VALEH HEYDƏR QƏLƏMİNƏ ƏDƏBİ BAXIŞ
Valeh Heydərin “Şəhidlər” adlı soneti mövzu və məna baxımından dərin mənəvi qatlara malikdir. Şairin hər misrasında həm dini, həm milli, həm də bəşəri bir duyğu özünü göstərir. Şeirin əsas ideyası – şəhidlərin müqəddəsliyi, onların ucalığı və vətən naminə ölməzliyidir.
Əvvəlki bəndlərdə şəhidlərin böyüklüyü ilahi dəyərlərlə bağlanır. Şair “Allahın sözüdür müqəddəs bu ad” deyərək şəhidlik anlayışının adi bir fədakarlıq olmadığını, Tanrı yanında uca bir mərtəbə olduğunu vurğulayır. Burada həm İslamın şəhidlik anlayışı, həm də milli şüurun zirvəsi poetik şəkildə ifadə olunur.
İkinci bənddə şəhidlərin izi müqəddəs torpağa həyat verən nur kimi təsvir edilir: “İzi düşən yerdə gül-çiçək bitər”. Bu bədii təsvir yalnız bir obraz deyil, həm də əbədiyaşarlığın simvoludur. Şəhidlərin ayaq basdığı torpağın cənnət qoxusu ilə anılması, onların varlığının saf və müqəddəs bir iz buraxdığını göstərir.
Üçüncü bənddə isə şəhid obrazı daha fərdi və emosional çalarla təqdim olunur. Şair onları “əsl ucalıq simvolu” kimi görür. “Həmişə var olmaq deyildir asan, əbədi oğlusan ana vətənin” misralarında şəhidin həyatını qurban verməklə xalqın yaddaşında, tarixin yaddaşında ölməz qalması ideyası işlənir. Burada fani ömürlə əbədiyyət arasında müqayisə aparılır və şəhidin seçimində əbədiyyət üstünlük qazanır.
Son iki misra isə şeirin kulminasiyasıdır. “Şərə kim edərsə sinəsin sipər, ölərsə ruhuyla düşməni yenər.” – misraları şəhidliyin ən ali məqamını göstərir. Burada ölüm son nöqtə deyil, ruhun qələbəsi, düşmənin məğlubiyyətidir. Şairin qənaətinə görə, şəhidin bədəni torpağa qovuşur, amma ruhu mübarizə aparmağa davam edir.
Ümumilikdə, Valeh Heydərin bu soneti həm dini, həm fəlsəfi, həm də vətənpərvərlik məzmunlu bir poetik nümunədir. Əsərdə klassik poeziyanın forması – sonet quruluşu müasir mövzu ilə birləşir. Şair şəhidliyi yalnız bir qəhrəmanlıq aktı kimi yox, həm də insan ruhunun ucalığı, millətin böyüklüyü və əbədi varlığı kimi təqdim edir.
Bu şeir bir daha təsdiqləyir ki, şəhidlər sadəcə bir ömrü qurban verən insanlar deyil, həm də gələcək nəsillərə yol göstərən, vətənin ölməzlik rəmzlərinə çevrilən müqəddəs varlıqlardır:
ŞƏHİDLƏR
(sonet)
Şəhidlər önündə baş əyər bəşər
Allahın sözüdür müqəddəs bu ad
Ona səcdə edər göydə mələklər
Yolunu həsrətlə gözləyər sirat
İzi düşən yerdə gül-çiçək bitər
Keçdiyi zirvələr cənnət ətirli
Vətən harayına ilk onlar yetər
Həyata gəlişi, gedişi sirli
Ey ismi gözəlim, elə ucasan
Yoxdur aləmdə də başqa bir tənin
Həmişə var olmaq deyildir asan
Əbədi oğlusan ana vətənin
Şərə kim edərsə sinəsin sipər,
Ölərsə ruhuyla düşməni yenər
Müəllif: Sevil Azadqızı
>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<
Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru