Azərbaycan Cümhuriyyətinin (1918-1920) ilk bayrağının təsvir olunduğu xalçanın şəkli
Xalçanın yuxarısında və aşağısında ərəb əlifbası ilə bu iki beyt yazılıb:
Zikr edər cinn, mələk, həm insan:
Yaşasun dövləti-Azərbaycan!
***Hürr, azadə yaşatsun hamunu,
Həmhüquq olsun ər ilə nisvan (yəni: kişi ilə qadın eynihüquqlu olsun).
Yuxarıdakı beytin altında tarix qeyd olunub: 1345. (Bu, miladi tarixlə 1926-cı il edir).
Bayrağın üstündə “Azərbaycan bayrağı” yazılıb.
Bayrağın altında “Mir Fəsih” sözü oxunur. Bu, çox güman ki, şairin təxəllüsüdür.
1926-cı ildə Qarabağda – Şuşa şəhərində toxunmuş bu xovlu xalça Azərbaycan xalçaçılığında unikal hadisədir.
Ölkəmizin mədəniyyət tarixində ilk dəfə olaraq dövlət rəmzi – bayraq xalça üzərində əksini tapıb.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 21 iyun – 9 noyabr 1918-ci il tarixlərini əhatə edən ilk bayrağı xalq ustaları tərəfindən xalça üzərində əbədiləşdirilib.
Xalçanın yazıları və təsvirləri ərəb kalliqrafiyasının qaydalarına müvafiq şəkildə soldan sağa doğru toxunub. Bu sənət əsərinin üzərində onun hicri tarixi ilə 1345-ci ildə (miladi tarixi ilə 1926-cı il) toxunduğu qeyd olunub.
Türkçülüyün əbədi rəmzi olan mavi rəngli ara sahənin mərkəzində təsvir olunmuş qırmızı rəngli, ay-ulduz təsvirli bayrağın üzərində “Zikr edər cinnü-mələk həm insan. Yaşasın devletü Azərbaycan” və “Hür azade yaşatsun hamunu. Hem hüquq olsun er ile nisvan” misraları yazılıb.
Ölçüsü 178×129 olan xovlu xalça yundan toxunub.
“1926-cı ildə müstəqil dövlətçilik atributunu əks etdirən belə bir xalçanın toxunması böyük cəsarət tələb edirdi. Bu, o dövr idi ki, müstəqillik ideyalarını təbliğ edən, Azərbaycanı azad görmək istəyən ziyalılar təqib olunur, 1930-cu illər repressiyasına hazırlıq gedirdi.
Məhz belə bir dövrdə bu xalçanın toxunması onu göstərir ki, Azərbaycan xalqının müstəqil yaşamaq istəyini heç bir qüvvə boğa bilməyib. Müstəqillik ideyasının yaşadılması üçün xalçanın seçilməsi də təsadüfi deyil. Çünki xalça bizim milli sərvətimizdir, Azərbaycan xalqının dəyərlərini, həyat tərzini, tarixini özündə yaşadan qiymətli nümunədir”, – deyə məlumatda bildirilir.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda şəxsi kolleksiyada saxlanılan bu unikal xalça nümunəsi 2013-cü ildə Hollandiyada şəxsi kolleksiyadan alınaraq ölkəyə gətirilib.
İnternet materialları əsasında
Məlumatı hazıladı: Leyla Hüseynzadə
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında