Su
Su,
Hava,
Hər yerdə çirklənmə.
Biz plastiklə nəfəs alırıq.
İnsanlar okeanda zibillərin arasında üzür.
Biz isə təmiz atmosfer gözləyir,
xoşbəxt olmaq istəyirik.
Amma insanlar
şəhərləri və ölkələri
zəhərlə bombalayırlar.
Ətraf mühitin sağlamlığından danışırıq,
amma biz — insanlar —
özümüz çirkləndiririk.
Özümüzə hörmət etmirik,
təbiətə hörmət etmirik.
Tanrı rolunu oynayırıq.
Zəlzələlər yaradırıq,
yağış yaradırıq,
tayfunlar yaradırıq.
Bir gün Yer
“bəsdir” deyəcək
və insan
pis davranışına görə
rədd ediləcək.
Rəy
Şair: Kujtim Hadjari
Bu şeir insanın ətraf mühiti məhv etməsinə və özünü məhv edən davranışlarına qarşı güclü və birbaşa tənqiddir.
Burada incəlik yoxdur — bu, qəzəb və xəbərdarlıq dolu bir fəryaddır.
Şair bildirir ki, bizim müdaxiləmiz nə müdrikdir, nə də ilahi — bu, təbiətin sistemlərinə qarşı təkəbbürlü və təhlükəli bir müdaxilədir.
Yer kürəsi üçün yaratdığımız təhlükəni izah etdikdən sonra, şair mətni peyğəmbərcəsinə bir xəbərdarlıqla tamamlayır. Yer canlı bir varlıq kimi təqdim olunur və bir gün dözüm həddinə çataraq “bəsdir” deyəcək.
“İnsan rədd ediləcək” — bu, son və sarsıdıcı nəticədir.
Sadəcə cəzalandırılmaq deyil, rədd edilmək — sanki bədən yad cismi qəbul etmir və ya ev sahibi paraziti qovur. Bu o deməkdir ki, Yer özünü xilas etmək üçün insanı kənarlaşdıracaq.
Bu şeir ekoloji-apokaliptik bir xəbərdarlıqdır.
O göstərir ki, bəşəriyyətin çirklənməsi, zorakılığı və təbiəti təkəbbürlə idarə etmə cəhdi ayrı-ayrı problemlər deyil — bunların hamısı eyni xəstəliyin əlamətləridir:
“Bizi yaşadan canlı sistemə fundamental hörmətsizlik.”
Şairə görə bu yol intihara aparır.
Əgər biz dağıdıcı, parazit bir qüvvə kimi davranmağa davam etsək, Yer (iqlim fəlakətləri, ekosistemlərin çökməsi və ya özümüzün zəhərlədiyimiz mühit vasitəsilə) planetimizi bizim üçün yaşanmaz edəcək.
Bu şeir təbiətlə qarşılıqlı bağlılığımızı gec olmadan dərk etməyə çağırışdır.
Qısaca desək:
Biz öz yuvamızı zəhərləyirik və əgər dayanmasaq, oradan qovulacağıq.
Bu, Yer üzündə yaşayan hər kəs üçün davranışını dəyişməyə çağıran bir müraciətdir.
Tərcumə və təqdimat: Jahongir NOMOZOV