər yazıları

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Müqəddəs Zəfər – 8-ci hekayə

Əvvəli burada: Müqəddəs Zəfər: 7-ci hekayə

O QIZ MƏNİM HƏKİMİMDIR

(Müqəddəs Zəfər: 8-ci hekayə)

Müharibənin on dördüncu günü idi. Cəbhə xətti get-gedə yaşayış məntəqələrindən uzaqlaşır, atəş səsləri sanki eşidilməz olurdu. Bir gün əvvəl Moskvada Rusiyanın xarici işlər naziri S.Lavrovun təkidi və iştirakı ilə Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin atəşkəs barədə razılığa gəldikləri elan olunmuşdu. Buna baxmayaraq, Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən bu razılaşma kobudcasıına pozulmuşdu. Düşmən tərəf uzaqvuran toplar və raketlərlə nəinki döyüş mövqelərimizi, həmçinin yaşayış məntəqələrimizi də aramsız olaraq atəşə tuturdu. Goranboy, Tərtər, Ağdam, Ağcabədi və Füzuli rayonlarının yaşayış məntəqələri hədəfə çevrilmişdi. . Mərmi və raketlərin vıyıltıları, hər partlayışdan sonra yaratdıqları rezonans aydınca hiss olunur, dinc sakinlərdə dəhşətli vahimə yaradırdı. Cəbhənin bütün istiqamətlərində ağır döyüşlər gedirdi. Bu gün ərzində düşmənin xeyli sayda canlı qüvvəsi; 13 ədəd tankı, 4 ədəd P21 “Qrad” yaylım atəşli reakiv sistemi, 6 ədəd B20 və B30 topu, 3 ədəd 2F3 “Akasiya” özüyeriyən artilleriya qurğusu, 2 ədəd M55 zastava zenit qurğusu, 2 ədəd radiolokasiya stansiyası və radioelektron mübarizə vasitələri, daha bir zirehli tank bölməsi və 1 ədəd F300 zenit raket sistemi məhv edilmişdi. Günorta radələrində Ermənistan ordusuna məxsus və Xocalıda yerləşən ən bahalı radiolokasiya sistemi də məhv edildi. Düşmən tərəf Ağdərə-Tərtər və Füzuli- Cəbrayıl istiqamətlərində hücuma keçməyə cəhd göstərdi. Bütün cəhdlərin qarşısı alındı, düşmən yenə xeyli itki verərək geri çəkilməyə məcbur edildi.

Günəş bugünlük xidmətini başa vurub dağların arxasına çəkilməkdə idi. İndi o, sobada qızardılmış dəmir kürəni xatırladırdı, ancaq hərarəti azalmaqda idi. Hərbi hospitalın həkimi leytenant Mehman Qurbanlı kürəyində daşıdığı yaralı əsgəri təpənin arxasında gizlətdikləri pikap maşınının arxa oturacağına uzadıb nəbzini yoxladı, çox zəif idi. Onun ardınca xərəkdə başqa bir yaralını gətirən gizir Cavid Saraclı və əsgər Taleh Xıdırov da yaxınlaşmaqda idilər. Həkim cəld kuzovun arxa bortunu açdı. Köməkləşib yaralını xərəkqarışıq kuzova qoydular.

-Cənab leytenant, deyəsən qardaşımız şəhid oldu,- deyə gizir kövrəldi.

-Özünü ələ al qardaş, qərar verməyə tələsmə.

Həkim ikinci yaralının da nəbzini yoxladı, – yaxasını açın,- deyə göstəriş verdi. Cəld çantasını açıb tibbi ləvazimat olan bağlamanı çıxartdı, iynə və flakon götürdü. Şüşənin başını sındırıb dərman çəkdi. Skalpellə yaralının kitelinin sağ qolunu kəsdi, rezin “jqut”la qolunu dirsəkdən yuxarı hissədən sıxıb hərəkət etdirib, damarına iynə vurdu. Bir qədər gözləyib nəbzini bir də yoxladı. Sonra əllərini çarpazlayıb ritmlə sinəsindən basmağa başladı. Bir, iki, üç… yenə… yenə…

-Hə, qardaşım, aç gözlərini.

Bir, iki, üç… yenə… yenə… süni nəfəs verdi. Bir, iki, üç… yaralının sinəsində hərəkət hiss olundu.

-Həkim… həkim… qardaşımız nəfəs alır. Sizə qurban olum, həkim!

-Gizir, özünü ələ al. Birinci yaralını da hazırlayın, ona da iynə vuracam.

Rabitə cihazından çağırış səsi gəldi:

-“Külək”, “Külək”, mən “Səma”yam. Məni eşidirsiz?

Əsgər Xıdırov çantasından cihazı çıxarıb həkimə tərəf uzatdı. Həkim cihazı alıb cavab düyməsini basdı:

-“Səma”, mən “Küləyəm”, sizi eşidirəm.

-Sizə tərəf təcili tibbi yardım maşını gəlir, qarşılayın. Ehtiyatlı olun, təhlükəsiz marşrut seçin, yaralıları o maşına yerləşdirb geri dönün, yenə yaralananlar var, əsgərlər onları sizə tərəf gətirirlər. Köməyə tələsin…- pauza,- təəssüf ki, şəhidlərimiz də var… iki nəfər…

-Aydın oldu, icraya başlayırıq.

-Uğurlar olsun, qardaş. Rabitəyə son.

Mehman rabitə cihazını Talehə qaytarıb göstəriş verdi:

-Get, qardaş, qarşıla. Ehtiyatlı ol, gəldiyimiz marşrutla hərəkət edin. Cavid, sən qal, işimiz çoxdur, sarğıları dəyişməliyik.

Təcili tibbi yardım maşını toz qopara-qopara onlara yaxınlaşdı, üç-dörd metrlik məsafədə dayandı. İlk olaraq Taleh, ardınca ağxalatlı iki nəfər maşından düşdü. Onlardan biri:

-Gülnar, sən burada neynirsən?- Mehman təəccüb dolu gözlərini gənc qıza zillədi.

-Salam, Mehman həkim. Mən, Gülnar Çərkəzli, həkim-cərraham. Vətənimdə müharibə gedirsə, mən harada olmalıyam?- Gülnar suala sualla cavab verdi.

-Gülnar, qurban olum, axı buralar çox təhlükəlidir.

-Bilirəm. Mənim canım səninkindən artıq deyil ki? Heç onlardan artıq deyiləm,- yaralıları göstərdi.

Mehman söz güləşdirməyin əbəs olduğunu dərhal anladı. Gülnarın xasiyyətinə yaxşı bələd idi.

Onlar cəmisi bir ay əvvəl nişanlanmışdılar, Gülnar Bakıdakı klinikalardan birinə təyinat alandan bir neçə gün sonra, ancaq qeyri-rəsmi, öz aralarında. Sentyabrın 27-də Mehman öz ad gününə Gülnarı da dəvət edəcəkdi. Valideynləri ilə tanış edəcək, evlənmək istədiklərini bildirəcəkdi. Həmin gün müharibə başladı… Mehman artıq ikinci il idi ki, hərbi hospitalda işləyirdi, Gülnar isə iki həftəyə yaxın.

Yaralıları dərhal təcili tibbi yardım maşınına keçirdilər. Gülnar onları süni tənəffüz aparatına qoşdu. Sevgililərin görüşü cəmisi 7-8 dəqiqə, gərgin iş şəraitində baş verdi. Ayrılarkən Gülnar Mehmanın əlini bərk-bərk sıxdı:

-Gözlərimi yolda qoyma, igidim.

Gülnar müharibənin ikinci günü işlədiyi klinikanın rəhbərliyinə müraciət etmiş, könüllü olaraq cəbhə xəttinə yaxın fəaliyyət göstərən səyyar hərbi hospitala gəlmişdi. Ötən bu müddət ərzində bir dəfə də olsun rastlaşmamışdılar. Mehman demək olar ki, mobil telefondan istifadə etmirdi. Onun daim qaynar nöqtələrdə olması buna imkan vermirdi. Onsuz da o yerlərdə dalğa olmurdu. Valideynlərini də qabaqcadan xəbərdar etmişdi. İndi, Gülnarla görüşündən bir həftə sonra çadır yataqxanada saxladığı mobil telefonunu götürüb anasına zəng etmək qərarına gəldi. Telefonunun enerjisi tükənmişdi. Hospitala getdi, həkimlər otağında enerji yığmaq üçün telefonunu şəbəkəyə qoşdu. Ekran açıldı. Yuxarı sağ küncdə yaşıl rəngdə işarə göründü. Sonra ard-arda buraxılmış zənglərin tatixini göstərən mesajlar bir-birini əvəz etdi. O, şəhadət barmağıni ekranın üzərində aşağı-yuxarı sürükləməyə başladı. Çoxlu sayda zəng gəlmişdi- atasından, anasından, Gülnardan, kiçik qardaşından, bacılarından, dostlardan, qohumlardan… Anasına zəng elədi, hal-əhval tutdu, ona təskinlik verdi. Sonra atasına, digər doğmalarına, dostların bir neçəsinə zəng elədi. Daha sonra Gülnarla görüşmək, odun-alovun caynağından qopardığı yaralıları yoluxmaq qərarına gəldi. Gülnarın əməliyyatda olduğunu söylədilər. Onda ilk olaraq ağır vəziyyətdə Gülnargillə hospitala yola saldığı əsgəri axtarıb tapdı. Adı və soyadı yaxşı yadında idi: Kamil Dəmirov. Kamil demək olar ki, başdan- ayağa sarğıda idi. Ancaq Mehmanı dərhal tanıdı. Aram-aram, kəsik-kəsik danışırdı:

-Orda… dağların arasında… gözümü… gözümü açanda… huşum özümə gə…gələndə ilk… ilk gördüyüm adam… sən idin… Burda isə… üç gün… yenidən huşsuz… qalanda… o… o qız… onu gördüm. Üç gün başım…ın üstündə… məni o əməliyyat… o əməliyyat…

Gülnar qapıda göründü, gözləri yuxusuzluqdan qızarmışdı, çox yorğun görünürdü. Mehman onu görcək dərhal ayağa qalxdı, baxışları toqquşdu.

-Gülnar, sən çox yorgun görünürsən.

Gülnar Mehmana sari bir neçə addım atdı. Üz-üzə, göz-gözə dayandılar.

-Sən də. Nə vaxt gəlmisən?

-Bir az əvvəl, yaralı gətirmişəm, müayinə otağındadır. Vəziyyəti pis deyil, ilk yardımı mən çatana qədər əsgər yoldaşları eləmişdilər. Güllə yarası alıb, sol çiynindən.

-Hə, şükür Allaha ki, yaxşıdır. Əməliyyata ehtiyac var?

-Yarasını tez-tez təmizləmək lazım gələcək.

-Olsun, gedib baxaram.

-Sənə dincəlmək lazımdır. Baş həkim özü baxdı, razı qaldı.

-Yaxşı, lap yaxşı. Nə vaxt gedirsən?

Mehman sanki günahkarcasına başını aşağı əydi:

-Tez qayıtmalıyam, əzizim. Füzuli istiqamətində ağır döyüşlər gedir. Orada mənə ehtiyac var.

– Odur… o qız… o mənim həkimimdir…

Hər ikisi dönüb Kamilə baxdılar, gülümsədilər.

Ordumuzun tam qələbəsi ilə başa çatmış Vətən Müharibəsinin 39-cu günü Mehmanın həyatında silinməz iz buraxdı. Qubadlı rayonunun Başarat, Qarakişilər və Qaracallı kəndləri uğrunda gedən döyüşlərdə yaralanmış döyüşçü yoldaşlarını hospitala çatdırmaq tapşırığı almışdılar. Həmişəki kimi maşını təhlükəsiz yerdə saxlayıb ön xəttə tələsirdilər. Birdən onu hansı bir qüvvə isə göyə qaldırdı. Sonra nə baş verdiyini anlaya bilmədi. Gözlərini açanda özünü işıqlı bir otaqda gördü. Gülnar yanında, stulda oturub yorğun, qızarmış gözlərini ona zilləyib sanki donmuşdu. Sonradan bildi ki, minaya düşüb, hər iki ayağını dizdən yuxarı itirib.

Bir il keçdi. Mehman çarpayıda uzanıb xəyala dalmışdı. Gülnara necə anlatsın ürəyindən keçənləri? O qızın bədbəxtliyinə niyə bais olsun?.. Palatanın qapısı açıldı, Gülnar göründü. Bu gün hərbi paltarda idi, çiynindəki qoşa ulduzlar mundirinə xüsusi yaraşıq verirdi. Adsız barmağında bir il əvvəl Mehmanın bağışladığı zümrüd qaşlı nazik üzük parlayırdı. Elə həmin əlində, barmağında üzük olan əlində sari, çəhrayı və narıncı güllərdən düzəldilmiş buket var idi. İlahi, o, necə də gözəl, necə də məsum idi.

-Sabahın xeyir olsun, cənab baş leytenant. Doğum günün mutlu olsun, bəy! Hələ yataqdasan? Qalx görüm. Qalx, protezlərini geyin. Sonra… gedirik mənim otağıma, hərbi parad mundirini geyinirsən, təbii ki, mənim köməyimnən, və… Və gedirik sizə…

-Gülnar, əzizim, bəlkə lazım deyil?! Mən… mən indi, belə vəziyyətdə sənin nəyinə lazımam? Gülnar…

-Qalx görüm, qalx! Bu gün 2021-ci ilin sentyabr ayının 27-si, müqəddəs şəhidlərimizin anım günüdür. Unutmamısan? Həm də… həm də bu gün- sənin 27 yaşının tamamında biz evlənmək barədə qərar verdiyimizi valideynlərimizə bildirməliyik.

-Gülnar… Anım gününü təbii ki, unutmamışam. Bu günü unutmaq olarmı? Ancaq… Mən əliləm, mənim həyatım dayanıb. Evlənmək barədə isə… heç bir qərar yoxdur, olmayıb, olmayacaq…

-Dəli! Dəlinin biri, dəli! İstəyirsən mən də ayaqlarımı kəsdirim? Sənin vəziyyətinə mən düşsəydim məndən imtina edəcəkdin? Hə?.. Biz bu barədə neçə dəfə danışmışıq? Mən sənin ürəyini sevmişəm, mən sənin kişi qeyrətini sevmişəm…

Gülnar gül buketini masanın üstünə atıb çarpayının kənarında oturdu, əlləri ilə üzünü bağlayıb hönkürməyə başladı. Mehman nə edəcəyini bilmirdi, qərarsız vəziyyətdə yerində eşələnirdi.

-Gülnar… Gülnar… Mənə kömək edərsən? Protezlərimi ver də… zəhmət olmasa…

Gülnar göz yaşlarını silib diqqətlə ona baxdı.

-Protezlərini? Hə… protezlərini… verim də. Nə etmək istəyirsən ki?

-Necə yəni nə? Hazırlaşaq gedək də. Əvvəlcə Şəhidlər Xiyabanına, sonra… sonra istəsən bizə gedərik. Anam neçə gündür hazırlıq görür.

Gülnar özünü toparlayıb qalxdı, üst-başını qaydaya saldı. Mehmana kömək edib protezlərini geyindirdi. Mehman qalxıb onunla yanaşı dayandı.

-Bax ha, boyumuz da uyğun gəlir.

-Mənim dəli igidim, indi sən qətiyyən əlilə oxşamırsan.

-Sənin inamlı yardımın sayəsində, əzizim. Bu aylar ərzində sən mənə ayaq üstə durmağı, yeriməyi öyrətmisən. Hamısı sənin sayəndədir.

-Yaxşı görək, şişirtmə.

-Akka canı.

Hər ikisi ürəkdən güldü, ana nəvazişinə sevinən uşaqlar kimi.

Mehman masanın üstündən telefonunu götürüb anasına videozəng açdı.

Duud… duud… duud…

-Ana, sabahın xeyir. Necəsən, anacan?

Ekranda Familə ananın nurlu siması göründü.

-Sabahın xeyirə açılsın, mənim igid balam. Ana qurban olsun sənin…- sözünün ardını gətirə bilmədi, qəhərləndi. Bir neçə saniyədən sonra özünü toparlayıb davam elədi,- Gözəl balam, şəkər balam, igid balam. Atanla hazırlaşırıq sənin yanına gəlməyə. Həkimindən icazə alıb evə gətrimək istəyirik, axşam qonaqlarımız olacaq. Sənin ad gününə gələcəklər. Sevdiyin xörəkləri bişirmişəm, hamısını…

-Ana, dəqiq bilirsən ki, mənim ad günüm bu gündür?- Yana çönüb Gülnara göz vurdu.- Bəlkə, noyabrın 10-dur?! Hə, anacan, bəlkə səhv salırsız günləri?

-Oğul, qurban olum, bu boyda səhv olar? Bu gündür.

-Mən bu gün ad günü keçirməyəcəm, bu gün şəhidlərimizin anım günüdür.

-Başına dönüm, indi anladım səni. Olsun noyabrın 10-u. Atan da yanımdadır, o da razılıq edir.

Balaşirin kişi ekranda göründü, oğluna əl edib salam verdi.

-Sabahın xeyir, oğul. Söhbətinizi eşidirdim, düzgün qərardır. Səninlə qürur duyuram oğul, olsun sən deyən kimi- noyabrın 10-u. Qonaqları özüm başa salaram. İndi biz gəlirik sənin yanına, oradan da birlikdə gedərik Şəhidlər Xiyabanına. Gör anan nə deyir.

Familə ana yenidən ekranda göründü, bu dəfə Balaşirin kişi ilə yanaşı dayanmışdı.

-Mehman, İgid balam, gəlirəm səni bağrıma basmağa.

-Zəhmət çəkməyin, ana. Özüm gələcəm, uzağı bir saata… yox, yarım saata, Şəhidlər Xiyabanına. Siz də ora gəlin. Özü də… ana, tək gəlmirəm ey, sizi gələcək gəlininizlə tanış edəcəm. Əgər, etiraz eləmirsizsə.

-Nə etiraz, ay bala. Gətir, qurban olum, gətir. Bilmək olar kimdir o gözəl bala?

-Ana! Canım ana! O qız… o qız mənim həkimimdir.

-Başına dönüm ay oğul, Gülnar həkimi deyirsən?

-Hardan bildin, ay ana?

-Ana ürəyi həssas olur, oğul. Yanındadır? Yanındadırsa, ver danışım onunla.

30.07.26.

Ardı burada: Müqəddəs Zəfər – 9-cu hekayə

Müəllif: Xəlil Mirzə,

Şair-publisist, AYB-nin üzvü

Xəlil Mirzənin digər yazıları

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Sümeyye Baştürk – MAHDUM

Sümeyye Baştürk

                                                                                                                           “ Bir kedim bile yok

                                                                                                                           Anlıyor musun?

                                                                                                                          Hadi gülümse.”

                                            MAHDUM

Evim dediğim yer evim değilmiş. Elimde neredeyse boş bir valizi tuttuğumda daha iyi anladım bunu. İçimdeki kuru otları yeşerten bir yaz akşamı girmiştim az önce ardıma bakmadan çıktığım eve. Halaylar, şarkılar, danslar… Bütün pembe hayallerimi katlayıp bir bir bohçalamıştım İhsan’la mutlu olabilmek için.

Mahdum ayaklarıma dolanıyor yine. Nasıl da anlıyor üzgün olduğumu. Bir kedi olmasaydı muhakkak insan olurdu. Üzüldüğümde başımı omzuna yasladığım, mutlu olduğumda birlikte şımardığım… Ne garip bir hayvan gerçekten. Bu evlilikten bana kalan tek güzel şey sanırım Mahdum. İhsan, işten gelirken kucağında Mahdum’la eve girmişti bir gün. Önce istemem, diye yaygara koparmıştım evde. Bakamam buna İhsan, neden anlamıyorsun? diye dişli bir kavgaya tutuşmuştum. İhsan sonunda pes edip sabah aldığım yere bırakırım demişti ama bu seferde ufacık bir kediyi dışarı bırakmaya gönlüm razı olmamıştı. İhsan’ın neden Mahdum’u getirdiğini biliyordum aslında. Kucağımda bir çocuğum yoktu. Diğer evli arkadaşlarının evleri gibi odada neşe saçan bir evladımız olmuyordu. Üzülmeyeyim diye böyle yaptığını çok iyi biliyordum. Sonraları Mahdum benim her şeyim oldu. Sabahları gelip yanıma yatması, evde ayaklarıma dolanması, şımarması bana bir çocuk yokluğu hissettirmiyordu. İhsan için ise pek öyle olmadı bu durum.  Önceleri tatlı kedime karşı duyduğu sevgi, güneş gören buz gibi eriyip gitmişti zamanla. Eriyip giden sadece kedime duyduğu sevgi değildi aslında.  Bana da eskisi gibi bakmadığını anlayabiliyordum. Aramızdaki soğukluk kırık bir türkü gibi uzadıkça uzamaya devam etti. Mahdum da bazen İhsan’a yanaşmaya çalışırdı. Benden bulduğu sevgiyi ondan da bekliyordu demek ama bir kedi nereden bilsin kendisine nankör diyen insanın asıl nankör olduğunu. İlk zamanlar evi neşelendiren, İhsan’ı da beni de güldüren Mahdum, işte benim gibi mutsuzluktan payını almıştı. Evde sürekli çıkan nedensiz ve ardı kesilmeyen kavgalar sıklaşmıştı. İhsan her fırsatta ‘’Nankörlük etme. Seni senelerdir idare ediyorum. Çocuk desen veremedin. Temizlik desen doğru düzgün yapmazsın. Kafanı kediyle bozmuşsun. Nereden alıp geldim bunu. Tekmeyi basmak lazım ikinize de…’’ gibi sözlerini yineliyordu. Öyle mantıklı sebepler buluyordu ki kendine, bazen hiç suçu olmadığı halde Mahdum’un bile suçlu olduğunu düşünüyordum. İnsanın yaşadığı yerle arasında bir çatlak oluşmaya başladığında önce mantıklı düşünmeyi kaybediyor anlaşılan.

Mahdum bu seferde kucağıma çıkıyor. Gözlerini baygın baygın dikiyor yüzüme. Anlamıştır belki de maziye daldığımı. Anlamasa ne olurdu ki? Zaten ne zaman üzgün olsam, durgun olsam gelir kucağıma yatar ben yanındayım, der gibi bakardı. Bir çocuk gibi sarıp sarmalardım ben de onu. Adının anlamı da biraz buradan geliyor. ‘’Evlat’’ demek aslında Mahdum. Benim evladım olmuştu çünkü. Aynı şu anda olduğu gibi bu banka gelip oturmadan önce, yani birkaç saat önceki tartışmada yine gelip kucağıma oturmuştu. Üzülme anne, der gibi bakmıştı suratıma. Başını ayaklarının arasına alıyor ara sıra kaldırıp bana bakıyordu ben hıçkırdıkça. Hiç kimsem yoktu gözyaşımı silecek ama Mahdum başkaydı. Tüylerinin arasında beni dinlendiriyor, derdimi alıp götürüyor gibiydi. Gözyaşımı sildiğine de emindim. Tek dostumdu o benim.

Bugün son kavgamızı etmiştik İhsan’la. Çocuğumuz olmuyordu ve ben her şeye rağmen evlat gördüğüm kedimin varlığı ile mutluydum. Ama bu mutluluk İhsan’ın mutsuzluğunun rengine karışıyor, nefretinin siyahına karışan sevinç rengim boğulup kayboluyordu. Ben mutsuzsam sen de mutsuz ol, diyordu bakışlarıyla İhsan. Evladım, diye Mahdum’a sarıldıkça bakışlarındaki küçümsemeyi yakalıyordum. Anne olamadın da bir hayvana anacılık oynuyorsun, diyordu bu bakışlar. Hava kaçıran balon gibi sönmeye başlıyordu tüm sevincim o an. İşte son kavgamızda İhsan, bunları bir bir hatta yanına daha da keskin cümleler ekleyerek söylemişti bana. Mahdum’a bir tekme savururken, ‘’Ya bu kedi gider bu evden ya ikiniz!’’… Bir gülümsemeyi çok gören sevgili kocam, çoktandır hâl diliyle anlattığını bir çırpıda çok kolay ve duygusuz söyleyivermişti. Ya Mahdum ya ben, diyordu aslında. Çocuğumuz olmuyor diye ben mutsuzum, sen de mutsuz olmalısın. Ben mutsuzken yüzünün gülmesine tahammül edemiyorum, demenin başka yoluydu bu. Hiçbir cevap vermeden çıkmıştım evden. Çantama attığım göstermelik birkaç eşya ve yanımda Mahdum. ‘’Savunmasız ve suçsuz bir canlıya merhamet etmeyen sen, hiçbir zaman baba olamazsın. Olsan bile iyi bir baba olamazsın İhsan! Babalık, insanlık şefkat gerektiren bir şeydir. Vicdanın olduğu kadar insan olursun. Seni hayvanlardan ayıran aklınsa diğer insanlardan ayıran merhametindir! Anla bunu anla.’’ Sözlerim cılız çıkmıştı. Belki de içimden söylemiştim, hatırlamıyordum. Bunları yalnızca Mahdum için söylemiyordum, kendim için de… Bana sözleriyle hiç merhamet etmemişti İhsan. Gözlerimde biraz sevinçten ışık görse onu söndürmek için elinden ne gelirse yapardı.

Tren istasyona yaklaşıyor.  İhsan’ın tüm mutsuzluğunu, küçümseyen bakışlarını, hakaretlerini, hiçbir şeyi beğenmeyen memnuniyetsizliğini ve evdeki tek neşem Mahdum’u sığdıramayışını ardımda bırakıp gidiyordum. Bir meçhule… Mahdum ve ben.

Not: İlknur Hanım’ın sarı ve sevimli kedisi Mahdum’a ithafen.

Sümeyye Baştürün diger yazıları

Zaur İlhamoğlunun şeirləri

Gedəcəm dünyanın o bir başına

Gedəcəm dünyanın o bir başına
Dünyanın bu başı məni açmadı.
Bu başın günləri qaranlıq imiş,
Burda gün çıxmadı, işıq saçmadı.

Gedəcəm dünyanın o bir başına
Burda yaşananlar dərddən seçilmir.
Bu yerdə min sifət, min dənə üz var,
Buranın qoyunu qurddan seçilmir.

Gedəcəm dünyanın o bir başına
Bu yerdə gözləri pərdələyiblər.
Burda yaxşılığın izi-tozu yox,
Burda insanlığı dəfn eləyiblər.

Gedəcəm dünyanın o bir başına
Burda müharibə, dava-dalaşdır.
Bu yerdə analar sinəsi dağlı,
Burda bacıların gözləri yaşdır.

Dünya da fırlanır, yerində durmur
Gün keçir…Oyandın yatana kimi.
Qorxuram o başı bu başı olar
Mən gedib o başa çatana kimi.

Könlüm

Fələyin köksümə vurduqlarından,
Bir gündə min dəfə yarılan könlüm.
Yenə də sən mənə dönük çıxmadın,
Yenidən köksümə sarılan könlüm.

Saf oldun, hər kəsə inandın belə,
Həm alışdın belə, həm yandın belə.
De, sən nədən həssas yarandın belə,
Adicə bir sözdən qırılan könlüm?

Nə olar dayanma gəl pərişantək,
Sən ki çırpınardın dəli tufantək,
İndi inləyirsən qəmli kamantək,
Nisgilli kök üstə qurulan könlum.

Dünənim qəm oldu, bu günüm kədər,
Sabah yaxşı olar, ya bundan betər.
Dincəlmək istərəm, yoruldum…Yetər!
Sən də dincəl biraz, yorulan könlüm.

Çoxdandır…

Çoxdandır bir şeir yazmıram sənə,
Aymıdır, ilmidir, neçə zamandır?
Sənə bircə şeir yazmıram deyə,
Ruhum məndən küsdü, ürək utandı.

Çoxdandır bir şeir yazmıram sənə,
Şeirmi günahkar, mənmi günahkar?
Bəhanə edirəm vaxtım, günüm yox,
Bəhanə etdiyim günmü günahkar?

Çoxdandır bir şeir yazmıram sənə,
Mən necə şairəm əlimdə qələm.
Aləmə-xatəmə şeir yazıram,
Sənə bircə şeir yaza bilmirəm.

Çoxdandır bir şeir yazmıram sənə,
Bax indicə sənə bir şeir yazdım.
Nə olsun ki, yazdım,amma ki sənin
Yerində olsaydım, bağışlamazdım.

Mənim ümidlərim

Hələ davam edir bu ömür yolu,
Dayanır qarşımda demək neçə gün.
Qəlbimdə tükənməz ümidlər dolu,
Addımlar atıram sabahım üçün.

Bu ömür yolumda ümidlərimi,
Özümə əvəzsiz həmdəm sanmışam.
Mən arxa bilmədim hələ heç kimi,
Yalnız ümidimə arxalanmışam.

Çünki bilmişəm ki, dara düşəndə
Təkcə ümidindən güc alır insan.
Çarəsiz sandığın xəstəlikdən də
Ümidin gücüylə sağalır insan.

Mənə yaşamaqçün veribdir ilham,
Ötən neçə saat, neçə saniyə.
Gecə zülmətindən işıq almışam,
Səhərim qaranlıq açılar deyə.

Ümidlə yaşadım, ümidlə hər an,
Məni qorxutmayıb nə kədər, nə qəm.
İçimi acılar sardığı zaman,
Onda da ümidlə gülümsəmişəm.

Mənim ümidlərim ruhuma pərçim
Aldığım, verdiyim nəfəsim mənim.
Mənim ümidlərim yaşamaq eşqim,
Yaşama səbəbim, həvəsim mənim.

Ümidim üst qatda, varlığım altda,
Bir ömür yaşaram ümidlərlə tən.
Çox şeydən vaz keçdim mən bu həyatda
Amma ümidimdən vaz keçmədim mən.

Sən, əziz oxucum, nəyisə erkən,
“Artıq bitdi” deyib hələ bitirmə.
Nələri həyatda itirsən də sən,
Çalış ümidini əsla itirmə.

Sən güc gələcəksən min dərdə, qəmə,
Qəlbində bir ümid yarada bilsən.
Kimsəsiz olsan da “tənhayam” demə.
Ümidin vardırsa, tənha deyilsən.

Şəhid atası

Sən oğul böyütdün, elə oğul ki,
Vətənçün ömrünü bitirən oğul.
Bu torpaq yolunda öz ölümüylə,
Adına ucalıq gətirən oğul.

Şəhidlik zirvəsi… Həmin zirvəyə,
Ey şəhid atası, oğlun ucaldı.
O elə zirvə ki, fədailərçün
Bir şirin arzudur, şirin xəyaldır.

O zirvə zirvələr içində başdır,
Onu fəth eləmək çətındən çətin.
Oğlun fəth elədi, daha rahat ol,
Bil, hədər getmədi sənin zəhmətin.

Əlinin qabarı, alnının təri,
Onu yetişdirdi igidtək, ərtək.
Verdiyin öyüdü oğlun, ay ata,
Çəkdi sinəsinə, çəkdi sipərtək.

Vətən kəlməsini, vətən sözünü,
Hər sözdən yüksəkdə o tuta bildi.
O sözü bir kimsə unutmamaqçün,
Oğlun öz-özünü unuda bildi.

Bilirəm ağırdır çəkdiyin acı,
Bu da bir yazıdır, sənə yazıldı.
Oğlunun adicə torpaqda deyil,
Vətənin köksündə qəbri qazıldı.

Vətənin köksünə gömülən ərlər,
Ölməzlik adını daşıyır bil ki,
Bu ölüm xoş duyğu, bu ölüm həzdir,
Bu ölüm sadəcə ölüm deyil ki.

Başını dik saxla, belini şax tut,
Şəhid atasısan adın müqəddəs.
Doğrudur, çəkdiyin dərd elə dərddir,
Dağ üstə yükləsən, dağ çəkə bilməz.

İtirmə əzmini, qətiyyətini,
Çalış ki ürəyin səbirlə dolsun.
Kim ki verən zaman başsağlığını,
Dedin “Baş nədir ki, Vətən sağ olsun”

Səndəki bu eşqə, mən bu sevgiyə,
Bilmirəm nə deyim, şəhid atası.
O böyük qəlbinin önündə durub,
İzn ver baş əyim, şəhid atası.

Müəllif: Zaur İLHAMOĞLU

ZAUR İLHAMOĞLUNUN YAZILARI

NARINGÜL NADİRİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Gülnar Rafiqqızının şeirləri

Könül gözün ilə baxmağı bilsən

Dünyada nə qədər gözəlliklər var,
Gərək görə bilə,duya biləsən.
Bu sirli aləmdə yerin olmaz dar,
Könül gözün ilə baxmağı bilsən.

Mən də öz qəlbimi alıram ələ,
Baxıram səmaya bu axşamçağı.
Ay tutub ulduzu,söhbətə,dilə,
Nuru bəzəyibdir çəməni,dağı.

Görən hansı sirri açır bu gecə,
Sanki qovuşmağa bir addım qalıb.
Bu həm möcüzədir,həm də bilməcə,
Mənim könül gözüm xəyala dalıb.

Yer,göy gözəlliklə doludur,vallah,
Sən bu gözəllikdə nəçisən,kimsən?
Gözəl yaradıbdır dünyanı Allah,
Könül gözün ilə baxmağı bilsən.

Vaxtsız açan bənövşə

Qar altından boylanan
Bənövşəyəm indi mən.
Yaxınlaşıb əl vurma,
Tərpətmə öz kökümdən.

Nə olsun gözəxoşam,
Hər xoş olan dərilməz.
Vaxtsız qonaq kimiyəm
Ömrüm,vədəm bilinməz.

Nə qışdanam,nə yazdan,
Aralıqda qalmışam.
Təbiətin oyunu,
Qar altında solmuşam.

Yaz olsaydı ətrimdən
Sənə də pay düşərdi.
Ətirli ləçəklərim
Eşqini bölüşərdi.

Baxma mənə sevdalı,
Nə olsun gözəxoşam.
Aldanma varlığıma,
Bir də baxdın ki,yoxam.

Daha mən də özümə
Soyuqlaşdım qış kimi.
Yaz gələr bəlkə bir gün,
Qaytarar sevincimi.

İndi əl vurma mənə,
Tərpətmə öz kökümdən.
Amma gileylənmə heç
Təbiətin hökmündən.

Dünyanın qanunu

Dünyanın qəribə qanunları var,
Xeyrin də,şərin də sırası olur.
Gecənin mavisi,gündüzün ağı,
Düşün ki,bəxtin də qarası olur.

Cəmi bir nəfəslə düşüb dünyaya,
Sən də qatılırsan cərgəyə,saya.
Arzular yetişmir bəzən səmaya,
Qəlbinin ən böyük yarası olur.

Düşüb taleyinin sonbaharına,
Dolan gəncliyinin boş vüqarına.
Baxırsan saçının bəyaz qarına,
Dünyada bir matəm havası olur.

Nəyimə gərək

Hərdən yarıkönül hal-əhval tutub,
İtirsən,istisiz qış günəşi tək.
Elə ulduz kimi gəlsən bəsimdir,
Yalançı işığın nəyimə gərək?

Qışda donan ürək bahara qalmır,
Nə qədər od alsan,isinməyəcək.
Sönüb ocağımız,qaralıb yeri,
Arabir üfürmən nəyimə gərək?

Mavi xatirələr izinə düşmə,
Dözənməz,sıxılar sinəndə ürək.
Duyğular soyuyub,həvəslər keçib,
Ötəri həvəsin nəyimə gərək?

Ən sonda yazılan üç nöqtəyik biz,
Yollar ayrıcında qalmışıq tək-tək.
Biz ki,bir cümləni tamamlamadıq,
Sualın,vergülün nəyimə gərək?

Mən də yarıkönül ötürüm səni,
Di sağ ol,hələlik,görüşənədək.
Cəmi bir qanadlıq quş uçuşuyla,
Candərdi gəlməyin nəyimə gərək?

Sən də mənim kimi eh…

Uzaqlardan meh əsir,
Yadıma sən düşürsən.
Görən sən də gecələr
Mənimtək üşüyürsən?

Qəlbini sızladırmı
Bir əsimlik həzin meh?
Qəmə tez bürünürsən,
Sən də mənim kimi eh.

Deyirəm darıxmaqdan
Üşüyərmiş adam da,
Öz odundan od alar
Gecələr tək donanda.

Qorxutmasın gözünü
Bir əsimlik həzin meh,
Darıxırsan bilirəm,
Sən də mənim kimi eh.

Müəllif: Gülnar Rafiqqızı

Gülnar Rafiqqızının digər yazıları

NARINGÜL NADİRİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

BİR KÖNTÖY BAXIŞIN HƏSRƏTİNDƏ QAL!

YÜZ ON DÖRDÜNCÜ YAZI

BİR KÖNTÖY BAXIŞIN HƏSRƏTİNDƏ QAL!
(Səyyad Əhmədli (Göyçəli) yaradıcılığı haqqında)
   Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Azərbaycan poeziyasında elə şairlər vardır ki, onların yaradıcılığını yalnız bədii söz nümunələri kimi dəyərləndirmək yetərli olmur. Çünki həmin sənətkarların şeirlərində bütöv bir ömrün ağrısı, yaşanmış günlərin izi, doğma yurda bağlılığın hərarəti, ata-ana ocağının tüstüsü, qəribliyin sızıltısı, Vətən sevgisinin əzəməti və insanlıq duyğusunun işığı yaşayır. Belə şairlərin sözü kitab səhifələrində qalmır, oxucunun qəlbinə köçür, onun xatirələri ilə həmsöhbət olur, duyğularına toxunur. Tanınmış şair Səyyad Əhmədli (Göyçəli) də yaradıcılığında həyatın həqiqətlərini, insan taleyinin enişli-yoxuşlu yollarını və mənəvi dəyərlərin əbədiliyini özünəməxsus səmimiyyətlə ifadə edən bax, belə  söz adamlarından biridir. Onun poeziyasında süni bəzək, qələmə alınmış hisslərin zorakı nümayişi yoxdur. Bu hal onun keçdiyi keşməkeşli həyat yolunun yaradıcılığında qoyduğu konkret iz kimi görünür. Qazi şair gördüyünü, yaşadığını, duyduğunu və qəlbindən keçirdiyini sözə çevirir.  Bu sözlər bəzən bir ata nisgili, bəzən ana həsrəti, bəzən doğma Göyçəyə uzanan xəyal, bəzən şəhid anasının göz yaşı, bəzən də insanlığın itməkdə olan mənəvi ölçülərinə qarşı bir etiraz kimi səslənir. Bu etiraz bəzən bir ağsaqqal öyüdü, bəzən isə bir döyüşçü inadı kimi görünsə də mahiyyət dəyişmir. O bir əlində silah, bir əlində qələm ulu babalarımızın əmanəti olan yurdsevərliyi yaşadan sıradan igid vətən oğullarından biridir. Silah, qələm işə yaramayanda qoç Koroğlu kimi sinəsinə saz başmağı da var. Təfərrüatlara keçməzdən əvvəl müəllifi yaxından tanıyaq.
Qısa arayış:
      Səyyad Əhmədli 18 iyun 1959-cu ildə Göyçə mahalı, Basarkeçər rayonunun Zərkənd kəndində qulluqçu ailəsində anadan olmuşur.
     1977-1987-ci illər ərzində Bakı Rabitə Texnikumunu və Yeravan Politexnik İnstitutunu birirmişdir.
    Uzun müddət Zod qızıl mədənində əmtəə xəzinadarı kimi çalışmış, məlum hadisələrdən sonra isə Azərbaycan ordusunun müxtəlif hərbi hissələrlidə 21 ildən artıq xidmət etmişdir. Hal-hazırda təqaüddədir.  AYB-nin və QYB-nin üzvüdür.
     Bir kitab müəllifidir. Hazırda növbəti kitabı çapa hazırlanır.
     Şeirləri müntəzəm olaraq ölkə mətbuatında, Türkiyədə və Orta Asiya respublikalarında dərc olunmuşdur. “Yazarlar” jurnalın redaksiya heyətinin üzvü-Qərbi Azərbaycan üzrə təmsilçisidir.
     Səyyad Əhmədli “Yazarlar” jurnalı tərəfindən “İlin şairi” və “Durna teli – Qızıl qələm” mükafatlarna layiq görülmüşdür. Şair bundan əlavə Türk mədəni dünyasının dəyərli ödüllərindən; “Gingiz Aytmatov”, “Altın kalem”,
“Əhməd Yəsəvi”, “Əli Tudə 100” yubiley medalı və digər medallarla təltif olunmuşdur.

   Səyyad Əhmədli poeziyasında diqqəti çəkən əsas cəhətlərdən biri şairin son dərəcə həssas, kövrək və həyatın hər ağrısına açıq qəlbə malik olmasıdır. O, özünün bu mənəvi kövrəkliyini “Qəlbimi” şeirində belə ifadə edir:
“Zamanmı kövrəldib, yoxsa ki, həyat?!
Əsən yel də sızıldadır qəlbimi.
Körpə uşaqdan da betər olmuşam,
Xəfif meh də inildədir hər simi.”

Bu misralar şairin daxili dünyasının poetik portretidir. Burada həyatın ağır sınaqları qarşısında sərtləşmiş insan yox, əksinə, yaşadıqları onu daha həssas etmiş bir qəlb görünür. Şairin qəlbi sazın simlərinə bənzəyir. Həmin simlər o qədər incə və həssasdır ki, hətta xəfif bir meh belə onları titrədə bilir. Bu titrəyiş yalnız şəxsi ağrı deyil; insanın, zamanın, Vətənin və mənəviyyatın ağrılarına həssas münasibətin ifadəsidir.
      Məqalənin başlığını təşkil edən “Bir köntöy baxışın həsrətində” ifadəsi də məhz bu həssaslığın poetik açarıdır. Şair yazır:
“Üzülürəm hər bir köntöy baxışa,
Elə bil ki, ləkə düşür naxışa.
Gözümdə leysanlar durub axışa…”

Buradakı “köntöy baxış” yalnız kobud və ya düşüncəsiz nəzər anlamında deyil. Bu baxış mənəvi zərifliyi anlamayan, insanın qəlbinə dəyən, sözün qiymətini bilməyən, səmimiyyətə qiymət verməyən münasibətin ümumiləşmiş obrazıdır. Şairin qəlbi gözəlliyi, saflığı və insani münasibətləri bir naxış kimi görür. Kobudluq isə həmin naxışın üzərinə düşən ləkədir.
      Səyyad Əhmədli bu baxışlardan inciyir, çünki onun dünyasında insanın insana münasibəti yalnız zahiri davranış deyil, mənəvi məsuliyyətdir. O, sadəcə bir baxışın yox, bütövlükdə mənəvi korluğun ağrısını yaşayır. Bu mənada “bir köntöy baxışın həsrəti” ifadəsi şairin poetik dünyasında anlaşılmamağın, dəyər verilməməyin və qəlb incikliyinin ümumiləşmiş simvoluna çevrilir.
       Səyyad Əhmədli (Göyçəli) yaradıcılığında Vətən anlayışı geniş və çoxqatlı məna daşıyır. Vətən onun üçün yalnız coğrafi məkan deyil; uşaqlıq, ata-ana ocağı, doğma dağlar, bulaqlar, cığırlar, el-oba, xatirələr və mənəvi köklərdir. Şairin Vətən duyğusu Göyçə adı ilə daha da doğmalaşır və poetik məna qazanır.
“Gözəl bahar” şeirində təbiətin oyanışı şairi yenidən doğma yurda aparır:
“Güllər əvəzləyir kif xəzəlliyi,
Hərənin öz ətri, öz özəlliyi.
Səyyad seyr etdikcə bu gözəlliyi,
Xəyalı dolanır Ulu Göyçəni.”

Təbiət burada sadəcə gözəllik mənzərəsi deyil. Baharın çiçəkləri, bülbüllərin nəğməsi, günəşin nuru və dağların qoynu şairin yaddaşında Göyçəyə açılan yolları işıqlandırır. Hara baxırsa baxsın, gördüyü gözəllik onu doğma yurda aparır. Deməli, Göyçə şairin qəlbində yalnız keçmişin xatirəsi deyil, bütün gözəlliklərin ölçüsüdür.
     “Gələydim” şeirində isə bu həsrət daha açıq və kövrək şəkildə ifadə olunur:
“Olaydı təpərim, çıxıb, dağlara,
Doyunca bir nəfəs alıb, gələydim!
Ötənləri çözələyib birbəbir,
Şirin xəyallara dalıb, gələydim!”

Bu misralarda doğma yurda qayıtmaq arzusu yalnız fiziki dönüş istəyi deyil. Şair keçmişinə, uşaqlığına, ata-analı günlərinə, saf və qayğısız çağlarına qayıtmaq istəyir. O, “ötənləri çözələmək”, xatirələri bir-bir yada salmaq, doğma dağların havasından doyunca nəfəs almaq arzusundadır.
       Şairin yaddaşında uşaqlıq cığırları müqəddəsdir:
“Atalı-analı vaxtı gəzdiyim,
Cığırına, qurban olub, gələydim!”

Burada Vətən həsrəti ata-ana həsrəti ilə qovuşur. Doğma torpaq ata-analı günlərin şahidi olduğu üçün daha əziz, daha müqəddəs görünür. Şair üçün həmin cığıra qayıtmaq, əslində, itirilmiş xoşbəxtliyə, zamanın əlindən çıxmış günlərə qayıtmaq deməkdir.
      “Qayıtdı” şeirində isə yurd artıq xəyalın obrazına çevrilir:
“Bu gecə yuxuda xəyalım yenə,
Yurdumu dolanıb, ağlar qayıtdı.”

Yurdun ağlayaraq qayıtması olduqca təsirli poetik tapıntıdır. Burada yurd canlı varlıq kimi təqdim olunur. O, şairin yuxusuna gəlir, dərdini danışmadan, susaraq bildirir. Bu sükutun özü bir fəryaddır. Şair yurdun ağrısını öz ağrısı kimi yaşayır, çünki onun mənəvi dünyasında Vətənin taleyi şəxsi taledən ayrı deyil.
        Səyyad Əhmədli yaradıcılığında ata obrazı yalnız ailə başçısı deyil, mənəvi dayağın, həyat məktəbinin və insanlıq ölçüsünün simvoludur. “Ata” şeirində şair atasına müraciətlə həm övlad nisgilini, həm də ata yoluna sədaqətini ifadə edir:
“Yol ölçüb, yetərdin, hay-harayıma,
Gözüm dörd dolanır, tapmıram, Ata!”

Bu misralarda övladın çarəsizliyi və atasının yoxluğu ilə barışa bilməməsi duyulur. Ata həyatda olduğu zaman onun varlığı adi görünə bilər. Lakin ata dünyasını dəyişdikdən sonra onun yoxluğu hər addımda, hər çağırışda hiss olunur.
     Şair atasının yolundan sapmamağı özünə mənəvi borc bilir:
“İmkan düşən kimi soraqlaşıram,
Qoyduğun cığırdan sapmıram, Ata!”

Ata burada yol göstərən, insanı düzgün istiqamətə aparan mənəvi bələdçidir. Şair atasının qoyduğu cığırın davamçısı olmaqla həm ailə ənənəsinə, həm də insanlıq dəyərlərinə sədaqət göstərir.
Şeirin ən təsirli məqamlarından biri ata ocağı ilə bağlı bu misralardır:
“İnsanlıq elmində ağaydın, ağa,
Səndən incimədi nə böyük, çağa.”

Bu fikirlər ata obrazını daha da ucaldır. Ata yalnız öz ailəsinə deyil, ətrafına da insanlıq dərsi keçmiş bir şəxsiyyət kimi təqdim olunur. Onun böyüklüyü sərvətində və ya vəzifəsində deyil, insanlara münasibətindədir.
       Səyyad Əhmədli yaradıcılığında ana obrazı dərin sevgi, həsrət və mənəvi bağlılıqla təqdim olunur. “Anamla söhbət” şeirində şair anası ilə xəyalən danışır. Bu danışıq təkcə bir övladın ana həsrəti deyil, həm də insanın köklərinə, mənəvi başlanğıcına qayıdışıdır.
        Şair anasını belə dəyərləndirir:
“Sazımda “Şah” pərdə, avazda “zil”sən,
Könlüm bağçasında qaşdasan; – bil, sən!

Sözümün mənbəyi, mənsəbi sənsən…”
Ana burada şairin sözünün mənbəyi kimi təqdim edilir. Bu, çox böyük mənəvi etirafdır. Şairin qələmi, sazı, avazı və poetik dünyası ana sevgisindən güc alır. Ana onun yaradıcılığında yalnız xatirə deyil, sözün mənəvi qaynağıdır.
      Şair anasının yoxluğunu “qəlbini dəlib keçən” bir ağrı kimi yaşayır:
“Qəlbim bir ləyəndi, ‘yox’luğun, dəlib!
Bir gözüm ağlayıb, birisi gülüb!”

Bu ziddiyyətli ifadə insan həyatının özünü xatırladır. Həyat davam edir, insan bəzən gülür, lakin qəlbinin bir tərəfi həmişə ağlayır. Ana itkisi bu ağrının heç vaxt tam sağalmayan tərəfidir.
        Səyyad Əhmədli poeziyasında sevgi yalnız romantik hiss deyil. Sevgi həm sədaqət, həm qayğı, həm də həyatın çətinliklərini birlikdə keçmək bacarığıdır. “Ömür-gün yoldaşım İlhamə xanıma” şeiri bu baxımdan şairin ailə anlayışını və həyat yoldaşına olan minnətdarlığını ifadə edən səmimi poetik nümunədir.
     Şair yazır:
“Bir el gözəlinə ruhumu verdim,
İllərlə yaşatdı, qıymadı solsun.
Ətəyinə batman dərdimi sərdim,
Yaymadı aləmə eldə car olsun.”

Bu misralarda ailə münasibətlərinin ən mühüm xüsusiyyətləri – etibar, sədaqət və sirr saxlamaq bacarığı ön plana çıxır. Şair həyat yoldaşını yalnız sevdiyi insan kimi deyil, dərdini bölüşən, onu qoruyan və mənəvi güc verən həyat yoldaşı kimi təqdim edir.
    Onların həyatında anlaşılmazlıqların da olduğunu gizlətmir:
“Bəzən anlaşmadıq, küsdük-barışdıq,
Sözlərlə atışıb, biraz yarışdıq.
Qırğın törətmədik, nə də qırışdıq…”

Bu səmimiyyət şeiri həyat həqiqətlərinə daha yaxın edir. Şair ideal və qüsursuz bir ailə mənzərəsi yaratmır. O göstərir ki, ailənin möhkəmliyi heç vaxt mübahisə etməməkdə deyil, inciklikləri aradan qaldırmaqda, sevgini qorumaqda və bir-birinə dayaq olmaqda ifadə olunur.
        Səyyad Əhmədli sözə böyük mənəvi məsuliyyətlə yanaşır. Onun “Batmayın” şeiri söz adamlarına, şeir yazanlara və sənətə münasibətdə vicdanlı olmağa çağırışdır:
“Paxıllıq eşqiylə şeir yazanlar,
İlahi vergini ucuz tutmayın.
Hərbə-zorba gəlib, könül “küsdürüb”,
Halal misralara haram qatmayın.”

Burada şeir ilahi vergi kimi qəbul edilir. Şairə verilən istedad şəxsi şöhrət və ya başqalarını alçaltmaq vasitəsi olmamalıdır. Sözün saflığını qorumaq şairin mənəvi borcudur.
    Şair söz sənətinin əsas məqsədini belə ifadə edir:
“Sözdən çələng tutun, sərrafı kimi,
Tərpədin qəlblərdə siz, “sarı simi”
Olun könüllərin loğman, hakimi…”

Söz insan qəlbinin yaralarını sağaltmalı, onun ən incə duyğularına toxunmalıdır. Şair sözün “loğman” olmasını istəyir. Bu, poeziyanın yalnız estetik deyil, həm də mənəvi missiyaya malik olduğunu göstərir.
      “Batmayın” şeirində insanlıq şan-şöhrətdən üstün tutulur:
“İnsanlıq hər şeydən, bilin, əfzəldi,
Şan-şöhrətin kölgəsində yatmayın.”

Bu fikirlər Səyyad Əhmədli yaradıcılığının mənəvi xəttini aydın göstərir. Şair üçün insanın böyüklüyü şöhrətində deyil, mənəviyyatında, davranışında və başqalarına münasibətindədir.
      Şairin “Oğul” şeiri nəsihət poeziyasının müasir və səmimi nümunələrindən biridir. Burada ata öz övladına həyatın yollarını göstərir, onu tamahdan, haramdan və mənəvi yanlışlardan uzaq durmağa çağırır:
“Həyatın dolanbac yolları çoxdu,
Çalış enişindən gen dolan, oğul!
Hörmət sərvətini günbəgün artır…”

“Hörmət sərvəti” ifadəsi xüsusi diqqət çəkir. Şair maddi var-dövlətdən daha qiymətli olan mənəvi sərvəti – insanın el içində qazandığı hörməti önə çəkir.
     Oğluna tamahdan uzaq olmağı tövsiyə edən şair yazır:
“Tamah salma nə dövlətə, nə vara,
Ona qul olanlar düşür azara.”

Burada sərvətə qarşı çıxmaq deyil, sərvətin insanı öz əsirinə çevirməsinə etiraz var. Şairin fikrincə, insan var-dövlətə sahib ola bilər, lakin ona mənəvi baxımdan qul olmamalıdır.
        Şeirin sonunda isə sözün gücü haqqında belə deyilir:
“Səyyadın sözlərin quyuya atma,
Bir düz baltalayar min yalan, oğul!”

Bu misra şairin poeziyaya inamını ifadə edir. Düz söz min yalanın qarşısında dayanmağa, həqiqəti qorumağa qadirdir.
      Səyyad Əhmədli yaradıcılığında Vətən müharibəsi, qəhrəmanlıq və şəhidlik mövzuları xüsusi yer tutur. “Ana yanğısı” şeirində şəhid anasının ağrısı fərdi bir taledən ümumxalq faciəsinə və ümummilli qürura yüksəlir.
      Şair yazır:
“Bir igid balasın itirmiş Ana,
İndi baş daşından ayrıla bilmir.
Gözləri buluddan nəm çəkib sanki,
Elə hey ələyir, qurutmur, silmir.”

Bu misralarda ana ağrısının böyüklüyü və sonsuzluğu ifadə olunur. Şəhid anasının göz yaşı yalnız şəxsi itkinin deyil, Vətən uğrunda verilən qurbanın göz yaşlarıdır.
     Lakin şeir ümidsizliklə bitmir:
“Səyyadın qüruru, başının tacı,
Şəhidlər qəlblərdə yaşayır, ölmür.”

Bu fikir şəhidlik anlayışının mənəvi mahiyyətini açır. Şəhid fiziki olaraq həyatdan getsə də, xalqın yaddaşında, qəlbində və Vətən tarixində əbədi yaşayır.
      “Bir qəhrəmanı” şeirində isə Azərbaycan Ordusunun Zəfəri, qəhrəman əsgərlər və ölkənin Ali Baş Komandanı poetik şəkildə tərənnüm edilir:
“Qüdrətli ordumun Baş komandanı,
Zəfərlə tanıtdı Azərbaycanı!”

Şair bu Zəfəri yalnız hərbi uğur kimi deyil, milli qürurun, xalq birliyinin və tarixi ədalətin təntənəsi kimi dəyərləndirir.
    Səyyad Əhmədlinin poeziyasında insanın öz daxili aləmi ilə söhbəti də mühüm yer tutur. “Bağışla, ürəyim” şeirində şair öz qəlbinə müraciət edir:
“Səni çox yüklədim, əzizləmədim,
Bağışla, ürəyim, bağışla məni.”

Bu misralarda insanın öz daxilinə hesabat verməsi var. Şair həyatın ağrılarını qəlbinə yüklədiyini, onu yetərincə qoruyub əzizləmədiyini etiraf edir.
       Qəlbin sədaqəti isə belə ifadə olunur:
“Qürurundan zərrə qədər enmədin,
Bağışla, ürəyim, bağışla məni!”

Şairin qəlbi bütün ağrılara baxmayaraq sınmayıb, alçalmayıb və mənəvi qürurunu qoruyub. Bu, Səyyad Əhmədli poeziyasının əsas ideyalarından birini – çətinliklər qarşısında insanlıq və ləyaqəti qorumaq fikrini ifadə edir.
      Səyyad Əhmədli (Göyçəli) yaradıcılığı müxtəlif mövzuları əhatə etsə də, bu mövzuların hamısını birləşdirən əsas xətt insanlıqdır. Onun şeirlərində Vətən sevgisi də, ata-ana həsrəti də, sevgi və sədaqət də, şəhidlik və qəhrəmanlıq da, sözə ehtiram da insanlıq anlayışı ətrafında birləşir.
Şair öz mənəvi dünyasını “Mən” şeirində belə təqdim edir:
“Soruşdun sərvətim; – yaxşı qulaq as,
Sidq ilə sığındım Sübhanıma, mən.
Hər nə verdi qail olub, barışdım,
MaşAllah söylədim, hər anıma, mən.”

Burada şükür, təvazökarlıq və mənəvi qaneçilik duyğusu ön plana çıxır. Şair sərvəti yalnız maddi imkanlarla ölçmür. Onun sərvəti inamı, vicdanı, qaneçiliyi və mənəvi saflığıdır.
      O yazır:
“Qədərə nə yazdı, şükür dilədim!
Qəmli vaxt da oldu, leysan ələdim!
Tamahımı ifçin-ifçin bələdim,
Qoymadım qor salsın, vicdanıma, mən.”

Bu misralar şairin həyat fəlsəfəsini ümumiləşdirir. İnsan çətinliklərlə qarşılaşa bilər, ağlaya və ağrı çəkə bilər, lakin vicdanını qorumağı bacarmalıdır.
      Səyyad Əhmədli (Göyçəli) yaradıcılığı həyatın içindən gələn, yaşanmış duyğuların və mənəvi həqiqətlərin poeziyasıdır. Onun şeirlərində Göyçə həsrəti dağların nəfəsi ilə, ata-ana nisgili uşaqlıq xatirələri ilə, Vətən sevgisi qəhrəmanlıq və şəhidlik duyğusu ilə, sevgi isə sədaqət və ailə dəyərləri ilə qovuşur.
       Şairin poeziyası insanı düşünməyə, öz qəlbinə nəzər salmağa, sözün və münasibətin məsuliyyətini anlamağa çağırır. O, kobudluqdan, paxıllıqdan, yalandan, tamahdan və mənəvi aşınmadan uzaq durmağı, insanlıq sərvətini qorumağı tövsiyə edir.
      “Bir köntöy baxışın həsrətində” ifadəsi Səyyad Əhmədli yaradıcılığının poetik mahiyyətini özündə cəmləyir. Çünki şairin qəlbi yalnız öz dərdindən deyil, insanların bir-birinə qarşı laqeydliyindən, kobud münasibətindən, sözün qiymətdən düşməsindən də ağrıyır. O, hər köntöy baxışda gözəlliyə düşən ləkəni görür və həmin ləkəni sözün işığı ilə silməyə çalışır.
      Səyyad Əhmədlinin şeirlərində kövrək bir qəlbin səsi eşidilir. Bu qəlb Göyçəyə boylanır, ata-anasını axtarır, Vətənin qələbəsi ilə qürurlanır, şəhid anasının göz yaşına şərik olur, həyat yoldaşının sədaqətinə minnətdarlıq edir, övladına doğru yol göstərir və söz adamlarını mənəvi saflığa çağırır.
       Bu poeziyanın əsas gücü də məhz buradadır: Səyyad Əhmədli oxucuya uzaqdan nəsihət vermir. O, öz yaşantılarını, ağrılarını, sevinclərini və həyat həqiqətlərini bölüşür. Buna görə də onun sözü oxucunun qəlbinə yol tapır.
      Səyyad Əhmədli (Göyçəli) poeziyası bir şairin şəxsi duyğular toplusu deyil. Bu poeziya Göyçənin həsrətini, ata ocağının işığını, ana laylasının kövrəkliyini, Vətən sevgisinin qüdrətini və insan qəlbinin incəliklərini yaşadan mənəvi söz dünyasıdır.
      Bu dünyada hər misra bir xatirə, hər bənd bir həyat dərsi, hər duyğu isə insanlıq adına səslənən səmimi bir çağırışdır. Yurd həsrəti ilə yaşayan ozan qardaşıma bu həsrətdən qurtulub, “köntöy baxış” həsrətində yaşamağı arzu edirəm! Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik. Hiss edirəm ki, növbəti yazıların sonuna “Kəlbəcər”, “Laçın” deyil “Göyçə” yazacam.
09.08.2026. Laçın – Şəlvə dərəsi.

Müəllif: Zaur USTAC

AVMVİB, AJB və AYB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir, naşir

SƏYYAD ƏHMƏDLİ (GÖYÇƏLİ)NİN YAZILARI

Zaur Ustacın “Buta”sı

GÜNAY ƏLİYEVA – “NƏRGİZ”

Zaur Ustacın “Buta”sı barədə

GÜNAY XANIMIN YAZILARI

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

ZAUR USTACIN YAZILARI

QƏNDABIN DİGƏR YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Qüdrətli ordumun Baş komandanı

Bir qəhramanı

Qüdrətli ordumun Baş komandanı,
Zəfərlə tanıtdı Azərbaycanı!
Həzm elə zəfəri, sən də bil, tanı,
İlham kimi sərkərdə, bir qəhrəmanı!

İgidlər döyüşə əzmlə girişdi,
Düşmənin ürəyi parladı, şişdi.
Bir Mübariz getdi, mini yetişdi,
Əzizlə diz üstə bu şərəfşanı!

Poladın zərbəsi çox bel sındırdı!
O bir işarəydi, qanmaz qandırdı!
Qisası minlərlə canı “yandırdı”
Qalmadı düşməndə, alındı qanı!

Bir də əl uzansa, əllər kəsilər!
Hədyan söylənərsə, dillər kəsilər!
Qanadlar kəsilər, qollar kəsilər,
Səhv salsa “qaymaqla”, “iyli ayranı”!

Zəfəri həzm edə bilməyən naqis,
Səndə insanlıqdan yoxdu heç bir hiss.
Qəlbi çirkab dolu zavallı xəbis,
Ayıl, sonra olma sözün peşmanı!

Millətimin var şərəfi,qüruru!
O bəyənməz sənin kimi şeypuru.
Allah verməyibmi sənə şüuru?!
Tanımırsan nökər ilə sultanı!

Neçə Saleh, iz qoydular Şuşada!
Layiq görüldülər Qəhrəman ada!
Qürurla gəzirlər eldə-obada,
Bilinmir alqışın sanbalı-sanı!

İllər boyu qəm-kədərli görünən,
Həsrət libasını geyib, bürünən,
Əzəl gündən dizin-dizin sürünən,
Səyyadın Vətənə qurbandı canı!

Ata

Yol ölçüb, yetərdin, hay-harayıma,
Gözüm dörd dolanır, tapmıram, Ata!
Xırda bir sətəlcəm bəhanəniydi,
Ta, o, “köhlənimi çapmıram”, Ata!

Məlhəmiydi təkcə quru zəngində,
Hardan alım, indi dərdim səngidə.
Ağrılarım sağalmanı “yengidə”;
Sənli xəyallardan qopmuram ,Ata!

Fitnədən-fəsaddan uzaqlaşıram,
“Bəzən,buza dönüb, sazaqlaşıram.”
İmkan düşən kimi soraqlaşıram,
Qoyduğun cığırdan sapmıram, Ata!

İnsanlıq elmində ağaydın, ağa,
Səndən incimədi nə böyük, çağa.
“Gülüstan bağımı” gömüb torpağa,
Ömür sarayıma “yapmıram, “Ata!

Saf əməlin gur bulaqdı, çağlıyır,
Səyyadı özünə möhkəm bağlayır.
Yoxluğun qəlbimi elə dağlıyır,
Başqa xam xəyala “hopmuram”, Ata!

Anamla “söhbət”

Deyirdin, qocaldım; – saçlarıma bax –
Dağların başıtək bəyazdı, oğlum!
Onları ağardan güzəran deyil;
Anasızılıq dərdi, “ayazdı”, oğlum!

Gözüm üzünüzdə, eh; – xəyal harda…
Dərdləşir anamla bir dar məzarda.
Ürəyim dağlanır, alışır qorda,
Məni dərdə salan, “o yaz”dı, oğlum?!

Sazımda “Şah” pərdə, avazda “zil”sən,
Könlüm bağçasında qaşdasan; – bil, sən!
Sözümün mənbəyi, mənsəbi sənsən,
Söyləmə yazdığın, dayazdı, oğlum!

Çox erkən tərk etdin, Ana, bizləri,
Solğun qoydun, al yanaqlı üzləri.
“Döndərib, zülmətə, sən, gündüzləri,
Demədin, bu nə kef, nə sazdı, oğlum”?!

Qəlbim bir ləyəndi, “yox”luğun, dəlib!
Bir gözüm ağlayıb, birisi gülüb!
Soruş; – aradabir yuxuma gəlib,
Səyyad, qələm, məndən nə yazdı, oğlum?!

Gələydim

Olaydı təpərim, çıxıb, dağlara,
Doyunca bir nəfəs alıb, gələydim!
Ötənləri çözələyib birbəbir,
Şirin xəyallara dalıb, gələydim!

Tər qönçəni şehli-şehli üzdüyüm,
Gicitkən kolunda dodaq büzdüyüm,
Atalı-analı vaxtı gəzdiyim,
Cığırına, qurban olub, gələydim!

Dirsəklənib “Soyuq bulaq” başına,
Fərq etməyib ömrün “qarlı qışına”,
Nazlı yarın ürəyinin qaşına.
Gilə-gilə, axıb, dolub, gələydim.

Kədər -qüssəm saralaydı, solaydı,
Çəkiləydi, buludlara dolaydı.
Səyyadam, bu röyam gerçək olaydı
Qanad çalıb, lələk yolub, gələydim.

Batmayın

Paxıllıq eşqiylə şeir yazanlar,
İlahi vergini ucuz tutmayın.
Hərbə-zorba gəlib, könül “küsdürüb”,
“Halal misralara, haram qatmayın”.

Sözdən çələng tutun, sərrafı kimi,
Tərpədin qəlblərdə siz, “sarı simi”.
Olun könüllərin loğman, hakimi,
Uyub şeytanlara, iman satmayın.

Etdiyiniz rəqabəti pak edin,
Yolunuzu ləngərli yox; – düz gedin!
“Söz”ü, xırdalayın, ələyin, didin,
Çevirin zinətə, “külə, atmayın”.

Ola bilər; – camalınız gözəldi,
Bəzən, yazdığınız, zaydı, xəzəldi.
İnsanlıq hər şeydən, bilin, əfzəldi,
Şan-şöhrətin, kölgəsində yatmayın.

Səyyad da çox gördü, “gəlib-gedəni”;
Bir tikə yem üçün boğaz güdəni.
Qeybətləşib, alçaltmayın kimsəni,
Babal yığıb, siz günaha batmayın.


Gözəl bahar

Təbiət xalısın sərib yenə də,
Nə gözəl bəzəyib çölü-çəməni.
Ötüşüb bülbüllər, nazını çəkir,
Qoxlayıb nərgizi, tər yasəməni.

Günəş öz nurunu yayıb çöllərə,
Ruh verir, sazaqdan donmuş güllərə.
Şirin ,zümzümələr axıb dillərə,
Şövq ilə tərpədir, dodaq, çənəni.

Dağların qoynuna köç edir ellər,
Qurulur alaçıq, dörd yanı güllər.
Nərilti qoparıb çaylarda sellər,
Dağıdır ətrafda bəndi-bərəni.

Güllər əvəzləyir kif xəzəlliyi,
Hərənin öz ətri, öz özəlliyi.
Səyyad seyr etdikcə bu gözəlliyi,
Xəyalı dolanır Ulu Göyçəni.

Daşına

Keçmiş xatirələr unudulmayıb,
Möhürlənib, ürəyimin başına!
Çözələyib bir-bir xatırladıqca,
Dəm verirəm gözlərimin yaşına.

Çalışdım deməyim kədərdən qəmdən,
Bir az zilə çıxım, ayrılıb bəmdən.
Xəyal əl çəkmədi nazlı həmdəmdən,
Boylandıqca, kipriyinə, qaşına.

Gözəl illərimi bəm üstələdi,
Bükələyib dərdə-qəmə bələdi.
Səyyad nalə çəkdi, yandı, mələdi,
Söykənib dildarın məzar daşına.

Xəyal

Xəyal yenə qanadların,
Sərib ötən illərimə.
Gözlərimdən “su çiləyir”,
Öləzimiş güllərimə.

Dolaşır ulduzda,ayda.
Eh, arzular sonsuz sayda.
Mən bu tayda, o, o tayda,
“Layla” deyir ellərimə.

Haray salır dağa-daşa,
Cığır dolaşa-dolaşa.
Baxmır axıtdığım yaşa,
Diz döydüyüm əllərimə.

Bilmir, Səyyad çəkir nələr!
Vətən,deyə qalıb mələr!
Kif bağlamış düşüncələr,
Qıfıl vurdu dillərimə.

Bağışla, ürəyim

Səni çox yüklədim, əzizləmədim,
Bağışla, ürəyim, bağışla məni.
Nə qədər məşəqqət, zillət, yaşatdım,
Bağışla, ürəyim, bağışla məni.

Dəymədin xətrimə, dözdün, dinmədin!
Rəzil olub, alçalmadın sinmədin!
Qürurundan zərrə qədər enmədin,
Bağışla ürəyim, bağışla məni!

İztirab çəkdirdim, hey “əzə-əzə”!
Səhvimə göz yumdun, vurmadın üzə.
Zülmətini çevirmədim gündüzə,
Bağışla, ürəyim, bağışla məni!

Çor deyənə söylətdim can, bilmədim!
Sızladın, acını heç vaxt bölmədim!
Sənə doğru bir addım da gəlmədim,
Bağışla, ürəyim, bağışla məni!

Abırı-isməti vermədin yelə,
“Ahəstə dolandın,qalxmadın zilə.”
Səyyadın zülmünə dözürsən hələ,
Bağışla, ürəyim, bağışla məni!

Yıxdın da, getdin

Qələm qaşlı ay camallı dilbərim,
Ulduz kimi nə tez axdın da, getdin?!
Hər bir kipriyini oxa döndərib,
Qəlbimin başına taxdın da, getdin.

Ömür bostanımın gülü-gülşəni,
Laləsi, nərgizi, qaymaq süsəni.
Həyatla başbaşa qoyub sən məni,
Canımı odlara yaxdın da, getdin.

Göynək qoyub ürəyimin başını,
Durdurmayıb gözlərimin yaşını,
Endirib başıma möhnət daşını,
Gülüm, ildırımtək çaxdın da, getdin.

Səyyadın qurduğu xəyallarını,
Boylan səmalardan gör hallarını.
Ömür karvanımın düz yollarını,
Uçurub, dağıdıb, yıxdın da, getdin.

Səni

Qələm qaşlı, ay camallı nazənin,
Nə gözəl yaradıb, Yaradan, səni.
Gözləri piyalə, kiprikləri ox,
Axı, mən tanıdım haradan səni?!

İnsaf elə, yarma bağrım başını,
Tez-tez üzə vurma dostun yaşını.
Çevir “güllü yaza ömrün qışını”,
Mən ki, seçməmişəm sıradan səni.

Ömrümə bəzəksən, onu biləsən!
Canım da qurbandı, əgər diləsən!
Səyyadın qəlbinə qurdun “tələ”, sən,
Silə bilərəmmi oradan səni.

Anlaşılmış

Kimsəyə özümü sevdirəmmədim,
Bal-şəkər sözlərim çor anlaşılmış.
Can dedim, üstümə leşkər yeridi,
Dünyamı qatdılar, sanki, xaşılmış.

Yalançı, fitnəkar, üzəgülənin,
Kələk gəlib tikəsini bölənin,
Tamah üçün xala-xətir gələnin,
Yoluna nur saçan işıq yaşılmış.

Bəxti şeş-beş verib şəfəq saçdıran,
Səhərini diri-diri açdıran,
Şirin şirin yuxusunu qaçdıran,
Xor-xor yatışı da mışıl-mışılmış.

Üzünə olmazın söz deyiləndə,
Nəsil-nəcabatı hey söyüləndə
Səyyad yada düşər, iş əyilındə,
Sən demə hörməti aşıb-daşılmış!

Oğul

Həyatın dolanbac yolları çoxdu,
Çalış enişindən gen dolan, oğul!
Hörmət sərvətini günbəgün artır,
Boş versən olacaq, bil, talan, oğul!

Tamah salma nə dövlətə, nə vara,
Ona qul olanlar düşür azara.
Sadiqlik göstərsən əhdə, ilqara,
Olarsan qəlblərdə ucalan,oğul!

Haramlıq girovlu gözlər doyulmaz!
Sahibi bihuşdu, “yatar”, ayılmaz!
El içində saya düşməz, sayılmaz,
Şeytan fitnəsinə qul olan,oğil!

Vaxtını keçirmə bihudə, veyil,
Gərəksiz vərdişə yönəltmə meyil.
Dünyada heç bir şey əvəzsiz deyil,
Yıxılana olma, əl çalan, oğul!

Sərraf ol, yaxşını yamana qatma!
İmanı yandırıb, günaha batma!
Səyyadın sözlərin quyuya atma,
Bir düz baltalayar min yalan, oğul!


Qəlbimi

Zamanmı kövrəldib, yoxsa ki, həyat?!
Əsən yel də sızıldadır qəlbimi.
Körpə uşaqdan da betər olmuşam,
“Xəfif meh də inildədir hər simi.”

Üzülürəm hər bir köntöy baxışa,
Elə bil ki, ləkə düşür naxışa.
Gözümdə leysanlar durub axışa,
Gözləyir usdufca məqamı, çəmi.

Dillənmir sazımın nə zili, bəmi.
Susdurdu dəyişən ömür yöntəmi.
Səyyad anlamır ki, laxladıb “himi”,
Hanı ata-ana, könül həmdəmi?!

Ömür-gün yoldaşım İlhamə xanıma

Bir el gözəlinə ruhumu verdim,
İllərlə yaşatdı, qıymadı solsun.
Ətəyinə batman dərdimi sərdim,
Yaymadı aləmə eldə car olsun.

Qəlbi əsir etdi özünə məni,
Oldu ürəyimin şəhri-gülşəni.
Dağıtdı başımdan dumanı, çəni,
Qoymadı “bostanım viranə qalsın”.

Bəzən anlaşmadıq, küsdük-barışdıq,
Sözlərlə atışıb, biraz yarışdıq.
Qırğın törətmədik, nə də qırışdıq,
Çoxları çalışdı ixtilaf salsın.

Ürəyindən ürəyimə yol saldı!
Qopardı qəlbimi, kökündən, aldı!
Əbədi yurd salıb orada qaldı,
İmkan vermədi ki, qubarla dolsun.

Pərdəli dolandıq, pərdəli gəzdik,
Hərdən incisək də, tezcə də çözdük.
Qara tikanları kökündən üzdük,
Ki, onun yerini çəmənzar alsın.

Şeriyyat bağçama ətir çiləyib,
Hər kəlməmi əzizləyib, “bələyib,”
Səyyadın yoluna uğur diləyib,
Aman vermədi ki, dərd zəfər çalsın.

Bəri

Gündə min don geyir kefim-əhvalım,
Tərk edib sən məni gedəndən bəri.
Ürəkdən sevinib-gülmür də, gülüm,
“Kədər addım-addım güdəndən” bəri.

Ruh evimin qoruyucu mələyi!
Şaxtalı könlümün qaynar bələyi!
Göz yaşıma döndü xəyal diləyi,
Fələk can evimi “didəndən” bəri.

Fətvanı bilmədim kim göndəribdi!?
Üstümə batmanla kül əndəribdi!
Qələm də Səyyaddan üz döndəribdi,
Yoxluğun pərişan edəndən bəri.


Qardaş

(Səyyad Həsənoğlu)

Qəriblik kövrəldib incə qəlbimi,
Bir baxışdan məni anlayan qardaş.
Qəbuldu hər sözün, bil, incimərəm,
Haqlı iradlarla danlayan qardaş.

Bu qərib diyarda kimim var mənim?!
Dağılmır başımdan dumanım, çənim.
Mənə ürək sözlərini deyənim,
Xiffətimi “əzib sonlayan” qardaş.

Elə köklənmişəm qüssəyə, qəmə,
Kədər “pərçimləşib” göynək sinəmə!
Hanı”şah pərdəmi verməyən bəmə,”
Sözüm “şərbətləyib, ballayan, qardaş?!

Ayırd eləmirəm gecə-gündüzü,
Dərd edib çəkirəm hər köntöy sözü.
Sözümün sərrafı, qəlbimin gözü,
Bəzək-düzək verib “donlayan” qardaş.

Qırğıtək şığıyan qeylü-qalıma,
Ürək-dirək verib müşkül halıma,
Yerini göstərib nadan zalıma,
Axtarıb hər yerdə “yanlayan” qardaş.

Şövq ilə Səyyada açıb qucağın,
Ağırlayıb yurdunun künc-bucağın.
Körükləyib qələmimin “ocağın”,
Misramı, bəndimi “şan”layan qardaş.

Gülsün

Qəm arzu etmirəm, heç bir ürəyə,
Sevinci bol olsun, şadlanıb gülsün!
Xiffət yaşamasın, məyus olmasın,
Fərəhdən süzülən göz yaşı silsin!

Vaxtsız saralmasın, vaxtsız solmasın!
Ah-nalə çəkməsin, naçar qalmasın!
Ömürünü kədər, qəm, “əsir” almasın,
Cənnəti burada yaşasın, görsün!

Tamarzı qalmasın xoşbəxt “payına”!
Günəş doğsun hər gününə, ayına!
Bərəkət ələnsin “ömür sayına,”
Səyyadın diləyi belədir; – bilsin!

Vaxtıdır

Elə usanmışam,elə bezmişəm,
Tərk edib dünyadan köçməyim gəlir.
Tükənmişəm qəlbi daşlar əlindən,
Əcəl şərbətini içməyim gəlir.

Sızlayır könlümün incə telləri,
Saralır, soluxur qönçə gülləri.
Yaşıyıram boşboşuna illəri,
İki yoldan birin seçməyim gəlir.

Bir səs pıçıldayıb söyləyir, Səyyad
Qəlbin parçalanıb, olmamış bərbad,
Söhbəti nə çevir, nə də ki, uzat,
Vidalaş, kəfənin biçməyim gəlir!

Çatıb

Toxunma qəlbimin “sarı sim”inə.
Bilməzsən,orada, eh, nələr yatıb.
Sıldırım yol keçib, eniş-yoxuşlu,
İllərlə gecəsin-qündüzə qatıb.

Erkən düşüb qərib-qürbət ellərə,
Sinə gərdi çox amansız “yellərə.”
Nələr dözdü zəqqutumlu dillərə,
Batmanla “tikanlı sözlərə batıb”.

Əpriyib ələndi ömrümün badı,
Daha yapışmayır calağı, çatı.
İstəyirsən qurban eylə Səyyadı,
Dolandır başına, ta vaxtı çatıb.

Ana yanğısı

(Vətən müharibəsində qəhrəmancasına şəhid olmuş “MAXE” Mətləb Zamanovun anası;-əmim qızı Gülpəri xanımın timsalıda bütün şəhid analarına xitabən)

Bir igid balasın itirmiş Ana,
İndi baş daşından ayrıla bilmir.
Gözləri buluddan nəm çəkib sanki,
Elə hey ələyir, qurutmur, silmir.

Bala məhəbbəti qəlbini didir,
Gecə-gündüzü yox,xəyal yol gedir.
Ayrılıq ananı yaman incidir,
Küsüb dünyasından, danışmır, gülmür.

Unudub özünü, ilin ayını!
Xatırlamır xoş vaxtının sayını!
Taledən yazılan bu dərd payını,
Ana özü çəkir, kimsəylə bölmür.

Bəyaz saçlarını öpürəm, bacı!
Bilirəm, bu dərdin yoxdu əlacı.
Səyyadın qüruru, başının tacı,
Şəhidlər qəlblərdə yaşayır, ölmür.

Gününüz aydın

Ay əziz qardaşlar, ana-bacılar,
Sabahlarınız aydın, gününüz aydın!
Erkəndən oyanıb dua edənlər,
İbadətiniz aydın, dininiz aydın!

Hazırlaşıb səfər üstə çıxanlar,
Boyun büküb eyvanlardan baxanlar,
Gözlərindən nur çeşməsi axanlar,
Keçəniniz aydın, yeniniz aydın!

Gecə-gündüz gözü yaşla dolanlar,
Dərdi-qəmi, sıxıntısı olanlar,
İntizardan boynu bükük qalanlar,
Xiffətiniz aydın, ününüz aydın!

Nahar edib, pürrəngi çay içənlər,
Dincəlməyə yaylalara köçənlər,
Ömrün yeni zamanına keçənlər,
İlləriniz aydın, sininiz aydın!

Vətən keçiyində mətin qalanlar,
Qürur ilə ürəklərə dolanlar,
Peşəsində yeni rütbə alanlar,
Vəzifəniz aydın, çininiz aydın!

Yurdumu düşməndən azad edənlər,
Düşmən bağrın parçalayıb, “didənlər,”
Bütövlüyə addım-addım gedənlər,
Cığırınız aydın, iziniz aydın!

Eldən-elə qardaşlığa “yol quran,”
Tikanlı kolları tapdayıb, qıran,
Vətən deyə nərə çəkib hayqıran,
Harayınız aydın, səsiniz aydın.

Səyyada ruh verən ününüz aydın!
Bu bayram əhvallı gününüz aydın!
Vətəni yaşadan diliniz aydın!
Milyonlarınız aydın, mininiz aydın!
Açılan səhərlər, gününüz aydın!

Qayıtdı

Bu gecə yuxuda xəyalım yenə,
Yurdumu dolanıb, ağlar qayıtdı.
Görüb, qəmə batıb, alışlb-yanıb,
Çəkib sinəsinə zoğlar, qayıtdı.

Nə illah elədim, susdu, dinmədi!
Məni suçlu bildi, göydən enmədi!
Küsüb, aralandı, geri dönmədi,
İmdad diləyirmiş bağlar,qayıtdı.

Hayandan-hayana enib çox küskün,
Söylədi yurd-yuvan qalıbdı miskin.
Hayqırıb bozardı, üstümə kəskin,
Dedi; – üz döndərib, dağlar, qayıtdı.

Gördü sızıldayır qəlbimin simi!
Laxlayıb Səyyadın ömrünün himi!
İtib dünyasının nizamı, çəmi,
Əriyib köksündə yağlar, qayıtdı.

Məni

A dostlar körpədən kövrək olmuşam,
Yanakı bir baxış, öldürür məni…
Elə nazilibdi qəlbimin simi,
Az qalıb, dünyadan sildirir, məni.

Umduğum yerlərdən “xəncər” alıram,
Dərd eliyib ürəyimə salıram.
Məəttələm; – axı necə qalıram?!
Belə bir düşüncə “güldürür”,məni.

Sinəmdə bilinməz çox neştərim var,
Qoymur ki, gül açsın yenidən “bahar”.
Səyyad sızıldayıb eləyir zinhar,
Son, özün anladıb, bildirir, məni.

Mən

Soruşdun sərvətim; – yaxşı qulaq as,
Sidq ilə sığındım Sübhanıma, mən.
Hər nə verdi qail olub, barışdım.
MaşAllah söylədim, hər anıma, mən.

Tamarzı qalmayıb heç bir nemətə,
Üstünlük vermədim zərə-zinətə.
Acgözlük etməyib min naz-nemətə,
Boylandım kisədə imkanıma, mən.

Qədərə nə yazdı, şükür dilədim!
Qəmli vaxt da oldu, leysan ələdim!
Tamahımı ifçin-ifçin bələdim,
Qoymadım qor salsın, vicdanıma, mən.

Var dövlət dediyin, təmiz, pak addı,
Çoxları bil ona, tamarzı, yaddı.
Ona qul olanın halı bərbaddı,
“Söykəndim”, Süleyman sultanıma mən.

Artıqsa,ətrafa yön tutsan,gözəl!
Haqqın dərgahına ucalar min əl!
Gödəni hər şeydən tutdunsa əzəl,
Nə deyə bilərəm, sən xanıma, mən.

Bir Ona bəllidi, qəlbi Səyyadın.
Üstün bildim O-nun müqəddəs adın.
Bəzən itirsəm də ağzımın dadın,
Yaymadım heç yerdə, heç yanıma, mən.


Bir qəhramanı

Qüdrətli ordumun Baş komandanı,
Zəfərlə tanıtdı Azərbaycanı!
Həzm elə zəfəri, sən də bil,tanı,
İlham kimi sərkərdə, bir qəhrəmanı!
İlhamtək sərkərdə, qəhrəman hanı?!

İgidlər döyüşə əzmlə girişdi,
Düşmənin ürəyi parladı, şişdi.
Bir Mübariz getdi, mini yetişdi,
Əzizlə diz üstə bu şərəfşanı!
İlhamtək sərkərdə, qəhrəman hanı?!

Poladın zərbəsi çox bel sındırdı!
O bir işarəydi, qanmaz qandırdı!
Qisası minlərlə canı “yandırdı”
Qalmadı düşməndə, alındı qanı!
İlhamtək sərkərdə, qəhrəman hanı?!

Bir də əl uzansa, əllər kəsilər!
Hədyan söylənərsə, dillər kəsilər!
Qanadlar kəsilər, qollar kəsilər,
Səhv salsa “qaymaqla”, “iyli ayranı”!
İlhamtək sərkərdə, qəhrəman hanı?!

Zəfəri həzm edə bilməyən naqis,
Səndə insanlıqdan yoxdu heç bir hiss.
Qəlbi çirkab dolu zavallı xəbis,
Ayıl, sonra olma sözün peşmanı!
İlhamtək sərkərdə, qəhrəman hanı?!

Millətimin var şərəfi, qüruru!
O bəyənməz sənin kimi şeypuru.
Allah verməyibmi sənə şüuru?!
Tanımırsan nökər ilə sultanı!
İlhamtək sərkərdə, qərəman hanı?!

Neçə Saleh iz qoydular Şuşada!
Layiq görüldülər Qəhrəman ada!
Qürurla gəzirlər eldə-obada,
Bilinmir alqışın sanbalı-sanı!
İlhamtək sərkərdə, qəhrəman hanı?!

İllər boyu qəm-kədərli görünən,
Həsrət libasını geyib,bürünən,
Əzəl gündən dizin-dizin sürünən,
Səyyadın Vətənə qurbandı canı!
İlhamtək sərkərdə, qəhrəman hanı?!

Müəllif:  Səyyad Əhmədli (Göyçəli)

SƏYYAD ƏHMƏDLİ (GÖYÇƏLİ)NİN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

AYBƏNİZ HƏŞİMOVANIN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

QƏNDAB XANIMIN YAZILARI

GÜNNUR XANIMIN YAZILARI

Atakişiyeva Həcəin yazıları

Oxuyun >> Gözündə tük var

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

BƏS NİYƏ ƏLLƏRİM ÇATMIR AĞDAMA

Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama

Yenə həsrət gəlib qapımı döydü,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.
Dördyoldan ötərək, Xaçından keçək,
Duz səpildi bu qan verən yarama,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Çinar kölgəsində Qərvənddə düşək,
Kəhrizin suyundan doyunca içək,
Lalə həsrətiylə zəmiyə girək.
Bənövşəni üzüb taxım yaxama,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Gülçülükdə qızılgülü iyləyək,
Vətən deyib ordan Vətən səsləyək,
Göytəpədə yatıb bir az dincələk.
Minim Konzovadda kəhər atıma,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Ana layla desin Uzundərədə,
Neçə Şəhid yatır bu doğma eldə,
Onları bir anaq yanan ürəkdə.
Həsrət qılınc vurub dərdli bağrıma,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Bilirəm küskündü Əhmədağalı,
Bizi qarşılar Keşdazdı, Qiyaslı,
Ətyeməzli bağı olub gilaslı.
Yaman düşüb o bağlarım yadıma,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Girək o möhtəşəm gözəl elimə,
Səs versin minacət mənim səsimə,
Baxaq tarmar olan din evimizə.
Baxıb çay evinə dostum sızlama,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Natavanım imarətdə nigaran,
Bizə dağ çəkibdi bu acı dövran,
Bazarın yerində qalıbdı al qan.
Baş çəkim dağılan o yurd-yuvama,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Qarağacı heç yoxuymuş deyəsən,
Məzarların yerin düzən görərsən,
Bir “Dostluq” tərəfə əgər ki, getsən.
Üzüm muzeyinə baxıb ağlama,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Dram ocağının daşı qalmayıb,
Muradbəyli sanki burda olmayıb,
Qeyb olan şəhərə ürək ağlayıb.
Necə ağır gəlir bunlar adama,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Sarıtəpə bir xəyaldı, tapmıram,
Kuybişevdə dostları axtarıram,
Fərhadın büstünə hələ yanıram.
Abidəmiz yoxdu dostum, arama,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Məktəblərin yeri otlaq olubdu,
O güllü bağçalar artıq solubdu,
Ana oğul deyib saçın yolubdu.
Necə sığışdırım bunu arıma,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Şahbulaq dağından qan iyi gəlir,
Asfalt yollarımda qanqallar bitir,
Ay Allah Vətənə bizləri yetir.
Vidadiyəm, yığışın harayıma,
Ağdamlılar, gəlin gedək Ağdama.

Düşür bu ömrümün son yarpaqları

Gözəllər gözünü çəkir gözümdən,
Düşür bu ömrümün son yarpaqları.
Artıq yorulmuşam özüm-özümdən,
Külək titrətdikcə hey ağacları,
Düşür bu ömrümün son yarpaqları.

Əsir əllər, göz də eynək istəyir,
Ürək nələr çəkir adam bilməyir,
Xəstəlik anbaan səni izləyir.
Dövran dara çəkir bu insanları,
Düşür bu ömrümün son yarpaqları.

Gecələr sübhətək oyaq qalırsan,
Baxıb aynabəndə fikrə dalırsan,
Ötən günlərini yada salırsan.
Bir-bir ötürürsən qəmli illəri,
Düşür bu ömrümün son yarpaqları.

Bəs niyə yaratdın məni, ay Allah?
Açılmır, yenə də açılmır sabah,
Deyəsən olmuşam ölmə nişangah.
Beləcə açıram hər sabahları,
Düşür bu ömrümün son yarpaqları.

Qəmgin Vidadiyəm, talehi qara,
Çıxıb ürəyimə amansız yara,
Bölünüb ürəyim, olubdu para.
Gözlərim hey gəzir bu məzarları,
Düşür bu ömrümün son yarpaqları.

Vətən həsrətimi məni qocaltdı?

Yazdıqca qələmim əsir əlimdə,
Vətən həsrətimi məni qocaltdı?
Şirin xatirələr qalıb gözümdə.
Elin sərvətini düşmən apardı,
Vətən həsrətimi məni qocaltdı?

O dağı, dərəni gözüm axtarır,
Həsrət xəncər ilə sinəmi yarır.
Vətən nərə çəkib bizı çağırdı,
İllərdi dilimin ucu yaradı,
Vətən həsrətimi məni qocaltdı?

Şuşa gecələri çıxmır yadımdan,
Niyə əzab verdi bizə Yaradan?
Xəbər verən varmı bizə Laçından?
Həkəri çayıyla göz yaşı axdı,
Vətən həsrətimi məni qocaltdı?

Daşaltında dolaşır şəhid ruhu,
Hey gəlir burnuma dağların qoxu,
Bəlkə unudubdu bunları çoxu.
Röyamdan oyadan məni haraydı,
Vətən həsrətimi məni qocaltdı?

Vidadiyəm, bu gün zəfər bizimdi,
Gəncliyimi ötən illər apardı.
İndi fəryad edən küskün səsimdi,
Xəyal məni o illərə apardı,
Vətən həsrətimi məni qocaltdı?

BƏS NİYƏ ƏLLƏRİM ÇATMIR AĞDAMA

Çırpınır ürəyim, əsir dizlərim,
Bəs niyə əllərim çatmır Ağdama?
Tikilib uzanan yola gözlərim.
Həyat istirabdı, dərddi adama.
Bəs niyə əllərim çatmır Ağdama?

Onun xəyalıyla yatıb, dururam,
Sorağın küləkdən, quşdan alıram,
Ağdam həsrətiylə hər an yanıram.
Nifrətmi edim mən bu dövranıma,
Bəs niyə əllərim çatmır Ağdama?

Ata varlığının əsiriyəm mən,
Yaş axır yanağa didələrimdən,
Hərdən diksinirəm onun səsindən.
Səs gələn tərəfə baxıram, amma
Bəs niyə əllərim çatmır Ağdama?

Getmir gözlərimdən ata varlığı,
Öpərəm ayağı dəyən torpağı,
Yenə kədər gəldi bu axşam çağı.
Royalar atamı salır yadıma.
Bəs niyə əllərim çatmır Ağdama?

Müəllif: VİDADİ TURAN AĞDAMLI

VİDADİ TURAN AĞDAMLININ YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

AYBƏNİZ HƏŞİMOVANIN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

QƏNDAB XANIMIN YAZILARI

GÜNNUR XANIMIN YAZILARI

Atakişiyeva Həcəin yazıları

Oxuyun >> Gözündə tük var

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

AYBƏNİZ HƏŞİMOVA YAZIR

ƏMƏYİN, HİKMƏTİN VƏ SÖZÜN ŞAİRİ
(NİCAT ƏRTÜRK POEZİYASININ İDEYA-BƏDİİ TƏHLİLİ)

AYBƏNİZ HƏŞİMOVA,

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin dosenti,

Filologiya üzrə elmlər doktoru

Müasir Azərbaycan poeziyasında elə sənətkarlar vardır ki, onların yaradıcılığı fərdi hiss və duyğuların poetik ifadəsi ilə məhdudlaşmır, həm də əməyə, insan ləyaqətinə, milli kimliyə və mənəvi dəyərlərə söykənən həyat fəlsəfəsini əks etdirir. Belə şairlərin poetik dünyasında söz yalnız estetik vasitə deyil, həm də cəmiyyətə xidmət edən mənəvi güc, insanı kamilliyə aparan dəyər ölçüsüdür.

Nicat Ərtürkün yeni işıq üzü görmüş “Ana həsrəti” [Bakı: Elm və təhsil, 2026, 200 səh.] adlı şeir kitabının əsas yaradıcılıq uğurlarından biri onun klassik hikmət və nəsihətnamə ənənəsini müasir bədii düşüncə ilə üzvi şəkildə birləşdirə bilməsindədir. Şair mürəkkəb fəlsəfi mülahizələri sadə, axıcı və oxunaqlı poetik dillə ifadə edir, bununla da müxtəlif yaş qruplarından olan oxucuların mənəvi dünyasına təsir göstərməyi bacarır. Onun şeirlərində həyat həqiqətləri didaktik çərçivədə təqdim olunsa da, bu nəsihətlər süni və quru mühakimə təsiri bağışlamır; əksinə, səmimi lirizm, həyat müşahidələri və milli-mənəvi dəyərlərlə vəhdətdə təqdim olunduğu üçün oxucuda inandırıcılıq yaradır.

“Ana həsrəti” kitabındakı şeirləri və “Nəsihətnamə” poemasını oxuyan zaman görürük ki, şair Nicat Ərtürk öz yaradıcılığında fiziki zəhmətlə bədii yaradıcılığı bir-birindən ayırmır, əksinə, onları vahid mənəvi missiyanın iki ayrılmaz tərəfi kimi təqdim edir. Onun lirik qəhrəmanı həm zəhmət adamıdır, həm də söz adamıdır; həm qurur, həm də düşünür; həm tarixdə iz qoymağa çalışır, həm də insan qəlbində mənəvi dəyərlər və estetik düşüncələr yaşadır. Bu baxımdan müəllifin poetik idealı Azərbaycan ədəbi düşüncəsində formalaşmış “əmək və söz vəhdəti” konsepsiyasının müasir bədii ifadəsi kimi diqqəti cəlb edir.

Şairin yaradıcılığında əmək yalnız maddi nemət yaradan fəaliyyət deyil, insanın özünü təsdiq etməsinin, tarixdə iz qoymasının və mənəvi ölməzliyə qovuşmasının əsas vasitəsi kimi təqdim olunur. Eyni zamanda, onun poeziyasında vətənə bağlılıq, türk kimliyi, dostluq, humanizm, gələcəyə inam və nikbinlik aparıcı ideya xətlərini təşkil edir. Bu xüsusiyyətlər müəllifin yaradıcılığını təkcə fərdi lirikanın deyil, həm də vətəndaşlıq mövqeyini ifadə edən poetik düşüncənin nümunəsi kimi səciyyələndirməyə imkan verir.

Məhz bu baxımdan “Əlimin əməyi” adlı şeir Nicat Ərtürkün poetik dünyagörüşünün açarı hesab oluna bilər. Şeirdə əməyin estetikası, yaradıcı şəxsiyyətin həyat fəlsəfəsi, tarixi yaddaş, milli mənsubiyyət və mənəvi məsuliyyət ideyaları qarşılıqlı vəhdətdə təqdim olunur. Əsərin elmi-ədəbi təhlili göstərir ki, müəllif insanın böyüklüyünü tutduğu mövqedə deyil, gördüyü faydalı işdə, yaratdığı mənəvi sərvətdə və tarixə qoyduğu silinməz izdə görür.

Qeyd etdiyimiz kimi, Nicat Ərtürkün “Əlimin əməyi” adlı şeirini yalnız əməyin tərənnümü kimi deyil, həm də yaradıcı şəxsiyyətin həyat fəlsəfəsini, milli kimliyini və mənəvi ölməzlik idealını ifadə edən poetik manifest kimi dəyərləndirə bilərik.

Azərbaycan ədəbiyyatında sənətkar şəxsiyyətinin həm mənəvi, həm də ictimai məsuliyyət daşıması ənənəsi qədim köklərə malikdir. Bu baxımdan, dövlətçilik, vətənpərvərlik və yaradıcılıq ideallarını öz şəxsiyyətində birləşdirən Şah İsmayıl Xətai obrazı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Tarixi mənbələrdə və ədəbi irsdə Xətainin “bir əlində qılınc, bir əlində qələm” ifadəsi onun həm sərkərdə, həm də şair kimi fəaliyyətini simvolizə edir. Bu fikir Azərbaycan mədəni düşüncəsində əməyin, mübarizənin və söz sənətinin vəhdətini ifadə edən mühüm ideya kimi qəbul olunur.

Təhlilə cəlb olunan şeirdə isə bu ənənə müasir dövrün reallıqları fonunda yeni məna qazanır:

Bir əlim usta əli, biri şair əlidir,

Həm tarixə iz qoyan, həm dastanlar yaradan.

Məni göyə ucaldan, simuzərlər bəxş edən,

Ömrümə bəzək verən,

Əlimin əməyidir [Bax: səh.136].

Şeirin əsas ideyası fiziki əmək ilə mənəvi yaradıcılığın vəhdətinin insan həyatında oynadığı həlledici rolu nümayiş etdirməkdir. Şair Nicat Ərtürk özünü iki fərqli, lakin bir-birini tamamlayan fəaliyyət sahəsinin daşıyıcısı kimi təqdim edir. “Bir əlim usta əli, biri şair əlidir” misrası zahiri antitezaya əsaslansa da, əslində bu iki anlayışın qarşıdurmasını deyil, onların harmoniyasını ifadə edir. Burada “usta əli” yaradıcı zəhmətin, peşəkarlığın və maddi dəyərlərin, “şair əli” isə estetik düşüncənin, mənəvi zənginliyin və bədii təxəyyülün simvoludur.

“Həm tarixə iz qoyan, həm dastanlar yaradan” misrasında Nicat Ərtürk insan fəaliyyətinin ikili mahiyyətini vurğulayır. “Tarixə iz qoymaq” ifadəsi real həyatda görülən işlərin cəmiyyətə və gələcək nəsillərə təsirini bildirirsə, “dastanlar yaratmaq” bədii sözün, milli yaddaşın və mənəvi irsin formalaşdırılması mənasını daşıyır. Beləliklə, şair həm maddi, həm də mənəvi mədəniyyətin inkişafında insan əməyinin əvəzsiz rolunu ön plana çəkir.

Şeirin poetik strukturunda metafora və simvolik ifadələr diqqəti cəlb edir. “Məni göyə ucaldan” ifadəsi fiziki yüksəlişi deyil, insanın mənəvi kamilliyini, cəmiyyətdə qazandığı hörmət və nüfuzu ifadə edən metaforadır. “Ömrümə bəzək verən” misrası isə əməyin və yaradıcılığın insan həyatını mənalandıran əsas dəyər olduğunu göstərir. Bu poetik vasitələr əsərin emosional təsir gücünü artırmaqla yanaşı, onun fəlsəfi məzmununu da dərinləşdirir.

Şeirin kulminasiya nöqtəsi “Əlimin əməyidir” misrasında ifadə olunur. Burada şair uğurun, mənəvi yüksəlişin və həyatın gözəlliyinin mənbəyini insanın öz zəhmətində görür. Bu fikir Azərbaycan xalqının əsrlər boyu formalaşdırdığı əmək fəlsəfəsi ilə səsləşir. Şair taleyi təsadüflərlə deyil, məqsədyönlü fəaliyyət və yaradıcı zəhmətlə əlaqələndirir.

Şeirdə Şah İsmayıl Xətainin “bir əlində qılınc, bir əlində qələm” ideyası ilə müasir şairin “bir əlim usta əli, biri şair əlidir” misrası arasında məna paraleli müşahidə olunur. Hər iki nümunədə insanın çoxşaxəli fəaliyyəti ön plana çıxarılır. Lakin müasir şeirdə qılınc obrazını əmək aləti əvəz edir. Bu dəyişiklik tarixi inkişafın, müasir dövrdə quruculuq, istehsal və yaradıcı əməyin daha böyük ictimai əhəmiyyət daşımasının bədii ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Əgər Xətainin dövründə dövlətin qorunması üçün qılınc zəruri idisə, müasir dövrdə cəmiyyətin inkişafı daha çox elmə, peşəkarlığa, əməyə və bədii təfəkkürə söykənir.

Şeirin sonrakı bəndlərində müəllif əvvəlki hissədə irəli sürdüyü “əmək və yaradıcılıq vəhdəti” ideyasını daha da inkişaf etdirir. Əgər ilk bənddə “usta əli” və “şair əli” obrazları vasitəsilə fiziki və mənəvi əməyin bütövlüyü təqdim edilirdisə, sonrakı hissələrdə bu fəaliyyətin insanın taleyinə, cəmiyyətə və tarixə təsiri göstərilir.

Həyatıma mənadır əllərim qoyan izlər,

Min-min ürəkdən keçir yaratdığım şeirlər [Bax: səh.136].

Bu misralarda “iz” anlayışı ikiqat semantik yük daşıyır. Bir tərəfdən, insanın zəhməti nəticəsində yaratdığı maddi dəyərləri, digər tərəfdən isə şeirləri vasitəsilə insanların mənəvi dünyasında buraxdığı təsiri ifadə edir. “Min-min ürəkdən keçir” ifadəsi müəllifin poetik sözün ictimai funksiyasını ön plana çıxardığını göstərir. Burada şeir fərdi hisslərin ifadəsindən daha çox cəmiyyətin mənəvi yaddaşına təsir edən estetik vasitə kimi təqdim olunur.

Mənə həyat eşqini, həyat məhəbbətini,

Ard-ardınca düzülən verir kiçik kəlimələr [Bax: səh.136].

Bu misralarda müəllif söz sənətinin yaradıcı gücünü vurğulayır. “Kiçik kəlimələr” zahirən sadə olsa da, onların yaratdığı məna böyükdür. Bu fikir bədii sözün forma ilə məzmun arasında yaratdığı estetik harmoniyanı ifadə edir. Şair üçün söz yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də həyat enerjisinin və mənəvi kamilliyin mənbəyidir.

Növbəti bənddə müəllif fərdi mənəvi aləmini ümumbəşəri dünyanın tərkib hissəsi kimi təqdim edir:

Ayrı bir dünyam var, ulu, qoca dünyada,

Ən böyük hədiyyəni görürəm mənasında [Bax: səh.136].

Burada “dünya” sözü həm real həyat mühitini, həm də insanın daxili mənəvi aləmini simvolizə edir. Müəllif üçün həyatın ən qiymətli neməti maddi sərvətlər deyil, mənalı yaşamaq, yaradıcılıq və mənəvi zənginlikdir. “Açılan səhərlərin işıqlı sabahı” ifadəsi isə gələcəyə nikbin baxışı və inkişaf ideyasını ifadə edən metaforadır.

Şeirin kulminasiya nöqtələrindən biri aşağıdakı misralardır:

Yaşayıram tarixə yeni bir iz qoyanda,

Bir əsirlik bir ömrü yaşayıram bir anda.

Yaşayıram mən bağlı qapıları açanda,

Yaşayıram mən dostum, dost süfrəsi quranda [Bax: səh.136].

Bu bənddə “yaşayıram” felinin təkrarı (anafora) təsadüfi deyildir. Təkrar poetik ritmi gücləndirməklə yanaşı, müəllifin həyat fəlsəfəsini də ifadə edir. Şair üçün yaşamaq bioloji mövcudluq deyil, cəmiyyətə fayda vermək, problemləri həll etmək, insanlara yol açmaq və dostluq münasibətlərini yaşatmaqdır. Xüsusilə “bağlı qapıları açmaq” ifadəsi həm konkret, həm də metaforik mənada işlənərək maneələrin aradan qaldırılması, yeni imkanların yaradılması və maarifçilik ideyasını ifadə edir.

Şeirin son bəndi müəllifin estetik və fəlsəfi mövqeyini ümumiləşdirir:

Həyatım belə keçib, beləcə də gedəcək,

Bir gün olmasam belə, izim davam edəcək [Bax: səh.136].

Burada müəllif fiziki həyatın sonlu olduğunu qəbul etsə də, insanın yaratdığı əsərlərin və gördüyü işlərin əbədi yaşadığı fikrini irəli sürür. Bu, Azərbaycan ədəbiyyatında klassik sənətkarların da müdafiə etdiyi “yaradıcılıqla ölməzlik” ideyasının müasir ifadəsidir.

Son iki misra isə əsərin milli ideya istiqamətini müəyyənləşdirir:

Gəlmişəmsə cahana türk adım yüksələcək,

Əlimin əməyilə adım silinməyəcək [Bax: səh.136].

Burada müəllif fərdi uğurunu milli kimliklə əlaqələndirir. Türk adım yüksələcək ifadəsi milli mənsubiyyətə bağlılıq, mədəni irsin yaşadılması və xalqın mənəvi dəyərlərinin qorunması ideyasını əks etdirir. “Adım silinməyəcək” fikri isə şöhrət iddiasından daha çox, halal əməyin və yaradıcı fəaliyyətin tarixdə qalacağına inamın poetik ifadəsidir.

Şeirin bütöv ideya sisteminin təhlili göstərir ki, müəllif əmək, yaradıcılıq, tarix, mənəvi dəyərlər və milli kimlik anlayışlarını vahid poetik konsepsiyada birləşdirir. Əsərdə fiziki əmək və bədii yaradıcılıq bir-birini tamamlayan, insanın kamilləşməsinə və cəmiyyətin inkişafına xidmət edən fəaliyyət sahələri kimi təqdim edilir. Müəllif insanın həqiqi ömrünü onun yaşadığı illərlə deyil, tarixə, insanlara və milli-mədəni irsə qoyduğu izlə ölçür.

Bu baxımdan şeir Azərbaycan poeziyasında əməyin estetikası, yaradıcı şəxsiyyət fəlsəfəsi və milli özünüdərk ideyasını ifadə edən lirik-fəlsəfi əsər kimi səciyyələndirilə bilər. Şah İsmayıl Xətainin “bir əlində qılınc, bir əlində qələm” ideyası müasir dövrdə yeni məzmun qazanaraq “bir əlim usta əli, biri şair əlidir” şəklində davam etdirilir. Beləliklə, qılıncın rəmzi funksiyasını artıq quruculuq əməyi, qələmin funksiyasını isə mənəvi yaradıcılıq əvəz edir. Bu isə müəllifin qənaətincə, müasir insanın tarixdə qalmasının ən etibarlı yolunun halal əmək, bədii söz və milli-mənəvi dəyərlərə sədaqət olduğunu təsdiqləyir.

Nicat Ərtürkün “Uzaqlaş” şeiri mənəvi-əxlaqi dəyərləri bədii söz vasitəsilə təbliğ edən didaktik səciyyəli əsərlərindən biridir. Şeir Azərbaycan nəsihətnamə poeziyasının ənənələrinə söykənərək oxucunu mənəvi kamilliyə, düzgün həyat seçiminə və sağlam ictimai münasibətlər qurmağa səsləyir. Əsərin əsas ideyasını insanın daxili saflığını qoruması, mənəvi bütövlüyünü itirməməsi və onu yanlış yola aparan amillərdən uzaq durması təşkil edir.

Şeirin kompozisiyası vahid poetik prinsip üzərində qurulmuşdur. Hər bənd “uzaqlaş” əmri ilə tamamlanır. Bu söz yalnız qafiyə və ritm yaradan poetik element deyil, eyni zamanda əsərin semantik mərkəzini təşkil edən əsas leksik vahiddir. Təkrarlanan bu imperativ forma şeirin nəsihətedici ruhunu gücləndirir və müəllifin ideyasını ardıcıl şəkildə inkişaf etdirir. Belə təkrarlar poetik üslubda anafora və epifora elementləri yaradaraq mətnin emosional təsirini artırır.

Şeirin ilk bəndində müəllif insanın daxili aləminə müraciət edir:

Coşanda qəlbində dəli fırtına,

Qəlbin içindəki səsdən uzaqlaş [Bax: səh.126].

Burada “dəli fırtına” insanın mənəvi sarsıntılarının, daxili gərginlik və emosional qarışıqlığın metaforik ifadəsidir. Müəllif oxucunu ani emosiyaların əsiri olmamağa, mənfi hisslərin təsiri altında qərar verməkdən çəkinməyə çağırır. Ardınca gələn “qaranlıq gecə”, “kədər”, “qüssə” obrazları ümidsizlik və mənəvi tənəzzülün simvolları kimi çıxış edir. Beləliklə, şeirin başlanğıcında mənəvi özünənəzarət ideyası irəli sürülür.

İkinci bənddə müəllif diqqəti insanın sosial mühitinə yönəldir:

Ətrafın minsifət şeytana dönsə,

Yüzündən minindən, çoxdan uzaqlaş.

Qəfil zərbə vuran yaxınlarından,

Yalançı, saxtakar dostdan uzaqlaş [Bax: səh.126].

“Min sifət şeytan” ifadəsi riyakarlığın, ikiüzlülüyün və mənəvi deqradasiyanın ümumiləşdirilmiş bədii obrazıdır. Müəllif dost anlayışının müqəddəsliyini vurğulayır və saxta münasibətlərin insan həyatında yaratdığı təhlükələrə diqqət çəkir. Burada dostluq yalnız sosial münasibət deyil, etibar və mənəvi məsuliyyət meyarı kimi təqdim olunur.

Növbəti bənddə müəllif əxlaqi dəyərlərin daha geniş müstəvidə izahına keçir:

Sənə çətin anda arxa çevirən,

Şərəfsiz qohumdan, “quldan” uzaqlaş.

Girməsin evinə haram bir tikə,

Haram gələn maldan, puldan uzaqlaş [Bax: səh.126].

Bu misralarda ailə münasibətləri, namus, halal zəhmət və vicdan anlayışları ön plana çıxarılır. Xüsusilə “haram mal” motivi Azərbaycan xalqının əsrlər boyu formalaşdırdığı milli-mənəvi dəyərlərin poetik ifadəsidir. Müəllif maddi rifahı deyil, halal zəhmətlə qazanılmış mənəvi rahatlığı insan həyatının əsas prinsipi kimi təqdim edir.

Şeirin son bəndi müəllifin poetik kredosunu ümumiləşdirir:

Oxu bu yazdığım inci sözləri,

Mənasız söhbətdən, sözdən uzaqlaş.

Mən Nicat Ərtürkün heç sevmədiyi,

Bədnəzər baxışlı gözdən uzaqlaş [Bax: səh.126].

Burada müəllif oxucu ilə birbaşa dialoq qurur. “İnci sözlər” metaforası deyilən fikirlərin mənəvi dəyərini ifadə edir. “Bədnəzər baxışlı göz” isə təkcə xalq inanclarında mövcud olan nəzər anlayışını deyil, həm də paxıllıq, kin və mənfi niyyətlərin simvolik obrazını yaradır. Beləliklə, müəllif insanı yalnız fiziki təhlükələrdən deyil, mənəvi zəhərlənməyə səbəb olan bütün amillərdən uzaq olmağa çağırır.

Əsərin bədii dilində metafora (“dəli fırtına”, “min sifət şeytan”, “inci sözlər”), epitet (“qaranlıq gecə”, “bədnəzər baxışlı göz”), təkrar və imperativ cümlələr geniş istifadə edilmişdir. Bu bədii vasitələr şeirin emosional təsirini artırmaqla yanaşı, onun didaktik məzmununu daha aydın ifadə edir.

Nəticə etibarilə, “Uzaqlaş” şeiri müasir Azərbaycan poeziyasında nəsihətnamə ənənəsinin davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Müəllif burada insanın mənəvi kamilliyini yalnız fərdi keyfiyyət kimi deyil, cəmiyyətin sağlam inkişafının əsas şərti kimi təqdim edir. Şeir oxucunu mənfi emosiyalardan, saxta münasibətlərdən, haram qazancdan, mənasız söz-söhbətdən və paxıllıqdan uzaq durmağa çağıraraq milli-mənəvi dəyərlərə söykənən həyat fəlsəfəsini bədii şəkildə ifadə edir. Bu baxımdan əsər tərbiyəvi-estetik məzmunu, poetik sadəliyi və ümumbəşəri əxlaqi ideyaları ilə seçilən didaktik lirika nümunəsi kimi dəyərləndirilə bilər.

Mən hətta deyərdim ki, Nicat Ərtürkün “Uzaqlaş” şeirinin elmi dəyəri məhz klassik Azərbaycan və türk didaktik ədəbiyyatı kontekstində açılır.

Nicat Ərtürkün “Uzaqlaş” şeiri ideya-məzmun xüsusiyyətlərinə görə həm də Azərbaycan və ümumtürk didaktik ədəbiyyatının çoxəsrlik ənənələri ilə səsləşir. Əsərdə müəllif oxucuya hazır hökmlər verməkdən daha çox, onu mənəvi seçim qarşısında qoyur, düzgün həyat yolu göstərməyə çalışır. Bu xüsusiyyət şeiri klassik nəsihətnamə ənənəsinin müasir poetik nümunələrindən biri kimi qiymətləndirməyə əsas verir.

Əvvəlcə diqqəti cəlb edən cəhət əsərin Şərqin stolüstü kitabı sayılan “Qabusnamə” adlı əsər ilə ideya yaxınlığıdır. “Qabusnamə” adlı əxlaqi-didaktik əsərdə insanın həyatda doğru dost seçməsi, halal zəhmətlə yaşaması, tamahdan, yalandan və pis əməllərdən uzaq durması əsas əxlaqi prinsiplər kimi təqdim edilir. Nicat Ərtürkün

Yalançı, saxtakar dostdan uzaqlaş,

…Haram gələn maldan, puldan uzaqlaş

misraları həmin klassik hikmətin müasir poetik interpretasiyası təsiri bağışlayır. Hər iki müəllif üçün insanın mənəvi saflığı maddi rifahdan üstün tutulur. Lakin fərq ondadır ki, “Qabusnamə” nəsr formasında öyüd verir, Nicat Ərtürk isə eyni ideyanı lirik-poetik ifadə vasitələri ilə təqdim edir.

Şeirin ideya istiqaməti “Kitabi-Dədə Qorqud” abidəsinin hikmət dünyası ilə də səsləşir desək yanılmarıq. “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanında igidlik fiziki gücdən əvvəl mənəvi keyfiyyətlərlə ölçülür; sədaqət, halal çörək, dostluq və namus Oğuz cəmiyyətinin əsas dəyərləri kimi təqdim olunur. Nicat Ərtürkün

Sənə çətin anda arxa çevirən,

Şərəfsiz qohumdan uzaqlaş

misralarında da insan münasibətlərinin mənəvi ölçüsü ön plana çəkilir. Burada müəllif qan qohumluğunu deyil, mənəvi qohumluğu üstün tutur ki, bu da Dədə Qorqudun etik dünyagörüşü ilə uyğunluq təşkil edir.

Əsərin poetik ruhunda klassik nəsihət poeziyasının, xüsusilə Məhəmməd Füzulinin didaktik düşüncə tərzinin müəyyən izləri də görünür. Füzuli insan nəfsinin, tamahın və mənəvi naqisliklərin insanı həqiqətdən uzaqlaşdırdığını göstərirdi. Nicat Ərtürk isə həmin fikri müasir həyat hadisələri fonunda yenidən ifadə edir. Onun üçün də insanın ən böyük düşməni xarici qüvvələrdən əvvəl mənəvi pozğunluq, yalan və haram qazancdır.

Şeirin ictimai mövqeyi isə Mirzə Ələkbər Sabirin didaktik poeziyası ilə müqayisəyə imkan verir. Sabir cəmiyyətin eyiblərini satira yolu ilə ifşa edir, oxucunu düşünməyə sövq edirdi. Nicat Ərtürk isə eyni məqsədə satira ilə deyil, nəsihət və mənəvi tövsiyə yolu ilə çatmağa çalışır. Sabirdə tənqid aparıcıdırsa, Nicat Ərtürkdə xəbərdarlıq və maarifləndirmə üstünlük təşkil edir. Bu baxımdan “Uzaqlaş” şeiri didaktik lirikanın yumşaq və humanist istiqamətini təmsil edir.

Əsərin poetik quruluşu da klassik hikmət poeziyası ilə səsləşir. Hər bəndin “uzaqlaş” sözü ilə tamamlanması təsadüfi deyildir. Bu imperativ forma həm ritmik bütövlük yaradır, həm də klassik nəsihətnamələrdə tez-tez rast gəlinən əmr və öyüd intonasiyasını müasir poetik üslubda davam etdirir. Burada “uzaqlaş” sözü yalnız leksik vahid deyil, əsərin ideya yükünü daşıyan əsas poetik açardır.

Bununla yanaşı, Nicat Ərtürkün şeiri klassik didaktik poeziyanın sadə təkrarı deyil. Müəllif müasir dövrün sosial münasibətlərini – saxta dostluğu, etimadsızlığı, haram qazancı, mənasız informasiya bolluğunu və mənəvi yadlaşmanı – klassik hikmət prizmasından qiymətləndirir. Bu xüsusiyyət əsərə həm ənənəvilik, həm də müasirlik qazandırır.

Beləliklə, “Uzaqlaş” şeiri ideya istiqamətinə görə Azərbaycan didaktik poeziyasının tarixi inkişaf xəttində dayanır. Əsər “Qabusnamə”nin həyat hikmətini, “Kitabi-Dədə Qorqud”un mənəvi dəyərlər sistemini, Füzuli hikmətinin əxlaqi-fəlsəfi düşüncəsini və Mirzə Ələkbər Sabirin maarifçi mövqeyini müasir poetik təfəkkür kontekstində yeni bədii ifadə forması ilə davam etdirir. Bu mənada Nicat Ərtürk klassik ənənəni təkrarlamır, onu müasir dövrün mənəvi problemləri fonunda yaradıcı şəkildə yaşadır və inkişaf etdirir.

Bu müqayisəni daha da gücləndirmək üçün bir məqamı da əlavə etməyi tövsiyə edərdim. Şeirdə hər misranın sonunda təkrarlanan “uzaqlaş” sözü təsadüfi bədii vasitə deyil, klassik Şərq didaktik poeziyasında işlənən imperativ poetikanın davamıdır. Yəni Nizami Gəncəvinin, Füzulinin, Nəsiminin hikmətamiz parçalarında, eləcə də “Qabusnamə” və “Kitabi-Dədə Qorqud”da tez-tez rast gəlinən “et”, “ol”, “qorun”, “dinlə”, “çəkin” kimi əmr və tövsiyə formaları Nicat Ərtürkün şeirində vahid bir söz – “uzaqlaş” ətrafında cəmlənir. Bu xüsusiyyət əsərin poetik arxitektonikasını klassik hikmət poeziyası ilə bağlayan ən mühüm üslubi göstəricilərdən biri kimi ayrıca vurğulana bilər.

Nicat Ərtürkün poeziyası göstərir ki, klassik ədəbi irsin yaşaması yalnız onu oxumaqla deyil, onun mənəvi-estetik dəyərlərini müasir dövrün poetik düşüncəsində yaşatmaqla mümkündür. Müəllif öz yaradıcılığında hikmət, əmək, vətən sevgisi, milli kimlik, dostluq və əxlaqi kamillik kimi dəyərləri poetik sözün gücü ilə yeni nəslə çatdırmağa çalışır. Bu baxımdan onun şeirləri klassik irslə müasir həyat arasında mənəvi körpü rolunu oynayır.

Şair Nicat Ərtürkə nə arzu edək:

Şairə ən böyük arzumuz budur ki, qələmi daim xalqın mənəvi dünyasına işıq saçsın, poeziyası yeni oxucu nəsillərini düşündürən, tərbiyə edən və həyata bağlayan bədii söz nümunələri ilə daha da zənginləşsin. Arzu edirik ki, o, milli poeziyamızın hikmət və insanpərvərlik ənənələrini yeni mövzular, yeni poetik axtarışlar və orijinal bədii tapıntılarla davam etdirərək Azərbaycan ədəbiyyatının müasir inkişafında özünəməxsus yaradıcılıq mövqeyini daha da möhkəmləndirsin.

Qələminin nuru heç vaxt sönməsin, sözü oxucuların qəlbində etibar qazansın, yaratdığı əsərlər yalnız bu günün deyil, gələcək nəsillərin də mənəvi dünyasına yol tapsın. Klassik irsdən bəhrələnən, lakin öz poetik simasını qoruyan bu yaradıcılığın yeni poetik zirvələr fəth etməsi, Azərbaycan ədəbiyyatının zəngin xəzinəsinə yeni dəyərli nümunələr bəxş etməsi ən səmimi arzularımızdır.

Tanrı Sizi qorusun!

AYBƏNİZ HƏŞİMOVANIN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

QƏNDAB XANIMIN YAZILARI

GÜNNUR XANIMIN YAZILARI

Atakişiyeva Həcəin yazıları

Oxuyun >> Gözündə tük var

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Zaur Ustac – Sevgi şeirləri

GƏL
Ümiddən bir çələng hörmüşəm, gülüm.
Nə vaxtdır rəfində gözləməkdədir…
Dünyamda bir dünya qurmuşam, gülüm.
Haçandır üfiqdə bəkləməkdədir…

Gəl, nazı-qəmzəni sən qoy boxçaya,
Arzu-istəyini çıxar taxçaya,
Bu nədir, dönmüsən əntiq axçaya,
Cəmalın yad nəzər süsləməkdədir…

Ustacı etmisən, özünə möhtac,
Gözünün gülməsi, üzünə möhtac,
Ruhunun dinməsi, sözünə möhtac,
Həp ruhum, ruhunu izləməkdədir…

AĞÇİÇƏYİM
Qış tüğyan edirdi ömür bağında,
Hamı süst yatırdı ağ yorğanında,
Qəfil gördüm səni bar budağında,
Xoş gördük, günaydın, ay Ağ çiçəyim!

Dümağsan, qar sənin yanında qara,
Tanrım rüsxət verib, baxmayıb qara,
Bu, qarlı qış hara, tər çiçək hara,
Xoş gördük, günaydın, ay Ağ çiçəyim!

Əllərim pak deyil oxşayım səni,
Həddim o hədd deyil qoxlayım səni,
Bağbanam borcumdur yoxlayım səni,
Xoş gördük, günaydın, ay Ağ çiçəyim!!!

ŞEHÇİÇƏYİM
Tacısan dünyamda sən çiçəklərin,
Köksündən bal süzən, tər Şehçiçəyim…
Sehrinə düşmüşəm, nur ləçəklərin,
Əqli başdan alan, zər Şehçiçəyim…

Cəzbində qalmışam, tamam çar-naçar,
Sağımda, solumda çox çiçək açar,
Pərvanəyə dönüb, dövrəmdə uçar,
Sərrafam, seçmişəm, dürr Şehçiçəyim…

Bir kərə, bir anlıq olsa da, vüsal
Ruhuma rahatlıq verməyir xəyal,
Sonu ölümsə də, gəl qoynuna al,
Həsrətdə yaşamaq, zor Şehçiçəyim…

ÜLYAHƏZRƏT
Könül sarayımın sultanı sənsən,
Qəlbimdə qurduğun taxtın mübarək!
Ruhum təbəəliyi özü üstənib,
Biətin mübarək, andın mübarək!

Zaman neçə kərə dayandı, durdu,
Bircə təbəssümün min dünya qurdu,
Baxışın isitdi viranə yurdu,
Ocağın mübarək, odun mübarək!

Sözdən ilmə – ilmə toxunub tacın,
Nəyim var, nəyim yox qoy olsun bacın,
Bu yolda qurbanlıq özü Ustacın
Məqamın mübarək, adın mübarək!


Müəllif: Zaur USTAC

AVMVİB, AJB və AYB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir, naşir

Zaur Ustacın “Buta”sı

Zaur Ustacın “Buta”sı haqqında

ZAUR USTACIN YAZILARI

QƏNDABIN DİGƏR YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I