“Ulduz” jurnalının dahi Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin 530 illiyinə həsr olunmuş xüsusi noyabr-dekabr sayı çap olundu
“Ulduz” jurnalının noyabr-dekabr sayı dahi Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin 530 illik yubileyinə həsr olunub.
Jurnal “Dahi Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin 530 illiyinin qeyd olunması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı” ilə açılır. Sonrakı səhifədə ümummilli lider Heydər Əliyevin Məhəmməd Füzulinin 500 illik yubileyinə həsr edilmiş təntənəli gecədə nitqi yer alır. Xüsusi buraxılışda “Heydər Əliyevin Füzuli sevgisi”, Firidun bəy Köçərlinin “Molla Məhəmməd Bağdadi “Füzuli” təxəllüs”, Mirzə Cəlilin “Füzuli”, Abdulla Şaiqin “Füzuli haqqında düşüncələrim”, Bəkir Çobanzadənin “Füzuli və onun yeri”, “Cəfər Cabbarlının “Füzuli haqqında”, Əkrəm Cəfərin “Füzulinin yubileyi qarşısında qəlbim”, Məsud Əlioğlunun “Füzuli və müasir ədəbiyyatşünaslığımız” yazıları yer alır. Bu sayda Əliağa Vahidin “Füzulidən təxmis”, Bəxtiyar Bahabzadənin “Onun pərişanlığı” və “Qəlb şairi” yazılarını oxuya bilərsiniz. Əli Kərimin “Füzuli”, Zəlimxan Yaqubun “Görüş – ayrılıq”, Məmməd Cəfərin “Füzuli sevir”, Rəsul Rzanın “Uzaq ellərin yaxın töhfələri”, Samət Əlizadənin “Füzuli sözünün sehri”, Yaşar Qarayevin “Türk-İslam intibahının zirvəsi Füzuli”, Nihad Sami Banarlının “Füzulinin duası” dahi şairin yaradıcılığından söz açır.
Xüsusi buraxılışda Füzulinin söz gülşənindən seçmə qəzəllər təqdim olunur.
“Ulduz” jirnalı, AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Ədəbiyyat nəzəriyyəsi şöbəsi və “Təhsil” Nəşriyyatının birgə layihəsi olan xüsusi nömrənin redaktoru filologiya elmləri doktoru Pərvanə Bəkirqızıdır.
Gec bildim. Özü çoxdan getmişdi artıq… Bugünlərdə “Tərcümə təcrübələri”ni imzalı almağa gələn gənc Oxucum kitab üçün pulu, zərf əvəzinə, niyyəti kimi pak bir vərəqə büküb gətiribmiş. Adi ağ vərəq indi məndən ötrü bu vaxtacan gördüyüm ən incə naxışlı, nəfis bir zərfdir… Yəqin, əlbəəl almağa utandığımı sezdiyi üçün, bükülünü kitab imzaladığım masadakı nüsxələrdən birinin altına qoyub. Cizgilərinə körpə məsumluğu hopmuş munis xətt – sonsuz şəfqət, nəvaziş qaynağı: “Gözünüzün nuru azalmasın…” Oxudum, oxudum, gözlərim doldu. Cib dəsmalımı kipriklərimə çəkdim. Yorğunluq dumanı seyrəldi gözlərimin, baxışım durulub-aydınlandı. Gözyaşlarım yumuşdu, əlbəttə, burası öz yerində. Amma o aydınlığın, əslində, məhz sidqlə yazılmış bu xeyir-duadan gəldiyinə inancım qat-qat üstündür. Bunun tərs üzünə məni kimsə inandıra bilməz. …Bu lətif zərfi bayaq Özündən almağa utanmışdım. İndi daha çox utanırdım: bükülünü əlbəəl almadığım, üstünə yazılanı o an oxumadığım, üz-üzə ikən layiqincə təşəkkür etmədiyim üçün… Bir də, hədiyyə qəbulu ədəbincə, zərfi onu gətirənin qarşısında açmadığıma görə: içindəki məbləğin artıqlığını bilər, uyğun davranardım. Ancaq yox! Xırdaçılıq çıxardı, bu nəcib rəftarın sehri zədələnərdi… Kövrəlib-doluxsunmağımda isə utanmalı bir cəhət görmürəm: Sentimentallıq, istənilən yaşda, Simmentallıqdan çox-çox yaxşıdır! …İmkanım buna çatdı ki, öz xeyir-duasını mən də onun ünvanına, artıqlamasıyla pıçıldayım: “Sənin də, çox güman, bütün gün ya ekrana, ya kağıza zillənən gözlərinin (hərdən yorğun düşüb dumanlansa belə!) nuru, aydınlığı ömrün uzunu zərrəcə azalmasın, əzizim Oxucu! Bu xeyir-duanın qopub gəldiyi saf ürəyinin taqəti bircə misqal da əksilməsin!” O ki, qaldı mənə… Belə gözəl xeyir-dua ilə naxışlanan bu zərfi, onunla gətirdiyin bütöv bir sərvət dəyərində bu banknotu özümdə saxladıqca, inşallah, hələ uzun zaman nə gözlərimin nuru azalar, nə qazancımın bərəkəti çəkilər!
Yazıçı-publisist, tarixi romanlar müəllifi Yunus Oğuz Xankəndində Qarabağ Universitetinin qonağı olub.
Olaylar.azxəbər verir ki, universitet və orada təhsil alan tələbələr, təhsil ocağının kitabxanası ilə tanış olan Yunus Oğuz elm və innovasiya məsələləri üzrə prorektor Fariz Əhmədov və İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Aytən Quliyeva ilə görüşüb. Görüş zamanı universitetin tədris proqramları və ixtisasları haqqında qonağa geniş məlumat verilib.
Yazıçı özünün müxtəlif illər ərzində qələmə aldığı və ayrı-ayrı vaxtlarda çap olunan 100-dən çox kitabını Qarabağ Universitetinə hədiyyə edib. Yunus Oğuz həmçinin Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) sədri Anarın və AYB sədr müavini Rəşad Məcidin kitablarını da universitetə təqdim edib. Bu addım həm tələbələrin ədəbiyyatla daha yaxından tanış olmasına, həm də Qarabağ Universitetinin kitabxanasının zənginləşməsinə böyük töhfədir.
Təklifinizi, şikayətinizi bizə yazın. Sizi dinlərik. 055 634 88 31
Əbilin gündəliyindən: 24 noyabr 2006. …Füzulinin “Mətlə əl Etiqat” əsərində belə bir fikir var: Allah Musaya Əymən vadisinin odunda (göyəm kolu)… təcəlli etdiyi kimi,müqəddəs varlıq da (ilahi keyfiyyətlərin qəbuluna) hazır kəsə əvvəlcə həmin şəxsin əldə etmək uğrunda səy göstərdiyi şeylərdə özünü göstərir.Və bu yol onun səyini bütünlüklə başqa (varlıqlardan ayıraraq seçdiyi məqsədə) yönəldir.Sonra isə bunu surətdən mənaya sevirir,özgə xəyali surətləri və ideal çizgiləri nəzərdən silərək onu həqiqi məqama çatdırır ki,buna da məcazi yol deyilir. Bütün bunlara əsaslanaraq demək olar ki,Füzuli bir Haqq aşiqidi və Məcnunu məqsədə çatmaq üçün bir vasitə kimi istifadə edib.
Əhməd bəy Ağaoğlunun “Bəs bizim ziyalılarımız haradadır?” məqaləsi haqqında : Əhməd bəy Ağaoğlu, XX əsrin əvvəllərində Türk dünyasında tanınmış bir ziyalı, yazar və düşüncə adamıdır. Onun “Bəs bizim ziyalılarımız haradadır?” adlı məqaləsi, o dövrün intellektual mühitini, sosial və mədəni problemlərini irdələyən əhəmiyyətli bir işdir. Məqalə, ziyalılıq anlayışının mənası, ziyalıların rolu və cəmiyyətə olan təsirləri barədə dərin düşüncələri əks etdirir. Ağaoğlu, məqaləsində ziyalıların cəmiyyətdəki əhəmiyyətini vurğulayır. O, ziyalıların, millətin inkişafında, modernləşməsində və mədəni yüksəlişindəki rolunu ön plana çəkir.O, ziyalıları yalnız intellektual kütlə olaraq deyil, eyni zamanda millətinin gələcəyini düşünən, onun inkişafı üçün çalışan liderlər kimi nəzərdən keçirir. Bu kontekstdə, Ağaoğlu ziyalıların cəmiyyətin mənəvi və intellektual inkişafında, eləcə də milli kimliyin qorunmasında vacib olduğunu vurğulayır. Ağaoğlunun “Bəs bizim ziyalılarımız haradadır?” məqaləsi, Türk dünyasında ziyalıların cəmiyyətə verdiyi töhfələri və onların sosial, siyasi rollarını dərin bir şəkildə təhlil edən mühüm bir əsərdir. Məqalə, ziyalıların cəmiyyətin inkişafında və mədəniyyətin qorunmasında oynadığı əhəmiyyətli rolun vacibliyini vurğulayır. Ağaoğlu, ziyalıların vətəndaşlıq və mədəniyyət məsələlərində liderlik etmələri lazım olduğunu, lakin bəzi səbəblərdən bu liderliyin əksik olduğunu qeyd edir. Əhməd bəy Ağaoğlu, məqaləsində ziyalıların cəmiyyətdəki mövqeyini sorğulayır və onların missiyasını dərk etməyin vacibliyini ön plana çəkir. O, ziyalıların yalnız təhsilli insanlar olmaqla kifayətlənməməli, həm də cəmiyyəti yönləndirən, müasir dəyərləri təbliğ edən və sosial problemlərə həll yolları axtaran fərdlər olmalıdırlar. Ağaoğlu, bu fikri irəli sürərək, ziyalıların bir çox hallarda cəmiyyətdən kənarda qaldığını və öz həqiqi rolunu dərk etmədiyini bildirir. O həmçinin, ziyalıların, xüsusilə Osmanlı İmperiyasının son dövrlərində və yeni qurulan Türkiyədəki vəzifələrinə diqqət yetirir. O, ziyalıların, əsasən, mədəniyyətin, incəsənətin və elmin inkişafı ilə məşğul olmalı olduqlarını qeyd edir. Lakin zaman-zaman, siyasi mübarizələr, ideoloji qarşıdurmalar və sosial qeyri-sabitlik nəticəsində ziyalılar öz missiyalarından uzaqlaşa bilirlər. Ağaoğlu, ziyalıları yalnız fərdi müvəffəqiyyətlərə yönəlmiş insanlar kimi deyil, eyni zamanda xalqın təhsilini, mədəniyyətini və sosial strukturunu yüksəltmək üçün çalışmalı olan şəxslər kimi təsvir edir. Ziyalıların bir çox hallarda siyasətə, hərbi məsələlərə və ideologiyalara qarışmamalı olduqlarını da qeyd edir. Bununla belə, o, ziyalıların passiv qalmasının cəmiyyətin inkişafına maneə törətdiyini vurğulayır.Ağaoğlu, ziyalıların təhsilli, maarifləndirilmiş və yüksək mədəniyyətə sahib olmasının, yalnız fərdi yüksəliş deyil, həm də cəmiyyətin ümumi inkişafı üçün vacib olduğunu bildirir. Ziyalılar, cəmiyyətin problemlərini təhlil etməli və bu problemlərin həlli üçün konkret addımlar atmalıdırlar. “Bəs bizim ziyalılarımız haradadır?” məqaləsi müasir dövrdə də aktualdır. Bu gün, dünyada və xüsusilə Azərbaycanda, ziyalıların cəmiyyətdəki rolunun aydınlaşdırılması və onların təhsil, mədəniyyət və sosial məsələlərə təsirinin artırılması önəmlidir. Əhməd bəy Ağaoğlunun fikirləri, bu günkü ziyalıların üzərinə böyük bir məsuliyyət qoyur. Onlar yalnız öz şəxsi inkişafları ilə maraqlanmalı deyil, həm də cəmiyyətin daha yaxşı inkişafı üçün çalışmalıdırlar. Ağaoğlu, ziyalıların qarşısında durduqları məsuliyyətlərini açıq şəkildə ifadə edir. O, bu şəxslərin cəmiyyətin taleyində, xalqın mədəniyyətinin və dilinin qorunmasında müstəsna rol oynadıqlarını iddia edir. Ziyalıların gərəkli bilik və bacarıqlara malik olmasının vacibliyi, onların cəmiyyətin allahverdi müəllimləri olduğu fikri, məqalənin mərkəzi mövzularındandır. Onların yalnız öz şəxsi maraqlarını düşünməkdənsə, daha geniş miqyasda cəmiyyətin problemlərinə yönəlmələrinin vacibliyini vurğulayır. O, gənc nəsilə daha geniş bir perspektivlə yanaşmağı, milli kimlik və dəyərlərlə birgə müasirləşməyi tövsiyə edir. Nəticə olaraq, Ağaoğlunun məqaləsi, ziyalıların cəmiyyətdəki əhəmiyyətini və onların liderlik rolunu dərk etmələrinin vacibliyini vurğulayan bir çağırışdır. Məqalə, ziyalıların yalnız təhsilli olmaqla kifayətlənməməli, həm də sosial və mədəni məsələlərdə aktiv olmalı olduqlarını önə çıxarır. Bu yanaşma, həm keçmişdə, həm də bu gün cəmiyyətin inkişafında ziyalıların rolunun necə formalaşması gərəkdiyini göstərir.Ağaoğlunun məqaləsi, yalnız dövrünün ziyalılarına deyil, eyni zamanda bugünkü gəncliyə də bir nümunə olaraq qalır; məsuliyyətli ziyalı olmaq, cəmiyyətin inkişafında aktiv iştirak etmək, milli dəyərləri qorumaq və yaşatmaq. Bu baxımdan, onun fikirləri hələ də aktualdır və gənc nəsilin tərcümeyi-halında öz yerini almalıyıq.
Hayatımıza yön verən bu qiymətli vaxt… Siz də hər gününüzü düşündükdə, “Vaxtım hara gedir? Həyatım necə keçir?” sualları ağlınıza gəlirmi? Telefonlarımız, ekranlar arxasında gizlənən “aldadıcı” işıqlar və sosial şəbəkələrin dibsiz çuxurları ən qiymətli sərvətimiz olan vaxtımızı bizdən alır. Qızıldan qiymətli hər saniyə, su kimi axıb, bizdən uzaqlaşır. Sosial şəbəkələrdə biz hansı imkanlardan imtina edirik? Bir söz, bir şərh və ya bir “like” ilə neçə saatımızı itiririk? Gözübüzün ekranın işığında itən nurunu hiss edirikmi? Hələ də cazibəsini itirməmiş ümidlərimiz, həyata keçməmiş planlarımız necə ekranda xəyal olaraq canlanır? Həyat hər gün bizə yeni imkanlar təqdim edir. Yaxınlarımızla keçirilən bir an, zəhmətlə əldə edilən bir zirvə, ürəkdən çıxan bir səmimi söz — bunların hər biri əvəzolunmazdır. Amma telefonlar içindəki qəddar vaxt torları bizə bu nemətlərin qiymətini hiss etməyə imkan vermir. Hər bir nəfəs — möcüzədir, amma biz bunu virtual dünyada israf edirik. Telefon arxasında olan dünya sizə parlaq görünə bilər. Sosial şəbəkələrdəki cəsur simalar, mükəmməl həyatları əks etdirən şəkillər, özlərini ideal göstərməyə çalışan imiclər — bunlar hamısı sizin gerçək sevincinizi alıb aparır. Bəlkə də ən təsirli olanı: “Mən də belə olmalıyam” fikrinizdir. Amma düşünün, bunlara dəyişdiyiniz vaxt sizin həyatınızın ən gözəl dövrü deyilmi? Hər birimizin həyatı nə qədər uzun, ya da qısa olduğunu bilmirik. Amma bir şey aydındır: bu həyat bizə verilmiş ən böyük fürsətdir. Belə isə, onu dəyərsiz şeylərə sərf etməyə, ürək və ruh sərvətlərini yenidən itirməyə razı ola bilərikmi? Ey dostlar! Həyatınızın qiymətinə dəyər verin. Vaxtınızı faydalı işlərə sərf edin. Ürəyinizi və göz nurunuzu qoruyun, çünki onlar insanın həqiqi sərvətidir. Gerçək həyat virtual dünyada deyil, siz ailənizlə keçirdiyiniz zamanlarda, sadiq dostluqlarda və reallaşdırdığınız yaxşı işlərdədir. Telefon ekranlarını bir müddət kənara qoyun və gerçək həyatda gözəl mənzərələri görmək üçün gözlərinizi açın. Beləliklə, vaxtınız su kimi axıb getməyəcək, bir möcüzə tapmaq fürsətinə çevriləcəkdir.
Həyat bir dəfə gəlir insana, Külək kimi keçir insana. Kim ki, vaxtın dəyərini bilsə, O, mükafatını tapar insana.
Həyat bizə verilən ən qiymətli sərvətdir. O yalnız bir dəfə verilir və hər nəfəsi özünəməxsus möcüzədir, hər günü isə yeni imkanların qapısıdır. Təəssüf ki, çoxu bu nemətin qiymətini gec anlayır və ya heç anlamır. Sosial şəbəkələrdə su kimi axan vaxtımız, oxunmamış kitablar, həyata keçməmiş ümidlər, sözlərdə qalan həsrətlər… Bunlar hər biri insanın itirilmiş sərvətidir. Şairin dediyi kimi: “Həyat əslində bir gündür, o gün bu gündür.” Demək, bizə verilən hər gün biricikdir, o geri qayıtmayacaq. Hər birimiz gündəlik həyatımızda bir dəqiqə dayanıb belə bir sual verməliyik: – Vaxtımı necə keçirirəm? Həyatımın hər günündə necə izlər buraxıram? Həyat yalnız sosial şəbəkələrdəki yalan obrazlar deyil. O, əlinizdə tutduğunuz gözəl gündəlikdə yazılmış ümidləriniz, yaxınlarınızla keçirdiyiniz şirin anlar, ruhsal inkişafınıza xidmət edən əməllərinizdir. Həyatımızın hər günü bizim istiqamətimizi müəyyən edən bir addımdır. Hər birimiz vaxtın dəyərini bilməli və arzularımızın həyata keçməsi üçün çalışmalıyıq. Çünki bu günün zəhməti sabahın xoşbəxtliyinin təməlini qoyacaq. Beləliklə, əzizlər! Həyatın möcüzəvi anlarını dəyərləndirək. Vaxtımızı ağılla sərf edək, arzularımıza çatmaq üçün faydalı hərəkət edək. Bu günü gözəl yaşayaq və hər günümüzdə yaxşı bir iz qoyaq. Çünki həyat bizə verilən ən qiymətli hədiyyədir.
Müəllif: Cahangir NAMAZOV, “YAZARLAR” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, Özbəkistan üzrə təmsilçisi.
Bir tarixdi hər qayası,hər daşı, Tanrım bilir nələr çəkibdir başı, Savalanım Babadağın qardaşı, Bulaqların çağlayandır Təbrizim.
Yazılıb şəninə minlərlə dastan, Ana yurdum başdan-başa gülüstan, Makı qədim tarix,Miyanə ostan, Şəbustər,Xoy,Kəndivandır Təbrizim.
Dərələri bürünəndə dumana, Gur çayları səsin salar hər yana, Düzlərində lalə bitən Muğana, Ümidini bağlayandır Təbrizim.
Çaldıran,Urmiyə,Ərdəbil candır, Əhər ,Qəzvin,Heris,Sarab,Zəncandır, Mənim ana yurdum Azərbaycandır, Bərabərin olmayandır Təbrizim.
Dolanmışam Qaradağ mahalını, Çox dadmışam Küləşlinin balını, Xəlillinin soruşdum əhvalını, Çiçəklərin solmayandır Təbrizim.
Gələn qonaq Kəlheybəri soraqlar, Behruzumda dişçatladan bulaqlar, Məzgər,Balan,Aynalıda var bağlar, Dəmirçi kənd mərd dayandı Təbrizim.
Dildən düşməz Şəhriyarla,Şirazi, Könül oxşar Marağanın hər yazı, Yada salsan qəmli axan Arazı, Mübarizi tez duyandı Təbrizim.
ÖZÜMƏ Sən gələndə sevinmişdi çox adam, Gedəndə kim ağlayacaq bəs səni? Axirətə üz tutanda, arxadan Çağıracaq hansı doğma səs səni?
Elə et ki, sevənlərin çox olsun, Yaxşılıq səp tarlasına ömrünün! Nəfsini boğ, gözün-könlün tox olsun, Savab qazan cəfasına ömrünün!
Süleymana qalmayan bu dünyanı Süleymanlı tərk edəcək – bu, haqdır. Buna görə anlayanı, duyanı Saymamağın özü də bir günahdır.
NAMƏ Sənə yazdığım namə, Ürəyimin səsidir, Dodağına qonacaq Bir sevgi nəğməsidir. Tez duyarsan misramdan, Qəlbimdən gələn sözü. Dərdinə dözməyirəm, Ay mənim canım,gözüm. Ürəyimə basmışam, Sevgi sözün çiçək tək. Mən ruhumla qalmışam, Bu dünyada təkbətək. Gözləyərəm cavabın, Yazdığım hər sözlərin. Dikiləcək yollara, Həsrət çəkən gözlərim. Darıxacaq ürəyim, Sənsiz qaldığım gecə. İnan kı,tənhalıqdan, Halım olacaq necə? Bükəcək yetim kimi, Boynunu xəyallarım. Gecələr üşüyəcək, Darıxacaq qollarım. Dan yeri söküləndə, Qəlbim çiçək açacaq Ümidlərim körpətək Sevincindən uçacaq.
İNSAN
Yaradanın şah əsəri, Adı dillərin əzbəri, Yer üzünün baş dəyəri, Adəmin övladı insan.
Yüz yol sınağa çəkilir, Gözləri ömrə dikirlir, Ömrü mənaya bükülür, Adəmin övladı insan.
Bu dünyada gözü qalır, Deyiləsi sözü qalır, Yaxşılıqda izi qalır, Adəmin övladı insan.
SÖZ OLSUN GƏRƏK
Başında papağın, altında atın, Məqsədin, niyyətin düz olsun gərək. Könlünü ram etsin ağıllı qadın Sevincin, xoş günün yüz olsun gərək
Yediyin çörəyi etməsin zəhər, Üzünə açılsın hər gün xoş səhər, Canında qüvvətin,dizində təpər, Kişitək hər sözün söz olsun gərək
Tanısın yerini, bilsin həddini Qoymasın bükülə ər tək qəddini, Aşmasın heç zaman sözün səddini Küsüb barışmağa üz olsun gərək.
Gərəkdir nazını sən də çəkəsən, Qayğıya, diqqətə, eşqə bükəsən. İzi düşən yerə güllər əkəsən, Atdığın hər addım öz olsun gərək.
İSTƏDİM
Pisə yaxşı demədim Balıma şan istədim. Heç vaxt haram yemədim Tanrıdan can istədim
Nadanla barışmadım Şər işə qarışmadım Həddimi heç aşmadım Ömrü rəvan istədim
Bir az gizli həsrəti Bir az da səadəti Tanrıya məhəbbəti Eşqi pünhan istədim.
Düşdüm çox qaça-qaça, Dərdimi alapaça, Nifrəti paramparça, Eşqi tamam istədim.
BİR AZ DA DOST CANLIYAM
Bir az əskim tüstülü Bir az dəliqanlıyam. Bir az sözüm ütülü Bir az istiqanlıyam
Binadan gözü toxam, Haqsız bir sözə yoxam, Suçum yox ondan qorxam, Sözü düz ünvanlıyam.
Bir az özündən küsən, Kədərə,qəmə dözən, Nahaqdan kənar gəzən, İnsanam,imanlıyam
Şairəm öz dəmim var, Əlimdə qələmim var, Bir az söz aləmim var, Bir az da dost canlıyam.
Kəsər vardır sözümdə, Təpər vardır dizimdə, Öz yolumda-rizimdə, Əsl Azərbaycanlıyam.
DEYIR
Bəzən dilin demədiyin, Əzəl andan gözlər deyir. Tənha qalan çağlarında, Qəlbə qonan sözlər deyir.
Razı qalmır bəzən çoxu, Ömür yolun sayır heçə… Sevən adam bilməz qorxu, Gözdə yummaz, nakam köçə.
Könül verən canın verir, Dadır eşqin şirin dadın. Ömrün gözəl anın verir, Ülvi tutar eşqin adın !
Susma, söylə gözlərinlə, Açım sənə ürəyimi..! Mənə söylə sözlərində, Sonra bölüm çörəyimi !
Titrək səsin,əsən əlin, Susan gözün deyir bəsdi. Sevgi sözü baltək şirin , Ülvi addır,ülvi səsdir !
BU TALEYİ YAŞA BAŞDAN
Biz Tanrıya şükür etdik, Nə kədərdən qaça bildik. Bu dünyanı sevib, getdik, Nə günəştək saça bildik.
İl aylara sığal çəkdi, Aylar ili saldı yola… Bil yaradan özü təkdi, O, yaradan ola-ola.
Gileylənib , küsmə baxtdan, Qəm kədəri qəlbdən boşa… Gözləmə gəl, imdad vaxtdan, Bu taleylə barış yaşa.
HƏMİN TAR İLƏ MAYESTRO NİYAZİYƏ DÖVLƏT İMTAHANI VERDİM
Əməkdar İncəsənət Xadimi, görkəmli rejissor Nazim Nadiroğlunun (Zeynalov) şəxsi videoarxivindəki materialları izləyərkən uşaqlıq dostum, əzizim, muğamlarımızın, təsniflərimizin, xalq və bəstəkar mahnılarımızın mahir ifaçısı Sədi Allahverdi oğlu Məmmədovun ifalarına rast gəldim. Rəhmətlik Sədinin çıxışı gözlərim önündə canlananda həyacanlandım, onunla belə görüşümüz məni çox təsirləndirdi. Bu qiymətli arxiv materialını hörmətli Nazim müəllimdən mənə bağışlamasını xahiş etdim. O da bağışladı. İndi həmin videomaterial əziz xatirə kimi mənim You Tube kanalımda ( https://www.youtube.com/channel/UCvDB81jE1aiHAINCfPEGHHw ) yayımlanır.
Sədi Məmmədov həm də mənim tələbə yoldaşım olmuşdu. Biz 7 illik musiqi məktəbini bitirəndən sonra Üzeyir Hacıbəyov adına Ağdam Orta İxtisas Musiqi Məktəbinə daxil olmuşduq (1968-1972 ).
Tanınmış xanəndə
Sədi Allahverdi oğlu Məmmədov.
Mən həmin məktəbi tar ixtisası üzrə bitirmişəm. Müəllimim çox səmimi, qayğıkeş insan, təcrübəli pedaqoq rəhmətlik Məşədi Nəriman Mehralıyev idi. O, mənə müraciət edəndə, “qohum” – deyərdi. Sonradan öyrəndim ki, Məşədi Nərimanla qan qohumluğumuz var. Hər ikimiz Cavanşirlər sülaləsinə mənsub olan, Qarabağ xanlığının qurucusu, ilk xanı və sərkərdəsi Pənahəli xan Cavanşirin nəslindənik.
Tarzən Məşədi Nəriman Mehralıyev.
Azərbaycan tarzənləri arasında virtuoz sənətkar kimi tanınmış Məşədi Nərimanın atası Bahadır Mehralı oğlu Qarabağ xanəndələri sırasında özünəlayiq yer tutmuş bir sənətkar olub. Nərimanın babası Məşədi Mehralı onu yeddi-səkkiz yaşlarında olarkən özüylə İmam Rza ziyarətinə aparıb. Çuxur məhəlləli Nəriman Şuşanın ən kiçik zəvvarlarından biri olub. Uşağın bu yaşda belə bir müqəddəs məkanı ziyarət etməsi müsəlman hümməti arasında xoşbəxtlik sayılır.
Çuxur məhəlləli Məşədi Mehralını qalalılar təkcə dabbaq kimi yox, həm də musiqi həvəskarı kimi tanıyıblar. Daha doğrusu, o, yaxşı qarmon çalırmış. Musiqi demək olar ki, bu sadə peşə adamının bütün ailə üzvlərinə sirayət etmiş, özünün də, övladlarının da qanına-canına hopmuşdur. Onun evindən daim muğam, mahnı səsləri eşidilmişdir. Bu nəsil Pənahəli xan Cavanşirin ortancıl oğlu Mehralı bəyin törəmələridir.
Məşədi Bahadır Mehralı oğlu və sənət dostları.
Məşədi Nərimanın atası Məşədi Bahadır Mehralı oğlu isə Qarabağın klassik xanəndələrindən biri olub. Respublikanın bir çox məşhur sənətçiləri – Xan Şuşinski, Əbülfət Əliyev, Sara Qədimova, Şövkət Ələkbərova, Fatma Mehralıyeva, Yaqub Məmmədov, Arif Babayev, Qədir Rüstəmov, Aydın Məmmədov, Barat Fərhadov, Niqay Bayramov, Hafiz Sədrzadə və başqaları ondan bəhrələniblər.
Xalq artisti Ramiz Quliyev, kamançaçı Elman Bədəlov, Abbas Yusifov, Rafiq Nəcəfov, İlham Babayev, Aydın Mehralıyev, gitaraçı Rəmiş, Yaşar və Təyyar Xəlilov qardaşları, Zahid Vəliyev, Möhübbət Abbasov, Yusif Vəliyev, Rəsul İsmayılov və onlarca musiqi xadimi ifaçılıq sənətini Məşədi Nərimandan öyrəniblər.
Azərbaycanın görkəmli tarzənləri Hacı Məmmədov, Əhsən Dadaşov və digər incəsənət xadimləri Ağdamda, mənim sevimli və unudulmaz müəllimim Məşədi Nərimanın evində qonaq olublar.
Məşədi Nəriman Bahadır oğlu.
Məşədi Nərimanın yaradıcılığı çoxcəhətli olub. O, həm solo muğam ifaçısı, həm muğam üçlüyünün tərkibində məharətli müşayiətçi, həm də muğam müəllimi kimi tanınırdı. Məşədi Nərimanın ifasında “Xaric Segah”, onun mayəsində vurduğu barmaqlar xüsusilə diqqətəlayiq idi. “Orta Mahur” muğamını da çox gözəl, özünəməxsus bir tərzdə ifa etmişdir. Azərbaycan radiosunun fondunda Məşədi Nərimanın ifasında “Xaric Segah” və “Mahur Hindi” muğamlarının lent yazıları saxlanılmaqdadır. Onun sənətində diqqəti cəlb edən cəhətlərdən biri də xalq musiqisini və muğamlarımızı yad təsirlərdən qorumağa çalışması, milli qaynaqlara arxalanması idi.
Haşiyə – əsas mövzuya uyğun əhvalat danışmaq, sözün birini qoyub o birinə getmək deməkdir. 1747-ci il iyulun 19-dan 20-nə keçən gecə Nadir şah öldürüldükdən sonra İranda mərkəzi hakimiyyət pis vəziyyətə düşdüyündən Azərbaycanda 20 müstəqil və yarım-müstəqil xanlıqlar təşəkkül tapıb. Belə bir tarixi şəraitdə, 1748-ci ildə Pənahəli xan Qarabağ xanlığının əsasını qoyub. O, 200-ə qədər süvari tərəfdarı ilə birlikdə Qarabağa gəlib və özünü xan elan edib. Pənahəli xan Xorasana və Gilana sürgün edilmiş Kəbirli, Cavanşir və başqa Qarabağ tayfalarının Vətənə qayıtmasına şərait yaradıb. Pənahəli xan qarşılamaq üçün Azərbaycan və İraq sərhəddinədək gedərək onlara kömək göstərib. Pənahəli xan həmçinin Yevlax ərazisinə və Beyləqanın Kəbirli kəndinə gedərək yerə mıx – ucuşiş ağac parçası çalıb və deyib ki, Qarabağ buradan başlayır və Naxçıvan sərhəddinədək davam edir.
Yeri gəlmişkən deyim ki, hər ilin yay fəslində atamdan və anamdan xahiş edirdim ki, dağların qoynuna, Şuşaya, Turşsuya, Laçına və Kəlbəcərə gedək. Bütün yayı dədə-baba oylağında, Qırxqızda, Meydanda istirahət edək. Onu da deyim ki, Sovet hökumətindən xeyli əvvəl Meydanda Hurizat nənəmin atası, ulu babam Allahverdioğlu Mehdi bəyin böyük torpaq ərazisi olub. Vaxtilə o, şəxsi sərvəti olan milli Qarabağ at ilxılarını yayda həmin ərazidə bəslətdirərmiş. Sovet dövründə isə bütün qohum-əqraba yayda gəlib ulu babamıza məxsus həmin yerdə çadır qurardı və necə lazımdırsa eləcə istirahət edərdi. Sonra…
Şuşa ilə bizim nəslimizi, ailəmizi müxtəlif tellər bağlayır. Birincisi, soy-kökümüz Pənahəli xan Cavanşirin nəslindəndir. İkincisi, İbrahimxəlil xanın və onun oğlu Mehdiqulu xanın hakimiyyətləri dövründə yaşamış, Qarabağ elinə, xalqına şərəflə xidmət etmiş Axund Molla Əli adlı məşhur din xadiminin törəməsi Süleyman Sani Axundovun ləyaqətli davamçılarıyıq. Ata nənəm Hurizat xanımın anası Əziz xanım Abbas qızı Axundova Süleyman Sani Axundovun əmisi qızıdır. Əziz xanımın ulu babam Allahverdioğlu Mehdi bəylə izdivacından 7 (yeddi) övladı olmuşdur. 1) Zülfüqar, 2) Əvəz, 3) Ağalar, 4) Həşim, 5) Hurizat, 6) Gilə, 7) Xanım (bunu yeni öyrənmişəm).
Mehdi qızı Hurizat Əliyeva.
Ömrünün təxminən 50 ilini xalqına və elmin, sənətin inkişafına sərf edən şair, filologiya elmləri doktoru, professor rəhmətlik Famil Ağalar oğlu Mehdi ulu babam Allaverdioğlu Mehdi bəyin adını özünə təxəllüs götürmüşdür. Onun səsi mötəbər auditoriyalardan, ciddi diskussiyalar aparılan elmi-nəzəri konfranslardan, ziyalılarla, adi insanlarla, əsgərlərlə görüşlərdən, xalqın taleyi həll olunan tribunalardan gəlirdi.
Famil Mehdi və batalyon
komandiri Yaqub Rzayev (Ala Yaqub).
Ata babalarım Məhəmmədəli bəy, Kərbəlayi Mikayıl bəy və onun oğlu Məhəmməd bəy də Pənahəli xan Cavanşirin nəslindəndir. Məhəmməd babam təxminən 50 yaşında rəhmətə gedib. Mən onu görməmişəm. Ancaq bilirəm ki, Babam Məhəmməd bəy çox savadlı, yaraşıqlı, görünüşünə diqqətlə yanaşan bir ziyalı və sonda tacir olub. 5 xarici dildə sərbəst danışırmış. Almaniyadan Qarabağa “Zinger” markalı tikiş maşınları gətirtdirib əhaliyə kreditlə satdırırmış. Onun ağdamlı bir şəriki də olub, Musa kişi. El arasında onlara tikiş maşınının adı ilə “Zinger Məhəmməd” və “Zinger Musa” deyirmişlər. Təəssüf ki, ata babamın nəsli haqqında dərin məlumatım yoxdur. Ancaq araşdırmalarım davam edir.
Bizim Sarıhacılı kəndimiz Azərbaycan Respublikası Ağdam rayonunun Seyidli kənd inzibati ərazi dairəsində kənddir, Qarabağ düzündə yerləşir.
1593-cü ilə bağlı bir Osmanlı qaynağında Otuziki elinin 27 (iyirmi yeddi) oymağının adı sadalanır ki, onlardan biri də Sarıhacılıdır.
Ağdam rayonundakı Sarıhacılı kəndi həmin oymağın adını özündə yaşadır. Görünür bu oymaq öz adını kəndin əsasını qoyan Sarı Hacı adlı şəxsin adından götürmüşdür. Sarıhacılı kəndi Sovet dövründə xeyli böyümüş, rayon mərkəzilə birləşmiş və 1989-cu ilə qədər 28 min 31 nəfər əhalisi olmuşdur.
Bilməyənlər bilsin. Sarıhacılı kəndi başqadır, Sarıcalı kəndi başqa. Sarıhacılı kəndi Ağdamın Seyidli, Xıdırlı, Əhmədavar kəndləri və Əsgəran rayonu ilə, Sarıcalı kəndi isə Ağcabədi rayonu ilə həmsərhəddir. Ümumiyyətlə Otuziki elinin – Ağdamın Sarıhacılı, Seyidli, Sarıcalı və sonradan Çəmənli (Çəmənliyə qız və həmin qıza cehiz sırasında torpaq sahəsi verib qohum olmuşuq) kəndlərinin keçmiş sakinləri Qarabağ xanlığının bünövrəsini qoyan Pənahəli xanın qohum-əqrabasıdır və biz də bu tayfanın (Tayfa insanların qəbilədən böyük olan birliyidir) törəmələriyik, Cavanşirlər nəslindənik.
Gilə nənəmin əri Əliş bəyin ocağında.
Sarıhacılı kəndi 1993-cü ilin 23 iyulunda Ermənistan və Rusiya Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdi. 20 noyabr 2020-ci il tarixində Qarabağda atəşkəs bəyanatının şərtlərinə əsasən Sarıhacılı kəndimiz Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə verilmişdir.
Mətləbdən çox uzaqlaşdım, deyəsən. Məşədi Nəriman Mehbalıyev kimi görkəmli bir tarzənin sinfində təhsil alaraq yavaş-yavaş musiqi dünyasının dərinliklərinə baş vurdum. Bir gün dərsdə Məşədi Nərimandan xahiş etdim ki, evə verdiyi tapşırığı onun tarında ifa etməyimə icazə versin. Müəllimim razılaşdı. Məşədi Nərimanın tarını köksümə sıxanda sanki mənə əlavə güc gəldi. Tarın məsuliyyətindən və həyacandan musiqi parçasını nə vaxt başa vurduğumdan xəbərim olmadı. Ancaq özüm də hiss elədim ki, tapşırığı evdə hazırladığımdan da yaxşı çaldım. Məşədi Nəriman ayağa qalxaraq əlini çiynimə qoydu və dedi:
– Sağ ol, oğlum, çox yaxşı ifa etdin. Götür bu tarı, sənə bağışlayıram.
Mən isə tərəddüd etdim. Dedim ki, müəllim, axı bu çox qiymətli hədiyyədir. Lakin Nəriman müəllim israrla tarı götürməyimi tələb etdi. Mən öz tarımı və müəllimimin mənə bağışladığı tarı götürüb evimizə gəldim. Atam və anam əvvəlcə danışdıqlarıma şübhə ilə yanaşdılar. Səhəri gün atam tarı götürüb mənimlə “Uçiliş”ə getdi. Tarı Nəriman müəllimə qaytarmaq istədi, Məşədi Nəriman götürmədi. Onda atam pul təklif etdi. Məşədi Nəriman incik tərzdə dedi:
– İrşad müəllim, mən sizin xətrinizi dünyalar qədər istəyirəm, inciməyin, mən bu tarı milyona da satmaram. Ancaq Adilə bağışlayıram, çünki o, istedadlı uşaqdır.
– Bununla da söhbət bitdi.
Məşhur Xosrov Fərəcov.
1972-ci ilin yazında Üzeyir Hacıbəyov adına Ağdam Orta İxtisas Musiqi Məktəbini bitirmək üçün dövlət imtahanı verməli idik. Məktəbimizin direktoru rəhmətlik Xosrov Fərəcov axırıncı kurs tələbələrini yığıb iclas keçirdi və bizə bildirdi ki, dövlət imtahanını qəbul etmək üçün Bakıdan qonaqlar gələcək. Sizin borcunuz dövlət imtahanına diqqət və məsuliyyətlə yanaşmaq, əla qiymətlər almaqdır. Sonra Xosrov müəllim qızlara tapşırdı ki, həyətinizdən qonaqlara təqdim etmək üçün qızıl güllər yığıb gətirərsiniz, oğlanlara isə tapşırıq verdi ki, hərəniz evinizdən bir xalça gətirin, o xalçalar darvazadan binanın içərisinədək gələn qonaqların ayaqları altına salınacaq. Direktor necə demişdi elə də etdik. Nəhayət, qonaqlar gəldi. Biz rəhmətlik Mayestro Niyazini və onunla gələn mütəxəssisləri görəndə çox sevindik. Onları alqış sədaları altında direktorun otağınadək müşayiət etdik. Hamımızın üzü təbəssümdən şəfəq saçırdı.
Niyazi Zülfüqar bəy oğlu Tağızadə
Əvvəldə dedim axı, fərqli tələbəsi olduğumdan Məşədi Nəriman Mehralıyev öz tarını mənə bağışlamışdı. Mən həmin tar ilə rəhmətlik Niyazi Zülfüqar bəy oğlu Tağızadəyə dövlət imtahanı verdim. Sürətli bilək tələb edən “Orta Mahur” muğamını ifa edib həmin imtahandan üzü ağ çıxdım. O tarı böyük ustaddan əziz bir xatirə kimi bu gün də qoruyub saxlayıram. Allah ustadım, unudulmaz Məşədi Nəriman Mehralıyevə rəhmət eyləsin. Qəbri nurla dolsun. Qarabağdan, Ağdamdan nigaran qalan ruhu şad olsun.
Jurnalist Adil İrşadoğlu.
Məşədi Nəriman geniş dünyagörüşünə, yüksək mədəniyyətə, gözəl insani keyfiyyətlərə malik bir şəxsiyyət idi. Milli musiqimizin inkişafı uğrunda yorulmadan çalışan, bu sahədə əvəzsiz xidmətləri olan ustad sənətkarın yolunu bu gün onun oğlu Aydın Mehralıyev davam etdirir. Tar ixtisasını notla tədris edən Aydın Mehralıyev muğam ifaçılığında atasının barmaqlarını yaşadır. O, uzun illər Ağdam “Şur” ansamblının fəal üzvü olmuşdur. 1982-ci ildə “Natəvan qızlar bayramı”nda, 1990-91-ci illərdə “Xarı Bülbül” beynəlxalq folklor festivalında ifaçı kimi iştirak etmişdir.
Aydın Nəriman oğlu Mehralıyev.
1991-ci ildə atası Məşədi Nərimanın anadan olmasının 75 illiyi münasibətilə keçirilən xatirə gecəsi Mehralıyevlər ailəsinin və Ağdam ictimaiyyətinin xatirində əbədi yaşayacaqdır. Həmin gecədə Aydın Mehralıyev Qədir Rüstəmovun oxuduğu “Mirzə Hüseyn Segahı”nı məhz Məşədi Nərimanın yolu və ştrixlərilə müşayiət etməsi musiqisevərlərin yaxşı xatirindədir.
Qədir Rüstəmov və Aydın Mehralıyev.
Yeri gəlmişkən onu da nəzərinizə çatdırım ki, Aydın müəllim unudulmaz xanəndəmiz Qədir Rüstəmovu 40 il tarı ilə müşayiət edib. Onlar Azərbaycanın şəhər, qəsəbə və kəndlərində bir-birinin ardınca maraqlı, yaddaqalan konsertlər veriblər. Müharibə vəziyyətində yaşayan Ağdamda Məşədi Nərimanın yubileyinin keçirilməsi xalqın ustad sənətkarına bəslədiyi məhəbbətin, ehtiramın bariz nümunəsi idi.
Məşədi Nərimanın
anadan olmasının 75 illiyində.
Bəli, milli musiqi mədəniyyətimizdə öz yeri olan qüdrətli sənətkarlar nəslinin – Mehralıyevlər sülaləsinin zəngin irsi dərindən öyrənilməyə və tədqiq olunmağa layiqdir.
S%C9%99di_M%C9%99mm%C9%99dov.jpeg)
N%C6%8FR%C4%B0MAN%20Bahadlr%20o%C4%9Flu%20Mehral%C4%B1yev-8.jpg)
M%C9%99%C5%9F%C9%99di%20Mehral%C4%B1n%C4%B1n%20o%C4%9Flu%20BAHADIR%20s%C9%99n%C9%99t%20yolda%C5%9Flar%C4%B1%20il%C9%99-2-%C6%8Fsli.jpg)
N%C6%8FR%C4%B0MAN%20Bahadlr%20o%C4%9Flu%20Mehral%C4%B1yev-6.jpg)
Hurizat%20ata%20n%C9%99n%C9%99m%20Mehdi%20b%C9%99yin%20q%C4%B1z%C4%B1-2+.jpg)
Famil%20Mehdi-Komandir%20Ala-Yaqub.jpg)
Z%C4%B0NGER%20%C9%99l%20il%C9%99%20tiki%C5%9F%20ma%C5%9F%C4%B1n%C4%B1-M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d%20babam..jpg)
A%5Ddam-2-ci%20d%C3%BCnya%20m%C3%BCharib%C9%99si%20abid%C9%99si%20v%C9%99%20m%C3%BCharib%C9%99%20i%C5%9Ftirak%C3%A7%C4%B1lar%C4%B1-Atam%20da%20burada.jpg)
Gil%C9%99%20n%C9%99n%C9%99min-%C6%8Fli%C5%9F%20b%C9%99yin%20h%C9%99y%C9%99tind%C9%99.jpg)
Xosrov%20F%C9%99r%C9%99cov-A%C4%9Fdam%20Orta%20Musiqi%20texnikumunun%20direktoru-m%C3%BC%C9%99llimim.jpg)
Adil%20%C3%B6z%20tar%C4%B1%20il%C9%99.jpg)
AYDIN%20N%C9%99riman%20o%C4%9Flu%20Mehral%C4%B1yev-11.jpg)
AYDIN%20N%C9%99riman%20o%C4%9Flu%20Mehral%C4%B1yev-Q%C9%99dir%20R%C3%BCst%C9%99mov-12.jpg)
AYDIN%20v%C9%99%20German-N%C9%99riman%20m%C3%BC%C9%99llimin%2075%20illiyind%C9%99-13.jpg)