Asif Yusifcanlının “Gedirəm” şeiri (səh. 47)
Tanınmış pedaqoq-şair Asif Yusifcanlının “Gedirəm” şeiri müəllifin poetik dünyasının əsas cizgilərini – taleyə münasibəti, insan ləyaqətini, daxili azadlıq ideyasını və mənəvi köklərə sədaqəti dolğun şəkildə əks etdirən sanballı nümunələrdəndir. Bu şeir zahirən sadə, axıcı xalq dili ilə yazılsa da, mahiyyət etibarilə dərin fəlsəfi-psixoloji yük daşıyır və oxucunu düşünməyə vadar edir.
Şeirin ilk misralarından etibarən şair taleyə boyun əyməyən, öz yolunu özü seçən bir “mən” obrazı yaradır:
“Tale tərəqqidən salamməz məni,
Çünki taleyimdən öncə gedirəm.”
Burada “tale” passiv gözləmə, “öncə getmək” isə fəal həyat mövqeyi kimi təqdim olunur. Asif Yusifcanlı taleyi insanın ardınca sürünən, onu idarə edən qüvvə kimi deyil, insan iradəsinin arxasında qalan bir anlayış kimi təqdim edir. Bu yanaşma şairin pedaqoji dünyagörüşü ilə də səsləşir: insan öz taleyinin memarıdır.
“Söz yox ki, ömrümün payızındayam” misrası şeirin emosional mərkəzlərindən biridir. Payız burada təkcə yaş dövrü deyil, həm də həyatın hesabat anıdır. Lakin bu payız kədərli deyil:
“Sabaha dumanda, çəndə gedirəm.”
Duman və çən qeyri-müəyyənliyi, həyat yolunun çətinliklərini simvolizə etsə də, şair bu vəziyyəti qorxu ilə deyil, sakit qəbul və iradə ilə qarşılayır. Gedən yol qaranlıqdır, amma addım möhkəmdir.
Şeirin ikinci bəndində doğma ocaq anlayışı ön plana çıxır. Burada maddi yoxsulluq və ya həyat çətinlikləri mənəvi sınma ilə eyniləşdirilmir:
“Doğma odda-ocağım yoxsa da yenə,
Heç vaxt yazığınız gəlməsin mənə.”
Bu misralar Azərbaycan poeziyasında tez-tez rast gəlinən ləyaqət və qürur motivinin müasir ifadəsidir. Şair mərhəmət dilənmir, əksinə, yaşadığı həyata şükür edir və öz yolunu ləyaqətlə davam etdirdiyini vurğulayır.
Üçüncü bənddə isə şair mənəvi təhlükələrə diqqət çəkir:
“Şeytanla əlbirlər çıxmasın zilə,
Səadət tapmayıb qaniçən hələ.”
Burada yalnız fərdi yox, ictimai məna da var. Şair cəmiyyətə səslənir, şərin müvəqqəti qalibiyyətinin əsl səadət gətirməyəcəyini xatırladır. Bu misralar Asif Yusifcanlının vətəndaş mövqeyini və mənəvi məsuliyyət hissini aydın şəkildə göstərir.
Şeirin finalı isə xüsusi poetik dəyərə malikdir:
“Bir gün görəcəksiz mən gülə-gülə,
Dünyaya gəldiyim kəndə gedirəm.”
Bu qayıdış sadəcə fiziki dönüş deyil. Bu, insanın öz kökünə, mənəvi başlanğıcına, uşaqlıq saflığına dönüşüdür. “Kənd” obrazı burada həyatın ilkin təmizliyini, insanın özünə hesabat verdiyi müqəddəs məkanı simvolizə edir.
“Gedirəm” şeiri Asif Yusifcanlının həyata baxışını, yaşam fəlsəfəsini özündə əks etdirən maraqlı və ibrətamiz nümunələrdən biridir. Bu şeir oxucunu taleyə təslim olmağa deyil, yol getməyə, şikayət etməyə deyil, şükür etməyə, qorxmağa deyil, gülümsəyərək davam etməyə çağırır. Pedaqoq-şair kimi müəllifin əsas mesajı aydındır: insanı yaşadan yolun özü deyil, o yolu hansı vicdan və ləyaqətlə getməsidir.
Bu baxımdan “Gedirəm” həm fərdi həyat etirafı, həm də müasir Azərbaycan insanına ünvanlanan mənəvi çağırış kimi dəyərləndirilə bilər.
30.12.2025. Bakı.
Müəllif: ZAUR USTAC
Oxuyun >> Gözündə tük var