Üzeyir Hacıbəyov – 140: “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq”

“Üzeyir Hacıbəyov — 140”: Zaur Ustacın xatirə-monoqrafiyasına bir baxış

Sentyabrın 18-i Azərbaycanın musiqi və mədəniyyət təqvimində həm də xatirə günüdür: Şuşanın dərin musiqi-əxlaqi atmosferindən çıxmış, milli professional musiqi və operanın banisi, tanınmış ictimai xadim, jurnalist, yazıçı Üzeyir bəy Hacıbəyov 1885-ci ildə təqvimin bu günündə dünyaya gəlib. Bu il — 2025 — Üzeyir bəyin 140 illik yubileyi ilə üst-üstə düşür və bu yubileyə həsr olunmuş nəşrlərdən biri də şair-yazıçı və tədqiqatçı Zaur Ustacın “Üzeyir Hacıbəyov -140” monoqrafiyasıdır. Bu kiçik, lakin məzmunlu kitab həm yubileyi qeyd etməyi, həm də Üzeyir bəyin irsini daha canlı, daha müasir oxucuya çatdırmağı hədəfləyir.
Zaur Ustac, müasir ədəbi mühitdə şair, redaktor və bəzən elmi-populyar mətnlərin müəllifi kimi tanınır. Onun nəşrləri arasında həm şeirlər, həm redaktə işləri, həm də ön sözlər, tərtibatçılıq fəaliyyətləri diqqət çəkir; bu da Ustacın yalnız ədəbi deyil, eyni zamanda tədqiqatçı və publisist köklü bir yazar olduğunu göstərir. Belə bir müəllifin Üzeyir bəy Hacıbəyli mövzusuna müraciəti gözlənilən bir addımdır — çünki “Üzeyir Hacıbəyov” mövzusu həm mədəniyyət tarixi, həm də müəllifin poetik-estetik duyumu üçün zəngin material təqdim edir.
“Üzeyir Hacıbəyov -140” oxucuya dahi bəstəkarın həyatı və yaradıcılığını təkcə bioqrafik faktlar kimi təqdim etmir; həmin illərin mədəni-iqtisadi kontekstində Üzeyir bəyin rolunu musiqiçi – bəstəkardan daha çox yazıçı – publisist kimi qabardır. Zaur Ustacın bu kitabı Üzeyir bəy Hacıbəylini jurnalist, publisist, yazıçı, satirik, dramaturq kimi təqdim etmək baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Əsəri əhəmiyyətli edən vacib məqamlardan biri də Zaur Ustacın 10 fəsildən ibarət olan monoqrafiya boyunca daim mötəbər mənbələrə istinad etməsidir. Mətn monoqrafik formatın sərhədlərindən çıxaraq, publisistik ton və təhlilçi baxışla oxucunu həm tarixi faktlarla, həm də estetik refleksiyalarla qarşı-qarşıya qoyur.
Ustacın monoqrafiyasında diqqət çəkən məqam mətnin dili və strukturu arasındakı balansdır. O, müxtəlif mövzulu fəsilləri ustalıqla vahid süjet xətti kimi seçdiyi Üzeyir bəy Hacıbəylini “böyük ədib” kimi təqdim etmək ideyası ətrafında cəmləyə bilmişdir. Bu baxımdan kitab vahid mövzulu əsər təsiri bağışlayır. Zaur Ustac Üzeyir bəyin bəzi məqamlarda indiki dövrdə mürəkkəb görünə biləcək ifadə tərzini müasir oxucuya sadə, aydın və bəzən poetik ifadələrlə çatdırır. Bu yanaşma çox vaxt akademik mətnlərdə itən insani və emosional əlaqəni bərpa edir: oxucu Üzeyir bəyə təkcə tarixi şəxsiyyət kimi deyil, canlı yaradıcı kimi yaxınlaşır. Eyni zamanda Ustac faktları, tarixi hadisə-silsilələrini, müəllifin yaradıcılıq məkanını qısa, amma yığcam şəkildə təqdim etməyi bacarır ki, bu da monoqrafiyanı həm geniş oxucu, həm də araşdırmaçılar üçün əlçatan edir.
Monoqrafiyanın əsas yükünü təşkil edən arqument — Üzeyir bəy Hacıbəylinin yalnız bəstəkar yox, eyni zamanda pedaqoq, publisist və milli mədəni islahatçı kimi görünməsidir. Ustac bu arqumenti tarixdən gətirilən nümunələrlə, bəstəkarın pedaqoji və publisistik fəaliyyətinə işıq salan istinadlarla möhkəmləndirir. Oxucu üçün faydalı olan başqa bir məqam monoqrafiyada verilən xatirə, sənəd və faktların vacib hissələrinin vurğulanmasıdır; belə elementlər Üzeyir bəyin çoxşaxəli fəaliyyətinin daha aydın görünməsinə xidmət edir.
Hər bir yubiley-monoqrafiya kimi, “Üzeyir Hacıbəyov -140” da həm tərifə, həm də müəyyən tənqidi fikirlərə açıqdır. Bir tərəfdən, Ustacın publisist üslubu mətnə canlılıq qatır; digər tərəfdən, ciddi araşdırmaçı oxucu daha dərin arxiv işləri və istinadların genişliyini gözləyə bilər. Buna görə də monoqrafiyanı ideal şəkildə kontekstləşdirmək üçün oxucu mətnə əlavə olaraq elmi məqalələr, arxiv materialları və ədibin əsərlərinin təhlilinə yönəlmiş daha geniş tədqiqatlarla birlikdə müraciət etməlidir. Bununla belə, Ustacın işi “Üzeyir Hacıbəyov” mövzusunu geniş oxucu kütləsinə çatdırmaq baxımından əhəmiyyətlidir və yubiley çərçivəsində vacib bir pay sahibidir. Zaur Ustac özü də monoqrafiya boyunca müxtəlif başlıqlı məqalələrində tez-tez bu məqamı vurğulayır ki, onun əsas məqsədi yada salmaqdan, xatırlatmaqdan – təbliğat işindən ibarətdir.
“Üzeyir Hacıbəyov -140” həm yubiley xatirəçiliyi, həm də publisistik yanaşma ilə hazırlanmış bir monoqrafiyadır. O, Üzeyir bəy Hacıbəylinin irsini yenidən oxumağa, onun yaradıcılığının müasir oxucu üçün nə demək olduğunu yenidən düşünməyə çağırır. Monoqrafiya xüsusi olaraq tədqiqatçıların ixtiyarında olan mürəkkəb mətnləri sadələşdirir və geniş oxucu kütləsinə Üzeyir bəy Hacıbəylini daha yaxın, daha insani bir obraz kimi təqdim edir. Bu səbəbdən kitabı həm yubiley münasibətilə, həm də “Üzeyir Hacıbəyov” mövzusuna giriş kimi tövsiyə etmək olar.

Ədəbiyyat tarixə münasibətdə yalnız xatirə rolunu oynamır, həm də gələcəyə işıq tutan mayak kimi çıxış edir. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında fərdi üslubu ilə seçilən yazıçı-şair Zaur Ustacın “Üzeyir Hacıbəyov – 140” adlı monoqrafiyası da belə əsərlərdən biridir. Bu kitabda müəllif sadəcə hadisələri xatırlatmır, zamanın fəlsəfəsini çözür, oxucunu milli yaddaşla üz-üzə qoyur.

Monoqrafiyanın başlıca ideyası – Azərbaycanın tarixi inkişaf yolunu yüz illik zaman çərçivəsində dəyərləndirməkdir. Ustac göstərir ki, yüz il əvvəl milli mübarizədə arzulanan ideallar bu gün reallığa çevrilib. Dövlətçilik, müstəqillik, milli kimliyin qorunması – bütün bunlar indi həyatımızın gerçək faktlarıdır. Müəllif oxucuya sadə bir həqiqəti çatdırır: “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq”. Yəni bizdən əvvəlki nəsillərin ümid etdiyi gələcək artıq bizim bu günümüzdür.

Kitabda diqqət çəkən əsas xətt – milli yaddaşa bağlılıqdır. Müəllif hesab edir ki, hər bir xalqın zaman qarşısında mövqeyi onun irsinə münasibəti ilə ölçülür. Dilini, ədəbiyyatını, mədəniyyətini qoruyan xalq zamanın fövqündə dayanır. Bu baxımdan monoqrafiya həm tarixi təhlil, həm də milli kimliyin dəyərinə çağırış xarakteri daşıyır.

Zaur Ustac bu əsərində sırf akademik üslubdan qaçaraq, publisistik təhkiyə ilə oxucuya müraciət edir. Tarixi faktlar canlı emosiyalarla təqdim olunur, analitik yanaşma bədii ifadələrlə zənginləşdirilir. Bu isə monoqrafiyanı həm elmi dairələr, həm də geniş oxucu kütləsi üçün maraqlı edir.

Zaur Ustac bu əsərdə sadəcə tarixdən bəhs etmir, həm də gələcəyə baxış təqdim edir. Onun fikrincə, xalqın qüdrəti zamanın nəbzini tutmaq bacarığında, yəni həm tarixi dərk etməkdə, həm də gələcəyi qabaqlamaqda gizlidir. “Üzeyir Hacıbəyov -140” adlı monoqrafiyanı vahid bir əsər kimi götürdükdə “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” fikrinin ana xətt kimi keçdiyini görürük. Bu ifadə həm də bir xəbərdarlıqdır: əgər biz milli dəyərlərimizi unutsaq, yüz il sonra gələcək nəsillər bizdən geri qala bilər.

“Üzeyir Hacıbəyov -140” monoqrafiyası Azərbaycan publisistikası və ədəbiyyatında mühüm hadisədir. Əsər oxucunu həm düşünməyə, həm də tarixdən nəticə çıxarmağa çağırır. Zaur Ustac bu kitabı ilə bir daha sübut edir ki, ədəbiyyat yalnız sözün gözəlliyi deyil, həm də milli düşüncənin, ictimai mövqenin ifadəsidir.

Zaur Ustac – “Üzeyir Hacıbəyov – 140” pdf

Müəllif: Günnur AĞAYEVA,

NAMİQ HACIHEYDƏRLİNİN YAZILARI

GÜNNUR AĞAYEVANIN YAZILARI

ZAUR USTACIN DİGƏR YAZILARI


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Üzeyir Hacıbəyov -140

Zaur Ustac – “Üzeyir Hacıbəyov – 140” pdf

Məlumatı hazırladı: Günnur Ağayeva


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Заур УСТАЧ – ААНА

ААНА

Аатынан «палаз» диэн,
Төрүттэн сөбүн туһугар кыттааһын…
Аатынан «гэбэ» диэн,
Көрдөрбут сөбүн туһугар саллаһын…
Сөбүтүгэр гебэ боппут дьонообут,
Илбэхтэри билис тээҕи…
Аатам сөбүнэ, онон тилинэн
Биһигиҥэ туһунан биэрбит Аанам…
Кими уларыйда, кими үтүө сылдьараан уларыйар…
Иккиҥ эрэ сүбэ бар Аанам сөбүнэн,
Сирдьэлээх тарыхтым хааллар;
Аанаммыыт ильмэттэрэҕэр,
Ааныммыыт наxыстаах түмүгэр,
Ааныммыыт палазыгар,
Ааныммыыт гэбэһигэр…

Аатам сөбүнүн сэргэтэ илбэтэргэ
Чэчийдэриҥэ токтуулабыт Аанам…
Үрүөбүттэргэ соҕотоох буолуон диэн…
Ильмэ-ильмэттэн, харба-харбатан, халы-халытан
Көрүөхтээбит сөбүн туһунан
Иппи, унуох буоларын сөбүллүбүт Аанам…
Кими билибит, кими үтүө сылдьараан билэр…
Иккиҥ эрэ сүбэ бар Аанам сөбүнэн,
Сирдьэлээх тарыхтым хааллар;
Аанаммыыт ильмэттэрэҕэр,
Ааныммыыт наxыстаах түмүгэр,
Ааныммыыт палазыгар,
Ааныммыыт гэбэһигэр…

Аарчы аарысҕа көһөрдө,
Зэминнээх бөксөбүтүн бүктэбэтэ…
Иптэн үчугэр билээбитэ кытта баайдааһын,
Кэлибин үгүстээбэт буолуон диэн…
Бир тимэни миндии киркидэтэ,
Туһунан ыйахтабыт буолуон диэн…
Сөбүн чэсний-чэсний үөрэттибит Аанам…
Симэх-симэх, тамга-тамга
Аанаммыыт арҕачынан сөбүн өбүллүбүт…
Аатаммыыт токкусунан Аанаммыыт чэснийигэр көһөрбүт сөбүн…
Сөбүн сүүрдьэтин гебэ буолар үтүө сөбүнүгэр!!!

05.07.2023. Баакы.

Ааптар: Заур УСТАЧ

Müəllif:  Zaur USTAC

Uyğunlaşdırdı: Amina

OTHER ARTICLES BY ZAUR

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Zaur USTAC – DAYIKÊ MIN

DAYIKÊ MIN

Navê wê xaliş kirin,
Şewatî dinyayê li jêr pêya me birin…
Navê wê xaliş kirin,
Dinyayê li ber çavê me ve avêtin…
Dinyayê me maye xaliş,
Heta em fêm kirin nav desenên wê…
Gotina bav bi zimanê xwe
Gihand me dayikê min…
Kê gihîşt, kê dê ji sed salan piştî gihîje…
Di her du rewşan de fayde heye di gotinên dayikê min de,
Dîroka nepenî şewitî,
Di her xalişê wê de,
Di her desenê wê de,
Di her palasê wê de,
Di her gubehê wê de…

Gotina bav ji cimên xwe kir,
Di xurcunên me de dagirt dayikê min…
Ji bo ku ji zarokan re be xwêr…
Xal bi xal, ferm bi ferm, xalî bi xalî
Dinya ku li ber çavan me ve xast,
Ji tifî û ji junê çêbû, ev fêm kir dayikê min…
Hin fêm kirin, hin dê ji sed salan piştî fêm bikin…
Di her du rewşan de fayde heye di gotinên dayikê min de,
Dîroka nepenî şewitî,
Di her xalişê wê de,
Di her desenê wê de,
Di her palasê wê de,
Di her gubehê wê de…

Arşê bi erîşan guherand,
Zemîn bi dukcayan pêvandin…
Destê me bi hevî re girêdayî kir,
Ji bo em ne winda bikin serê kela…
Yek nişan bi sed caran bi kîrkîtî kir,
Ji bo li guhê me sirgî bibe…
Dinyayê ji reng û reng pêşand dayikê min…
Ji sembol û sembol, ji tamga û tamga
Dinya derbas bû ji arğacê dayikê min…
Ji toqqayê bavê min heta rengê dayikê min hat dinya…
Dinya her dem gube ye ji bo dinyayekî nû!!!

05.07.2023. Bexdî (Bakı).

Nivîskar: Zaur USTAC

Müəllif:  Zaur USTAC

Uyğunlaşdırdı: Amina

OTHER ARTICLES BY ZAUR

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm!

USTACAM
Müzəffər ordunun şanlı əsgəri,
Ərənlər yurdunun ər övladıyam!
Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox,
Babəklər yurdunun hürr övladıyam!
* * *
Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü,
Ədalət, həqiqət bağrımda közdü,
Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü,
Mövlalar yurdunun nur övladıyam!
* * *
Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm,
Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm,
Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm,
Alovlar yurdunun nar övladıyam!
* * *
Unutma, şah babam Xətai başdı,
Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı,
İlham, nə keçilməz sədləri aşdı,
İgidlər yurdunun nər övladıyam!
* * *
Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var,
Gen dünya yağıya daim olub dar,
Düşmən qarşımızda yenə oldu xar,
Aslanlar yurdunun şir övladıyam!
* * *
Göydən Yer üzünə ərmağan, payam,
Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam,
Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam,
Ozanlar yurdunun sirr övladıyam!
* * *
Ustacam, vətənim vətən içində,
Axıb duruluruq zaman köçündə,
Min bir anlamı var, adi “heç”in də,
Aqillər yurdunun pir övladıyam!
13.11.2020. Bakı.

Müəllif: Zaur USTAC

ZAUR USTACIN YAZILARI

“YAZARLAR” – SİFARİŞ ET

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

MURAD MƏMMƏDOVUN KİTABI

VAQİF SULTANLININ YAZILARI

MURAD MƏMMƏDOVUN YAZILARI

ZAUR  USTACIN  YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

10 sentyabr Asif Yusifcanlın doğum günüdür! – Təbrik!

Asif Yusifcanlı – pedaqoq, şair
(Abbasov Asif Abbas oğlu)

10 sentyabr tanınmış şair, pedaqoq Asif Yusifcanlının doğum günüdür. Asif müəllimi təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq!

Asif Yusifcanlı Ağdam rayonunun, Yusifcanlı kəndindən olsa da, məlum səbəblərdən uzun illər Zərdab rayonunda yaşayıb, fəaliyyət göstərib. O, pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı Zərdab ədəbi mühitinin də ən fəal iştirakçılarından biri olduğuna görə bu yaxınlarda işıq üzü görmüş “Zərdab və Zərdabın tanınmışları” (iki cildlik) toplusunda yer alıb.


“Mən dünyada müəllimdən şərəfli ad tanımıram” deyən Ümummilli lider Heydər Əliyev hər zaman müəllimlər haqqında da xoş sözlər söyləmişdir. İstər Ümummilli lider Heydər Əliyev, istərsə də, Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev müəllimlərə yüksək dəyər vermişdir. Məhz bu inkişafın davamı olaraq, heç şübhəsiz ki, müstəqil Azərbaycanımızın müəllimlər ordusu xalqımızın gələcək xoşbəxt həyatı üçün bütün imkanlarını səfərbər edir, vətənimizə layiq vətəndaşların yetişdirilməsində öz xidmətlərini əsirgəmirlər.
Müəllimlər hər birimizə yazmağı, öyrənməyi, düşünməyi öyrədir. Bunun üçün çox fədakarlıqlar edirlər. Belə fədakar müəllimlərimizdən biri də Zərdabı zərdablılar qədər sevən Abbasov Asif Abbas oğludur.
Asif Abbas oğlu Abbasov 1948-ci ildə Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. Səkkizillik məktəbi Yusifcanlı kəndində bitirib, orta təhsilini isə qonşu Novruzlu kənd orta məktəbində alıb.
1969-cu ildə M.Ə.Sabir adına Bakı Pedoqoji Texnikumunu bitirib, doğulduğu Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndində müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb.
Asif Abbasov 1971-1973-cü illərdə sovet ordusu sıralarında hərbi xidmət keçib və bölük komsomol təşkilatının katibi olub. Paralel olaraq “Krasnıy bayets” ordu qəzeti ilə əməkdaşlıq edib. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Asif müəllim M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutuna (indiki Bakı Slavyan Universiteti) daxil olaraq ali təhsil alıb.
Səmərəli müəllimlik fəaliyyətinə görə 1988-ci ildə Azərbaycan SSR Təhsil Nazirliyi tərəfindən Asif Abbasova “metodist müəllim” adı verilib.
Qarabağda baş verən ağrılı proseslər nəticəsində Asif müəllim Zərdab şəhərində məskunlaşıb.
1993-2003-cü illərdə Zərdab rayonunun Dəkkəoba kənd orta məktəbində ali kateqoriyalı müəllim və dərs hissə müdiri vəzifəsində çalışıb. 2003-cü ildən 2015-ci ilədək Zərdab şəhər 124 saylı texniki peşə-liseyində dərs hissə müdiri işləmişdir.
Asif müəllim həmçinin bədii yaradıcılıqlada məşğuldur. Onun yazdığı şeirlər “Kür damlaları” kitabında qeyd olunmuşdur. Həmin kitabda zərdablı şairlərin şeirləridə yazılmışdır. Həmçinin özünün nəşr etdirdiyi “Ömrümü uzadır vətən həsrəti” adlı şeir kitabıda var.

Öz yurdumda yaşamağa,
Öz yurdumu yaşatmağa.
Ürəyini boşaltmağa.
Köçüm gedim Qarabağa.

Keşiyində durmaq üçün,
“Dəmir yumruq” vurmaq üçün.
Sabahını qurmaq üçün,
Köçüm gedim Qarabağa.

Tar-kamanım əlimdədir,
“Sikəstəsi” dilimdədir.
Xoşbəxtliyim elimdədir.
Köçüm gedim Qarabağa.

Asif müəllim deyir: “Mən əslən Ağdam rayonundan olsam da, Zərdabı zərdablılar qədər sevirəm”.
Hal-hazırda təqaüddədir. Bakı şəhərində yaşayır.
Alilədir, bir oğlu, üç nəvəsi var.
Asif müəllimə gələcək fəaliyyətində uğurlar arzulayırıq.

ASİF YUSİFCANLININ YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

PROZA.AZ

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|

Nurlanə Cərullaqızı – Qazi

QAZİ

(hekayə)
Səhər saadları idi. Çoxdan səmanı bürümüş ilıq səhər günəşinin parlaq şüaları hər yana şəfəq saçırdı. Gecə hissli, hikkəli bir külək əsmiş, yer-yurd xəzəllə dolmuşdu. Nailə, əlində süd vedrəsi ilə evə qayıdırdı ki, birdən Fuadla Elmirin tələsik halda pilləkənlərlə həyətə endiklərini gördü.

– İkiniz birdən hara gedirsiniz? – Nailə maraqla soruşdu.

– Nərimanı yola salmağa, – Fuad cavab verdi.

– Lap yaxşı, gedin, – Nailə başını tərpətdi. – Nəriman bacımın kürəkəni olmaqla yanaşı, həm də məktəb oxuduğu müddətdə mənim nümunəvi şagirdlərimdən biri idi, – Fuad dedi və əlavə etdi: – Mən onun xətrini başqa cür istəyirdim, indi də istəyirəm.

– Hə, düzdür. Nəriman yaxşı oğlandır, – Elmir atasının sözünə qüvvət verdi. – Mən onu başqa sahədə görmək istəyirdim, – Fuad davam etdi. – Amma o, bağban olmağı seçdi. Eybi yoxdur, bağbanlıq da pis sənət deyil, – Nailə dedi. – Və bir də ki, vacib olan insanın hansı sənət sahibi olması yox, sənətini sevib düzgün icra etməsi və bu dünyada ona qalanın sahib olduğu malların deyil, boğazından keçən ruzinin olduğunu bilərək, onu halal yoldan qazanmasıdır, – deyə də əlavə etdi.

– Düz dür, – Fuadla Elmir təsdiq əlaməti olaraq başlarını tərpətdilər.Bu arada mən Nərimanı yola salıb, sonra da Aytəngilin mağazasına gedəcəyəm, – Elmir dilləndi. – Bayaq Rəmzi əmi zəng vurmuşdu. Ağcabədiyə, Yusifin yanına gedirlər. Mağazanı bir neçə saatlığa mənə tapşırdı.

– Lap yaxşı, oğlum, get, – Nailə dedi. – Fuad, sən də onlarla get.

– Gedərəm, – Fuad razılaşdı. – Bir də məndən Nərimana da, Yusifə də salam deyərsən.

– Yaxşı.

Elmir və Fuad tələsik addımlarla darvazadan çıxdılar.


Fatimə , mətbəxdə səhər yeməyi hazırlayırdı. Sobanın üstündə qaynayan çaydanın buxarı göyə qalxır, tavada bişən yumurtanın xoş ətri ətrafa yayılırdı.

– Sabahın xeyir, Fatoşum!

Yenicə yuxudan oyanan və açıq qapıdan anasının mətbəxdə olduğunu görən Nəriman onun yanına gəlib mehriban səslə dedi.

– Sabahın xeyir, oğlum… Oyanmısan?

Fatimə gözləri dolmuş halda oğlunu qucaqladı.

– Nə oldu? – Nəriman kövrələn anasının yanağından öpüb soruşdu.

– Səndən ayrılıram, daha nə olmalıdır ki? – Qadın kədərli halda dilləndi.– Bir oğlum qürbət eldə, bir oğlum isə…

Fatimə daha danışa bilmədi.

– Ana, xahiş edirəm, belə eləmə…

Nəriman yalvarıcı səslə dedi.

– Nə eləyim oğlum özümdən aslı deyil.. Çox qorxuram.
Fatimə narahat halda dilləndi.
-ana nəriman təmkinli səslə danışmağa başladı yadındadır sən yeddi il əvvəl məni hərbi xidmətə yola salanda da belə ağlamışdım. Nə oldu mən sağ-salamat geri qayıtdım indi də elə olacaq inan mənə inşallah fatimə başını tərpətdi.- Nəriman!

  • Bu vaxt Könül əlində dəsmal qapıda göründü.

— Hamamı hazırladım. Paltarların da asılqandadır.

Gəlirəm.
Nəriman yuyunmaq üçün hamama tərəf yönəldi.


— Sabahın xeyir, bibi.

Könül iki addımlarla mətbəxə girdi.

— Sabahın xeyir, qızım. Bunu götür, apar. Mən də indi gəlirəm, — Fatimə stolun üstündəki səhər yeməyinin olduğu qara güllü siniyə işarə etdi.

Könül sinini götürüb mətbəxdən çıxdı.


Məhəmməd, həyətin əl damının, təndirxananın, toyux hininin, ot tayasının tövlənin yerləşdiyi tərəfində heyvanları yemləyirdi. Birdən onun mobil telefonunun bildiriş səsi eşidildi. Telefonu cipindən çıxarıb ekranına baxan Məhəmməd Oğlu əlidən səsli mesaj gəldiyini gördü və tez də mesajı açıb oxumağa başladı:— Salam, ata. Sabahın xeyir olsun. Necəsiz? Nə var, nə yox? Evdəkilər necədir? Ata, bu aralar işlərim çox olur. Ona görə də vaxt tapıb sizə zəng edə bilmirəm. Məndən hamıya salam söylə. Hə, bir də məndən nigaran qalmayın. Mən yaxşıyam .
Allaha əmanət olunmur inşallah danışarıq.
Mesaj bitdi. Məhəmməd bir az fikirləşdikdən sonra onsuz da aylardır qürbət eldə ailəsindən ayrı qalan oğluna, nigaran qalmasın deyə hələlik qardaşının təlimə gedəcəyini deməməyə qərar verdi. O, telefonun səsli mesaj düyməsinə basıb sakit səslə danışmağa başladı:

— Salam, əli. Hər vaxtın xeyir. İşin avand olsun, oğlum. Yaxşı olmağına sevindim. Şükür Allaha, biz də yaxşıyıq. Bizdən də sənə salam. Sən də bizə görə narahat olma. Özündən muğayət, Allaha əmanət ol.
Deyərək məhəmməd
Mesajı göndərib telefonu cibinə qoydu. Bu vaxt darvaza döyüldü. Məhəmməd tez gedib qapını açdı. Gələn Xrustal, Araz və Musa idi.

— Sabahın xeyir, Məhəmməd əmi, — Musa birinci dilləndi.

-Xoş gəldiniz, buyurun-
Məhəmməd qapıdan çəkilib gələnlərə yol verdi. Qonaqlar iti addımlarla içəri girdilər.

—İnşaallah gecikmədik? — Xrustal Məhəmmədə xitabən soruşdu.

— Yox, — Məhəmməd başını buladı.

Dördü birlikdə evə tərəf yönəldilər.


Yaqut, Reyhan, Mehrac və sehrac qonaq otağında nərimanı yola salmağa getmək üçün evdən çıxmağa hazırlaşırdılar.
-tez olun, uşaqlar birdən gecikərik .
Deyər reyhan uşaqları tələsdirdi.
-narahat olma nənə Divara bərkidilmiş güzgünün qarşısında özünü qaydaya salan Mehrac arxayınlıqla dinləndi.
-Sabahınız xeyir.
Bu vaxt yenicə yuxudan oyanan aynur otağa daxil oldu.
-O! Yatan gözəl! Nə əcəb oyana bildiniz?
Deyə sehrac zarafatyana bacısına sataşdı. -səhərə qədər yata bilməmişəm.
Deyə aynur yarı yuxulu halda dilləndi.
-Niyə Sehrac guya üzündə maraq dolu bir ifadə elə soruşdu:
-sol gözümün alt qapağının sağ tərəfində ziqilə bənzər bir şey əmələ gəlib məni çox incitdi yata bilmədim.
Aynur cavab verdi.
-Yazıq balam.

  • yaqut canı yananlıqla dedi:
  • -mən bu gün həkimə gənəşərəm görüm neyləmək olar.
  • -nərimanı yola salmağa gedirsiniz?
  • aynur soruşdu:
  • Hə, axşam dedik axı.
  • Yaqut başını tərpətdi.
  • Biz getdik.
  • mehracla sehrac qapıdan çıxmaq istəyəndə aynur dayanın deyib onların qarşısını kəs di.
  • -dayanın getməyin.
  • -niyə mehrac təəccübləndi.
  • Birdən sizi də nəriman kimi təlimə aparanlar.
  • Aynur dedi:
  • -Of mən, də deyirəm nə deyir. Deyə Mehrac məzəmmədlə başını buladı.
  • – Dayanın! Allah xatirinə getməyin. Aynur bu səfər yalvarmağa başladı.
  • -Ana, nənə, nolar onlara deyin getməsinlər.
  • – Aynur, bəsti özünü uşaq kimi apardın.
    Mehrac ciddiləşdi.
    Çəkil gedək, gecikirik. Yenə müharibə olacaq yenə insanlar öləcək aynur bunu deyib ağlamağa başladı aynur aynur Mehracla Sehrac bacılarının bu halını görüb təlaşlandı qızının qəfil ağlamasına çaşıb qalan yaqut da tez onun yanına gəldi aynur qızım nə oldu yenə torpaqlara neçə günahsız insanın qanı axacaq aynur udgunub birtəhər danışmağa başladı yenə analar oğul, bacılar qardaş deyib ağlayacaq. Necə cavan qadın nənəm kimi tək, körpə uşaqlar atam kimi atasız qalacaq. Nəvəsinin dediyi bu sözlərdən sonra dəhşətini bütün çılpaqlığı ilə yaşadığı müharibədə görmə məhdudiyyətli olmasına baxmayaraq onu olduğu kimi qəbul edən ona ipək yolu kimi hamar dəmir yolu kimi düz olmayan bu enişli yoxuşlu həyat yolunda səninlə birlikdə addımlamağa hazıram deyib ailə quran ərini qəfil gələn namərt gülləsiylə itirən reyhanda özündən aslı olmayaraq kövrəldi . Mən atamı itirdim sizi də itirmək istəmirəm aynur davam etdi soyuq məzarınız da dayanıb qardaş deyib ağlamaq istəmirəm. Yazıq anamın bu dünyadan qəlbində bala dağı ilə köçməsini istəmirəm aynur gözəl bacım mehrac ağlayan bacısının boynuna sarıldı sonra onun yanaqları boyu sel kimi axan göz yaşlarını silib sakit səslə danışmağa başladı sən narahat olma gözəl bacım düzdü müharibə başlayacaq heç birimiz bu müharibənin nə vaxt başlayacağını bilmirik amma necə nəticələnəcəyini bilirik bu müharibə əvvəlkindən fərqli olaraq bizim qələbəmizlə nəticələnəcək görəcəksən hə bir də bu müharibə əvvəlki kimi qanlı olmayacaq.
  • Qardaşın düz deyir,qızım.
  • -Reyhan nəvəsinin sözünə qüvvət verdi əvvəlki müharibədə hərbi gücümüz zəif silah-sursatımız az idi yazıq əsgərlərimiz torpaqlarımızı əllərində olanlarla müdafiə etməyə çalışırdı bundan istifadə edən erməni quldurları xarici havadarlarının daha doğrusu rusiyanın köməyi ilə torpaqlarımızı bir bir zəbt edərək heç bir günahı olmayan minlərlə soydaşımızı doğma yurd yuvasından elindən obasından pərən pərən saldı. Qadın uşaq qoca cavan demədən vəhşicəsinə öldürdü əsir götürdü amma indi əvvəlki vəziyyət deil indi şükür allaha hərbi gücümüz yerində texnikamızda yetərincədir. Sən o körpə ürəyinə bunları dərd eləmə, bala.
    -Hə, mdüz deyirlər.
    Sehrac əminliklə dedi və bu müharibə bizim xeyrimizə bitəcək deyə də əlavə etdi.
    -İnşallah hamı bir ağızdan dilləndi.

– Aynur,

Bayaqdan dinib danışmayan Yaqut qızına müraciət etdi.
-Gəl səndə bizimlə gedək qızım nə bilim aynur tərəddüd etdi nə bilim demə yaqut təkid etdi qaydan dada arazdan kitabını alarsan get əl üzünü yu hazırlaş çıxaq gözlüyürük yaxşı deyib aynur hazırlaşmaq üçün otaqdan çıxdı.Nəriman, Könül və Fatimə birlikdə səhər yeməyi yeyirdilər. Fatimə gözlərini bu gün ayrılacağını bilsə də nə vaxta qədər ayrı qalacağını bilmədiyi oğlundan bir an belə olsun çəkmir, tez-tez , yanında oturub yemək yeyən balasının körpə uşaq təki başını sığallayırdı. Az sonra baş verəcək və nə zaman bitəcəyi bilinməyən bu müddətsiz ayrılığa, hələ də bir məna verə bilməyən Könüldə çarəsiz halda yaşarmış gözlərini, yenicə evləndiyi ərinin üzünə dikmişdi. Bu məqamda qapı açıldı, Fatimə Nərimanı aparmağa Gəldiklərini zənd edib, həyəcanlı halda geri çevirildi. Qonaqlar Məhəmmədlə birlikdə içəri girdilər.

— Ata, xoş gəlmisiniz! Könül oturduğu stoldan ayağa qalxdı .

— Sabahınız xeyir, qonaqlar .

Divanda Məhəmməd isə yemək masasında oturdu.
-Bəs Sevil hanı Fatimə xrustal’a xitabən soruşdu:

— Pambıq tarlasına getdi.
Deyə xrustal cavab verdi:

— Hə, dünən tarlaya gedəcəyini mənə demişdi.

Könül təsdiq etdi:
Fatimə Sevilin nərimanı yola salmaq yerinə pambıq tarlasına getməsinə təəccüblənsə də büruzə vermədi.
— Hə, sənə sürprizim var.

Məhəmməd çayini içib qurtardıqdan sonra gülüm sər halda üzünü arvadına tut du:

— Nə sülpriz?

Deyə Fatimə maraqla soruşdu.

Məhəmməd cibindən telefonunu çıxarıb bayaq Əlinin göndərdiyi mesajı açdı:

— Allah’ım, sənə çox şükür.

Fatimə neçə gündür ki, xəbər ala bilmədiyi oğlundan gələn mesaja qulaq asıb rahat bir nəfəs aldı. Sonrada üzünə ərinə tutub kinayə ilə
-Neçə aydır ki, üzünü görmürəm, heç olmasa səsini eşitdim, — dedi.

— Of, Fatimə, of! – Onsuzda nəsə deməyin mənasız olduğunu anlayan Məhəmməd susub başını aşağı saldı.
Könüldən başqa hər kəs bismillah deyərək başladığı yeməyi şükür allahla bitirib süfrədən qalxdı.
Könül tələsik süfrəni yığışdırıb mətbəxə apardı.
Bu an Məhəmmədin telefonu səsləndi, o, ekranda Aytənin adını görüb telefonu açdı:

— Alo.

— Salam, Məhəmməd əmi, salam, Aytən.
-Əmi, mağazanın yanında bir hərbi maşın dayanıb. Sizin evi, Nərimanı soruşurlar. Deyəsən onu aparmağa gəliblər, yaxşı qızım.

gəlirik, — Məhəmməd telefonunu söndürdü. .
-Vaxdır. Maşın gəlib .
Bu sözləri eşidən kimi Fatimənin , biraz əvvəl üzündə yaranan sevinç ifadəsi o andaca kədər ilə əvəzləndi. Nəriman əvvəlcədən hazırlaşdığı üçün tez də ayağa qalxıb evdən çıxdı. Arxası ınca da digərləri, pilləkənləri enib həyətə düşdülər.

Nəriman yanındakılara sezdirmədən bircə anlığ geriyə qanrılıb doğulub böyüdiyi hər daşında hər divarında ayrı bir xatirəsi olan evə, əlləri ilə abadlaşdırdığı bağlı-bağatlı həyətə və bir də hər biri bir- birindən əziz olan sevdiklərinə onları sonuncu dəfə görülmüş və bir daha heç vaxt görməyəcəkmiş kimi baxdı. Hər kəs Nərimanla. Birlikdə darvazadan çıxıb yolun kənarında Aytən gilin mağazasının yanında onu gözləyən tünd yaşlı rəngdə hərbi maşının qarşısında dayandı Nəriman.
Başda, ataâsı olmaqla hamı ilə bir-bir sağolaşmağa başladı. Ona yola salmağa gələnlər arasında Yarməmmədbağı kəndində ərdə olan bibiləri Səhərlə Gülüstan və Gülistanın qızı Arzu da var idi. Onların da xüsusən də səhərin göz yaşları dayanmaq bilmirdi. Səhərin 4 uşağının sonuncusu olan oğlu Malik 2016-cı ildə aprelin birindən ikisinə keçən gecə başlayan 4 gün davam edən Lələ təpə adlanan yüksəkliyin Cəbrayıl rayonunun Cocuqmərcanlı kəndinin və bəzi bir sıra yerlərin azad olunmasıyla bitən aprel döyüşləri kimi yadda qalan döyüşdə qəhrəmancasına şəhid olmuşdu. Həmin vaxt o da oğlunu evindən bu cür sağ-salamat hərbi xidmətə yola salmış, 6 ay sonra isə bayrağa ükülmüş halda tabutda qarşılamışdı. Dilinə gətirməsə də hamı kimi yazıq qadın da qardaşı oğlunun niyə getdiyini bilir, ancaq nə zaman və hansı şəkildə geri qayıdacağını bilmirdi. Səhərlə yanaşı dayanan reyhan da ağlayırdı o da bir daha qayıtmayacağından xəbərsiz onu və hələ 7-ci sinifdə oxuyan oğlunu göydə Allaha, yerdə də ata anasına əmanət edib könüllü olaraq vətənim müdafiəsinə yollanan və qəhrəmancasına şəhid olan ərini yola saldığı o günü xatırlayırdı. Nəriman onlarla da sağollaşdı. Sinəsi bala dağlı olan bibisini qucaqlayıb əllərindən öpdü. Reyhanın işıq sızmayan gözlərindən yanaqları boyu süzülən yaşları sildi. Növbə anası Fatiməyə çatdı. Fatimə baş dan ayağa sözün həqiqi mənasında toya gedirmiş kimi bəzənən oğlunun səliqə ilə ütülənmiş ağ köynəyinə, eyni rəngdə şalvarına, kremlənmiş ayaqqabısına, axşam dayısı Xrustalın qaydaya saldığı arxaya daranmış sıx dalğalı saçına, təmiz qırxılmış üzünə ömürlük vədalaşırmış kimi baxdı. Sonra onu qucaqlayıb bağrına basdı, onun üz-gözündən, alnından öpdü. Ağzını açıb Nə isə demək istəyirdiki, sözlər boğazında düyünləndi. Hıçqıra-hıçqıra ağlamağa başladı.

– Ana, xahiş edirəm, ağlama, – an Nəriman da anasının hər iki əlindən öpdü, onun heç yerdə tapa bilməyəcəyi xoş ətrini içinə çəkdi.

– Allah’a əmanət ol, oğlum, – Fatimə güclə eşidiləcək bir səslə ancaq bunu deyə bildi.

– Sən də, canım anam. Sağ ol. Könül, özünə müğayət ol, – Nəriman arvadına tərəf dönüb onun əllərini sıxdı. Könül, sanki əbədiyyən beyninə həkk etmək istəyirmiş kimi diqqətlə ərinin gözlərinin içinə baxdı.

– Gəl, mən də, səni qucaqlayım, oğlum, – Şövkət də Nərimanın yanına gəlib onu doğma balası kimi bağrına basdı.. – Sağ olun. Allaha əmanət olun. Özünüzə yaxşı baxın.
deyib, Nəriman onu aparmağa gələn hərbi maşına mindi. Maşın ətrafdakıların sel kimi axan göz yaşları arasında yola düşdü.

– Bacı, ağlama… – Şövkət oğlunun arxasınca ağlayan Fatiməni qucaqlayıb sakitləşdirməyə çalışdı.

Nəriman maşının qarşı oturacağının azacıq aşağı salınmış pəncərəsindən , evini , sevdiklərini görmək üçün son dəfə, ətrafa boylandı. Tozlu yolda sürətlə şütüyən maşın, nərimanın arxasında onun üçün göz yaşı tökən sevdikləri və evi ilə yanaşı təhsil almağa və hərbi xidmətə getdiyi müddətdən başqa heç vaxt kənara çıxmadığı , Məmmədqasımlı kəndini də arxada qoydu.Bir saat keçdi. Fatimə, Yagut, Reyhan, Səhər və Gülüstan birlikdə qonaq otağında oturub çay içirdilər.

– Ana, daha biz gedək, – Yağgut qayınanasına müraciət etdi.

– Gedək, qızım, – deyə Reyhan ayağa qalxdı. Sonra mülayim səslə: – Fatimə, biz gedək, qızım. Yenə gələcəyik. Özünü üzmə. İnşallah, Nəriman sağ-salamat qayıdacaq.dedi.
– İnşallah, – deyə hamı onun duasına qoşuldu.

Sonra o, Səhər və Gülüstana müraciətlə:

– Qızlarım , getməmişdən bizə gəlin, – dedi.
-Tez qayıtmalıyam Reyhan xala:
Gülüstan birinci dilləndi
– Gəlinim hamilədi, bilirsən. uşaq bu gün ya sabah dünyaya gəlməlidi. Onu tək qoymaq istəmirəm. Mən də uşaqları evdə tək qoyub gəlmişəm, Reyhan xala. Ona görə də getməliyəm.

Arzu da söhbətə qoşuldu:

– Mən də qayıtmalıyam. Reyhan xala. İnşallah başqa vaxt gələrik.,
Səhər də üzür haqlıq elədi:

– Yaxşı, – Reyhan başını tərpətdi. – Amma gələn dəfə mütləq gözləyəcəyəm.

– Yaxşı, – üçü də bir ağızdan dedi.

– Gedək, sizi ötürüm.
– Fatimə ayağa qalxdı.Hər üçü birlikdə otaqdan çıxıb pilləkənləri enirdilər ki, əlində paltar səbəti ilə yuxarı qalxan Könül ilə qarşılaşdılar.

– Qızım, səbəti ver mənə xalan gili ötür.
-Yaxşı.
Könül… Reyhan mehriban səslə müraciət etdi:

– Qayınanana dedim, sənə də deyirəm, qızım. Sən də özünü üzmə. İnşallah hər şey yaxşı olacaq. Nəriman tezliklə sağ-salamat yanınıza qayıdacaq.

Könül tərs-tərs Reyhanın özünə baxdı. Bunu görən yaqut bacısı qızına acıqlı bir nəzər yetirib qaynanası ilə birgə darvazadan çıxdı.
– Gəlin bacı, mənə yenə çay süzə bilərsən? – deyə Arzu əlindəki fincanı Fatiməyə tərəf uzatdı. Sonra da:

– Daim. hara getdi? – deyə soruşdu.

– Qonşumuzun oğlu Ağcabədidə hərbi xidmətdədir. Onları onun yanına apardı, – deyə Fatimə cavab verdi.

– Rəmzi güli deyirsən? – Gülüstan sözə qarışdı.

– Hə, – Fatimə başını tərpətdi. – Onun qızı, Fuadın oğlu Elmirə nişanlı idi.

– Toyları nə vaxt olacaq?

– İnşallah, dekabrda.

Bu vaxt otağın qapısı açıldı və Könül, üzündə qəzəbli bir ifadə ilə içəri daxil oldu.

– Könül , ? , nə olub, qızım? – Fatimə onun bu halını görüb maraqla soruşdu.

– Nə olacaq ! Reyhan başımı xarab elədi, – Könül əsəbi halda dilləndi. – Deyir, “özünü üzmə”. Elə bil, asandı! Mən başa düşə bilmirəm, Adil kişi bu kor qadının nəyini bəyənib, hansı ağılla gözləri görməyən birinə Könül verib?!
Yəni onun kimi ali təhsilli bir adam Reyhanı bu görkəmdə arvadım deyib yanında gəzdirəndə utanmıyıb?
Otaqdakı hər kəs onun bu sözlərinə mat qaldı.

– Könül, bəsdir! Allahın yaratdığı bəndəyə rişxənd etmək düzgün deyil, qızım, – Fatimə gəlininin üstünə acıqlandı.

– Hə, düzdür, – səhər qardaşı arvadının sözünü təsdiqlədi. – Bir bəndəyə rişxənd edib o özündən aslı olmayan vəziyyətinə görə aşağılamaq, birbaşa Onu yaradana ünvanlanmış təhqirdir. Anası Sevilin sayəsində Allaha zərrə qədər də inanmayan Könül üçün bu sözlərin heç bir əhəmiyyəti olmasa da, susub, heç nə demədi.

– Doğrudan necə olub ki, onlar evləniblər? – Arzu söhbətə qoşuldu. Sonra nə düşündüsə – Səhv başa düşməyin, aa mən rişğənd üçün soruşmuram. Sadəcə maraqlı gəldi.
Deyə o, düzəliş verdi.
-Hə , qızım,” — Fatimə asta-asta danışmağa başladı.
“Bildiyin kimi Reyhan xala sizin kənddən dir. O, vaxt rəhmətlik Adil əmi orada müəllim işləyir, həm də onların evində qalırmış.
Adil rus dili müəllim idi.

  • Reyhan xalanıda elə həmin vaxt görüb bəyənib. Fatimə davam etdi.
  • Daha sonrada mustafa baba ilə məryəm nənə yəni valideynləri nə qədər etiraz etsə də o, sözündən dönməyib və görmə məhdudiyyəti olmasına baxmayaraq, onunla evlənib?
    Adil əmi yaxşı iş görüb, Allah ona rəhmət eləsin.
    – deyə Arzu səmimiyyətlə dilləndi. Reyhan xala – görmə məhdudiyyətli olanda nə olar ki? O da insandır. Birdə ki məhdudiyyətli olmaq ailə qurmağa, övlat sahibi olmağa maneə deyil. .

– Düz dür, – deyə Könüldən başqa hər kəs təsdiq əlaməti olaraq başını tərpətdi.

-Yığışdır, qızım. – Hamı çayını içib qurtardıqdan sonra Fatimə gəlininə xitabən dilləndi.

– Yaxşı. – deyə Könül süfrəni yığışdırmağa başladı.Yarım saatdan çox idi ki, Zərdab rayon hərbi komissarlığının qarşısında 30 nəfər könüllü toplaşmışdı. Adı çəkilənlər bir addım irəli çıxır, sonra isə onları gözləyən hərbi maşına minirdilər. Nəriman da onların arasında idi.

Bu zaman arxadan kimsə onu səslədi. Nəriman çevriləndə bıçakçıdan olan əsgər yoldaşı Zahidi gördü.

— Zahid, qardaşım! — deyə Nəriman sevincək onu qucaqladı.
— Xoş gördük, Nəriman, — Zahid də mehribanlıqla onu bağrına basdı.

— Necəsən, Nəriman?
— Üzrlü say, səndən xəbər ala bilmirdim. Telefonumu formatlamışam, bütün nömrələr silinib. , nə var, nə yox? Evdəkilər necədir?

— Yaxşıyam, evdəkilər də yaxşıdır. Bəs sən necəsən? Sizin evdəkilər necədir? — deyə Zahid cavab verdi.

— Onlar da yaxşıdır. Sən də könüllü yazılmısan?
— Hə, sən də?
— Hə.
— Yaxşı eləmisən! — deyə Nəriman razılıqla başını tərpətdi.

— Yəqin ki, biz könüllü olduğumuz üçün birbaşa Qarabağa göndəriləcəyik, — Zahid dedi.
— Yəqin ki… — Nəriman qeyri-müəyyən tonda cavab verdi. — İnşallah, hər şey yaxşı olar.
Zahid içdənliklə dedi və
— Yəqin ki, bilirsən , tezliklə müharibə başlayacaq. Bizi də ona görə aparırlar. — deyə də əlavə etdi.

  • Hə, bilirəm.
  • — Nəriman təsdiqlədi. — General Polad Həşimovun ölümündən sonra Bakıda çoxlu nümayişlər keçirilir. Hamı prezidentdən müharibənin başlamasını tələb edir.

— Başlasın! — Zahid qətiyyətlə dedi. — Başlasın, biz də o bədnamlara layiqli cavablarını verək. Bəsdir torpaqlarımızda at oynatdıqları!,

— Düz deyirsən, — Nəriman başı ilə razılığını bildirdi .

Nəhayət, növbə onlara da çatdı. Adları çəkilən Nəriman və Zahid bir addım irəli çıxdılar və bir az aralıda dayanmış , üstü açıq, yanları örtülü hərbi yük maşınına mindilər. Dərhal hərəkətə gələn maşın surətlə hərbi komissarlığın qarşısından uzaqlaşdı.Günortadan xeyli keçmişdi. Nailə ilə Aydan həyətlərində yanmaqda olan təndirin yanında dayanmışdılar.

– Qızım, get xəmirləri yığ, gətir. Artıq təndirin divarları ağarıb, – deyə Nailə Aydana xitabən dilləndi.

– Yaxşı, – deyib Aydan təndirin yanından yenicə aralanmışdı ki, darvaza döyüldü.

– Yəqin atandır , mən açaram.
Aydan gedib qapını açdı. Fuad bekef halda içəri girdi.
Sonra da al bunları.

– , – deyərək , əlindəki ərzaq torbalarını Aydana verib təndirə tərəf , getdi.

– Fuad, nə olub? Rusifə nəsə olub? – ərinin kefsiz olduğunu görən Nailə maraqla soruşdu:

  • Yox, Fuad başını ağır-ağır tərpətdi Rusifə heç nə olmayıb, şükür allaha vəziyyəti yaxşıdır,
    Amma
    -Nə amma?
    Nailənin marağı daha da artdı.

– Deyəsən, tezliklə müharibə başlayacaq, – Fuad azacıq sükutdan sonra nəhayət yol boyu düşündüyü, amma heç kimə demədiyi fikrini dilə gətirdi.

– Müharibə başlayacaq? – Nailə təlaşlandı.
– Hardan bildin? Rusif dedi?

– Yox,
Fuad bir anlıq duruxub yenidən dilləndi.

  • Rusif heç nə demədi. Özüm oradakı abu-havadan hiss elədim.
    – Allahım, Sən cavanları qoru, ya Rəbbim, – deyə Nailə kövrək halda əllərini göyə qaldırdı.

– Amma məncə bu Müharibə əvvəlki kimi olmayacaq… – Fuad davam etdi.

  • Düzdü, bu müharibədə də şəhid olanlar və yaralananlar olacaq. . – Amma bu müharibə əvvəlkindən fərqli olaraq bizim qələbəmizlə nəticələnəcək. Çünki, indi bizim hərbi gücümüz yerində, , silah-sursatımız da yetərincədir.

– İnşallah, – deyə Nailə başını tərpətdi.

Bu vaxt Aydan əlində xəmir dolo teştlə gəlib çıxdı:

– Kömək eləyim?

– Yox, qızım, sən get. Atanın yeməyini ver.
Nailə teşdi qızının əlindən alıb stolun üstünə qoydu.

– Yox, Fuad başını yellədi.
-Yolda yemək yemişəm, amma çay içərəm..

– Yaxşı.
Ata, bala birlikdə evə tərəf yönəldilər.

Müəllif: Nurlanə Cərullaqızı

Nurlanə Cərullaqızının yazıları

HƏQİQƏT ŞAMİLLİNİN YAZILARI

ZƏHRA HƏŞİMOVANIN YAZILARI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Заур УСТАЧ – АНАМ

АНАМ
Атын палаз деп,
Бисниң адымызның астынға дүнияны таштады…
Атын гебе деп,
Көзүбүзниң алдынға дүнияны асты…
Бисниң дүньябыз гебе болып калды,
Бис нағыштарды аңгаарга чейин…
Атамның сөзүн өз дилинде билдірди биске Анам…
Ким аңгады, ким мүнү жүз жылдан соң аңгаар…
Икки халы да пайдалуу Анамның сөзүндө,
Сырлы тарихым чоору:
Анамның һәр илмесинде,
Һәр нағышында,
Һәр палазында,
Һәр гебе­синде…
Атамның сөзүн цежимлерге тоқуп,
Хурчуннарга толтурду Анам…
Балаларга соғу болсун деп…
Илме-илме, пәрш-пәрш, халы-халы
Көзүбүзниң алдынға сөрген дүньяның
Жиби, жүні экенин билдірди Анам…
Ким аңгады, ким жүз жылдан соң аңгаар…
Икки халы да пайдалуу Анамның сөзүндө,
Сырлы тарихым чоору:
Анамның һәр илмесинде,
Һәр нағышында,
Һәр палазында,
Һәр гебесинде…
Эрши әрештерге көчүрди,
Жерни дүкчелерге бүктү…
Жибниң учун билегибизге чатышты,
Келевиниң учун алдубас болуп калбасын деп…
Бир нишанын миң ирет киркиди,
Кулакбызда сырға болсун деп…
Дүнияны түрлүү-түрлүү танытты биске Анам…
Симге-симге, дамга-дамга
Анамның арғажындан өтти дүния…
Атамның тохтасынан Анамның түрлүүчүңе көчтү дүния…
Дүния һәр чаа гебе — чаа дүньяга!!!

05.07.2023. Бакы.

Автор: Заур УСТАЧ

Müəllif:  Zaur USTAC

Uyğunlaşdırdı: Amina

OTHER ARTICLES BY ZAUR

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Səni unutmağı bacarmamışam…

Bilirsən, saatın əqrəbin qırıb,
Keçən bu zamanı dayandırmışam.
Nələr hafizəmdən silinib gedib,
Səni unutmağı bacarmamışam…

Sənin yoxluğunu unutmaq üçün,
Mən qərib ölkəyə yol da ölçmüşəm,
Artıq heç qalmayıb taqətim, gücüm,
Səni unutmağı bacarmamışam.

Görən hayandasan, görürsən məni?
İndi xatirəmlə vidalaşmışam.
Mən sənə xəyanət etməmişəm ki,
Səni unutmağı bacarmamışam.

Yollar da qırılıb, körpülər yanıb,
Sən olan yerlərə qayıtmamışam.
Meylimi salmışdım kitab, dəftərə,
Səni unutmağı bacarmamışam…

Bəlkə də acizəm sevgi yolunda,
Məni nə gözləyir yolun sonunda?.
Çıxmısan önümə şeytan donunda,
Qorxudan yerimdə donub qalmışam,
Səni unutmağı bacarmamışam…

Müəllif: Şəlalə CAMAL

KƏLBƏCƏR HAQQINDA

ŞƏLALƏ CAMALIN YAZILARI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Azərbaycan pedaqoji fikir tarixində yeni mənbə kimi “Üzeyir Hacıbəyli Seçilmiş pedaqoji əsərləri” kitabının elmi-nəzəri dəyəri

Azərbaycan pedaqoji fikir tarixində yeni mənbə kimi “Üzeyir Hacıbəyli Seçilmiş pedaqoji əsərləri” kitabının elmi-nəzəri dəyəri

          Azərbaycan klassik musiqisinin banisi hesab olunan Üzeyir bəy Hacıbəyli həm də pedaqoji sahədə göstərdiyi mühüm xidmətləri ilə də müasir milli təhsilimizin əsasını qoymuş qabaqcıl maarifçi ziyalılarımızdandır.

           Azərbaycan musiqi sənətinin inkişafında misilsiz xidmətlər göstərmiş bu dahi şəxsiyyət ölkəmizdə müasir musiqi təhsilinin də təməlini qoymuşdur.

Azərbaycan mədəniyyətinin və ictimai fikir tarixinin parlaq simalarından biri olan Üzeyir Hacıbəyli XX əsrin əvvəllərində yalnız milli musiqi sənətində deyil, eyni zamanda maarifçilik və pedaqoji fikir sahəsində də dərin iz qoymuş şəxsiyyətlərdəndir. Publisistik məqalələri, satirik yazıları və maarifçilik yönümlü çıxışları göstərir ki, o,  təhsili yalnız fərdi inkişaf vasitəsi kimi deyil, həm də cəmiyyətin tərəqqisinin əsas şərti kimi qəbul edirdi. Buna görə də, 2025-ci ildə işıq üzü görən “Üzeyir Hacıbəyli. Seçilmiş pedaqoji əsərləri” adlı kitabın nəşri, milli pedaqoji irsin öyrənilməsi baxımından son dərəcə  mühüm elmi və ictimai hadisədir. Kitabın hazırlanması peşəkar elmi yanaşma ilə həyata keçirilmişdir.

           Nəşrin elmi redaktoru və əsas tərtibçisi pedaqogika elmləri doktoru, professor Akif Nurağa oğlu Abbasov, digər tərtibçiləri isə pedaqogika üzrə fəlsəfə doktorları İradə ƏmirəliyevaLalə Məmmədlidir.

           Kitabın incələnməsi göstərir ki, əsərlərin sistemləşdirilməsi ciddi elmi prinsiplər əsasında aparılmış və müəllifin pedaqoji baxışlarının bütöv mənzərəsini təqdim etmək məqsədi güdülmüşdür. “Seçilmiş pedaqoji əsərlər” kitabında Üzeyir Hacıbəylinin müxtəlif illərdə qələmə aldığı məqalələr, satirik hekayələr və publisistik yazılar toplanmışdır. Burada diqqəti cəlb edən əsas məqam ondadır ki, müəllifin pedaqoji görüşləri müxtəlif janrlarda ifadə olunmasına baxmayaraq, onlar vahid maarifçilik konsepsiyasına xidmət edir. Mənbə bazası kimi 1985-ci ildə “Yazıçı” nəşriyyatında və 2005-ci ildə “Şərq-Qərb” nəşriyyatında çap olunmuş toplular əsas götürülmüşdür. Lakin yeni nəşr həmin materialların içindən yalnız pedaqoji məzmun daşıyanları seçərək ayrıca təqdim etmişdir. Bununla da Hacıbəylinin pedaqoji irsi ilk dəfə sistemli və məqsədyönlü şəkildə bir araya gətirilmişdir.

          Struktur baxımından kitab məzmun etibarilə üç əsas istiqaməti əhatə edir. Birinci istiqamət maarifçilik və təhsil məsələlərinə həsr olunmuşdur ki, burada təhsil siyasəti, məktəbin rolu, müəllim nüfuzu və xalqın tərəqqisi üçün maarifin vacibliyi geniş şəkildə işıqlandırılır. İkinci istiqamət tərbiyə və əxlaq mövzularına həsr edilmiş, gənclərin milli-mənəvi dəyərlər əsasında formalaşdırılması, vətənpərvərlik və əxlaqi saflaşma ideyaları qabardılmışdır. Üçüncü istiqamət isə bədii-satirik yanaşmalardan ibarətdir və burada müəllifin hekayələrində və publisistik yazılarında cəmiyyətin naqisliklərinin tənqidi, savadsızlıq və cəhalətə qarşı mübarizə ideyaları öz əksini tapmışdır.

            Üzeyir Hacıbəylinin pedaqoji baxışları yalnız nəzəri fikir olaraq deyil, həm də praktik mahiyyət kəsb edir. Onun fikirlərini ümumiləşdirərək bir neçə istiqamətdə şərh etmək mümkündür. Əvvəla, Hacıbəyli savadsızlığı cəmiyyətin ən böyük bəlası hesab edir və xalqın tərəqqisinin yeganə yolunu maarifin geniş yayılmasında görürdü. O, maarifçiliyi sadəcə elm öyrənmək prosesi kimi deyil, həm də ictimai şüurun dəyişdirilməsi vasitəsi kimi təqdim edirdi. Bu ideyalar dövrün digər böyük maarifçiləri ilə səsləşir, lakin Üzeyir Hacıbəylinin fərqi ondadır ki, o, maarifi həm də milli mədəniyyətin inkişafı ilə bilavasitə əlaqələndirirdi. Digər tərəfdən, onun əsərlərində gənc nəslin əxlaqi keyfiyyətlərinin formalaşdırılması xüsusi yer tutur. Vətənpərvərlik, milli-mənəvi dəyərlərə sadiqlik, insanpərvərlik və məsuliyyət anlayışları pedaqoji sistemin ayrılmaz tərkib hissəsi kimi göstərilir. Bu yanaşma həm klassik Şərq pedaqoji ənənələri ilə bağlıdır, həm də müasir dövr üçün aktualdır.

          Eyni zamanda, Üzeyir Hacıbəyli müəllimi cəmiyyətin mənəvi dayağı, ictimai inkişafın əsas hərəkətverici qüvvəsi hesab edirdi. O, müəllimin yalnız bilik ötürən deyil, həm də şəxsiyyət formalaşdıran bir fiqur olduğunu vurğulayırdı. Bu baxış müasir pedaqoji nəzəriyyələrlə səsləşərək, müəllimin sosial missiyasını daha geniş müstəvidə təqdim edir.

            Bütün bunlarla yanaşı, Üzeyir Hacıbəylinin pedaqoji ideyaları yalnız məktəb və müəllimlə məhdudlaşmır. Belə ki o, təhsili ümumi mədəni tərəqqinin əsası kimi dəyərləndirirdi. Onun satirik hekayələrində və publisistik yazılarında savadsızlığın və cəhalətin tənqidi göstərir ki, pedaqoji proses ictimai həyatın bütün sahələri ilə bağlıdır.

          Bu kitab tədqiqatçılar, doktorantlar və magistrantlar üçün mühüm elmi mənbədir. Onun əhəmiyyəti bir neçə istiqamətdə özünü göstərir. Sözügedən kitab tarixi mənbə kimi XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan təhsil tarixinin və maarifçilik hərəkatının öyrənilməsi üçün zəngin material təqdim edir. Bundan əlavə, toplu pedaqoji nəzəriyyələrin inkişafını öyrənmək üçün nəzəri baza funksiyasını yerinə yetirir və metodoloji baxımdan müasir pedaqoji tədqiqatlarda milli-mədəni kontekstdə istinad mənbəyi rolunu oynaya bilir.

          Üzeyir Hacıbəylinin pedaqoji ideyalarını dövrün digər maarifçiləri ilə müqayisə etdikdə, bəzi oxşar və fərqli cəhətlər üzə çıxır. Məsələn, Mirzə Fətəli Axundzadə və Cəlil Məmmədquluzadə də maarifi tərəqqinin əsası hesab etmişdilər. Lakin Üzeyir Hacıbəyli bu ideyanı musiqi və mədəniyyət vasitəsilə dəstəkləmiş, pedaqoji fikri bədii yaradıcılıqla birləşdirərək, yeni sintez yaratmışdır. Bu, onun pedaqoji irsinin unikallığını təmin edir.

“Üzeyir Hacıbəyli. Seçilmiş pedaqoji əsərlər” kitabı bir neçə mühüm xüsusiyyəti ilə seçilir. Əsərin elmi yeniliyi ondadır ki, Hacıbəylinin pedaqoji irsi ilk dəfə ayrıca toplu şəklində sistemləşdirilmişdir. Digər tərəfdən, nəşr milli pedaqoji tarixdə mühüm boşluğu doldurur və bu mənada böyük əhəmiyyət daşıyır. Bundan başqa, əsərlərdəki ideyalar bu gün də təhsil islahatları və pedaqoji nəzəriyyələr üçün praktik əhəmiyyət kəsb edir. Kitab eyni zamanda elmi işlərdə etibarlı istinad mənbəyi rolunu oynayaraq pedaqoji nəzəriyyələrin inkişafına xidmət edir.

          Bu əsər, Üzeyir Hacıbəyli yaradıcılığının pedaqoji tərəfini sistemli şəkildə təqdim etməklə, müasir təhsil nəzəriyyəsi və praktikası üçün mühüm elmi mənbə hesab oluna bilər. Müəllifin pedaqoji düşüncələri, təhsil və tərbiyə proseslərinin idarə olunması, müəllim və şagird münasibətlərinin təşkili sahəsində konkret konseptual yanaşmalar təqdim edir. Kitabın redaktə və tərtibat prosesi əsərin elmi səviyyəsini artırır, həmçinin oxucuya təhlil edilən materialları istifadəyə hazırlayır. Kitabın tərtibatçılarının sistemli işləri, materialların mənbələrlə uyğunluğunu və təhlil imkanlarını artırır, elmi əsaslandırma və məlumatların dəqiqliyini təmin edir.

          Kitab, həmçinin pedaqoji fikir tarixinin öyrənilməsi və müasir təhsil metodlarının formalaşdırılması baxımından qiymətli elmi töhfədir.   Müəllifin pedaqoji prinsipləri, tərbiyə və tədris strategiyaları, eləcə də müəllim və şagirdlər arasında qarşılıqlı münasibətlərin tənzimlənməsi sahəsində təcrübə və nəzəri bilikləri əhatə edir. Bu yanaşma əsərin yalnız akademik dairələrdə deyil, həm də təhsil praktikasında tətbiqinə imkan yaradır.

          Ümumilikdə, “Üzeyir Hacıbəyli . Seçilmiş pedaqoji əsərlər” oxucuya geniş elmi kontekst təqdim etməklə, pedaqoji nəzəriyyənin inkişafına töhfə verir, müəllim və tədqiqatçılar üçün istifadə edilə biləcək metodik resurs rolunu oynayır. Kitabın strukturu, redaktə prosesi və təqdim etdiyi konseptual yanaşmalar əsərin elmi dəyərini artırır və onu müasir təhsil sahəsində etibarlı mənbə kimi qiymətləndirməyə imkan yaradır.

          Nəticə olaraq, bu nəşr Üzeyir Hacıbəylinin çoxşaxəli irsinin mühüm bir hissəsini – pedaqoji görüşlərini müasir oxucuya təqdim edir. O, həm milli-mədəni dəyərlərin qorunmasına, həm də pedaqoji elmin inkişafına xidmət edən dəyərli elmi-bədii topludur. Qeyd edilməlidir ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 3 fevral 2025-ci il tarixli sərəncamı ilə Üzeyir Hacıbəylinin 140-illik yubileyinin böyük təmtəraqla keçirilməsi üçün genişmiqyaslı tədbirlər planı hazırlanmasını və icrasını təmin etmişdir; bu plan çərçivəsində Mədəniyyət Nazirliyi, Elm və Təhsil Nazirliyi ilə birgə müxtəlif elmi, mədəni və musiqi tədbirlərin təşkili tapşırılmışdır. Prezidentin bu təşəbbüsü həm Azərbaycanda, həm də xaricdə keçirilən musiqi konsertləri və təbliğat kampaniyaları vasitəsilə Üzeyir Hacıbəyli irsinin beynəlxalq səviyyədə qiymətləndirilməsinə və geniş ictimaiyyətə çatdırılmasına mühüm stimul vermişdir. Bu tədbirlər Azərbaycanın mədəni diplomatiyasına töhfə verərək, Üzeyir Hacıbəylinin milli musiqi və pedaqoji irsinin yaşadılmasına və növbəti nəsillərə ötürülməsinə xidmət etmişdir. Bu kontekstdə “Üzeyir Hacıbəyli. Seçilmiş pedaqoji əsərləri” kitabının nəşri də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2025-ci ildə bəstəkarın 140 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında imzaladığı müvafiq sərəncamın ideya-məzmun istiqamətinə uyğun mühüm elmi və mədəni töhfə kimi dəyərləndirilə bilər. Belə ki, nəşr yalnız yubiley tədbirlərinin elmi məzmununu zənginləşdirmir, həm də Üzeyir Hacıbəylinin pedaqoji irsini sistemləşdirərək, milli-mədəni yaddaşın qorunmasına xidmət edir.

Düşünürəm ki, bu kitab yubiley tədbirlərinin tərkib hissəsi olaraq dövlətin mədəniyyət və təhsil siyasətinə nəzəri dəstək verib və Üzeyir Hacıbəylinin irsinin gələcək nəsillərə çatdırılmasında strateji əhəmiyyət kəsb edəcək.

Bu dəyərli kitabın tərtibçilərini (Akif Abbasov, İradə Əmirəliyeva, Lalə Məmmədli) Azərbaycan elminin inkişafına verdiyi növbəti töhfə ilə təbrik edirəm! Əziz dostum, qələm yoldaşım, əməkdar müəllim, professor Akif Abbasov başda olmaqla, kitabın meydana gəlməsində əməyi olan pedaqogika üzrə fəlsəfə doktorları İradə Əmirəliyeva və Lalə Məmmədliyə  elmi fəaliyyətlərində yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram.

Hümeyir Hüseyn oğlu Əhmədov,

Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun

Elmi-pedaqoji kadrların hazırlanması şöbəsinin müdiri,

pedaqogika  elmləri doktoru, professor,

Qazaxıstan Pedaqoji Elmlər Akademiyasının xarici üzvü,

Rusiya Təhsil Akademiyasının xarici üzvü,

Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü,

RTA-nın Əməkdar elm və təhsil xadimi