Sərhədsiz səhifələr Fevralın bu soyuq günündə pəncərələri döyən külək sanki bizə unudulmuş bir həqiqəti pıçıldayır. Bu gün həm də kitabların o kağızdan qanadları olan xəyal gəmilərinin bir sahildən digərinə köçdüyü gündür. Beynəlxalq Kitab Bağışlama günü, əslində, bir insanın öz daxili dünyasının qapılarını başqasının üzünə taybatay açmasıdır. Çünki birinə kitab vermək, ona sadəcə kağız topası yox, həm də öz keçmişini, altını cızdığın o tənha sətirləri və ruhunu titrədən o gizli sirləri əmanət etməkdir. Təsəvvür edin ki, illərdir rəfinizdə sükutla gözləyən, vərəqləri bir az saralmış, kənarları bəlkə də bir az bükülmüş o köhnə kitab yenidən canlanır. Siz onu rəfdən götürüb bir dostunuza, bir tanışınıza, hətta bəlkə də heç tanımadığınız bir uşağa uzatdığınız an, o kitabın taleyi yenidən yazılır. Sizin bitirdiyiniz yerdə başqasının hekayəsi başlayır. Tozlu səhifələr yeni bir gözün nuruyla işıqlanır, yeni bir ürəyin döyüntüsünə qovuşur. Kitablar paylaşıldıqca çoxalan, hədiyyə edildikcə sahibini zənginləşdirən yeganə xəzinədir. Kitab bağışlamaq bir insana özünü dəyrli hiss etdirməyin ən nəzakətli yoludur. Bəlkə də bağışladığınız o kiçik hekayə kiminsə ən qaranlıq gecəsində bir mayak tək parlayacaq, bəlkə də həyatın yollarında büdrəyən bir gəncə yol göstərən qütb ulduzu olacaq. Bir kitabı bir parkın oturacağında, bir kafenin küncündə və ya avtobus dayanacağında “sahibini gözləyən sürpriz” kimi qoyub getmək, dünyanın ən gözəl gizli dostluğuna imza atmaqdır. Taleyin o kitabı kimin qarşısına çıxaracağını bilməsəniz də, bir insanın dünyasını dəyişmək ehtimalının həyəcanı bütün soyuğu isitməyə yetir. Gəlin bu gün rəflərimizdəki sükutu pozaq. Qoy kitablar öz rəflərindən azad olub şəhərin küçələrinə, insanların qəlbinə süzülsün. Bir uşağın ilk dəfə nağıllar aləminə addım atmasına, bir qocanın köhnə xatirələrini vərəqləməsinə vəsilə olaq. Çünki bağışlanan hər bir kitab, bir insanın ruhunda açılan yeni bir pəncərədir və o pəncərədən görünən dünya həmişə daha gözəl, daha mənalı olur. Bu gün qəlbimizdən keçən bir hekayəni başqasının həyatına qataq və unudulmaz bir izin başlanğıcını qoyaq.
Tanınmış şair, yazıçı, publisist, tərcüməçi, naşir Aysel Nəsirzadənin yeni şeirlər kitabı işıq üzü görüb. “Kritika” nəşriyyatında “Poeziya seriyası – 1” silsiləsindən nəfis şəkildə çap olunmuş kitab “Gerisi nağıl” adlanır. Arıq kitabın içindəkilər barədə müəyyən fikir oyadan adı uğurlu seçim kimi dəyərləndirmək olar. Aysel xanım yeni kitabı haqqında öz təəssüratlarını bölüşüb:
“Əziz dostlar, Sevinclə bölüşmək istəyirəm ki, “Gerisi nağıl” adlı şeirlər kitabım artıq çapdan çıxıb. Kitab Kritika nəşriyyatında işıq üzü görüb və bu, nəşriyyatın poeziya seriyasında ilk kitabdır. Bu mənim üçün həm qürurverici, həm də çox həyəcanlı bir başlanğıcdır. “Gerisi nağıl” – içimdən keçənlərin, susub danışan duyğuların, xatirələrin və ümidlərin misralara çevrilmiş halıdır. Hər şeir bir az yol, bir az yaddaş, bir az da ürək söhbətidir. İnanıram ki, bu kitabın səhifələrində hər kəs özündən bir parça tapacaq. Kitabın redaktoru Gündüz Sevindik, korrektoru Yeganə Əhmədovadır. Ön sözün müəllifi isə dəyərli xalq şairi Sabir Rüstəmxanlıdır. Hər birinə ayrı ayrılıqda təşəkkürümü bildirirəm.
Çəkdikləri zəhmətə, göstərdikləri diqqətə və bu məsuliyyətli işə ürəklə yanaşdıqlarına görə kitabımın naşiri Zaur Həsənzadə və dəyərli Sayalı xanıma səmimi təşəkkürümü bildirirəm. Bu kitabın ərsəyə gəlməsində onların əməyi və dəstəyi xüsusi yer tutur.
Kitabı artıq aşağıdakı mağazalardan əldə edə bilərsiniz: Libraff mağazalar şəbəkəsi Kitabevim.az Qlobus 28 may filialı Milli book cafe 28 may filialı Çinar kitab evi Akadem kitab – Elmlər Akademiyası Ali Nino mağazalar şəbəkəsi Sinkod kiyab evi Kitabyurdu kitab evi Kitabıstan Kitabevin book cafe – Xırdalan Məktəbli kitab evi – Qəbələ
Oxuyan, paylaşan, dəstək olan hər kəsə əvvəlcədən təşəkkür edirəm. Sözün yolçuluğunda sizin varlığınız ən böyük gücdür.”
Yazarlar.az olaraq, biz də öz növbəmizdə Aysel Nəsirzadəi təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq.!
The Awakened Heart of Uzbek Spirituality: Ozod Sharafiddinov
When we talk about independent-minded intellectuals of Uzbekistan, Ozod Sharafiddinov undoubtedly stands at the forefront. He was a devoted servant of literature, a guardian of truth, and a great mentor for the younger generation. His life and work are a vivid testament to a life devoted to enlightenment. There was never fear in Sharafiddinov’s pen. He understood the dignity of words and the cost of speaking the truth. During the dark years of the Soviet era, when many remained silent, he fought for the free spirit of literature. His words, “A person must think; if thought stops, society stops,” remain powerful and relevant even today. His journalistic articles boldly expressed the truths that society was afraid to speak at the time. For this reason, Sharafiddinov was not only a literary scholar but also the awakened conscience of society. Anyone who listened to him even once could immediately sense the immense energy within him. Sharafiddinov did not conduct lessons merely as lessons — he conducted exercises in spiritual awakening. Naturally serious, his speech was thought-provoking, reflective, and resonant, making listeners ponder every question he posed. Students often referred to him as a “person who awakens thought.” He encouraged them not just to read books, but to understand them, draw conclusions, and, most importantly, strive for personal development as human beings. Sharafiddinov’s translations were far more than mere text conversions. He brought Hemingway’s spirit to life in Uzbek, introduced Camus to Uzbek readers, and brought Roland’s characters into the national literary space. For him, the true purpose of translation was not merely to convey the words of the author but to transmit the author’s very spirit — this was his art. Each of his translations proved that literature has the power to unify nations and connect people. In this sense, Sharafiddinov acted as a bridge linking Uzbek readers with the world. He often said, “A person who reads books cannot be controlled.” That is why he considered fostering a love of books in young people to be one of the most important missions of his life. Today, many young individuals who think independently and draw nourishment from literature owe part of their development to Sharafiddinov’s influence. His journalistic legacy is more than just a collection of texts; it is a tremendous service to the nation’s intellect and the beginning of spiritual awakening. Times have changed, and the world has become digital. Yet the lines written by Sharafiddinov remain central to society even today. His concerns were the concerns of the people, his goal was the enlightenment of the nation, and his words were truth itself. Sharafiddinov’s journalism compels the reader to reflect: “Are we truly thinking, or have we been lost in the flow of information?” If today’s youth pause, study, and think critically, that is Sharafiddinov’s victory. Ozod Sharafiddinov was a great figure who carried the banner of honesty for Uzbek spirituality. His life was a struggle of the soul, devoted to truth and service to enlightenment. He taught us one essential lesson: Literature is a mirror of life, and thought is humanity’s greatest treasure. It is our responsibility to preserve and cherish this treasure.
Zaur Ustac is a well-known contemporary Azerbaijani poet, writer, and publicist whose works have gained recognition both in his homeland and abroad. He is often called a “man of books” because of his deep devotion to literature, culture, and the art of the written word. His creative activity reflects a strong sense of patriotism, love, and philosophical reflection on human life.
From an early age, Zaur Ustac showed interest in literature, history, and national traditions. Over time, this passion grew into a lifelong mission to preserve and promote Azerbaijani cultural values. He has written poems, essays, stories, and research articles that highlight not only the beauty of the Azerbaijani language but also the importance of moral and spiritual heritage.
One of the remarkable qualities of Zaur Ustac’s work is its accessibility. His poems and writings are close to the hearts of ordinary readers, yet they also carry profound philosophical meaning. Through his artistic style, he manages to balance simplicity with depth, turning everyday experiences into reflections on love, patriotism, friendship, and human destiny.
In addition to being a poet, Zaur Ustac is also an active cultural figure. He has organized literary projects, supported young writers, and contributed to the development of literary journalism. His role in enriching the modern Azerbaijani literary scene makes him a respected figure among intellectuals and readers alike.
Zaur Ustac’s legacy continues to grow, not only in Azerbaijan but internationally as well. His works have been translated into different languages, allowing the voice of Azerbaijani literature to be heard around the world. By combining tradition with modern thought, he has secured his place as one of the leading literary figures of his time.
In conclusion, Zaur Ustac is more than just a poet or writer; he is a cultural ambassador who represents the spirit of Azerbaijani literature and identity. His creativity, dedication, and love for his homeland make him an inspiring figure for future generations.
Name: Doniyor Gulomjonov Place of residence: Namangan District Education: Graduate of Namangan District Specialized School Date of birth: August 5, 2007 Positions and Memberships: Leader of the Namangan Region branch of the Uzbekistan Children’s Organization Member of the Active Group of the Youth Parliament under the Senate of the Oliy Majlis Assistant to the Head of Department at the Namangan Regional Directorate of the Youth Affairs Agency Representative of the Qoshqa’not International Union of Writers and Creators in Uzbekistan Achievements: Participant and awardee of numerous international and national competitions, olympiads, forums, and conferences
“Joy” – a feeling of the heart “Joy” is an intangible thing embraced with hands, seen with eyes. Happiness is merely a feeling that can be sensed with one’s heart. Each person’s aspirations include being happy. Each person discovers happiness within themselves and envisions it in their own way. This intangible thing can arise for people who lack some things. For a family that fights a lot at home, happiness is peace. For a childless couple for a long time, happiness is a baby. For those who cannot see the bright world or work with their legs and hands, happiness is a healthy body, loves to read books, but cannot afford to buy books. For those who beg for money, happiness is a lie. It is possible to see happiness in these things. Do we have something missing in ourselves? We are lucky if we have “life” to feel happiness. Living here in this world, feeling the heart, thinking about ideas – it’s a good chance for us, after all. May happiness always be in life, May your life be the highest throne. May your face be filled with joy and peace, May your sweet feelings be happiness! Everyone has a good thought about “happiness.” Our authors and poets have defined happiness according to their abilities. The author Jan Jak Russo in his philosophical treatise “The Happiness of the People” brings these sentences to light: “If it exists in the world, is that person happy? Does anyone know that? Happiness is not just peace, nor is it an ever-changing spiritual state, but rather a person’s unique and lasting emotions and spiritual experiences that are not clearly known. It is possible for a person who has passed through this thing from the beginning. So no one gives a specific opinion about the happiness of strangers. This is a completely different matter when it comes to political societies. Their happiness and sorrow are visible, their internal feelings also have social characteristics. Certainly, this is where the wise people have a say and say, “You know how people who can understand what they see are looking like.” They say something about their moral-ethical nature. Baxtiyor Haydarov in his essay “What is happiness itself” defines the term as “What is happiness? Why do people envy the happiness of others? Who can be happy?” Is there a clear reason and condition for happiness for everyone? There are various explanations and definitions about happiness. Everyone measures and defines it according to their situation. But everyone cannot tell a complete story. Because everyone considers their answer to be “the most correct”. Happiness is an emotion that every person feels individually. There is happiness, but there is no description. Really, in the world, how many people, so many definitions of happiness. Everyone has their own vision of happiness. In the world, the happiness of two people should not be the same.” “We must search for the feeling called ‘happiness’ in everything. Early in the morning, after awakening from a sweet sleep and taking a clean breath from the fresh air, savoring the warmth of the bread baked from the tandir, cleaning our yard, washing the water, hearing the cooing of the birds is a feeling of happiness.” “Not everyone who calls himself “happy” is necessarily lucky. “Happy” to those who do not tell the world in the story that everyone is unlucky. Happiness is something that can be felt in the feelings of those who seek it.” I consider myself fortunate, and not just because I live without problems, but also because I extend a helping hand to those around me, my loved ones. Sometimes, happiness isn’t just about gaining for oneself but also about giving. For instance, you can give a single flower as a gift to your closest person or present something that they have been unable to get for a long time to a friend. Moreover, you can make others happy with happiness, in different ways. Happiness cannot be eliminated only with money. “Being happy does not mean you have to be selfish” (Yuy Xua.”Laughing”). Helping a person who cannot bear the weight of a bag on the shoulder of a beautiful smile, asking someone for debt, is humanity itself. Actually, who are happy people? They are such people who do not despair of someone, do not insult someone, do not walk in the right way, do not fall prey to someone’s instigation. If there are virtues in us, if there is no malice, if our heart is broken, we are truly happy people. Because luck is a feeling of the heart. In summary, every person in the world deserves to live happily. Just feel that feeling with a pure heart, even if you are alone, you should be able to say “I am happy”. Remember one thing, just reading this article now is also happiness. If you ask yourself questions like “am I lucky?” or “what should I do to be happy?”, “do I understand what luck is?” through this article, we are happy in the future. My close to my heart, you are lucky or you are now lucky. Just start the movement from now on. The main purpose of the big god called “person” is to find happiness. Coming day, tell me exactly that you read this article, I feel happy. For some reason, join in to be happy. No matter how far away we are, we are under the same sky.
Tanınmış jurnalist Elman Eldaroğlu anadan olmasının 60 illik yubileyi münasibətilə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin “Fəxri fərmanı” ilə təltif olunub. “Fəxri fərmanı” AYB-nin sədri Xalq yazıçısı Anar müəllim şəxsən özü təqdim edib.
Elman Eldaroğlu görüş və təltif barədə təəssüratlarını bölüşüb:
“Təşəkkür edirəm, Anar müəllim- AYB!
Bu gün xalq yazıçısı Anar müəllimin dəvəti ilə Azərbaycan Yazıçılar Birliyində oldum. Qısa söhbətdən sonra Anar müəllim məni təbrik edib, 60 illik yubileyimlə bağlı “Fəxri Diplom” təqdim etdi. Söhbət əsnasında ona Çörçilin bu sözlərini- “Demokratiya ideal quruluş olmasa da, indiyə qədər sınaqdan çıxmış ən yaxşı idarəetmə formasıdır.”- xatırladıb əlavə etdim ki: “Barənizdə özündən müştəbehlər nə qədər tənqidi fikirlər səsləndirsə də, bu gün AYB-yə rəhbərlik etməyə sizin qədər haqqı çatan ikinci adamı tanımıram.”
Nə qədər haqlı olduğuma əminəm. Çünki yaxşı bilirəm ki, Anar müəllimin AYB-dən uzaqlaşması, bu təşkilatın bugünkü imkanlardan məhrum olunması deməkdir və nə vaxtsa Azərbaycan Yazıçılar Birliyi də Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi kimi imkansız bir təşkilata çevriləcək…
Mənə göstərdiyi diqqətə görə, AYB-nin sədri, Azərbaycan nəsrinin sonuncu mogikanı Anar Rzayevə minnətdarlığımı bildirirəm. Bəli, hələ ki, ədəbiyyatımız Anardan güclü yazıçı yetişdirə bilməyib…”
Yazarlar.az olaraq, biz də öz növbəmizdə Elman Eldaroğlunu təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq.!
“Xəzan” jurnalının növbəti – yanvar-fevral, 2026 sayı çapdan çıxıb. 104 səhifəlik jurnalın bu sayı da poeziya, nəsr nümunələri, publisistik məqalələrlə zəngindir. Redaksiya heyəti ənənəsinə sadiq qalaraq İsmayıllıda yaşayan şair Şahlar Hacıyevin 65 yaşını təbrik edir. Jurnalın YAZI DÜZÜMÜ aşağıdakı kimidir:
Redaktor guşəsi -“Ünvansızlar” -“Şahlar Hacıyev – 65”
Publisistika -Xosrov NATİL – “XƏZAN ÇİÇƏKLƏRİ” (“Xəzan” ədəbi-bədii jurnalın on yaşına) -Günay RZAYEVA – “Əbülhəsən Ələkbərzadənin irsi” (120 illik yubileyə həsr olunmuş yazı) -Qərib MEHDİ – “Bəxtiyar Vahabzadə – 100” (xatirə yazısı) -Güldanə MEHDİYEVA – “Azərbaycan dialektologiyasının tarixi kökləri” -Nurlanə MƏMMƏDOVA – “İbrahim Yusifoğlunun təzadlı dünyası” (“Arpaçaydan Xəzərə” kitabı haqqında düşüncələr) -Əli BƏY AZƏRİ – “Zeynəb Cəmaləddin yaradıcılığında klassik-mühafizəkar üslubun üstünlüyü” -Arzu ƏSƏBOVA – “Dilimizin saflığının qorunması və nitq mədəniyyətinin inkişafı” -Ramiz İSMAYIL – “Payız gəlmədən saralmış yarpağın fonunda” -Nəzakət ƏHMƏDOVA – “Qadın sahibkarlığının (AQSİA) uğurları” -Bayram MƏMMƏDOV – “Azərbaycançılıq işığında yazılmış roman” (Söhbət Əli bəy Azərinin “İki Zəngəzurlu zabit” romanından gedir) -Qalib SAYILOV – “Mavehunnəhrdən əsən şeir ruzigari” -Kirman RÜSTƏMLİ – “Dərviş Osmanın şeirinə bir nəzər” -Zaur USTAC – “İntiqam psixologiyası və cinayətin sənətə çevrilə üzü (Züleyxa Maşərifovanın “İntiqam hissi” romanı haqqında publisistik düşüncələr) -Əli BƏY AZƏRİ – “Dönərçi dili – türkün ünsiyyət dili”
Poeziya -Xosrov NATİL – “Poeziya çələngi” (şeirlər) -Şahlar HACIYEV – “Təmsillər” -Hafiz ƏLİMƏRDANLI – “Dilim mənim”, “Qəzəl öz dövrünün ayinəsidi”, “Ötsə də yaş…”, “Rübailər” (şeirlər) -İbrahim YUSİFOĞLU – “Ad günün mübarək, akademiya”, “Mən səni qoruyub saxlayammadım”, “Dayan, insan”, “Xəzərim” (şeirlər) -Zeynəb CƏMALƏDDİN – “Xocalı”, “Salam”, “Bu qan ilk deyildi, amma son olsun!”, “Fırlanır”, “Yeddi qızılgül”, “Kim tapar?”, “Can olan yeri”, “İsitməz günəşin istisi səni”, “Haşa”, “Dürrəyəm”, “Hərə öz dərdinin içində qalıb”, “Söz oğrularına”, “Tommi sərçə”, “Haçaqulaq dovşanım”, “Qış nağılı”, “Turalın cavabı”, “Sanama”, “Səhərin sehri”, “Gözəllik”, “Türk-Turan nəğmələri”, “Qarışqanın yuxuları” (şeirlər) -Minarə İSGƏNDƏR – “İncimişəm”, “Yazıram”, “Gəlsənə”, “Şirvani”, “Ömrüm”, “Tanımaz”, “Yadigar”, “Getdi”, “Bilmirəm”, “Gözləyir”, “Eşq odur”, “Bu adam”, “Doymadım heç”, “Darıxdım”, “Səni mən, məni sən”, “Həmin bəndəyəm”, “Bildim”, “Söz”, “Paxıllıq” (şeirlər) -Polad İBRAHİMOĞLU – “Dünyadı”, “Şükür”, “Qalıb”, “Oldumu?”, “Amandı”, “Ürəyim”, “Saxlasın”, “Demişəm”, “Mənnən”, “Anamın”, “Ağrıdı”, “Bilmədim”, “Yaman”, “Olmadı”, “Gündən”, “Xəbərsiz”, “Bilmirəm”, “Olmasın” (şeirlər) -Bəxtiyar ABBAS İNTİZAR – “Məzhəkədən”, “Dost şeiri”, “Ateist şairə”, “Qaçdı”, “Yem”, “Demək”, “Salınıb”, “Ola”, “Soraq”, “Mətn”, “Tapmadım”, “Gərək”, “AyıB şeir”, “Dəyirman”, “Nəğmə”, “Ağladı” (şeirlər) -Yunis QARAXANLI – “Daha danışmağa söz nəyə lazım?”, “Payız o payızdır”, “Özümü sevdirə bilmirəm, neynim”, “Mən sənə özümü necə öyrədim?”, “Bu sevgi səninlə gözəlmiş demə”, “Zəhram”, ““Baş Sarıtel” havası çal”, “Sevgi də özüməm, nifrət də özüm”, “Polisim”, “Bildi” (şeirlər) -Səadət SALMANQIZI – “Var”, “Qala bilərsən?”, “Nə yaxşı”, “Gəldimi?”, “Külək”, “Mənim olsun”, “Dünya, səndən gileyim var”, “Səssiz ayrılıq”, “Yalvarıram”, “Nə xəbərin” (şeirlər) -Vaqif ƏSƏDOĞLU – “Kür”, “Əsgərliyə getməliyəm”, “Oğlan və bozqurd”, “Dünya lideri kimdir?”, “Bu Kedmiyə siz baxın”, “Aslan və ceyran”, “Talelər” (şeirlər) -Anar QASIMZADƏ – “Şuşa dağları”, “Kosmosun yaddaşı”, “Təkliyin adı yoxdur” (şeirlər) -Kirman RÜSTƏMLİ – “Naxçıvan”, “Gəlmişəm”, “Çal, aşığım”, “Dostlarım”, “Dünya”, “Nələr var”, “Bənövşəm”, “Təbrizim”, “Ölüm yüklü təyyarə”, “Uzağı görürəm”, “Ondan xatirə qaldı”, “Vərəqlərdə bir ömür sərgilənib”, “Vətən bölünərmi?”, “Dağlar”, “Kal armud” (şeirlər) -Ramiz İSMAYIL – “Tək-tək”, “Yaz, yaza bilsən”, “Bax”, “Desən”, “Nəyindən küsüm?”, “Gəzə-gəzə”, “Yar deyə-deyə” (şeirlər) -Nazim ŞAH – “Poeziya çələngi, poeziya rəsmi” (şeirlər) -Aytəkin MEHMANQIZI – “Qoca dünya”, “Diqqət et sözlərə”, “Sevgi əngəl tanımır”, “Yağ, ey yağış”, “Şəhidlər”, “Xudayar” (şeirlər)
Tərcümə -Graham RİÇARD SMİT (Şotlandiya) – “Xocalı dastanı”, “Xocalıda gecəydi, başqa gecələr kimi”(şeirlər)(Tərcümələr Zeynəb Cəmaləddinindir)
Nəsr -Zəminə RƏSULOVA – “Qarabağ dərsi” (hekayə) -Arzu KAZIMQIZI NEHRƏMLİ – “Arxip baba yox, Yaqub baba və…” (hekayə) -Ayaz İMRANOĞLU – “Kirayənişinlər” (hekayə) -Zaur USTAC – “Ad qoydu” (hekayə)
SÖZARDI (Dirçələn Xarıbülbül adlı kitabıma sözardı)
Tarix elminin həvəskarı kimi hər zaman öncə vətənimin, sonra isə digər dünya ölkələrinin tarixini, müəyyən dövr ərzində baş vermiş önəmli hadisələrini oxumağa, öyrənməyə çalışmışam. Xüsusilə də yaşıdlarım kimi tək çətinliyimin mənə verilən ev tapşırıqlarını çatdırmaq olduğu bir vaxtda tariximizin qürur dolu səhifələrini vərəqləyərkən özümü o səhifələrdə yazılanların bir hissəsi kimi hiss etməyə çalışardım. Azərbaycana vaxtilə fəxarət dolu bir irs, bir tarix qoyub getmiş ulu babalarımızın şəkillərinə baxıb onların həyat yolunu öyrəndikcə özümü onların yerinə qoyardım. Eldənizlər, Baharlılar, Bayandurlular, Səfəvilər dövrünü öyrəndikcə o dövrdə yaşayıb o tarixə şahidlik etmiş insanlara istər-istəməz qibtə edərdim. Əzəldən bizim olsa da çata bilmədiyimiz, illərlə xəyalı ilə yaşadığımız torpaqlardan dəfələrlə çox ərazi üzərində hökmran olub o torpaqları bir əlində qılınc, digərində qələmlə idarə edən o ulu babalarımızın yerində olmağı çox istərdim. Nələri yaşaya biləcəyim halda yaşaya bilmədiyim, hətta həsrət, intizar, qaçqınlıq əzabı ilə, qan yaddaşı ilə dolu dövrana düşdüyüm üçün çox fikir edir, çox kədərlənirdim. Ancaq “Heç olmasa, işğal olunan 20 faizdən çox torpağımızın bizə qayıtdığı, ərazi bütövlüyümüzün bərpa olunduğu o günlərə qayıda biləcəyikmi?” sualını özümdən soruşub cavabsız qoyduğum bir gün də yox idi. O suala minlərlə qəhrəman vətən oğlunun kişi qeyrətli bacılarının dəstəyi ilə cavab verdiyi gün təqvimlər 27 sentyabr 2020-ci ili göstərirdi. O vaxt mənim 12 yaşım, 2 ay idi ki, tamam olmuşdu. Amma yaşı göstərən bu ədəd mənim üçün o vaxt heç nəyi ifadə etmirdi. Düzünü desəm, indi də nə isə ifadə etmir. O vaxtdan bəri hamı kimi məni də maraqlandıran əsas məsələ torpaqlarımızın azad edilməsi, ərazi bütövlüyümüzə qovuşmağımız idi. Ona görə də hansı yaşda, hansı yerdə, hansı vəziyyətdə olmağımın mənə görə heç nə ifadə etmədiyi o günlərdə mənim üçün əsas olan o zəfərli günlərin sonsuz sevincini yaşamaq və xüsusilə də o günləri özümdən bir iz qoyaraq yaşayıb sona yetirmək idi. İndi düşünür, gah inanır, gah da inana bilmirəm ki, o günlərin üzərindən 5 ildən çox zaman keçib. 5 il çox insana az gələ bilər, ancaq bu, bir insanın başına yaxşı, ya pis – hər şeyin gəlməsi üçün çox uzun müddətdir. Hər gələn xatirə köhnəsinin mənasını azaltmağa, onu unutdurmağa çalışır. Ancaq mən üstündən 50 il keçsə də müharibənin ilk günü dayanmadan, dincəlmədən bu son dərəcə aktual mövzu ilə bağlı yazdığım ilk 4 şeiri də, o 4 şeiri yazarkən sərf etdiyim uşaqlıq enerjisini və sətirlərə möhürlədiyim böyük sevinci də – bunların heç birini unuda bilmərəm. Ömrümdən keçən hər gün, hər saat, hər dəqiqənin, saatlarla ekran qarşısında ağac kimi dayanıb gözləyərək həyəcanla aldığım hər xəbərin təzə şeir və məqalələr yazmaq üçün mənə verdiyi əvəzsiz ilham və həvəsi də unuda bilmərəm. Azad olunan hər kəndimizin, qəsəbəmizin, şəhərimizin xəbərini eşidəndə sevincimdən bir yerdə qərar tuta bilmədiyim o xoş dəqiqələri unuda bilmərəm. Bununla birlikdə şəhərimizdən, qəsəbəmizdən, kəndimizdən cəbhəyə yollanan cavanların qəhrəmancasına Şəhidlik zirvəsinə yüksələrək, üçrəngli bayrağımıza bükülərək qayıtdıqlarını eşidib kədərləndiyim vaxtları da unuda bilmərəm. Gecə-gündüz odun, alovun, mühasirələrin içində qalan yaxınlarımızdan xəbər aldığımız vaxtları da unuda bilmərəm. Dəfələrlə əvvəl Tərtərə, Gəncəyə, Bərdəyə, Ağcabədiyə və digər bölgələrimizə, sonra isə hamımızın ürəyinin düz ortasına atılan, səsi qulağımızdan, acısı qəlbimizdən hələ də getməyən o raketləri, onların aldığı neçə-neçə canları unuda bilmərəm. Amma raketlərlə açılsa da Ali Baş Komandanımızın zəfər xəbərləri ilə bağlanan neçə-neçə günləri də unuda bilmərəm. Oktyabrın sonlarını noyabrın ilk günlərinə bağlayan o soyuq, amma vətən eşqi və qisas hissi ilə qızındığımız vaxtları, birdən-birə Qarabağın göz bəbəyi, alınmaz qalası olan Şuşamıza nəfəs qədər yaxın olduğumuz vaxtları, sonda isə Şuşamıza və Zəfərimizə çatdığımız, yuxuda, yoxsa gerçəklikdə olduğumuzu bilmədiyimiz o 8 Noyabr gününü unutsam, özümü unudar, bütün yaddaşımı itirmiş olaram. Bu sətirləri yazanda Vətən müharibəsinin son günü hər kəs kimi Bakı küçələrinə axışıb Zəfər sevincini qeyd etməyim yadıma gəlir. O vaxt hərbi forma ilə, hərbi formanın yaxasında, əllərində Azərbaycan-Türkiyə bayrağı ilə gördükləri bir oğlan uşağını, yəni bu sətirlərin müəllifini tanımasalar belə, dərin səmimiyyətlə, bir dost, qardaş, oğul kimi salamlayıb xoş sözlər söyləyən o cavan oğlanların, yaşlı adamların gözündəki böyük qürur və sevinc işartıları indi də bütün parlaqlığı ilə yadımdadır və həmin anlar indi də nə yadımdan, nə də gözümün qabağından getmir. Bəli, Vətən müharibəsindən bu vaxta qədər 5 ildən çox vaxt keçdi. Bu 5 il çox xatirələr yaşamaq üçün uzun müddət idi ki, yaşadıq da. Ancaq elə hadisələr tariximizə, yaddaşımıza yazıldı ki, hərəsi özündə bir dastan saxlayır. Elə anlar xoş xatirələrə çevrildi ki, bu dəfə təzə gələn köhnəsini unutdurmur, əksinə, yaddaşımıza daha çox bərkidir. Azərbaycan xalqı eynən bizə tarix dərsində öyrədildiyi kimi şanlı, şərəfli dövrlərin tarixini təkrarladı. Düzdür, o vaxt üstündə gəzdiyimiz torpaqlar indikindən çox idi, ancaq fikrimcə, indi yaşadığımız sevinc o vaxtkından az ola bilməz. Xalqımız bir əlinə müasir qılınc olan silah, digərinə qələm alaraq bu günlərə gəldi. Mən də bu günlərə qələm tutan tərəf olaraq gəlməyə çalışdım. Əlinə silah alıb bir güllə atmamış uşaq kimi gəlsəm də əvəzində o gülləni düşmənlərin düz ürəyinə vuran böyük qardaş-bacılarımın, vətən övladlarının həyatını, qəhrəmanlıq salnaməsini öz silahım olan qələmə almaqla… Yazdım, yazdım, yaza-yaza ürəyimdəki nifrəti düşmən üzərinə, sevinci, qüruru, məhəbbəti isə vətən övladlarına ünvanlamaqla ağ kağız üzərində qələmimlə iz salaraq hislərimi ifadə etdim, yaşımın üstünə yaş gətirdim, böyüdüm. Dastana dönən günlərin dastanından yaza-yaza böyüdüm… Bir gün anladım ki, 12 yaşında məktəbli yox, bir azdan 18 yaşına çatacaq tələbə olmuşam. Keçən illərə bir anlıq köks ötürüb düşündüm. İndi daha da dərindən anladım ki, əlimə alsam, daşımaqda çətinlik çəkməyəcəyim kiçicik ürəyim özündə dörd kitablıq söz saxlayırmış… Biri 700, o biriləri 140 və 300, digəri isə 600 səhifədən çox olan kitablıq söz… Və bu kitabların hamısının da mövzusu birdir: Azərbaycan xalqına 200 ildən sonra Cavanşir, Babək fəxarəti yaşadan zəfərin canı ilə, qanı ilə memarına çevrilən Şəhidlərimiz… Bu yolda çox maneələrlə qarşılaşdım. Belə ki, Şanlı Vətən müharibəmizə və qəhrəman vətən övladlarının həyatı və döyüş yoluna, həmçinin işğaldan azad edilmiş şəhər, qəsəbə və kəndlərimizə həsr etdiyim “Möhtəşəm Zəfərin nişanəsi” adlı 708 səhifəlik kitabım ailəmizin şəxsi vəsaiti ilə 2021-ci ildə işıq üzü gördükdən sonra həmin vaxtdan dərhal materialını topladığım və qələmə aldığım bu kitabımı müəyyən subyektiv səbəblərdən ancaq indi Sizlərə təqdim etməli oldum. Kitabın son hissəsində gördüyünüz, Şəhidlərə həsr etdiyim, gecəmi-gündüzümü sərf edib qarşılığında mənəvi qazancdan başqa heç nə istəməyib heç nə də götürmədiyim, qəhrəmanlara olan borcun əvəzi kimi kompüter arxasında saatlarla gözümün nurunu əridib hazırladığım yüzlərlə “Vikipediya” səhifələri bir gün ərzində igidlərin yatdığı vətən torpağının üstündə gəzib doğma torpağımız, doğma xalqımızın düşməninə çevrilən bir ovuc satqın tərəfindən “Vikipediya”dan heç düşünmədən silindi. Yaxşı ki, mən o vaxt sonradan baş verəcəkləri görürmüş kimi hazırladığım “Vikipediya” səhifələrini fləşkarta köçürüb saxlamışdım. İndi də o səhifələr elektron ensiklopediyanın arxivində durmaqdadır. Nə olsun ki? Əsas odur ki, Allahın izni və bu kitabın vasitəsi ilə qəhrəmanlarımızın bir qisminin həyatı Sizlər tərəfindən oxunacaq, öyrəniləcək, tanınacaq və tanıdılacaq. Bu, mənə ən çox çətinə düşdüyüm vaxtlarda belə böyük sakitlik, rahatlıq verəcək. Lakin sərf etdiyim bu qədər illərin, zamanın sonunda bu sahədə gördüyüm işləri kiçik əmək hesab edir və düşünürəm ki, Şəhidlərimizin qəhrəmanlıqları ilə müqayisədə bu kiçik əmək böyük dəryada ən kiçik damcıdan da qat-qat kiçikdir. Şəhidlərimizin həyat yolunun işıqlandırılması ilə bağlı fəaliyyətim çox əziz Şəhid ailələri, hörmətli ziyalılarımız və Siz dəyərli oxucuların dəstəyi ilə bundan sonra da dayanmadan davam edəcəkdir. Son olaraq onu demək istəyirəm ki, mən vaxtilə ulu babalarımıza nə qədər həsəd aparsam da düşünürəm ki, gələcək dövrün övladları bu günləri görmədikləri üçün heyfsilənməyəcəklər. Çünki onlara əvvəlkindən də gözəl, fəxr, sevinc və ilham dolu günlər nəsib olacaq! Çünki onlar bu kitabın qəhrəmanlarının davamçılarıdır. Eşq olsun canını vətən yolunda fəda etmiş qəhrəman vətən övladlarına! Yaşasın Azərbaycan! Qarabağ Azərbaycandır!
17.01.2026
SEVİNDİK NƏSİBOĞLU, Milli Aviasiya Akademiyasının İqtisadiyyat və Hüquq fakültəsinin hüquqşünaslıq ixtisasının 1-ci kurs tələbəsi, AJB və AYB üzvü
