(Azadə Novruzovanın “Sən mənim ağ kitabım” şeirlər,esselər kitabı ətrafında düşüncələr)
Azadə Novruzovanın şeirləri uzun ,intəhasız yola bənzəyir.Bu yolun başlanğıcı və sonu yoxdur.Yalnız əvvəli və sonu olmayan yolları poeziya yoluna bənzətmək olar.Məhz başlanğıcı və sonu bilinməyən yollar poeziya üçündür.Ünvanı məlum olan,mənzil başına çatan yollarda poeziya qurtarır.Bu ünvansız yollar öz mənbəyini xəyallardan ,xatirələrdən başlayır,yağışda islanır,yuxularda azır,kədər dumanını yarıb keçir,həsrətə əlvida deyir,sevincin üzünə gülür və son nöqtəyə doğru” şütüyür”.Son nöqtədən isə qürbətdə qalan vətən qoxusu gəlir:
Ümid doğur o uzaq nöqtə,
Dözülməz sancı çəkir o uzaq nöqtə…
Məndən məni doğur…
O uzaq nöqtə…
Bu misralar son nöqtəyə çatarsa ,oradan yeni yollar başlayar.Sevinci,şadlığı dünyaya ,aya günəşə ,ulduzlara daşıyan poeziya yolu…Azadə Novruzovanın poetik “marşrutu” dəqiq belədir.Yol onun şeirlərinin boyuna biçilib.Hər şeiri yeni bir yoldur ,-yolçu yolda gərək –deyib atalar:
Uzaq yollara çıxdım
Bəlkə azdıram dərdi…
***
Yolda bir yürüyənlər
Nədən olsunlar yoldaş?
Yoldan ayrılar yollar…
Bunu düşünmədin heç?
Poeziya gah daş kimi möhkəmdir ,gah da qu tükü kimi yumşaqdır. Sözün daş üzü daha sərt olur. Amma şairənin şeirlərində ipək yumşaqlığı, meh həzinliyi var.Xüsusən lirik hisslər ,duyğular şairənin ürəyindən sözə, sözdən isə şeirə çox rahat süzülür. Kədərli ,hirsli ,qəmgin notlar şeirə çevriləndə belə ,misralar sevinclə qolboyun olur,ümidə, insafa qucaq açır.Şairiən mövzuları ənənəvidir amma ifadə tərzi özünə görə fərqlidir.Şeirləri poetk ruhludur.Hansı ki ,o poetik ruh,poetik qatqı ilk oxunuşdan özünü biruzə verir.Azadə Novruzova yaradıcılığında iddiasızdır.Gücü çatan qədər yazır.Necə deyərlər sözə su qatmır,ona görə də ifadə elədiyi bədii nümunələr təbii alınır;
Köçəri quş kimi gəldin ömrümə
Dimdiyində gətirdin xoşbəxtliyi.
Bu günümə dadızdırıb,
Tamarzı qoydun sabahımı.
Quşlar bəlli zamanlarda köç edər,
Sənsə qəfil etdin bunu
Solmamışkən çiçəklər…
***
Şairənin şeirlərində nifrətin imkanları sevgidən qat-qat aşağıdır.Ayrılığın əli sevginin ətəyindədir. Nə qədər uzaqlaşmaq istəsə da sevginin cazibə qüvvəsindən kənara çıxa bilmir. Belə ayrılıqlar elə də güclü nifrət püskürmür.Sevgililər arasında çəkişib bərkişməyə xidmət edir. Kədər isti əllərə qonan qar kimi tez əriyib yoxa çıxır… Azadə xanımın həyata baxışında qəribəlik, həm də anlaşıqlı bir mücərrədlik var.Bəzən obrazın elə yerindən vurur, deyirsən – əşşi burda nə var ki…Bir az keçməmiş obraz özü heç bir izaha ehtiyac olmadan düşüncənə yerləşir.Belə olan halda şairin poetik fəndi ilə razılaşmalı olursan.
Deyirəm ay olum, il olum ,saralım, solum.
Bir şirin yuxuda qonağın olum
Yar, sənin dilində gileyin olum.
***
uyusun qırmızı məzarında,
qırmızı yuxularımın qırmızı sonu…
***
Saçların ayrılıq rəngində, gözlərin dəniz.
Ayrılıq olmasın adın…
Yandım ayrılıqlar alovunda,
Kül oldum, gülüm…
***
Azadənin şeirlərində vətən dərdi fərdi dərddən seçilmir.Əslində vətən dərdi insan dərdlərinin toplumudur.Vətənin ağrılarını şair özündə hiss eləməsə təsirli şeir yarana bilməz .Zatən də şairənin qəlbində hələ kiçik yaşlarından yurd ağrısı ,Zəngəzur nisgili özünə yuva qurub.Sonralar bu ağrı acıların üstünə Qarabağ ağrısı ,Xocalı faciəsi əlavə olunub.Şairə ürəyində meydan sulayan ,taleyinin qəsdinə duran bu ağrılara sözlə məlhəm eləyib.Misralara yüklənən ağrı -acılar Vətənin harayına qoşularaq haqqın dərgahına üz tutublar .Bəndələr eşitməyən səsi gec də olsa Tanrı eşidib.Qarabağ işğaldan azad olunub,şairənin nisgili azalıb.Amma əcdadlarının uyuduğu torpaqda ruhların harayı göyün yeddinci qatını çoxdan ötüb keçib.Ola bilməz ki ,Tanrı uzun sürən bu möhtəşəm harayı da eşitməsin.İnşallah:
AY BUDAQ TƏHMƏZ Nə yaxşı tapışdıq, tanıdım səni, Gördüm uca dağsan, ay Budaq Təhməz! Bir budaq olmuşdun bir kök üstündə, İndi min budaqsan, ay Budaq Təhməz! * * * Saçın ağarsa da ruhun cavandı, Şəkərli, şərbətli dilin rəvandı. Şair var – şeiri quru, yavandı, Sən balsan, qaymaqsan, ay Budaq Təhməz! * * * Yazmaqdan doymursan obadan, eldən, Dəftərin, qələmin düşməsin əldən. Şərdən, iftiradan, fitnədən-feldən, Böhtandan uzaqsan, ay Budaq Təhməz! * * * Ürəyin tərtəmiz, salamın şirin, Hər sözün, söhbətin, kəlamın şirin. Eşqin coşan dərya, ilhamın dərin, Şeirdə mayaqsan, ay Budaq Təhməz! * * * Şeirlər pətəkdən süzülüb gəlir, Misra-misra, bənd-bənd düzülüb gəlir. Qayalar içindən sızılıb gəlir, Çeşməsən, bulaqsan, ay Budaq Təhməz! * * * Dünya xali deyil, indi inandım, O kiçik hücrəni ziyarət sandım. Ramizəm, sən oldun inancım, andım, Məbədsən, ocaqsan, ay Budaq Təhməz! * * * …Bir kökün üstündə bir budaq idin, İndi min budaqsan, ay Budaq Təhməz! Ustad şair Budaq Təhməzə ehtiramla: Ramiz İsmayıl (Gədəbəyli) Xırdalan şəhəri, 10 mart 2022
BU DÜNYANIN KÖÇÜ (Yenə dünya?!) Bu dünyanın köçhaköçü qurtarmır, Qəflə qatır ora-bura daşıyır. Boz dəvələr uzun-uzun yolların “Damarını qıra-qıra” daşıyır. * * * Köç yolunda eniş-yoxuş çox çıxır, Düz biyaban, dərə-təpə, dağ çıxır. Bahar gəlir, torpaq qızır, buğ çıxır, Günəş nuru səmalara daşıyır. * * * Yerlə, göylə baş-başadı bu dünya, Müəmmadı, tamaşadı bu dünya. Milyon-milyon sirr yaşadır bu dünya, Milyon ildi suallara daşıyır. * * * Çox göstərib qüdrətini, gücünü, Kim yuyacaq bu dünyanın “suç”unu? Gədiklərə Xan Kərəmin köçünü, Məcnunları səhralara daşıyır. * * * Ramiz, kim ki, el dərdini duymamış, Bir kimsəyə xətir-hörmət qoymamış, Tamah əhli gen dünyadan doymamış, Əcəl onu dar məzara daşıyır. 21.11.2019, Xırdalan ş.
ÇIXIR Taleyin hökmüdür, hər an qarşına, Tanrının alnına yazdığı çıxır. Birinin yoluna güllük-çiçəklik, Birinin yoluna buz dağı çıxır. * * * Acı qismətdimi, bəd iqbaldımı, Yüz müşkül cavablı bir sualdımı, Şirin arzudumu, xam xəyaldımı? Ümid bəslədiyin göz dağı çıxır. * * * Məcnunu səhraya eşqi apardı, Dərdi düzüm-düzüm, qatar-qatardı. Kərəm külə döndü – canı qurtardı, Ramiz yana-yana cızdağı çıxır. 10.12.2019, Xırdalan ş.
QINAMA, QOCA Bircə damcı ümid varsa sabaha, Səcdə qılıb, dua elə Allaha. Ahıl qoca, gileylənmə gəl daha, Yaşda günah yoxdu, yaşı qınama! * * * Köks ötürüb cavanlığı gəzmə heç, Taleyindən, iqbalından küsmə heç. Qar yağmamış bürmələnib əsmə heç, Qışda günah yoxdu, qışı qınama. * * * Tərlan gözlər öz nurunu itirib, Huş azalıb, şüurunu itirib. Şahanəlik qürurunu itirib, Başda günah yoxdu, başı qınama! * * * Qocalığın dəmyə yerdən tumu var, Arat olub suvarılmış şumu var. Mərməri var, sementi var, qumu var, Daşda günah yoxdu, daşı qınama! * * * Çıraq tutan olmayacaq gorunda, İlişərsən cəhənnəmin torunda. Ramiz, yansan bir qurunun qorunda, Yaşda günah yoxdu, yaşı qınama! 15.05.2019, Xırdalan ş.
İKİ DÜNYA Bu dünyanın üzü qara, O dünyanın özü qara. Biri ömrümüzü yeyir, Biri özümüzü yeyir. 20.02.2020, Xırdalan ş.
NƏ FƏRQİ VAR? Ömür ötür, zaman keçir, Zaman vermir aman, keçir. Yaxşı keçir, yaman keçir, Yaşdan ötrü nə fərqi var? * * * Ürək parça-parçadırsa, Qan sızılır – yaradırsa, Saç ağdırsa, qaradırsa, Başdan ötrü nə fərqi var? * * * Daş qayadan qopsa əgər, Xiffətini zirvə çəkər. Ya saray tik, ya da çəpər, Daşdan ötrü nə fərqi var? * * * Süz düyünü dəm almağa, Ramiz, “bığın batmaz” yağa. Nökər yedi, ya da ağa, Aşdan ötrü nə fərqi var? 22.04.2019, Xırdalan ş.
DOSTLARIN Sayı yaman çoxalıb, “Günəbaxan” dostların. Dedi-qodu gəzdirib, Qara yaxan dostların. * * * Üzü göndü – aşdanmış, Qəlbi qara daşdanmış. Ağlı daşıb – daşdanmış, Başdan çıxan dostların. * * * Ramiz, giley nə lazım? Ağlına dua yazım. Qəbrini dərin qazın, Evlər yıxan dostların. 14.05.2018, Xırdalan ş.
BİRİ Biri var idi, biri yox… (nağıl) Biri- var idi, biri yox idi, Həyat şirin yuxudu, Yuxu görən çox idi, Yuxu qəfil dağıldı – Bu da belə nağıldı. * * * Biri – dedi: – bağrım təşnədi, Göy gurladı, kişnədi, Göydən alma düşmədi, Yerə yağış yağırdı – Bu da belə nağıldı. * * * Biri – Qaldı külü – bəllidi, Soldu gülü – bəllidi, Düzü, çölü bəllidi, Dedilər kəmağıldı – Bu da belə nağıldı. * * * Biri – Sevdi – döndü gülüncə “Gözlədi yar gəlincə”. Yar gəlmədi ölüncə, Gözünə qan sağıldı – Bu da belə nağıldı. * * * Biri – Çəkir könül əzabı, Tutub Tanrı qəzəbi, Ramiz, olma əsəbi, Dərdin dağdan ağırdı – Bu da belə nağıldı. 10.01.2020, Xırdalan ş.
BUSEVDANIN ADI NƏ? Sən incisən, mən sədəf, Sən atəşsən, mən hədəf. Mən təsadüf, sən səbəb, Zərurətsən, zərurət. * * * Çəmən xalça, xalı sən, Yaşılı sən, alı sən. Təzə beçə balısan, Təravətsən, təravət. * * * Şərbətimsən, şəhdimsən, Arzum, kamım, əhdimsən. Taleyimsən, bəxtimsən, Şərafətsən, şərafət. * * * Mən yaş odun, quru sən, Ocaq mənəm, qoru sən. Bu ocağı qorusan, “Qiyamətsən, qiyamət!” * * * Şəbnəm sənsən, şeh mənəm, Tər çiçəksən, meh mənəm. Girov mənəm, beh mənəm, Mərhəmətsən, mərhəmət. * * * Bu sevdanın adı nə? Yanğısı nə, odu nə? Gözəl sənin adın nə? Məhəbbətsən, məhəbbət?! * * * Ramiz Fərhad, Şirin sən, Ömrüm qədər şirinsən. Qibləgahım, pirimsən – Ziyarətsən, ziyarət! 15.04.2020, Xırdalan ş.
YUXULARIN ÇİN OLACAQ DEYİRDİN… Yuxuların çin olacaq deyirdin, Qovuşacıq bir təndə bir can kimi. Tərs yozumun xatirinə gözlədik, Ömür bitdi ” bir” deyilən an kimi. * * * Kimdən umaq bir ömürlük səadət, Umduğumuz sayılacaq qəbahət. Qınayacaq bizi bu el, bu adət, Ürək qəmdən dəlik-dəlik, şan kimi. * * * Taleyimiz pərən-pərən, didərgin, Sevgim üçün nələr, nələr edərdim. Bu dünyanın bu üzündən gedərdim, O üzündə mövludum ad-san kimi. 29.01.2022. Quba-Zərdabi.
MƏN YOL ADAMIYAM… Şairəm söyləyən ürək səsiyəm, Oxumaq istədim mən də quş kimi. Sən demə buludun kövrək səsiyəm, Göyə toxuyurdu sətirlərimi. * * * Mənasız görünər hər səs, hər avaz Sevinci kədərlə qoşalaşmasa. Bahar məhəbbətə yaxa tanıtmaz, Belə qaynamasa, belə coşmasa. * * * Görürük, duyuruq hansı həvəsdə Qayanın əbədi ağlamağını. Hər səhər günəşin qolları üstə, Bir yeni sevginin doğulmağını… * * * Bu dünya min duyğu, min yeni ahəng, Həyatla, ölümün can otağıdır. Gözəllik möhtəşəm, sözlər rəngbərəng Yerləri bəzəyən göy qurşağıdır. * * * Hər yolun sonunda işıq görünür, Mən yol adamıyam fikirləri dəm. Ömür yaşamışam soyuq bir ömür, Baharın əlindən tutub gəlirəm…
DÜŞÜNCƏLƏRİM… Hissiz,duyğusuzdur gülümsəməyən, Allah qar yağdırır baxıb dağına. Sədəğə istəmə ömürdən, gündən Yıxılıb zamanın ayaqlarına. * * * Qartal qanadından bir lələk düşdü, Çapırdı dördnala bir qoca atlı. Sevinc qapılarda kirayənişdi, Dərdin mənzilidi köksümün altı… * * * Zülmət sevinməsin batsada günəş, Gedişin təzədən dönüş vaxtı var. Dünya qaydasını dəyişə bilməz, Bir gün yoxuşun da eniş vaxtı var. * * * İnsan yaşamayan sehirli yurddu, Keçilməz yolu var zirvələrin də. Zirvədən daş qopdu, dərələr uddu Acgöz tamahı var dərələrin də… * * * Dənizdə doğulur dəli küləklər, İstinin,soyuğun döz havasına. Dalğalar sahili niyə döyəclər, Ömür tək sıgmayır öz məcrasına. * * * Ruhumun bir ovuc buluduyam mən, O hansı qüvvədir özünə dartır. Tutsada göylərin ətəklərindən, Torpağa qayıdır,yerə qayıdır. * * * Çalınan fələyin kəməncəsidir, Duymaz bu mənanı biganə adam. Hər axşam, hər səhər zumzuməsidir, Çayın bəstəsidir dağlar oxuyan. * * * Əlində çırpınıb xəyallarımın, Sözün qucağında fikir uyuyur. Bir səs qulağıma gəldi ayıldım, Gördüm pəncərəmdə bir quş oxuyur…
SALAM ALLAH SALAMIDIR Biri şərqə, biri qərbə Gedir güman səpə-səpə. Həyat yolu çox qəribə, Hərə bir yol adamıdır. * * * Astarı nə, üzü nədi Dilimdə sözü göynədi. Söz daşlaşan bir əbədi, Qədim Misir ehramıdır. * * * Salam şeirin dilidir, Salam haqdan qopub gəlir. Salamsız fikir ölüdür, Salam Allah salamıdır. * * * Sevgi bahar, sevgi payız Qoy dolaşsın ağız-ağız. Deyəcəklər bir sevdasız Günlər ömrün haramıdır. * * * Ocaq çatıb, od qalayıb, Dərmədiyim gülə hayıf. Faniliyə baş bulayıb, Gedən ölüm karvanıdır.
MƏNİ TUFAN DOĞUB… Yağıb sətir-sətir varaqlar üstə, Kükrə, çaylar kimi yenidən kükrə. Döyüb pəncərəmi əsən dan yeli, Çəksin xəyalımı dərinliklərə… * * * Möhtəşəm olursan qovuşmağınla, Ruhumun göyləri sonsuz və dərin. Ana laylası tək özünə çəkir, Əlindən yapışıb şeirlərimin. * * * Məni tufan doğub min ildən bəri, Ulayan boz qurdun uzaq səsiyəm. Yatıb,dincəlməyən dənizlər kimi, Bəlkə də taleyin uzaq səsiyəm. * * * Sonum belədirsə, əvvəlim belə Ağacam,torpağam,suyam,buludam. Könlümün harayı mələr bir quzu, Gözünün yaşını qurutmalıyam. * * * Məni də qapından keçir qoy gedim, Hər kəsin gözündə ikili dünya. Gördüm mürgüləyir səssiz duyğumun, Sığınıb köksünə mürgülü dünya. * * * İnsanlıq diz çökür azadlığına, Bəs niyə dünyanın evi dar imiş. Bir möhnət görürəm hər addım başı, Ürək viran imiş, tarimar imiş. * * * Kukrəyim, çağlayım dalğalar kimi, Ayağa qaldırım tufan ordumu. Yox-yox quş avazlım, əfv elə məni, Gərim yer üzünə qanadlarımı…
DOĞULDUM… Mələk gəldi quş təki, Dodağında təbriki. Əlimi tanış təki Sıxan vaxtı doğuldum. * * * Həyat,ölüm savaşı, Ömür bir sapand daşı. Ayrılığın göz yaşı Yağan vaxtı doğuldum… * * * Dünya eşqin gözəli, Ətəyində bir əli. Bir əlində yaz seli Axan vaxtı doğuldum. * * * Yollar küsgün, can talan Sevgisidi azalan. Haqqımızı şər, yalan Boğan vaxtı doğuldum. * * * Ana doğan mərddimi, Kim eşidib əhdini. İpə,sapa dərdini Yığan vaxtı doğuldum. * * * Vətən ayrılıq yurdu, Kədər mərəkə qurdu. Ovundurub buludu Şağan vaxtı doğuldum. * * * Qış qovurdu baharı, Kimsə yorub yolları. Kəsib qoca çinarı Yıxan vaxtı doğuldum. * * * Səhərəcən quş oyaq, Oxuyurdu cosaraq. Günəş dağdan aşaraq Çıxan vaxtı doğuldum….
Azərin son gülü Ağstafada heç vaxt olmamışam. Amma Qazax, Ağsatafa camaatının mərd, qorxmaz və etibarlı olduğunu çox eşitmişəm. Ürəyimdə gedib o dilbər guşəni görmək arzusu həmişə olsa da oralara qiyabi səfər edəcəyim haqda heç düşünməmişdim. Ancaq Ağstafaya məhz qiyabi səyahət etməli oldum, çünki haqqında yazacağım qəhrəman Ağstafada anadan olub. O, Ağstafanın Böyük Kəsik kəndində ziyalı ailəsində dünyaya gəlib. Anası Məmmədova Yeganə xanımın dərs dediyi orta məktəbi bitirib. Yeganə xanım oğlunu həm evdə, həm məktəbdə əsl azərbaycanlı oğul , vətənpərvər bir şəxsiyyət kimi böyütmüşdü. İndi onun adını daşıyan Böyük Kəsik kənd məktəbinin şagirdləri 44 günlük Vətən müharibəsi qəhrəmanının adına layiq böyüməyə çalışır və onun kimi vətənpərvər olmağa söz verirlər. O, adında Azərbaycanın bir hissəsini daşıyırdı. Valideynləri Azər adı vermişdilər ona. Vətən sevgisi ilə, vətən məhəbbəti ilə bir yerdə yaşadırdı bu adı Azər. Ailədə iki qardaş idilirər. Azər fərqli idi . Elə uşaqlıqdan fərqli idi. O, həmişə, hər yerdə öndə olmağı sevərdi. Hər kəsin dərdinə ilk o yarayardı. Hamının sevincini də ilk bölüşənlərdən olmaq istəyərdi. Hər yerdə fərqləndiyi kimi 44 günlük Vətən müharibəsində də fərqləndi və 9 dekabr 2020 – ci ildə Ali baş komandan İlham Əliyevin əmri ilə Vətən müharibəsi qəhrəmanı kimi yüksək ada layiq görüldü Azər. Görünür, qəhrəmanlar elə anadan qəhrəmanlıq üçün doğulurlar. Azər hələ uşaq vaxtlarından hərbçi olmaq arzusuyla böyüyürdü. 2012- ci ilin aprel ayında hərbi xidmətə yollanmış, Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar xidmətinin 11 – ci bölüyündə kiçik çavuş rütbəsində xidmət etmişdir. Xidmətini bitirdikdən sonra hərbiçi olmaq arzusu onu Sərhəd qoşunlarına, daha dəqiq desək, Cəlilabad rayon Göytəpə sərhəd dəstəsinin 2003 №li hərbi hissəsinə gətirib çıxarır. Burada xüsusi bacarığı və idman hazırlığı ilə fərqləndiyinə görə Azər Xüsusi Təinatlı dəstəyə göndərilir və Tovuz döyüşlərində artıq kəşfiyatçi kimi fəaliyyətə başlayır. Hələ orta məktəbdə oxuyarkən torpaqlarmızın işğal altında olması Azəri çox narahat edirdi. Elə bu narahatlığın nəticəsi olaraq Vətən müharibəsinin ilk günlərindən bir çox gərgin döyüşlərdə iştirak edib qəhrəmanımız. Azər Yusifli Füzulu , Cəbrayıl, Qubadlı, Hadrut, Zəngilanın azad edilməsində şücaət göstərib. Cəbrayıl rayonu azad edilərkən Xudafərin körpüsünə və Zəngilan şəhər prokurorluğunun binasına Azərbaycan bayrağını məhz Azər Yusifli sancıb. – Yolumuz Şüşaya, Xankəndinədir! – deyirdi Azər onun halını soruşanlara. İndi atası Nazim müəllim Azərdən danışanda ürəyində oğul itkisi gövr edir, əbədi sağalmayan yarası sızıldayır. “Cəbrayılda bir neçə gün vuruşub oğlum. Düşmən irəliləməyə qoymurmuş bizim əsgərləri. Yüksək rübəli komandirin dediyinə görə Azər o döyüşdə böyük şücaət göstərib və düşmən səddinin yarılmasında fədakarlıq nümayiş etdirib. Təkcə bir döyüşdə düşmənin 30-a yaxın canlı qüvvəsini və 4 zirehli texnikasını sıradan çıxarıb”,- deyə Nazim müəllim kövrələ-kövrələ, lakin qürurla oğlundan danışır. Azərin dayısı Fərman müəllim deyir ki, Azər bir neçə yaralı əsgəri ölümdən qurtarıb. Döyüş meydanında bir nəfər də olsun yaralı qoymayıb. Hamısını od-alov içərisindən təkbaşına çıxarıb, ölümdən xilas edib. Həqiqi xidmətini başa vurduqdan sonra Azər qayıdıb doğma kəndində 12 il əhdinə vəfalı olduğu nişanlısı Songül adlı qızla ailə qurub yaşaya bilərdi. Lakin o, sevdiyi qıza bir qızıl gül bağışlayıb “Getməliyəm!” deyir və ordudan ayrılmamağı qərara alaraq Vətən müharibəsində iştirak edib qəhrəmancasına vuruşur. Bu gülün Azərin Songülə bağışladığı son gül olacağını heç kim güman etmirdi. Hamı elə bilirdi ki, Azər o qədər cəsur, o qədər güclüdür ki, ölüm ona qalib gələ bilməz. Azər əsl Azərbaycan kişisi idi, Azərbaycan qəhrəmanı idi. – Bu müharibədə geriyə dönüş yoxdur. Biz ancaq irəli gedəcəyik!- deyirdi Azər. O, dediyi kimi də oldu. Ordumuz düz Şüşüya qədər dönmədən , yorulmadan irəlilədi və sonda qələbə çaldı. Lakin… Azər o qələbəni görmədi. Zəngilan döyüşlərinin birində ağır yaralanan Azər qəhrəmancasına həlak oldu. Şəhidlik zirvəsinə ucaldı o gün Azər. Göstərdiyi şücaətə və qəhramanlığa görə Azər Nazim oğlu Yusifli “Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı” medalı (ölümündən sonra), “Vətən uğrunda medalı”(ölümündən sonra),”Cəbrayılın azad olunmasına görə”(ölümündən sonra) medalla təltif olunub . Martın 28-i Azərin anadan olduğu gündür. Yaşasaydı həmin gün 28 yaşını qeyd edəcəkdi… Bu gün mənim qiyabi səfər etdiyim Ağstafa şəhərinin küçələrinin biri Azər Yusiflinin adını daşıyır. Söz verirəm ki, bir gün mən də Azərin məzarını ziyarət edib ona yaşadığım üçün, qoğma Qarabağımı mənə qaytararkən canindan keçdiyi üçün ona mütləq təşəkkür edib bir ömür ona və onun kimi minlərcə şəhidlərimizə borclu olduğumu bildirəcəm. İndi isə bilirəm ki, bu bahar günündə məzarının üstündə pərvaz vuran quşlar, minlərlə insanın ona gətirdiyi güllər, çiçəklər onun ölməz ruhunu oxşayır. Bu məzarı ziyarət edən hər kəs “ Allah rəhmət eləsin sənə, igid! Ruhun şad olsun!”- deyir.
Elm – işıqdır, Allah nurundan yaranıb. Əsl alimlər bu nurun daşıyıcıları, qaranlığı, nadanlığı, məchulluğu parçalayıb yaran, bəşərin qəlbinə, ruhuna, idrakına işıq paylayan fəzilət sahibidirlər. Elm işığında öyrənmək, işığın içində işığı aramaq – elə Allahın işığına doğru daha bir addım da yaxınlaşmaq deməkdir. Yeni Eranın Elmi “Alternativ psixologiya” elminin müəllifi Akademik Yaşar İbadovun sözü, işi, əməli, şəxsiyyəti Allah nurundan yaranmışdı. O, İnsanın,İnsanlığın xilasına öz elminin gücü ilə töhvələr verir. Məhz belə insanların simasında Məhəmməd peyğəmbərin (ə.s.) bu kəlamı öz yerini tapır: “Bir insanın qiyməti onun elmi, biliyi qədərdir”.İnsanların sağlam,mənəvi cəhətdən daha güclü olması: Onun özünə hörməti, özünün,döğmalarının və ətrafının qorunmasına məhs saf niyyəti, təmənnasız xidməti təminatdır.Yaradanın yaradıqlarını sevməklə qorumağanın yolu: İlahi eşqidən, Mənəviyyatdan ,Halal və Düz yolda olmaqdadır.
Fəxr olunası,Qürur duyulası :-Allahın dəyər verdiyi,xüsusi qabiliyyət və Elm verdiyi, Tibbi biologiya elmləri doktoru,professor,dünyanın aprıcı ölkələrinin ABŞ, İngiltərə,Türkiyə,Avropa, Rusiya, Ukrayna,Gürcüstanın Fəxri Akademiki, nüfüzlü Beynəlxalq təşkilatların yüksək mükafatlarına layiq görülmüş ,orijinal dəsti-xətti olan, elmi naliyyətləri ölkəmizdə və onun hüdudlarından kənarda uğurla təqdim olunan , akademik Yaşar Saday oğlu İbadov(Ağdam şəhəri,Şelli Qaradağlı kəndində anadan olub) İnsanların sağlamlığının qorunmasina öz əvəzsiz tövhəsini verməkdədir!!! Yer kürəsində yeganə alimdi, Elmi var!!! Həm nəzəri, həmdə praktik nəticələri var!!! Müəllifi olduğu “Alternativ Psixologiya” elminin metodologiyası əsasında İnnovativ İxtiraları (saat əqrəbinin əksi istiqamətində hərəkət edən qarmanizatorları,saatları və s.) Hər bir fərdin, ətraf aləmin,həmcinin Təbiyyətdə harmoniyanın bərpasına xidmət edir!
Oksford Universitetinin akademiki, “Alternativ Psixologiya” elminin müəllifi , Alternativ Psixologiya Beynəlxalq Məktəbinin rəhbəri, tibbi-biologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Təhsil İnstitutunun “Psixogigiyena və tibbi-psixoloji diaqnostika laboratoriyası”nın direktorui Yaşar Saday oğlu İbadov İlahın dəyər verdiyi, xüsusi qabiliyyət və Elm verdiyi, ,dünyanın aprıcı ölkələrinin ABŞ, İngiltərə,Türkiyə,Avropa, Rusiya, Ukrayna,Gürcüstanın Fəxri Akademiki, nüfüzlü Beynəlxalq təşkilatların yüksək mükafatlarına layiq görülmüş ,orijinal dəsti-xətti olan, elmi naliyyətləri ölkəmizdə və onun hüdudlarından kənarda uğurla təqdim olunur. Beynəlxalq səviyyədə Dünya təbabətinə elmi yeniliklər gətirmiş azərbaycanlı alim akademik Yaşar Saday oğlu İbadov Tibbi biologiya elmləri doktoru, professor “Alternativ psixologiya” elminə 3 mart 2003-cü ildə Moskva şəhərində müəlliflik şəhadətnaməsi (№ 6274) almışdır.
Müasir insanın tərbiyəsi və hərtərəfli inkişaf etdirilməsində “Alternativ psixologiya” elminin verdiyi yeni imkanlar.
“Alternativ psixologiya” şifahi xalq yaradıcılığından bu günə qədər təkamül yolu keçmiş müasir elmlərin çərçivəsində inteqrasiya xəttində formalaşmış yeni bir elmdir. Şüurun məhsulu kimi formalaşmış bu elm insana müasir elmlərin alternativ prizmasından baxışda ən şüurlu seçimə əsas verir, cəmiyyətdə layiqli yer tutmaqda və yaranmış problemlərin həllində ona kömək edir.
“Alternativ psixologiya” (“alternative” – sözü bir – birini istisna edən iki və daha çox ehtimalın arasında seçim zəruriliyi mə’nasını verir) – insanın zaman və məkan kateqoriyaları ilə qarşılıqlı tə’sirindən yaranan problemlərinin həlli yolundakı suallara cavab verə bilən psixologiya elminin yeni sahəsidir. Bu elmin metodları: mücərrəd kompozisiyalar şəklində tibbi – pedaqoji – psixoloji testlər, psixoqrafiya, psixokorreksiya, faza portret – sistem və s. ibarətdir. Alternativ psixologiyanın metodlarında situasiyaların faza vəziyyətlərindən və sərhədlərindən, daha sonra isə blokadaedici situasiyalarda yaranan enerjinin informasiyalarından istifadə olunur. Faza dəyişikliklərində əmələ gələn metamorfozalar və onların səbəbləri haqqında məlumatlar bu elmin metodlarının vasitəsilə – enerqoinformasion təsvir şəklində alınır. Ona görə də psixoqrafiya metodu insanlığın öyrənilməsində yeni istiqamət kimi qiymətləndirilə bilər. Burada biz şəxsiyyəti onun öz səviyyəsində və şüuraltı təfəkkürünün yaratdığı obrazlarda öyrənə bilirik. Bu elm zaman və məkanda canlı sistemlərin şəkil dəyişməsini – bir haldan başqa hala keçməsini və hərəkət tərzini öyrənir. Tədqiq olunan obyektin öyrənilməsi prosesində – metamorfozanın səbəbləri üzərində aparılan işlərdə bu metodların vasitəsilə korreksiya edilir, enerqoinformasion vəziyyət tənzimlənir və ətraf mühitlə insan arasında harmoniya yaradılır.
Elmin tətbiq sahələri:
1. Dilçilikdə .
2. Pedkaqogikada, tərbiyədə.
3. Səhiyyədə.
4.Psixoloji köməkdə.
5. Şəxsiyyətin təhlükəsizliyində.
6. Ümumi psixologiyada.
7. Etnoqrafiyada.
Dilçilik.
Hal-hazırki vaxtda insan psixikasını öyrənmək üçün bütün əsas funksiyaları özündə birləşdirən, bütün mümkün ünsiyyət formalarını üzə çıxaran metad ilə ehtiyac duyulur. Hazırki situasiyada belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, psixoqramma dili dilçiliyin bu tələblərini ödəyir.
Alınmış psixoqramma səssiz ünsiyyətin psixiyazısınınin formasiyasıdır. Bu ünsiyyət növü dünyada ilk dəfə təcrübədən keçirilir. Çünki bu yazı forması bizə tanış olan ünsiyyət növlərindən heç birinin köməyinə müraciət etmədən informasiya verir. İstənilən və eləcədə bu dilin xüsusiyyəti məlumatı almaq və ötürməkdir. Psixoqrammanın əsasında psixoqrafiyanın əlifbasını işləyib hazırlamaq və bu əsasda təbiətin özünün dilini – simvollarının, enerjinin verbalizasiyasız hərəkətinin dilini yaratmaq üçün ilkin şərait vardır. Nümunə kimi belə dilin ilkin formasını – Qobustan qayalarındakı qrafik təsvir-şəkil- məlumatları misal göstərə bilərik.
Psixoqrammanı psixikanın yazı dili kimi təqdim etməklə biz müasir dilçiliyin imkanlarını genişləndiririk. Buna təsdiq olaraq Dədə Qorqud haqqındakı şəkil-yazıların yeni metodla – Alternativ Psixologiyanın təklif etdiyi psixoqrafiya metodu ilə oxunmasından alınan infolrmasiyanı misal göstərmək olar.
Psixoqrammanın dili dedikdə oradakı elementlərin mənasını başa düşmək və onu özdilində ifadə etmək nəzərdə tutulur. Yəni psixoqrammanın dilind əsəs atributu yoxdur. Orada ancaq təsvir və yazılı ifadə var. Bu yazının elə bir formasıdır ki, orada şəkil – yazılardan, obrazlı ifadədən, simvolikadan hətta müxtəlif əlifbalara aid hərf və rəqəmlərdən istifadə edilir. Ancaq yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi bunlar psixoqrafın öz istəyi ilə deyil, pasientin psixienerjisinin daşıdığı informasiyaya uyğun işarəli ünsiyyətdir. Sadəcə həmin yazıdakı işarələrin daşıdığı informasiyanı təyin etdikdə onu pasienti nözverdiyi məlumatlarla tutuşdurmaq, müqayisə edərək, daha da dəqiqləşdirmək lazımdır. Bu zaman pasientlə psixoqrafarasında fikir birliyi yaranır və psixoqrammadakı çox dəqiq verilmiş məlumatların hər iki tərəf üçün ən düzgün variantda izahlı analizi aparılır.
Əgər təkamül prosesində insanın yaranmasında ünsiyyət vasitəsi kimi səsdən istifadə edilibsə bu ünsiyyətdə iki duyğu üzvü iştirak edir. Danışıq aparatı və eşitmə aparatı. Ancaq ünsiyyətdə elə çətinliklər olub ki, onu səslə çatdırmaq mümkün olmayıb. Buna görə dəşəkillərdən, qrafik təsvirdən, piktoqrammadan, fikir yazılarından istifadə etmək taləbatı yaranıb ki, bu, ünsiyyətin gözlə görünüb şüur və təfəkkürün gücü ilə dərk edilə bilən bir forması deməkdir. Yəni burada görmə və digər duyğular işə düşür. Təkamülün davamı ilə şifahi xalq yaradıcılığından yazılı ədəbiyyata keçid ünsiyyətinin formalaşmasının ən geniş yayılma xətti olmuşdur. Ancaq yazı dilin atributu kimi səsdən qabağa düşdüyü xətlər vardır ki, bu xətlər özünə məxsus xüsusiyyətləri ilə seçilir.
Psixoqramma yazı forması kimi məhz ikinci xətti keçir. Yəni, burada əvvəlcə yazı yazılır. Xətlər fikri ifadə edir. Həmin xətlər xəstənin psixikasını təşkil edən psixi enerjisinin yaratdığı yazıdır. Bu yazı təkamül prosesində yazı mədəniyyətinin formalaşmasında və müxtəlif əlifbaların yaranması prosesində müxtəlif dərəcədə öztəsirini göstərmiş və bugün kü semiotikada özcizgilərini saxlayır. Bu gün insanların psixoloji mənada problemlərini psixikanın özdilində öyrənməyin yolu açılır.
.Pedaqogika, tərbiyə.
Bu məqsədlə yeni yanaşmada Tibbi-Pedaqoji-Psixoloji testlərdən istifadə olunur. Həmin testlər 1999-cu ildən dərc olunmuşlur. Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyinin tövsiyəsi ilə psixoqrafiya metodu ilə alınmış qrafik təsvirlərdən istifadə olunmuşdur. Bunlar inkişaf etməkdə olan gənc nəsildə yüksək təfəkkür qabiliyyətinə nail olmaq üçün əyani vasitə kimi müəyyən əhəmiyyət kəsb edirlər. Yəni, testlərdən istifadə prosesi insanın təfəkkürünü məşq etdirməklə yanaşı obrazlı düşüncə, müəyyən vərdişlər və ideasioniş xüsusiyyətlərini formalaşdırmağa ildə müəllimlərin Elmi Məruzələrinin Respublika Müsabiqəsində Respublika Təhsil Nazirliyinin I dərəcəli diplomuna layiq görülmüşdür
. Psixoloji kömək.
Bu metodka taklizmlər zamanı insanlarda yaranan stresslərin operativ götürülməsində və həmçinin ayrı – ayrı adamların psixoloji reabilitasiyasında xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Təhsil Nazirliyinin Respublika Səhiyyə Nazirliyinin müraciətinə razılığı ilə (məktub № 46-14-144/16,11.01.2001-ci il tarixli) 2002 – ci ilin noyabrında baş vermiş zəlzələ nəticəsində stress keçirmiş uşaqların psixoloji riablitasiyasında Respublika ərazisində bizim metod tətbiq olunmuş və çox gözəl nəticələr əldə edilmişdir.
O zaman biz bütün bu işləri səyyar şəkildə həyata keçirdik. Alınmış yaxşı nəticələrə əsaslanaraq biz, bu işləri daha yüksək təşkilati səviyyədə həyata keçirmək üçün “Yaşadan Əllər” Tibbi-Psixoloji Mərkəzini yaratdıq.
Qeyd etmək lazımdır ki, bir çox psixoloji problemləri olan xəstələrin reabilitasiyasına düzgün yanaşmaq üçün xüsusi psixoloji xidmət kabinələri olmalıdır ki, onlar ağır psixi vəziyyətdə psixiatrların dərman müalicəsi altına düşməmiş əsas səbəb düzgün təyin edilsin və vaxtında aradan qaldırılsın.
Şəxsiyyətin təhlükəsizliyi.
Psixoqramma insan həyatında və eləcə də fəzanın problemli yerlərində qəza situasiyalarının inkişafını təyinetməyə və dayandırmağa imkan verir. Bədbəxt hadisələrin qarşısını almaq üçün psixoqramma və fazaportretləri çəkməklə prosesləri diaqnozlaşdırmaq, analiz etmək və korreksiya etmək imkanları əldə edilir.
.Ümumipsixologiya.
Alternativ Psixologiyanın metodları Ümumi Psixologiyanın imkanlarını genişləndirir. Ümumi Psixologiya psixi-prosesləri öyrənir. Alternativ Psixologiya Ümumi Psixologiyanın ayrı – ayrı qollarının cavablandırmağa çətinlik çəkdiyi suallara inteqrasiya yolu ilə cavab verə bilir.
Etnoqrafiya.
İnsan cəmiyyətinin və onun elminin təkamülündə elə bir an gəlib çatır ki, geniş əhəmiyyətli elm sahəsində yeni elmi təkanavəsıçrayışa ehtiyac duyulur Yerin və ya Kainatınin form sahəsindən buna bənzər enerjiləri çəkib çıxaran xüsusi energetik köklənmə yaranır. Və onlar enerqo informasion axınlarda gəlir. Onlar Yerkürəsində yaşayan bir çox adamlarınin form sahələrindən sürətlə ötüb keçir. Bu cür məlumatin formasiya axınında və Kainatınin formasion sahəsində yerləşir.Psixoqrafiya metodu vasitəsilə tarixi şəxsiyyətlər haqqında Kainatınin form sahəsindən məlumat almaq və onlar haqqında olan məlumatları dəqiqləşdirmək olar.
“Alternativ Psixologiya” elmi Azərbaycanda yaransa da, ümumbəşəri bir elmdir və bütün dünya üçün yararlıdır: “Alternativ psixologiya Yer kürəsinin qlobal problemi olan “İnsan ekologiyası”na yenilik gətirən bir elmdir. Bu elm kainatın informasiya modelində var idi. Alimin fikrincə, indi Yer kürəsinin əsas problemlərindən biri insanların öz enerjilərinin təbiətini bilməməsi ilə əlaqədardır.: “Hazırda qızlarda oğlanlaşma (masklinizasiya), oğlanlarda qızlaşma (feminizasiya) prosesi gedir. Hər bir insanda in-qadın, yan-kişi enerjisi var. Lakin müvafiq olaraq oğlan və qızlarda bu balansın pozulması problemlər yaradır. Məsələn, hazırda oğlanların əksəriyyəti əsgərlikdən yayınmağa çalışır. Buna səbəb onlarda olan qadın enerjisinin artmasıdır ki, bu da kişilərə xas olan keyfiyyətlərin azalmasına səbəb olur. Hazırda Təhsil Problemləri İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən laboratoriyamız bu enerjini təyin edir və pozulmuş disfunksiyanı balanslaşdırır.” Həkimin bildirdiyinə görə, hansı sahənin mütəxəssisi olmasına baxmayaraq, hər bir şəxsə insanlığa xidmət edən yeni elmin sirləri açıla bilər: «Psixikamızda yaranan gərginlik özümüzdən əlavə ətrafımıza da təsir göstərir və bu, bir zəncir şəklində yayılmaqda davam edir. Həmçinin yaşanan gərginlik əlavə xəstəliklərin yaranmasına gətirib çıxarır. Odur ki, yaranan gərginliyi aradan qaldırmaq üçün cəmiyyətdəki sağlam düşüncəli adamların sayını artırmaq lazımdır. Və belə adamlar energetik yolla təkcə öz nəslini yox, həm də müəyyən mənada öz millətini, xalqını qoruya bilər. Bu məqsədlə yaradılan məktəbimiz tam mənada insanlığa xidmət edir.”
“Alternativ Psixologiya ” elminin müəllifi akademik Yaşar İbadovun keçirdiyi dünyavi seanslar Təbiyyətin, Cəmiyyətin harmoniyasına, İnsanların sağlamlığın energetik balansda normalaşdırılmasına kömək etməklə, onların aktiv fəaliyyətlinə müsbət təsir edir. Eranın Elmi Insanlığa Xidmət edir! Fəxr duyuruq istedadlı alimimizlə!
ELM GÜNÜ MÜNASİBƏTİLƏ YENİ ERANIN ELMİ “ALTERNATİV PiİSİXOLOGİYA” ELMİNIN MÜƏLLİFİ AKADEMİK YAŞAR SADAY OĞLU İBADOVU TƏBRİK EDİRİK!
Salam olsun, çox dəyərli oxucum, əziz dostlar və tanışlar! İlk öncə təşəbbüskarı alqışlayır və böyük Allahdan hamı üçün belə xeyirli dostlar arzu edirəm. Xeyirli övladdan sonra, xeyirli dost Allahın ən böyük nemətlərindən biridir ki, hər adama qismət olmaz. Bu nemət ancaq seçilmiş bəndələrin qismətində var. O da məhz belə seçilmişlərdən idi. Allah yanında sevimli bəndələrdən, “…göylərdə yerini yazmış…” seçilmişlərdən biri, yeri lap ön sıralarda olanlardan… Məhz buna görə də Adil Allah onun bu rəzalət və zəlalət dolu dünyada daha çox əziyyət çəkməsini rəva bilmədi, xilas etdi bu məşəqqətlər diyarından, cəzasını əhv etdi… Günahını bağışlayaraq öz yerinə keçməsinə, layiq olduğu mərtəbəsinə yüksəlməsinə icazə verdi. Məqamın mübarək olsun, Allahın sevimli bəndəsi… Yerini aldığın kimi, hədiyyəni də alacaqsan İnşəAllah… Uca Rəbbimin rəhmət dənizinin ən səfalı guşəsindəki cənnət məkan adalardan biri məskənin olsun İnşəAllah…
Əlbəttə, bu tam subyektiv bir fikrdir, yəni hamının təbii olaraq əksini düşünmyə haqqı vardır. Və bu hüquqa sayğı duyuram. Məncə iki qrup yazı yazanlar var; birinci qrup nəyinsə xatirinə dəftər – qələmi qarşısına qoyub boğazadan yuxarı, mənim də bir yazım olsun deyə yazanlar, ikinci qrup isə məqamı gələndə dəftər – qələm axtarıb, bu yazını yazım məndən çıxsın, canım da bir rahatlaşsın, ruhum dinclik tapsın deyə içini boşaltmaq istəyənlər … Birinci qrup qələm adamlarını yazıçı, ikinci qrup qələm tutanları isə yazar adlandırıram öz – özlüyümdə həmişə… O mənim üçün yazarların önünündə gələnlərdən idi və bu belə olaraq qalacaq…
Bu adı mənim qəlbimdə bircə şeiri ilə qazanmışdı (mən həm də ona Fərqanə Ana deyə müraciət edirdim) … O, bax elə adına, ruhuna istinad edib, yazmaq istədiyim bu yazının da yoluna çıraq tutan “QOYMAYIN QIZLARI ŞEİR YAZMAĞA” adlı şeiri idi. Bu şeiri ilk dəfə harada oxuduğum və ya hansı tədbirdə öz ağzından eşitdiyim yadımda deyil.
Ancaq, sonuncu dəfə özünün içdən gələn ifasında dinlədiyim dəqiq yadımdadır. 28 fevral 2020 – ci il tarixində Bakı şəhəri, Xətai rayonunda yerləşən 64 saylı məktəbdə keçirilən Gülşən Mustafanın kitab təqdimatı zamanı ərəb-zəngi kimi tribunaya qalxması, mərdi – mərdanə ürəkli, xüsusi gümrahlıqla çıxışı və bu şeiri özünəməxsus bir əda ilə söyləməsi yəqin ki, ömrüm boyu xatirimdən silinməyəcək… Nə vaxtsa görüşəndə də söhbətə elə bu məqamdan başlayacağıq yəqin… Nəsə o səhnə dərin iz buraxaraq, xüsusi bir rənglə yaddaşıma həkk olunub. Şeirlə tanış olmayanlar müxtəlif axtarış sistemlərində adını yazıb sadəcə axtarış verərək çox asanlıqla tapıb oxuya bilərlər. Mən isə burada iki bəndi misal göstərmək istəyirəm (yarım misraya artıq yuxarıda istinad etmişəm):
Taleyin qışından qoyun büstünü, Başının daşından qoyun büstünü, Üşüsə şeirlə örtün üstünü, Qızları qoymayın şeir yazmağa.
Xəyalı göylərdə yerini yazır, Qovrula-qovrula sirrini yazır, Hələ beş dərdindən birini yazır, Qızları qoymayın şeir yazmağa.
Şeirin ilk sözündən son kəlməsinə qədər içdən gələn bir etiraf, bir hayqırtı, bir imdad, bir kövrək qəlbin yalvarışı duyulur. Və “…mən bilirəm, bu nə deməkdir…” onları qoruyun, onlara imkan verməyin, onları buna – şeir yazmağa vadar etməyin… Onları dəftər-qələmə möhtac etməyin… Onların yanında olun, onlarla söhbət edin, qoy dərdlərini sizə danışsınlar, sizinlə həmsöhbət olsunlar… Sirlərini təkcə siz bilin, hələ “beş dərdindən biri” olsa da, el-aləmə faş olmasın… Bu şeir heç vaxt boğazdan yuxarı, oturum bir şeir yazım ədası ilə kefdən yazılmış ola bilməz !!! Bu onun (şeir yazmağın) nə demək olduğunu çox gözəl bilən, bütün təfərrüatı ən xırda detalına qədər içindən keçirmiş, yaşamış insan, qadın, ana olaraq anlayan, məşəqqətlərinə qatlaşan, ancaq, bunları başqalarına rəva görməyən yazarın, seçilmiş müdrik bəndənin, ilahi məqamdan söz alan carçının çağırışıdır. Əks cinsin nümayəndəsi olaraq, çağdaş poeziyamızda sayı elə də çox olmayan (… Gülşən Mustafa, Solmaz Qəribel, Mərziyə Sarvan, Arzu Göytürk, Aysel Səfərli, Ülkər Nicatlı, Əfsanə Rəvan, Əsmər Hüseyn Xan və b. …) qadın müəlliflərin yazdıqları nümunələrə rast gəldikcə həmişə bu problem məni düşündürüb və indi də düşündürür. Deməzdim ki, bu yeni məsələdir. Məsələn yaxın keçmişdə Natəvanın yazıb-yaratdıqları, Şövkət Ələkbərovanın, Rübabə Muradovanın yanğılı, içdən gələn ifaları və ya Elza İbrahimovanın bəstələri də eyni qəbildən olan sənət əsərləridir. Bəlkə də mən və ya qeyri bir əks cinsin nümayəndələrindən olan qələm adamının bu məsələyə diqqət eləməsi, bu qadınları belə dərindən düşündüən, onları narahat edən, içdən parçalayan, ruhunu üşüdən nədir ? – deyə düşüncəyə qapılmasını hardasa normal və adi hal kimi qəbul etmək olardı. Ancaq, Fərqanə Ananın bir qadın olaraq bu problemi qəbul edərək, içindən keçirib, aləmə car çəkməsi xüsusi cəsarət tələb edən hadisədir. Hələlik bunu yalnız və yalnız o edib… Və ümumiyyətlə girişdə qeyd etdiyimiz iki qrup qələm əhlinin olmasını da elə bu məsələ şərtləndirir… Bu elə mövzudur ki, uzandıqca uzanır və hiss edirəm ki, artıq formatdan kənara çıxmaq üzrəyəm. Odur ki, Fərqanə Ananın bu məşhur şeirində qaldırdığı məsələni bir az da qabartmaq məqsədi ilə, onun sözünə qüvvət olaraq, daha dərin qatdan, problemin kökündən atalara, babalara, əmilərə, dayılara, qardaşlara, ərlərə, dostlara, sirdaşlara bir çağırış etmək istəyirəm. Və inanıram ki, o da məni dəstəkləyərdi – ruhu şad osun:
ELƏ AD VERİN Kİ, BƏXTİ YAR OLSUN!!! Atalar, qızlara siz ad verəndə, Elə ad vein ki, bəxti yar olsun! Ya Humay çağırın, ya Sona deyin, Elə ad verin ki, bəxti yar olsun! * * * Sükeydə, Fəğanə, adı verməyin, Bəxtinin yoluna “cadu” hörməyin, Uğurlu bir adı əsirgəməyin, Elə ad verin ki, bəxti yar olsun! * * * Adı elə seçin, Aydan bac alsın, Ayağı zəmində, göyə ucalsın, Adıyla qarıyıb, xoşbəxt qocalsın, Elə ad verin ki, bəxti yar olsun! * * * Əridib gözünün, nurun qarəsin, Zaur “Ustac” ilə tapıb çarəsin, Hamı xoşbəxt istər ciyərparəsin, Elə ad verin ki, bəxti yar olsun! 04.05.2020 – Bakı ş.
Allah Fərqanə Anaya qəni-qəni rəhmət eləsin… Ruhu şad olsun…
QEYD:
Məqalə müxtəlif vaxtlarda fərqli saytlarda yayımlanmaqla yanaşı “TƏƏSSÜRATLAR” və “QƏLƏMDAR – 2” kitablarında İYİRMİ ALTINCI yazı kimi müstəqil məqalə şəklində yer almışdır. Eyni zamanda şair Fərqanə Mehdiyevanın əziz xatirəsinə həsr olunmuş “Mən sizə darıxmaq öyrədəcəyəm” xatirələr toplusunda çap olunub. səh. 369.
ELƏ AD VERİN Kİ, BƏXTİ YAR OLSUN!!! Atalar, qızlara siz ad verəndə, Elə ad vein ki, bəxti yar olsun! Ya Humay çağırın, ya Sona deyin, Elə ad verin ki, bəxti yar olsun! * * * Sükeydə, Fəğanə, adı verməyin, Bəxtinin yoluna “cadu” hörməyin, Uğurlu bir adı əsirgəməyin, Elə ad verin ki, bəxti yar olsun! * * * Adı elə seçin, Aydan bac alsın, Ayağı zəmində, göyə ucalsın, Adıyla qarıyıb, xoşbəxt qocalsın, Elə ad verin ki, bəxti yar olsun! * * * Əridib gözünün, nurun qarəsin, Zaur “Ustac” ilə tapıb çarəsin, Hamı xoşbəxt istər ciyərparəsin, Elə ad verin ki, bəxti yar olsun! 04.05.2020 – Bakı.
VAQİF DÜNYASI (Bu gün onun doğum günüdür! Ruhu şad olsun!) Vaqifin barmağından doğulan bir dünya var, Səmədin qələmindən doğulan dünya kimi. Yeddi qat, yeddi arğac mayası sirr dünya var, Səttarın fırçasından doğulan dünya kimi. * * * Vaqifin barmağından doğulan bir dünya var, Ana laylası kimi, nənə bayatısıtək. Onun barmaqlarında dilə gəlir arzular, Ata duası kimi, baba hayqırtısıtək. * * * Vaqifin barmağından doğulan bir dünya var, Ta qədimdən bu günə, ilmə-ilmə toxunur. Anamın hanasında olan sirli naxışlar, Vaqifin barmağında kəlmə-kəlmə oxunur. * * * Vaqifin barmağından doğulan bir dünya var; Azərbaycandır adı, – mənim yurdum bu diyar! 16.03.2022. Bakı-İçərişəhər.
AĞ ADAM (Rəşad Məcidə) Tanrı mayasını tutubdu “ağ”la, Torpağı ağ, sümüyü ağ, sözü ağ. Sən bu hekayətə ya gül, ya ağla, Bu adamın əyrisi ağ, düzü ağ. * * * Ağoğlanda göz açıbdı dünyaya, Ağ doğulub, nur saçıbdı dünyaya, Ağ qalacaq, and icibdi dünyaya, Sözün tutub; alnı açıq, üzü ağ. * * * Ağdam adlı məmləkətin uşağı, Burda çözüb min-bir türlü tuşağı, Çox dinləyib “dastan” deyən “aşığı”; Hekayətin mini qara, yüzü ağ. * * * Ağcabədi, mədəniyyət beşiyi, Yurd yeridi, çəkilibdi keşiyi, Sadə olub daim evi, eşiyi, Məqamında kürsüsü ağ, mizi ağ. * * * Ustac deyir; tam arınıb bu adam, Ağayana, mərd tanınıb bu adam, Yaranandan ağ yaranıb bu adam, Ağ adamdı; “dirsəyi ağ”, “dizi ağ”. 10.03.2022. – Bakı.
MUSTAFA Talelər müxtəlifdir; Kimi “Dayandur” olur, Kim isə “Sevinc”, “Vüsal”… Bəxti Yaradan verir, Adı ata, analar… Nə qədər “Bəsdi”, “Arzu”, “Sevindik”, “Kifayət” var… “Yetər”lər sevindiyi Dünyadır bizim dünya; Bilirlər ki, nə qədər Hələ “Qızyetər” də var! Övlad Allah payıdır, “Ruzisin Allah verir, Yükünü Yer götürür…” Kimi oğlan olanda, Kim isə qıza görə, Bəzən köksün ötürür… Dünya saysız, hesabsız Misallara səhnədir. Qız, oğul fərq eləməz, Biganə, biganədir… İstiqanlı, sevəcək… Adın soyuq etməyin, Övlada ad verənlər! “Fidan”, “Humay” ya “Ucal” Nə çoxdur ismi-sərif… Bu gün elə ad verin, Sabah gətirsin tərif! 02.03.2022 – Bakı.
