www.USTAC.az

QƏRBİ AZƏRBAYCAN DƏRƏLƏYƏZ XATİRƏLƏRİ

Fevral 3, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

QƏRBİ AZƏRBAYCAN DƏRƏLƏYƏZ XATİRƏLƏRİ

Əmim Süleyman kişi deyir ki,qardaşoğlu,1949-cu ildə 11 yaşım var idi.Dərələyəzdəki kəndimizin (Sallı kəndi.Şəkildə həmin kənddir) kənarında Südlü bulaq deyilən yerdə oğlanlı-qızlı oynayırdıq.Sonra kəndin içinə gələndə gördük ki, evlərin qarşısında yük maşınları dayanıb və məcburən camaatı maşınlara doldurub,köçürürlər.Evdən heç nə götürməyə də imkan vermirlər.Aləm qarışıb bir-birinə.Təbii ki,uşaq idik,nə olduğunu başa düşmürdük.Biz uşaqlar ağlayıb getmək istəmirdik,bir-birimizin əlindən yapışmışdıq.Rus və erməni hərbçilər məcburi bizi də bir-birimizdən ayırıb maşınlara doldurdular və Arazdəyənə,sonra isə Şərilə(Şərur)gətirdilər.Bizim Şərura gətirildiyimizi eşidən Kəngərlilər,əsasən də Qarabağlar kəndinin əhalisi gəlib hökümət nümayəndələrindən xahiş edirdilər ki,bu camaat bizimlə eyni nəsildirlər, icazə verin bizim kənddə yaşasınlar. Orda Məhərrəm adlı cavan oğlan bizə yemək verirdi ki,ac qalmayaq.Amma hökümət bizim Qarabağlar kəndində,Qıvraq kəndində yaşamağımıza icazə vermədi.
Ordan bizi qatarla İmişli,Salyan,Sabirabad və.s rayonlara köçürdülər .Bu yolu fasilələrlə 1 aydan çox vaxta gəldik.
Ölən öldü,itən itdi.Hərəsi bir diyara düşən kəndçilərimizi illərlə görə bilmirdik.Salyandan Bərdəyə,sonra Göyçaya,sonra Şəmkirə köçdüm.
2019-cu ildə Gəncədə bir yas məclisinə getmişdim.Rəhmətə gedən şəxs də vaxtilə bizim kənddə yaşayan insan idi.Orda təsadüfən yaşlı bir qadınla rastlaşdım.Qadın çətin yeridiyi üçün övladları qolundan tutmuşdular.Üz-üzə gələndə hər ikimiz dayandıq və bir-birimizə diqqətlə baxdıq və tanıdıq.Bir-birimizə sarılıb,hönkürdük.Bu qadın,vaxtilə -1949-un noyabrında mənimlə orda oynayan uşaqlardan biri idi. Düz 70 ildən sonra təsadüfən görüşdük.

Müəllif: AQİL KƏNGƏRLİ

AQİL KƏNGƏRLİNİN YAZILARI

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Elman Eldaroğlu – Ən qiymətli cehiz

Fevral 3, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Ən qiymətli cehiz- ATA MƏKTUBU

“Kişi var ki, kişidir, amma kişiynən işi yox,
Kişi var, nakişidir, amma deyir ki, kişi yox…”

Dostlar, aşağıdakı şəkildəki masanın başında əyləşən professor Cahangir Məmmədlidir. Mənimlə üzbəüz əyləşən isə professor Allahverdi Məmmədlidir. Onların hər biri Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin professoru, filologiya elmləri doktorudur. Bu gün sizə heç vaxt rast gəlmədiyim, amma örnək olan bir nümunədən danışmaq istəyirəm. 84 yaşlı Cahangir Məmmədlidən söyləyəcəyim bu nümunə inanıram ki, çoxlarınızı düşündürəcək və içinizdə heyrət hissi keçirəcəksiniz…

Əvvəla onu deyim ki, Allah Cahangir müəllimə beş qız övladı qismət edib. Həzrət Peyğəmbər deyirdi ki, üç qız böyüdüb ərsəyə çatdıran və onları ismətlə gəlin köçürən atanın yeri cənnətdir. Cahangir müəllim Peyğəmbərin dediyindən çox- beş qız böyüdüb, gəlin köçürdüyünə görə yəqin ki axirətdə yeri cənnətin üst qatlarından birində olacaq…

Sözümün canı var, deməli, adətən gəlin köçürərkən bütün atalar qızlarına cehiz verir. Amma, Cahangir müəllim qızlarına verdiyi cehizdən başqa, hər birinə gəlin köçərkən bağlı bir zərfdə məktub da verib və tapşırıb ki, zərfdə olan məktubu müəyyən bir müddətdən sonra açıb oxusunlar. Siz heç belə bir şey eşitmişdinizmi?..

Nə isə, məktublardan birində yazılan bu kəlmələri sizə də təqdim edirəm:

“Qızım, sən şəhid ailəsinə gəlin köçmüsən, xoşbəxt ol! Qızım, getdiyin ailənin anası Şəhid Anasıdır. Sən gərək o ailədə elə davranasan ki, Şəhid Anasının xidmətində elə durasan ki, fərəhdən gözləri gülsün, dərdi yüngülləşsin… ”

…”Kişi var ki, kişidir, amma kişiynən işi yox,
Kişi var, nakişidir, amma deyir ki, kişi yox”…

Söhbətimin əvvəlində nahaq yerə rəhmətlik Baba Pünhanın “Kişilik” qəzəlindən bu beyti söyləmədim. Mən Cahangir müəllimi junalistikamızın sonuncu mogikanı kimi tanıyırdım, bu gün onu həm də Azərbaycan kişilərinin mogikanlarından biri kimi tanıdım. Var olsun! Gəlin köçürərkən qızlarının hər birinin cehizinə öz əliylə yazdığı öyüd, nəsihət dolu məktubları hədiyyə verməklə Azərbaycanda ilkə imza atıb…

“Onun xəmiri xeyirxahlıqdan yoğrulub. Çox adama əl tutub, çox adamın işinə yarayıb. Ola bilsin ki, kimsə bunu danar, etiraf etməyə hünəri çatmaz. Demək, o adamın zatında nakişilik, körpə vaxtı əmdiyi süddə qarışıqlıq var…”- Bu kəlmələr isə Cahangir müəllimin professor həmkarı Allahverdi Məmmədli haqqında söylədiklərindəndir…

Hörmətlə, Elman Eldaroğlu

Elman Eldaroğlu təbrik edir

CAHANGİR MƏMMƏDLİ – 85

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Polkovnik Şaiq Abdullayev

Fevral 3, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

POLKOVNİK ŞAİQ ABDULLAYEVİN ƏZİZ XATİRƏSİNƏ

….Ucar batalyonu da köməyə gəlmişdi. Bir neçə gün idi ki, onlar Ortakəndin hündürlüyündə idilər. Növbə ilə əsgərlər hündürlüyə qalxırdılar. Sahib Məmmədov üzünü Şaiq Abdullayevə tutaraq:
-Sən öl, komandir, bu it uşağı nəsə plan cızırlar. Gəlin bura, – deyərək onu çağırdı. Şaiq Abdullayev ağacın dibində çöməlib əlindəki uzun ağac çubuğunu torpağa çırpırdı. Sahib onu bir də çağırdı. Şaiq ayağa qalxıb onun yanına getdi.
-Ora bax Şaiq, Dəmirli kəndi tərəfə.
Şaiq əlini gözünün üstünə qoyub Dəmirli kəndi tərəfə baxdı.
-Görürsən, it uşaqları qəbiristanlıqda nəsə iş qarışdırırlar.
Şaiq əhvalını dəyişmədən sakitcə “gördüm” deyib öz yerinə qayıtdı və çubuğunu yenə çırpmağa başladı. Sahib ona yaxınlaşıb dedi:
-Onların kəşfiyyatı güclü işləyir. Biz onların qarşısını almalıyıq. Səncə ermənilər nə plan cızırlar?
-Bilmirəm. Bir yerə yığılın, məsləhət edək, görək biz nə edirik.
Hamı Şaiq Abdullayevin ətrafında yerdən oturaraq məs¬ləhətə yığıldılar. Uzun məsləhət-məşvərətdən sonra qərara gəldilər ki, onlar da kəşfiyyata getsinlər.
Başda Sahib Məmmədov olmaqla bir qrup döyüşçü kəş¬fiyyata getdilər. Artıq axşam düşürdü, lakin kəşfiyyata ge¬dənlərdən bir xəbər yox idi. Hamı həyəcanla onların yolunu gözləyirdi. Axır ki, kəşfiyyatçılar geri döndülər. Susuz¬luqdan dilləri ağızlarında kömür olmuşdu. Çox halsız idilər. Tərslikdən saat beş olmasına baxmayaraq əsgərlərə yemək də gəlməmişdi. Sahib dayanmadan su içirdi. Zöhrabbəyov ona yaxınlaşaraq “suyu bir qədər az iç, yoxsa yemək yeyə bilməyəcəksən,” – dedi.
-Yanıram. Həyatda hər şeyə dözmək olarmış, təkcə susuzluğa yox.
Zöhrabbəyov ağrılı-ağrılı:
-Gör indi o alçaqlar bizim əsirlərə nə divan tuturlar. İnanma ki, o vicdansızlar onlara su verə, – dedi.
Su qabı Sahibin əlində qaldı. Sanki içdiyi suyu haram bildi. Sakitcə qabı yerə atdı. Elə bu an onlar üçün yemək gətirdilər. Hərəsinə iki yumurta, bir stəkan da çay verdilər….
***
…Yavaş-yavaş kəndə girdilər. İnamla irəlilə¬yirdilər. Yolun sağ tərəfi sıldırım dağ idi, sol tərəfi isə dərəyə gedirdi və ora meşəlik idi. Qalın, sıx meşədə heç nəyi seçə bilmirdilər. Buna baxmayaraq xeyli irəliləmişdilər. Artıq Kasapet kəndi arxada qalmışdı. Ermənilərin atdığı top mərmisi onların yanlarında dərəyə düşdü. Mərmidən qopan qəlpələr hər tərəfə səpələndi. Düşmən psixoloji olaraq onları qorxutmaq istəyirdi ki, geri çəkilsinlər. Ancaq bu mərmilərdən qorxan kim idi. Onlar inamla irəli gedirdilər. Bir-birlərindən aralı getsələr də diqqətli idilər.
Ermənilər meşədən onları seyr edirdilər. Döyüşçülərin daha da yaxınlaşmalarını gözləyirdilər ki, hamısını məhv etsinlər. O üzdən də atəş açmırdılar. Qəflətdən “atəş” deyə erməni zabiti əmr verdi. Minamyot atəşi başladı. Güllələr yağış kimi yağırdı. Ermənilər hər şeyi qabaqcadan planlaşdırmışdılar. Qəlpələr asfalt yolu deşik-deşik etmişdi. Gizlənmiş düşmən onları əllərinin içi kimi görürdülər. Düşməni görmədən atəş açan azərbaycan əsgəri ağır itkiyə yol verməmək üçün geri çəkilməyi üstün tutdu. Əmr verildi ki, geri kəndə çəkilin. Şaiq Abdullayev QAZ-66-ya minib geri qayıtmaq istərkən bir anlığına yerində donub qaldı. Onun gözləri böyüdü. Gördükləri onu heç də sevindirmədi…..
P.S. Yuxarıda verilmiş yazı Bərdə ərazi özünümüadfiə Batalyonunun [733 nömrəli hərbi hissə] yaradıcısı, keçmiş komandiri Polkovnik-leytenant Elçin Əliyevin və batalyonun Şəhidlərinin əziz xatirəsinə ithaf etdiyim “Məni də apar komandir” sənədli romanımdan qısa bir hissədir. Bu romanı yazanda təxminən 5-6 il ərzində Bərdə özünümüdafiə Batalyonunun komandiri Polkovnik-leytenant Elçin Əliyev və batalyonun bir çox keçmiş əsgərləri ilə əlaqə saxlamışdım.
Hər kəsin qürurla və ağızdolusu danışdığı bir komandir müavini baş Leytenant də vardı-komandir Şaiq Abdullayev. Hər kəs onu belə təqdim edirdi. Onun Qazaxlı olduğunu və I Qarabağ savaşında göstərdiyi şücaətləri dinlədikcə qürur duyurdum. Amma nədənsə heç onunla əlaqə saxlamağı, görüşməyi düşünməmişdim. Elə oldu ki, Batalyonun əsgərləri görüş keçirdi. O görüşdə mənim onlar haqqında yazmış olduğum sənədli romandan söhbət açıb, Şaiq Abdullayevə mənim haqqımda danışmışdılar. Zəng edərək komandirin mənimlə danışmaq istədiyini söylədilər. Səsindən çox ağır, ciddi, zəhimli bir insan olduğunu hiss etdim. Çox şad olduğunu, roman üçün təşəkkür etdiyini söyləyərək, Qazağa gedirəm, qayıdım sizinlə əlaqə saxlayacam dedi. Çox qısa 45-50 saniyəlik bir söhbət oldu. Sağollaşdıq..inanırdım ki, ən gec bir ay çəkər görüşərik və onunla bağlı daha ətraflı yazı hazırlayaram. Çox keçmədi ki, qara xəbər ildırım surəti ilə yayıldı. “Polkovnik Şaiq Abdullayev və qardaşı koronovirusdan dünyasını dəyişiblər”. Çox təəssüf etdim. Görüşmədiyim üçün deyil, bir Vətən oğlunun belə amansız virusun qurbanı olmasına təəssüf etdim. Polkovnik Şaiq Abdullayev Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhəd Xidmətinin polkovniki, şərəfli zabit, vətənə sədaqətli insan ömrünü dövlətə, xalqa və sərhədlərimizin keşiyinə həsr etmiş oğullarımızdan idi. Uzun illər ərzində Dövlət Sərhəd Xidmətində məsul vəzifələrdə çalışan Şaiq Abdullayev xidməti borcuna vicdanla yanaşması, prinsipial mövqeyi və yüksək zabit mədəniyyəti ilə seçilmişdir. O, hərbi intizamı, məsuliyyəti və insanlara münasibətdə ədaləti ilə həm silahdaşlarının, həm də onu tanıyanların hörmətini qazanmışdı. Göstərdiyi səmərəli və fədakar xidmətinə görə “Hərbi xidmətlərə görə” medalı ilə təltif olunması onun dövlət qarşısında xidmətlərinin rəsmi təsdiqi idi. Bu təltif, əslində, onun keçdiyi şərəfli ömür yolunun simvolu idi.
2020-ci ilin dekabrında polkovnik Şaiq Abdullayevin vəfatı ailəsi, yaxınları və silahdaşları üçün böyük itki oldu. Onun doğulduğu Qazax torpağına tapşırılması ilə bir zabit ömrü başa çatsa da, xatirəsi yaddaşlarda əbədi yaşamaqdadır.
Şaiq Abdullayev təkcə hərbi qulluqçu deyil, həm də ləyaqətli insan, dövlətinə sədaqətli bir şəxsiyyət idi. Onun həyat yolu gənc nəsil üçün vətənpərvərlik, məsuliyyət və şərəf nümunəsidir.
Əziz xatirəniz daim qəlblərdə yaşayacaq. Ruhunuz şad olsun, Polkovnik Şaiq Abdullayev.
Hörmətlə: İlhamə Qəsəbova

VAQİF OSMANLININ YAZILARI

TƏRLAN MUSAYEVA HAQQINDA

Oxuyun >> Gözündə tük var

PROZA.AZ

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|

www.USTAC.az

QAÇAQ GÜLSÜM (SÜLEYMAN)

Fevral 3, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

QAÇAQ GÜLSÜM (SÜLEYMAN)

Altı qardaşın bir bacısı Gülsümün həyatı bir olay nəticəsində dəyişir və o, qaçaq hərəkatına qoşulur. Atası kasıb və xəstə olduğundan vergi verə bilmirdi, pristav öz adamları və kəndxuda ilə onun həyətinə gəlir, ailə başçısını təhqir edir, qaynar samovarı kişinin belinə bağlatdırırlar. Sonra özü və kəndxuda evə girib axtarış edirlər. Evdə heç kim olmadığını zənn edərək silahlarını qapının ağzında qoyurlar. Qapının arxasında gizlənən Gülsüm silahın birini götürüb pristavı və kəndxudanı öldürür, onlarla gələnlər aradan çıxırlar. Gülsüm qardaşlarından birinin paltarını geyinib evdən qaçır, meşədə ağacın başında özünə yer düzəldib gizlənir. Xəbər göndərir ki, pristavı və kəndxudanı o vurub. Bununla da qardaşlarını ölümdən xilas edir.
O zamanlar qaçaqlıq edən Kərbalayı Əsgər, Məşədi Yolçu və Bayramqulu hadisəni eşidib qızın ardınca meşəyə gedirlər. Meşədə kişi paltarında birini görüb adını soruşurlar. “Adım Süleymandı” deyib onları inandıran Gülsüm yalandan and içir ki, onların axtardıqları Gülsüm onun bacısıdır.
Gülsüm Şəmkir ərazisində Çaqqal Səlimin başçılıq etdiyi dəstəyə qoşulur. Səlim çox tamahkar idi, kasıbları da soyur, mal-mülkünü talan edirdi. Hətta dostunu öldürüb qızıl-gümüşünü ələ keçirmişdi, bir çobanın sürüsünü aparıb Göyçədə satmışdı. Gülsüm bunlara dözmür, Səlimin yeməyinə bihuşdarı qatıb başını kəsir. Sonra Qaçaq Kərəmin dəstəsinə qoşulur. Qaçaq Kərəm də ilk vaxtlar onun qadın olduğunu bilmir. Sonralar Gülsüm Qaçaq Kərəmə “Qaçaq Süleyman” adından istifadə etdiyini etiraf edir.
1902-ci ildə Qaçaq Kərəm Stalinin Gəncəyə yatab olunacağı xəbərini alır. Tiflisdən Gəncəyə bir vaqon dustaq gələcəyini Qaçaq Süleymana (Gülsümə) bildirir. Qaçaq Gülsümün Gəncə yaxınlığındakı kimsəsiz yerdə qatarı dayandırıb Soso Cuqaşvilini – Kobanı ( İ. V. Stalin)xilas etməsi və yeddi ay yanında saxlaması barədə maraqlı faktlar çoxdur. Qatar Gəncə yolunda olanda Qaçaq Süleyman Qaçaq Kərəmin ona başa saldığı plan üzrə hərəkət edərək, qatara öz adamlarını yerləşdirir, qaçaqlar maşinisti öldürüb, qatarı dayandırır, qaçaqları azad edirlər. Hətta Stalin həmin vaxt Qaçaq Gülsümün dəstəsinə qoşulub, Qaçaq Kərəmlə yaxın dost olub.
Rus proletar yazıçısı Maksim Qorki Qaçaq Kərəmi “Qafqaz qaçaqları içərisində ən rəşadətlisi, əfsanə və nağıllar qəhrəmanı, ədalət mücəssəməsi” adlandırırdı.
Qaçaq Gülsümün mübarizəsi bolşeviklər Azərbaycanı istila edəndən sonra da davam etmişdir. Bolşeviklər ilk zamanlar Stalinlə tanışlığına görə ona toxunmurdular. Lakin ermənilər Gülsümə göz verib işıq vermirdilər. Dörd erməni milisi onun hamilə gəlinini zorla aparmaq istəyəndə əlinə silah almağa məcbur olan Gülsüm milislərin dördünü də yerindəcə güllələyir. Onu həbs edirlər. Məhkəmə zamanı Stalinə xəbər göndərilməsini tələb edir. Bu xəbər Mircəfər Bağırova çatanda Stalinə məlumat göndərir ki, bir qadın qətl törədib, milisləri öldürüb. Lakin rəhbərə xəbər çatdırmasını istəyir, hətta vurğulayır ki, şəxsən onu, yəni Stalini tanıyır. Bunu eşidən Stalin dərhal Bağırova zəng vurub əmr edir ki, təcili Gülsümü azad etsinlər, oğlunu da kolxoz sədri qoysunlar. Bildirir ki, o qadın onun ən yaxın dostudur. Bu zaman Stalinin yanında olan Mikoyan onu məlumatlandırır ki, bu qadın qatildir, 300 yüzdən çox erməni öldürüb. Stalin Mikoyana hirslənir ki, çətin günlərdə yeddi ay bu qadının çörəyini yeyib, himayəsində olub. Belə dost hər şeydən dəyərlidir.
Sonralar Qaçaq Kərəm Gülsümə qaçaqlığı qadağan edir, ailə-uşaq sahibi olmasını istəyir, öz kəndinə qayıdan Gülsüm dul kişi İsmayılla ailə qurur, altı oğlu, iki qızı doğulur. Gülsüm 99 yaşında vəfat edib.

Müəllif: VAQİF OSMANLI

araşdırmaçı yazar, ədəbi təhlilçi, publisist

VAQİF OSMANLININ YAZILARI

TƏRLAN MUSAYEVA HAQQINDA

Oxuyun >> Gözündə tük var

PROZA.AZ

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|

www.USTAC.az

Nəriman Nərimanovun yeganə oğlu baş leytenant Nəcəf Nərimanov

Fevral 3, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Stalinqrad döyüşlərində fərqlənən azərbaycanlılardan biri də Nəriman Nərimanovun yeganə oğlu baş leytenant Nəcəf Nərimanovdur (rütbəyə diqqət).

Nəcəf Nərimanov Stalinqrad döyüşlərində göstərdiyi qəhrəmanlığa görə, “Birinci dərəcəli Vətən Müharibəsi” ordeni və “Stalinqradın müdafiəsinə görə” medalı ilə təltif olunmuşdu.

SƏDULLA ŞİRİNOVUN KİTABLARI: