“Ey öz doğma dilində danışmağı ar bilən, fasonlu ədabazlar…”- BƏXTİYAR VAHABZADƏ
Türük oğuz begleri, bodun, eşidinq!
Azərbaycan dili Azərbaycan Respublikasının və Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının rəsmi dövlət dilidir:
İran, İraq, Gürcüstan, Rusiya, Suriya və Əfqanıstanda yaşayan azərbaycanlılar öz aralarında əsas ünsiyyət vasitəsi kimi Azərbaycan dilindən istifadə edirlər. Bugün dünyada Azərbaycan dilinin daşıyıcılarının sayı 50 milyondan çoxdur. Azərbaycan dili türk, türkmən, qaqauz və Xarəzm dilləri ilə birgə Altay dilləri ailəsinin türk dilləri qrupunun oğuz qoluna daxildir.
Azərbaycan yazılı dilinin tarixi mövcud materiallara görə XIII əsrdən başlasa da, dilimiz böyük inkişaf yolu keçmiş ən qədim dillərdən biridir. Bunu sübuta yetirmək üçün bir nümunəyə nəzər salaq: “Öze Kök Tenqri, asire yağiz jer qılıntaqude ekin ara kişi oğulu qılınmış. Kişi oğulınta öze eçüm apam Bumın qağan, İstemi qağan olurmış. Olurupan türük budunığ elim törüsün tuta bermiş iti bermiş. (Üstdə Göy Tanrı, aşağıda qonur yer qılındıqda ikisinin arasında kişi oğlu – insan nəsli qılınmış. Kişi oğlunun – insan nəslinin üstündə əcdadım Bumın xaqan, İstemi xaqan olmuş. Türk xalqını elimin törəsiylə tutub aparmışlar – idarə etmişlər).”
Yuxarıdakı sətirlər, VIII əsrin birinci yarısına aid Orxon-Yenisey yazılarındandır. 1300 il keçsə də, türk dilinin indiki daşıyıcıları bu sözlərin mənalarını asanlıqla anlayırlar. Digər dillərin böyük əksəriyyəti belə bir xüsusiyyətə malik deyildir. Bu, demək olar ki, dəyişməyən, zamanın və məkanın təsirinə məruz qalmayan əbədi bir dildir.
Böyük hökmdar, sərkərdə, əfsanəvi bahadır, alim, şair və övliya Şah İsmayıl Səfəvinin qurduğu Səfəvilər dövlətinin saray və ordu dili Azərbaycan dili idi. Rus alimi V.V.Bartold yazır: “Səfəvilər xanədanının təşəkkül tapdığı yerdə Azərbaycan əhalisi türkcə danışırdı və nəticədə türkcə Səfəvilər dövlətində saray və ordu dili olaraq qaldı”.
1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yarandıqdan az sonra Azərbaycanda kargüzarlığın türk (Azərbaycan) dilində aparılması ilə bağlı qərar qəbul edildi. Bu faktlar ona dəlalət edir ki, müxtəlif dövrlərdə mövcud olmuş Azərbaycan dövlətləri bir-birinin davamı, ardıcılı olaraq təşəkkül tapmışlar.
O, saçlarını filləri əhilləşdirməklə ağartmışdı. Bu peşəni atasından, o da öz atasından öyrənmişdi. Nahaq yerə deyildi ki, bölgənin ən yaxşı fil ovçusu hesab olunurdu. Nisbətən təcrübəli, gənc filləri tutub əhilləşdirir, sonra isə yaxşı qiymətə ətraf kəndlərin sakinlərinə satırdı. Gənclər yaşlı, üz-gözünü qırış basmış bu adamın adını bilməz, yaşlılar da çağırmağa ehtiyac duymazdı. Hər kəs onu “fil ovçusu”- deyə çağırardı. Meşə ağaclarının əhatəsindəki geniş talada otlayıb dönən fil sürüləri hər gün olduğu kimi gecələdikləri yerə eyni yoldan dönürdülər. Öndəki gənc erkəklərdən ibarət dəstənin başçısı olan təcrübəli fil ağır-ağır irəliləyir, arabir xortumunu yuxarı qaldıraraq astadan nərildəyirdi. O bu hərəkəti ilə arxasınca gələn dəstəsinə yolun təhlükəsiz olduğu barədə xəbər verir, həmçinin digərlərini sürüdən geri qalmamağa çağırırdı. Hündür ağacların altındakı cığırla irəliləyərkən öndəki filin qabaq ayağının altındakı çalı-çırpı onun ağırlığına davam gətirməyərək qırıldı. Müvazinətini itirən fil geri çəkilmək istəsə də, bacarmadı. Böyük cüssəsi bütün ağırlığı ilə çuxura düşdü. O, xortumunu havaya qaldıraraq ard-arda iki dəfə nərildədi. İlkində arxadan gələn dəstə üzvlərini təhlükə barədə xəbərdar edir, ikincisində isə çuxurdan çıxmaq üçün yardım istəyirdi… Dəstədəki fillər çuxuru dövrəyə alaraq çarəsiz gözlərlə onun içinə düşmüş yoldaşlarına baxır, gah onu təqlid edirmiş kimi xortumlarını yuxarı qaldıraraq yanıqlı səslə nalə çəkir, gah da ayaqlarını yerə döyərək qəzəblərini torpaqdan çıxarır, çuxurun ətrafındakı kol-kosu əzib parçalayırdılar… Ancaq bu mərəkənin nə çuxurdakı filə bir xeyri var idi, nə də dəstənin digər üzvlərinə təsəllisi. Yeni doğulmuş ay sürətlə üfüqdən başlarının üzərinə doğru qalxıb meşəni gümüşü işıqla aydınladanda fillərin dünyasındakı vida mərasimi də başa çatdı. Onlar çuxurun yanından keçərək bir-birilərinin ardınca düzülüb getdilər. Çuxurdakı fil yoldaşlarının onu qoyub getdiklərini görüncə son bir çırpınışla düşdüyü quyudan qurtulmağa, qaçıb onlara yetişməyə çalışdı. Faydası olmadı…. Yoldaşlarının ayaq səsləri eşidilməz olanda xortumunu havaya qaldırıb yanıqlı-yanıqlı bağırdı… Sanki yaradılışındakı zəifliklərə, on metrdən uzağı görə bilməməsinə, yoğun və gödək ayaqlarına, çevik olmamasına üsyan edirdi. Artıq heç nəyin faydası yox idi. O, sonsuzadək buradan çıxa bilməyəcək, ac-susuz ölüb gedəcəkdi… Budur, bayaqdan səmada gümüş təpsi kimi parıldayan ay da işıqlarını ondan əsirgəyirdi. Bəlkə, o da heyvanların ən qüvvətlisinin çarəsizliyinə şahid olmaqdan utanır, ağacların başı üstündən keçərək öz evinə gedib gizlənməyə tələsirdi. Ayın soyuq nurunu meşənin üzərindən çəkildikdən sonra o, burada özünü yapayalnız hiss etdi… Gün ağardığında fil sürüləri dəstə başçısının düşdüyü çuxurun yanından keçib getmədilər. Görünür, bu ağıllı heyvanlar özlərinə yeni təhlükəsiz yol seçmişdilər… Və növbəti fil çuxura düşənədək yeni yolla davam edəcəkdilər… Çuxurdakı fil bütün gün başını və xortumunu havaya qaldırıb yanıqlı-yanıqlı bağırır, kömək istəyirdi. Arabir budaqların arasından görünüb-itən sincablar, ətrafda gəzib-dolaşan çaqqallar, tülkülər bir an dayanıb ona heyrətlə baxır, fil xortumunu havaya qaldırıb bağırmağa başlayan kimi tezcə qaçıb gözdən itirdilər. Həmin gün kimsə köməyə gəlmədi. Əslində heç filin özü də kimi gözlədiyini bilmirdi. Axı onu bu çuxurdan kim çıxara bilərdi ki? Gecə də orada tək-tənha qaldı, ertəsi günü və gecəsi də… Aclıq və susuzluq onu getdikcə taqətdən salırdı. Günlər keçdikcə çuxurun içi bir məzar kimi onu daha çox sıxırdı. Bir həftəni doldurduğunda buradaca öləcəyini düşünürdü. Aclıq, susuzluq onu elə taqətdən salmışdı ki, ayağa qalxmağa taqəti qalmamışdı. Başı ağırlaşdığından arabir sadəcə xortumunu havaya qaldırır, zəif səslə bağırmağa çalışırdı… Yaxınlıqda bir ağacın budağı qırıldı. Sonra ona tərəf yaxınlaşan addım səsləri eşidildi. Fil eşitdiyi səslərdən səksənib ayağa qalxmağa çalışdı. Ancaq ön ayaqları ağırlığını daşıya bilmədiyindən yıxıldı. Bu vaxt qara geyimli, üzü qara niqabla örtülmüş bir adam çuxurun yanına gəldi. Bir neçə dəqiqə çuxurun kənarında dayanıb can çəkişən filə tamaşa etdi. Fil də fərdən düşmüş gözlərlə ona baxırdı. Sanki yalvarır, kömək diləyirdi. Niqablı adam filin əməlli-başlı taqətdən düşdüyünə qərar verdikdən sonra qırmancını havada şaqqıldadaraq çuxura atlandı. O, fili amansızcasına döyürdü. Qırmanc hər dəfə filin belində, başında qıvrılıb açıldıqca, qəzəbin verdiyi qüvvətlə ayağa qalxan fil yerində təpinir, daracıq çuxurun içində fırlanaraq düşmənini ayağının altına salıb əzməyə, xortumu ilə tutaraq yerə vurub öldürməyə çalışırdı. Lakin qara niqablı adam hər dəfəsində ocağın ətrafında rəqs edən vəhşilər kimi usta hərəkətlərlə kənara sıçrayır, yeni zərbələrlə bu nəhəng heyvanı yara-bərə içində qoyurdu. İki saatlıq mübarizədən sonra heydən düşən fil çuxurun dibində hərəkətsiz halda yıxılıb qaldı. Niqablı adam yalnız bu dəfə filə ön tərəfdən yaxınlaşdı. Zəfərini qutlayırmış kimi, əllərini belinə qoyaraq bir neçə dəqiqə dayanıb dincini aldı. Qamçısını havada şaqqıldatdı. Səsə gözlərini açan fil ona yalvarış dolu nəzərlərlə baxaraq xortumunu tərpətdi. Sanki, “yetər, vurma” demək istəyirdi. Ancaq niqablı adamın əlindəki qamçı xortumun üzərində ilan kimi qıvrılıb açıldı. Xortum qeyri-iradi havaya qalxaraq yerə düşdü. Və filin yaş süzülən iri gözləri qapandı…. Fil gözlərini açdığında artıq günəş batmış, meşənin üzərinə ay doğmuşdu. O, hələ də taqətsiz halda düşdüyü yerdəcə qalmışdı. Gözlərini çevirib ətrafına baxdı. Qara niqablı adam ətrafda yox idi. Sevindi, qalxıb getmək, sonsuzadək bu dəhşətli yerdən uzaqlaşmaq istədi. Öncə qabaq ayaqları və xortumu ilə bədəninin ön hissəsini qaldırdı. Arxa ayaqlarını da qaldırmaq istəyərkən yıxıldı. Az qala dişi qırılacaqdı. Bir az dayanıb dincini aldı. Yenidən qalxmağa çalışdı. Bu dəfə arxa ayaqları üzərində qalxmaq istəyirdi, amma yenə də faydası olmadı. Bir neçə cəhddən sonra çuxurun dibinə yıxılaraq ölümünü gözləməyə başladı. O, arabir inildəyir, gözlərində sellər-sular boşalırdı. Günəş doğarkən ağır-ağır nəfəs alan filin inildəməyə belə taqəti qalmamışdı…. Yenidən ayaq səsləri eşitdi. Kimsə ona doğru yaxınlaşırdı. Qorxa-qorxa gözlərini açdı. Çuxurun kənarında başdan ayağa ağappaq geyinmiş bir adam dayanaraq ona baxıb gülümsəyirdi. Adamın üzündəki təbəssüm fili ürəkləndirmişdi. Ancaq yenə də qorxurdu. Adam çuxura, filin yanına atlandı. Filin başını, xortumunu oxşamağa başladı. Sonra cəld çuxurdan çıxaraq meşəyə getdi. Əlindəki tuluqda su ilə gəldi. Filin önünə qoyub içməsinə yardım etdi. Bir tərəfdən də onun xortumunu öpür, başını, qulaqlarını oxşayırdı. Fil suyu içib bitirdikdən sonra nəm tuluğu götürüb onun belinə, ayaqlarına sürtdü, yara-bərə içində qalmış dərisini yumşaltdı. Çuxurdan çıxaraq əvvəlcədən hazırladığı bir dəstə otu gətirib heyvana yedirtdi. Sonra beli götürərək filin ön tərəfindən çuxurun kənarını qazıb onun çıxması üçün yer hazırladı. Qan-tər içində işini bitirdiyində artıq günorta olmuşdu. Beli bir kənara qoyub filə yaxınlaşdı. Onun başını, dişlərini oxşadı. Ayağa qalxmasına kömək etdi. Dodağı altında əzizləyici sözlər pıçıldayaraq heyvanın xortumunu oxşadı, öpdü. Zəfərindən məmnun halda önə düşərək indicə açdığı yoldan keçib çuxurdan çıxdı. Fil də onu izlədi. Artıq həyatının sonunadək bu ağ geyimli gülərüz adamın elə dünənki qara paltarlı, qara niqablı adam olduğunu bilməyəcək, onun əmrindən çıxmayacaqdı….
QEYD:
Zaur Bayramoğlunun satışda olan əldə etmək istəyirsinizsə Rəsmi Səhifəmizin WP xəttinə və ya ismarıc qutusuna yazın. İstənilən ünvana çatdırılma var.
Ah eləmə ey könül, qəbul et “günahını”, Dəli oldun, adətdir, dəlilər dağlanarlar. Alnındakı tər deyil, silmək olmaz nəsibi, Vüsalı istəyənlər ümidə bağlanarlar.
Bir izahı olmayan ehtiras var içində, Gedirsən qaşa-qaça, gedirsən addım-addım. Hamı puç olub gedir bu heçliklər köçündə, Səndəki bu istəyin adını tapammadım.
Ağlama çarəsizcə, gedər gözünün fəri, Gözləmə, səcdəyə get, Allah üzünə gülər. Belə olub aşiqin günü Adəmdən bəri, Gedən zamanla deyil, gəlsə duayla gələr.
Bu dünyada Haqq işıq, qaranlıqsa kölgədir, Ömür boyu kölgələr işığına sürünər. Ayrılıqda hər gecə islanan yanağına, Gözünün bulağından neçə şeir süzülər.
Ah eləmə ey könül, qapın açılıb eşqə, İnan ki könüllərin pisi qıfıllısıdır. Gəlir o ilahi eşq cənnətdən keçə-keçə, Hər nəfəsi budaqda gülün qımıltısıdır.
Başımın üstündən göy çəkilməmiş, Ayağım altından Yer qaçmayınca… Kimliyim, varlığım, ruhum, vücudum Soyuq bir məzara yol açmayınca… Şəhid qanı kimi son damla qanım Vətən torpağına hopana qədər. Səni sevəcəyəm, Azərbaycanım Dünya məhvərindən qopana qədər!
Ulu türk soyumuzun daş kitabəsi, Dədə Qorqud ruhunun abidəsidir. Qədim Oğuz ellərimin türbəsi, Nizami “Xəmsə”sidir, o “Sirlər xəzinəsi”, Füzuli hikmətinin əlçatmaz zirvəsidir, ANA DİLİM.
Şah İsmayıl Xətayinin söz qüdrəti, Bir ərənlik ,mərdlik salnaməsidir. Keçmişimi titrədən türk dilimin nərəsi, Mənəvi sərvətimin məfkurəsidir. “İki cahana sığmayan” Nəsiminin harayından qopan hürriyyət səsidir, ANA DİLİM.
Arzuları duman-çənə bürünən, Əhməd Cavad “Göy göl”ünün həzin, şirin nəğməsidir, Fəqət işığa can atan, taleyi zülmətdən keçən, Müşfiqin “Oxu tar”ının inləyən zümzüməsidir, Nakam boğulan dilimin acı fəryad şələsidir, ANA DİLİM.
Gözü nəmli Təbrizimin həsrət yaşı, Doğma dilinə möhtac Dərbəndimin, Öz Göyçəmin dərd-sərinin çarəsidir. Anasından ayrı düşmüş bir balanın qüssəsi, Xudafərin Arazının nisgil dolu, qəlbdağlayan naləsidir, ANA DİLİM.
Haqqı bataqlıqdan dartıb qoparan, Hüseyn Cavid ruhunun təntənəsidir. Tufanlar selində hey çabalayan, Azadlığa can atan dar qəfəsidir. Nadanlığı, cəhaləti topa tutan, Sabir dühasının öz nəfəsidir, ANA DİLİM.
Laylamızdan süzülüb saf qanımıza, Damla-damla dənizə, ümmana dönüb. Bayatıyla bəzənən qızılgül dəstəsidir. Muğamatın söz dünyası, Cıdır düzün sinəsidir, Dahi Üzeyir bəstəsi, “Qarabağ şikəstəsi”dir, ANA DİLİM.
Qobustan qayaları- dilimizin ilk beşiyi, Doğma dilinə qovuşan ruhun haqqa tələsməsi, Quruyan köklü ağacın bağrı yanmış laləsidir. Nisgil dolu könüllərə ümid, vüsal giləsidir. Yağış kimi qəlbimizə çilələnən, Süzüldükcə durulaşan dağlar şəlaləsidir, ANA DİLİM.
Söz bağçamdan bir çiçək də vermərəm, Mirvari tək misralara düzdüyüm zər dənəsidir, Bal kimi şipşirin dilim, Öz dilində danışmayan nankorların tənəsidir. Qoy duysun dilini sevməyən kəslər, Büllurlaşan, saflaşan, el bulağından su içən, Hər sözündən dürr tökülən bir tarix çeşməsidir, Ululardan əmanət ləl- cəvahir külçəsidir, ANA DİLİM.
YAZARLAR cameəsi adından tanınmış araşdırmaçı-yazar, şair, ən əsası uca millətin soy-kökünə bağlı mərd, ziyalı oğlu Araz YAQUBOĞLUnu doğum günü münasibətilə təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun Araz müəllim! Allah Sizi qorusun! Yurd həsrəti bitsin İnşəAllah!
ANA DİLİM Bu şipşirin Ana dilim, Həm də qutlu sancağımdır! Min illərdir Ata Yurdun Sərhədini bəlirləyir… Ta Şumerdən üzü bəri, Dədəm Qorqud öyüd verib, Şah İsmayıl fərman yazıb, Qoç Koroğlu nərə çəkib… Ulu Babəkin fəryadı, Füzulinin ah-naləsi, Nəsimin şah nidası, Bu dildədir!!! Bu dil, Tomrisin dilidir; Layla deyib, Hökm verib… Min illərdir Ata Yurdun Sərhədinin keşiyində Əsgər kimi durub, bu dil!!! Ana dilim həm əsgərdir, Həm də sərhəd!!! Toxunulmaz bir tabudur!!! Müəllif: Zaur USTAC
