21 avqust 2022-ci il tarixində Bakı şəhəri, L.Tolstoy 156 ünvanında yerləşən “Misra” kitab təbliğatı evi möhtəşəm bir tədbirə evsahibliyi etdi. Beləki, Göyçayda yaşayıb yaradan həkim-şair Nuranə Rafailqızı onu sevənlərin əhatəsində uzun illərin və gərgin əməyin nəticəsi olan “Həkimlər depressiya deyir… ” adlı ilk kitabını təqdim etdi. Tədbirdə AYB, AJB, AMEA kimi mötəbər qurumların əməkdaşları ilə yanaşı səhiyyə işçiləri, müəllifin yaxınları və doğmaları iştirak edirdilər. “Mücrü” nəşriyyatında nəfis şəkildə çap olunmuş kitabın redaktoru şair-publisist Zaur Ustac, ön sözün müəllifi isə tənqiddçi-ədəbiyyatşünas alim, dəyərli professor Qurban Bayramovdur.
Xanım Turanə Şıxəliyevanın moderatorluğunda keçən tədbiri “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist Zaur Ustac Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədr müavini Rəşad Məcidin tədbir iştirakçılarına salamları ilə açdı və üzürlü səbəbdən tədbirdə iştirak edə bilməyən kitabın ön sözünün müəllifi professor Qurban Bayramovun xeyir-dualarını çatdıraraq “Bayram Bayramov” diplomunu həkim-şair Nuranə Rafailqızına təqdim etdi. Sonra söz AYB üzvü, tanınmış şair Kənan Hacıya verildi. Daha sonra AMEA-nın “Nizami Gəncəvi” adına ədəbiyyat instiutunun əməkdaşı, şair İbrahim Yusifoğlu kitab haqqında öz dərin təhlilini təqdim etdi. Tanınmış qiraətçilər Cəbrayıl Qənbər və Müşfiqə Baləddinqızının ifalarında tez-tez kitabdan səslənən nümunələrin bərabərində Turanə xanımın moderatorluğunda tədbir kitabdakı bölmələrə uyğun davam edərkən AJB –nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının ictimayətlə əlaqələr üzrə menceri xanım Nəzakət Əhmədova-Kərimova müəllifə “İlin Fəxri Şairi” diplomunu təqdim etdi. Sonra ardıcıllıqla qələm adamlarından Yunis Qaraxanlı, Ələsgər Talıboğlu, Püstə Sahibqızı, rəssam Məlahət İsmayıl, həkimlərdən Günel Əliyeva və Göyçay Rayon Mərkəzi Kitabaxanasının əməkdaşı Şövgiyə Qarayeva çıxış etdilər. Sona qədər çay çüfrəsi arxasında, həzin musiqi sədalarına bürünmüş düşündürücü misraların yaratdığı sirli aləmində, dəyərli söz adamlarının bir-birindən maraqlı çıxışları təsiri altında davam edən tədbir əvvəlcədən nəzərdə tutulmuş vaxtada uğurla yekunlaşdı. Sonda “Həkimlər depressiya deyir… ” adlı ilk kitabının işıq üzü görməsi münasibəti ilə Nuranə Rafailqızına “Ziyadar” mükafatı təqdim olundu, kitablar imzalandı və xatirə şəkilləri çəkdirildi:
Belə gözəl bir tədbirin baş tutması münasibəti ilə müəllifi və təşkilatçıları təbrik edir, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq!
ZAUR USTAC – AĞ ADAM (Rəşad Məcidin doğum gününə) Tanrı mayasını tutubdu “ağ”la, Torpağı ağ, sümüyü ağ, sözü ağ. Sən bu hekayətə ya gül, ya ağla, Bu adamın əyrisi ağ, düzü ağ. * * * Ağoğlanda göz açıbdı dünyaya, Ağ doğulub, nur saçıbdı dünyaya, Ağ qalacaq, and icibdi dünyaya, Sözün tutub; alnı açıq, üzü ağ. * * * Ağdam adlı məmləkətin uşağı, Burda çözüb min-bir türlü tuşağı, Çox dinləyib “dastan” deyən “aşığı”; Hekayətin mini qara, yüzü ağ. * * * Ağcabədi, mədəniyyət beşiyi, Yurd yeridi, çəkilibdi keşiyi, Sadə olub daim evi, eşiyi, Məqamında kürsüsü ağ, mizi ağ. * * * Ustac deyir; tam arınıb bu adam, Ağayana, mərd tanınıb bu adam, Yarananda, ağ yaranıb bu adam, Ağ adamdı; “dirsəyi ağ”, “dizi ağ”.
Qeyd:
21 avqust dəyərli ziyalımız – yazıçı, jurnalist, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Mədəniyyət işçisi, “525-ci qəzet”in baş redaktoru, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədr müavini, Azərbaycan Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin üzvü, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Əfv Məsələləri Komissiyasının üzvü – Rəşad Məcidin doğum günüdür. Şad günü münasibəti ilə Rəşad müəllimi təbrik edir, can sağlığı, uzun ömür və bütün fəaliyyətində uğurlar arzulayırıq.
Rəşad müəllim 58-i tamamlayaraq, 59 yaşınına qədəm qoyur. “60”-la bağlı “Yazarlar”ın xüsusi “Ağ adam” adlı təbrik layihəsi var. Bu layihədə iştirak etmək istəyən hər kəs Rəşad Məcidin həyat və yaradıcılığı barədə olan yazılarını zauryazar@mail.ru e-mail ünvanına göndərə bilərlər. Bütün materiallar 01.08.2022-ci ildən 01.08.2023-cü ilə qədər qəbul ediləcək. Yazılarınızı gözləyirik.
Bağışla Çox tərddüd etdim. Nəhayət qərara gəldim ki, bu məktubu yazım. Bilirəm, heç vaxt bağışlamayacaqsan. Ancaq öz iradəmdən asılı olmayaraq olan bir şeyə görə məni qınamamanı arzu edirəm. Az qala hər gün eləcə təkrar edirdin. Nə vaxtsa olacaq. Haçansa kimsə gəlib girəcək ürəyinə. Mənsə nə qədər and-aman edirdim ki, qəlb evimin tək sakinisən. Sən yenə dediyini deyirdin. Küçədə kimə isə baxdım, hansısa xanım mənə baxmaq istədi deyib elə dava edirdin. Nə and içməyimə, nə də söz verməyimə məhəl qoyurdun. Zaman keçəcək və biri çıxıb qəlbini fəth edəcək deyirdin. Hə bağışla! Düz deyirmişsən. Bəli o vədə yetişdi ki, səndən başqa da ürəyimdə gəzdirməli olduğum oldu. Bütün varlığımla hiss edirəm ki, heç vaxt qəbul etməyəcək, barışmayacaqsan. Sənə yaxşı bələdəm. Bölüşmək ruhuna yaddır. Bir ürəkdə ikinci biri varsa sən orda qərar tutub qalmazsan. Təkçə olduğun vaxtlarda belə boşuna xoflanıb, dünyamı alt-üst edirdin. İndi səni necə ovuda bilərəm, necə təsəlli verərəm. Onu da bilmirəm. Bildiyim təkcə odur ki, sən yaranışın ən qeyri-adi məsumusan. Nə qədər istəsən də acı bir həqiqəti qəbul etməzsən. O ürəkdə ki, səndən başqa olan olacaq, sən o darısqallığa sığmazsan. Mənə də çox ağırdı. Sənlə bərabər ürəyimdə başqasına yer ayırmaq. Amma neyləyim, həyatdır. Ağlımın ucudan keçmədiyi halda həyat öz sürprizini etdi. Ağırdır, amma daha yalvarmayacam. Bilirsən niyə? Elə darısqallıqda inciyərsən deyə. Bir də ki, sıxılarsan, əziyyət olar sənə. Bölüşə bilmədiyin ürəyimdən getsən yeni gələn qalib-qalib məni yaşatdığına gülmsəyəcək. Hətta bəlkə qürurlandı da. Zarafat deyil bağlı qalanı bir andaca açıb, keçib otur üst başda. Hər anı döyüntülərlə yaşaya, ritmlərə ahəng tuta-tuta. Nə isə, uzun-uzadı yazıb yormaq istəmirəm. Ürəyimə təzəcə daxil olan deyir ki, mənə sakitlik lazımdı. Deyəsən bunun da qısqanclığı var. Nə bilim vallah, həkim də israrla deyir ki, anju guya məni heç vaxt incitməyəcək. Nə qədər ömrüm var stend elə ürəyimdə qalıb, yaşamama stimul verəcək. Bu borucuq sənin yerini narahat etməyindən çox üzülürəm! Bacarsan bağışla!
Bəzən sonu kədər olur? Amma ömür qədər olur eşq. Dünyanı sevmişəm gözündə sənin. Bəzən hər yerdəyəm – Dilindəki nəğməyəm, Qəlbindəki sevgiyəm, Hər sözündə, “öz”ündə, Canında, qanındayam. Hər nəfəs alışında Səndəyəm, səninləyəm. Bəzən üzünə tökülən telində, O telinə toxunan əlindəyəm. Gözlərinin nəmində, Yağışın damlasında, Doğan günəşdəyəm mən. Dünyanı sevmişəm Gözündə sənin.
Dönüb baxım bu dünyaya
Axıb gedən bu ömür də Geri dönməz, axıb gedər, Ömür keçər, dünya dönər, Dönüb baxım bu dünyaya.
Mən doymadım baharından, Payız, adlı xəzanından, Qismət ola, ya olmaya, Dönüb baxım bu dünyaya.
Sevgi dolu öz dünyamda O gözlərə bir yol baxım… Birdən dönüb baxmaz bir də, Dönüm baxım bu dünyaya.
Baxım doğan günəşə, Baxım çağlayan suya, Baxım ötən illərə… Dönüb baxım bu dünyaya.
Zaur Ustacın “Çiçəklər, dağlar … və Xudayar dastanı” (şeirlər) adl yeni kitabı işıq üzü görüb. Yaxın günlərdə kitab “Mustafa Müseyiboğlu – 70” yubiley tədbirləri çərçivəsində nəşr olunub.
Ön sözün müəlifi filologiya elmləri doktoru, professor Vaqif Yusiflidir.
Bu münasibətlə dəyərli ziyalımız Zaur müəllimi təbrik edir, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq.
Onu çoxdan tanıyıram. Dost deyilik, amma aramızda səmimi ünsiyyət var ki, bəlkə elə bu da dostluq deməkdir. Bu gün ədəbi aləmdə Rəşad Məcidin öz yeri var və o yer Rəşad Məcidə göydən verilməyib, hansı bir simsar havadarınsa ona bu yeri bəxş elədiyi də yanlış fikir olardı. Rəşad Məcid öz ağlı, istedadı və bir az da cəsarətiylə, ən əsası işgüzarlığıyla o yerə sahib çıxıb. Azərbaycanın üzdə olan bir ziyalısıdır. Tutduğu Yerin adı elə Rəşad Məciddir.Qarabağlı, Ağcabədili, Bakılı, Azərbaycanlı Rəşad Məcid. Avqustun 21-də Rəşad Məcidin 50 yaşı tamam olur. Cümə axşamı. Həftənin müqəddəs günündə. Deyəsən seyidliyi də var. Olsun! Üzündən-gözündən həmişə nur və təbəssüm əskik olmayan bu adamın bir kimsəyə pisliyinin keçdiyini eşitməmiş, görməmişəm. Dostluqda sabit adamdır. Kiminlə dostluq edirsə, sonadək varır. İki yaxın dostunu tanıyıram – Aqil Abbası, Zakir Fəxrini. Bir yerdə Quzanlıya getmişik və onların dostluğuna həsəd aparmışam. O səyahətdə Rəşadın bizim müasir şairlərdən necə gözəl şeirlər əzbər söylədiyinin şahidi oldum.
Rəşad Məcid şairdir. Ədəbiyyata da şeirlə gəlib. Rəşad Məcid nasirdir. “10 sentyabr” adlı maraqlı bir hekayəsi var. Rəşad Məcid publisistdir. Yaxşı yazıları var. Bu yazılarda maksimum həqiqətə can atır. Rəşad Məcid neçə illərdir “525-ci qəzet”in baş redaktorudur. Azərbaycanda nəşr edilən iki-üç oxunaqlı, maraqlı qəzetlərdən birinin baş redaktoru. Rəşad Məcid Azərbaycan Yazıçılar Birliyin katibidir. İşinə söz ola bilməz. Son on ildə ədəbi gəncliyin formalaşmasında doğrudan da onun qayğısını, təşkilatçılığını, ədəbi hamiliyini hamı təsdiq edə bilər. Və Rəşad Məcid gözəl atadır.
ŞAİR
Öncə tanıdığım ŞAİR Rəşad Məcid olub. Hətta onun şeirləri barədə bir məqalə də yazmışam.
Babalar yaşıdı ağacım, Çiçəyin, gülün yadıma gəlməz. Sən ki, əsrlər görmüsən. Torpaq yaşıdı dağım, Dünya yaşıdı Gün işığım, Bir silkələyin yaddaşınızı, Mən sizi tanıdım, Siz məni tanımadınızmı? Tanıdılar, sevdilər.
1993-cü ildə çapdan çıxan “Hələ ki vaxt var” şeirlər kitabıyla gəldi ədəbiyyata. Əslində, gəlmişdi. Amma kitab artıq ədəbi ictimaiyyətin diqqət mərkəzinə çevrilir və içindəkilər əsl poeziya nümunələri kimi təqdir edilirsə, gənc şairin gəlişi fərəh doğurur. Həm özü, həm də oxucular üçün. Rəşad Məcidin o kitabda toplanan şeirləri öz poetik saflığı, təmizliyi və əlbəttə, ifadə səlisliyilə dərhal diqqəti cəlb edirdi. Ay işığı süzülürdü şeirlərindən.
Bu dağlarda ay işığı- Çəməni bürüyən şehdir, Bir ahıl saçında zehdir.
Bu dağlar ay işığında Nəsildən-nəsilə saflıq aparan Yelkənli gəmidir.
Bu dağlar ay işığında Üz-gözü südə bulaşmış Körpə kimidir. Bəli, onun şeirlərinin əksəriyyəti sanki Ay işığına tamaşa edərkən yazılmışdı və Rəşad Məcid təbiətin romantikasını şeirə gətirirdi. Bu şeirlərdəki təşbeh zənginliyi heyrət doğururdu. Oxucu təbiətin gözəlliklərini bu təşbehlərlə bir daha duyurdu. Necə yəni “çəmən zirvənin çiynində bəzəkli şaldı”, “zirvədə dumandı yollar”, “öləndə çəməndi yollar”. Hələ metaforalar silsiləsi. Necə yəni “Çiçəklər can atar ay işığına”, “Dağlar çiçək boyu kiçilib, enib”. Elədir:
Dağlar çiçək boyu kiçilib, enib, Yaylaqlar təkliyi dərd eləyəndə, Hüznlü ah kimi payız mehini, Çaylar dərələrə səpələyəndə, Bir oğlan gəzəcək yurd yerlərini- Qəlbində, könlündə, gözündə bahar.
Axacaq günəşin nuru torpağa, Budaqlar titrəyib pıçıldaşacaq. Bir oğlan gəzəcək-qəlbində bahar, Saralan çəmənlər yaşıllaşacaq.
Bunlar – bu mənzərələr romantik duyğulu bir gəncin təbiət məcnunluğu idi. O, təbiətin şeiriyyətini Poeziyaya gətirmək istəyirdi və deyim ki, “Təbiəti şeirə gətir” deyən ustadı Məmməd Arazın poetik yolunun yolçusu oldu. Yağış yağır. Bəs sonra? Sonrası şeirin işidir:
Buludlar dağılar, Səmada haçan, Çəmənin çiçəyi Ağıl çaşdırar. Günü demirəm heç Torpağa baxsan, Yamyaşıl otlar da Göz qamaşdırar.
Bu şeirlərin ilk kitabının çapından xeyli əvvəl yazıldığını güman edirəm. O, təbiətdə insanı, insanda təbiəti görən bir şair kimi diqqəti cəlb edirdi. Amma illər keçdi…g Rəşad Məcid o gözəlliklərə hüznlü bir gözlə boylandı: bu da dağılmış yurd yerləri…
Həsrət axıb sinəsindən, Şimşək çaxıb sinəsində. Bu yaylağın sinəsində Yurd yerləri yara kimi. Və bir də Rəşadın sevgi şeirləri. Onlarda sevinc də vardı, qəm də. Qəmli şeirləri sevdiyimdən Rəşadın o ruhda yazdığı gözəl bir şeirindən o zaman olduğu kimi indi də təsirlənirəm:
Aldın gecələri, əlimdən aldın, Altun gecələri əlimdən aldın. Mən günün, gündüzün heyrət yükünü, Bir gözəl misranın böyüklüyünü,
Sevda alovunu, nifrət odunu, Kədərin, sevincin tanış dadını, Çəkib ürəyimə, yığıb qəlbimə Gecələr sıxardım ağ varaqlara.
Rəşad Məcid daha şeir yazmır, – iddiasında deyiləm. Bəlkə də yazır. Amma bu cür gözəl şeirlərin müəllifinin bir şair kimi susması onun birinci “günahıdır”…
NASİR
Mən bilən Rəşad Məcidin indiyə kimi iki hekayəsi – “Cənnət dərəsi” (1987), “10 sentyabr” (2003) çap edilib. İkinci hekayə çap edilən kimi haqqında bir sıra yazılar dərc edildi. Mən də yazdım. “10 sentyabr” doğrudan maraqlı hekayə idi. Uğurlu başlanğıc kimi qiymətləndirildi. Siyasi reallığı bədii reallığa çevirən bu hekayədə Rəşid əsl azərbaycanlı xarakteri yaratmışdı. Təfsilata varmaq istəmirəm. Ancaq qeyd edim ki, hekayədə reallıq hissi çox güclü idi və bu hekayənin əsasında gözəl bir bədii film də yarana bilərdi. Rəşad Məcid daha hekayə yazmır, nəinki povest, roman. Bəlkə də yazır. Onun nəsrdə də susmasını şəxsən bir oxucu kimi anlamıram. Bu da onun ikinci “günahı”.
PUBLİSİST
Bax, buna söz yox. Bir neçə kitabı çıxıb. Hərdən öz baş redaktor olduğu qəzetdə publisistik məqalələri də dərc edilir. Şeir, nəsr yazmamağının “günahlarını” bu yazılara görə bağışlamaq olar. Publisistikasında həddən artıq səliqəlidir. Fakt həqiqətini bədii həqiqətə çevirə bilir. Sadə, təmkinli təhkiyə tərzi var. Hansı məsələdən, problemdən söz açırsa, “dəlicəsinə” müdaxiləsiz də keçinə bilmir. Həyat hadisələrinin huşyar gözü ilə mənalandırılması, ictimai-siyasi olaylara həqiqət prizmasından qiymət verilməsi o məqalələrin təqdir olunmasına səbəbdir. Misallar gətirməyəcəyəm. Lazım da deyil.
BAŞ REDAKTOR
Azərbaycanda çox qəzet çıxır. Bu balaca ölkədə (ərazisinə görə deyirəm) bu qədər qəzetin çıxmağı və əksəriyyətinin də ayda, ildə bir dəfə “işıq” üzü görməsi dəhşətdir. Bu, hamımızın problemidir, amma heç kim bunu yoluna qoya bilmir ki, bu salfetkalardan xilas olaq. Azərbaycanda oxunan, sevilən qəzetlərin sayı isə çox deyil, bəlkə barmaqla sayılacaq qədərdir. “525-ci qəzet” də onlardan biridir. Onun baş redaktoru Rəşad Məciddir. Mən də bu qəzetin daimi oxucusu, hərdən daimi, hərdən də təkəmseyrək müəlliflərindən biriyəm. Özüm xoşladığım, başqalarının da bəyəndiyi bir çox məqalələrim bu qəzetdə çıxıb. Üstümə qaytarılan yazılarım da olub və gizlətmirəm ki, Rəşad Məciddən incimişəm də. Mənim kimi daimi müəllifləri az deyil qəzetin. Hər şənbə “525-ci” qəzeti kioskdan alıram. O biri günləri də hərdən. Bu qəzet həqiqətin güzgüsüdür. Həqiqət isə bundan ibarətdir ki, qəzet milli ideologiyanı təmsil edir. Azərbaycançılıq ruhundadır. Amma hər şənbə “Ədəbiyyat səhifəsi”ni daha çox bəyənirəm. Hərdən ortabab yazılar olsa da, deyərdim ki, “Şənbə səhifəsi” əsl ədəbiyyat güzgüsüdür. O qəzetdə Yaşar Əliyev, Yusif Rzayev kimi canfədailər var.
KATİB
Rəşad Məcid Yazıçılar Birliyinin katibidir. Gənclər üzrə iş aparmaq ona həvalə edilib. O da bu vəzifəni ləyaqətlə yerinə yetirir. “Gənc ədiblər məktəbi” (1 və 2) onun təşəbbüsü ilə yaradılıb. O “məktəb” həm pedaqoji xarakter daşıyır, həm də ədəbi. Gənclər bu məktəbdən çox şey əxz edir, hətta mənfəət götürürlər. O mənfəət də bundan ibarətdir ki, hər il Rəşad Məcidin təqdimatı ilə iyirmi cavan ədib təqaüd alır, Rəşad Məcidin canına dua eləyirlər. Onların əksəriyyəti artıq Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Burda bir az ifratçılıq da olsa, varlığa nə darlıq, səxavət kanı olmaq da pis deyil. Rəşad Məcidin qapısı həmişə açıq olur. Qəbul günləri-filan yoxdur. Müsafirləri də elə cavanlardır. Rəşad Məcidi sevməyən cavanlar da var və bəzən mətbuatda onun üstünə alov püskürürlər. Bir az əsəbiləşir, sonra təmkini, səbri onu idarə edir. Cavanları bağışlamaq lazımdır belə yerdə və o da bağışlayır. Daha nə deyim? Rəşad Məcid necədirsə, qoy elə Rəşad Məcid olaraq qalsın, üzündən təbəssümü heç vaxt əskik olmasın. Ona uğurlar arzulayıram.