Etiket arxivi: ALİM

1948-1953-cü illərdə Ermənistandan deportasiya edilən türk yaşayış məntəqələrinin siyahısı

May 6, 2021 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

1948-1953-cü illərdə Ermənistandan deportasiya edilən türk yaşayış məntəqələrinin siyahısı
Zəngibasar rayonundan
1. Qulucan
2. Sancalar
3. Reyhanlı
4. Şura kəndi
5. Həbilkənd (Kalinin qəs.)
6. Seyid kəndi
7. Ağcaqışlaq (Getapnya-1978)
8. Rəhimabad
9. Cəfərabad (Arqavand -1946)
10. Göykümbət (Geğanist-1949)
11. Həsənli
12. Arbat
13. Hacıelyəz (İpəkli, Darakert – 1978)
14. Şöllü (Daştavan-1978)
15. Uluxanlı (Zəngibasar-1937, Masis-1950)-qismən
16. Xaraba Kolanlı (Şorkənd)
17. Dəmirçi (Şöllü)
18. Ağhamzalı (Marmaraşen-1967)
19. Cəbəcili (Crahovit-1960)
20. Xərrətli (Arevabyur-1978)
21. Yuxarı Çarbax
22. Çobankərə
Qarabağlar rayonundan (Bu rayon 1951-ci il martın 19-da ləğv edilərək ərazisi əsasən Vedi və Qəmərli rayonlarına birləşdirilib)
1. Əzizkənd-xaraba qalıb
2. Əliqırıx-xaraba qalıb
3. Əlimərdan-xaraba qalıb
4. Baxçacıq-xaraba qalıb
5. Bayburd-xaraba qalıb
6. Böyük Gilanlar-xaraba
7. Gölcığm-xaraba qalıb
8. Dəhnəz-xaraba qalıb
9. Daşnov-xaraba qalıb
10. Zimmi-xaraba qalıb
11. İmirzik-xaraba qalıb
12. İnqala-xaraba qalıb
13. Haxıs-xaraba qalıb
14. Hand-xaraba qalıb
15. Hortun-xaraba qalıb
16. Qaladibi-xaraba qalıb
17. Qaraqoyunlu-xaraba qalıb
18. Məngüs-xaraba qalıb
19. Yellicə-xaraba qalıb
20. Yeranos (Heyranıs)-xaraba qalıb
21. Şahablı-xaraba qalıb
22. Şuğayıb-xaraba qalıb
23. Çimənkənd (Aşağı Qarabağlar -Urtsadzorl978)
24. Cəfərli-xaraba qalıb
25. Seyid Kotanlı-xaraba qalıb
26. Kotuz-xaraba qalıb
27. Kolanlı-xaraba qalıb
28. Küsüz-xaraba qalıb
Vedi rayonundan
1. Əlməmməd-xaraba qalıb
2. Avşar
3. Aşağı Ərmik-xaraba qalıb
4. Yuxarı Ərmik-xaraba qalıb
5. KiçikVedi
6. Böyük Vedi (Vedi-1946)
7. Goravan (Yenikənd-1968)
8. Daşdı (Daştakar-1968)
9. Taytan (Vanaşen-1978)
10. Şıxlar (Lusarat-1968)
11. Xalisa (Norakert-1991)
12. Qaralar (Aralez-1978)
13. Yengicə (Sisavan-1991),(Haygeşat-1950)
14. Şidli (Yexeqnavan-1991)
15. Şirazlı
16. Ağkilsə-xaraba qalıb
Qəmərli ravonundan
1. Məsimli (Haygepat-1949)
2. Cənnətli (Zovaşen-1940)
3. Axund Bozavand (Bertik-1935)
4. Doxquz (Kanaçut-1945)
5. Torpaxqala (Xnaberd-1949)
6. Göl Aysoru
7. Qəmərli (Artşat-1945)
8. Qaradağlı (Tsaxkaşen-1945)
9. Qaraqoyunlu-xaraba qalıb
10. Yamancah (Desxut-1967)
11. Novruzlu-xaraba qalıb
12. Çiləxanlı
13. Sabınçı (Araksavan-1978)
14. İmanşahlı (Mxçyan-1935)
15. Qarahamzalı (Burastan-1978)
16. Darğalı (Anastasavan-1949, Haygezard-1957)
17. Dəllər (Dalar-1935)
18. Çatmadaş-xaraba qalıb
19. Muğamlı (Hovtaşen-1945)
20. Muxtarabad-xaraba qalıb
21. Yuxarı Ağbaş (Abovyan-1949)
Eçmiədzin (Ückilsa) ravonundan
1. Aşağı Qarxın
2. Yuxarı Qarxın (Crarat-1946)
3. Qarğabazar (Haykaşen-1965)
4. Molla Dursun (Şaumyan)
5. Yuxan Kolanlı (Qriboyedov-1978)
Qurdugulu (Oktemberyan) ravonundan
1. İydəli (Pşatavan-1947)
2. Xeyirbəyli (Yervandaşat-1967)
3. Hacıbayram (Baxçalar-1935, Baqaran-1968)
4. Şahvarid (Uşakert-1968)
5. Kərimarxı (Sovetakan-1935)
6. Quzugüdən
Əştərək rayonundan
1. Təkiyə (Bazmaxpyur-1949)
2. Əkərək
3. Hamamlı
4. Nəziravan
5. Uşü
6. Sarımsəyək
7. Kürdalı
8. Cadqıran (Bazmavan-1957, Nor Gexi-1962)
9. İnəkli (Antarat-1948)
Ellar (Kotayk-Abovyan) rayonundan
1. Dəlləkli (Zovaşen-1948)
2. Qaraqala (Sevaberd-1948)
3. Quyulu
4. Nurnus
5. Qoxt
6. Kankan (Hatis-1978)
7. Göykilsə (Kaputan-1935)
8. Zar
Axta (Razdan) rayonundan
1. Ağverən
2. Təkəlik(Ardavaz-1991)
3. Qorçulu
4. Qaraqala-xaraba qalıb
5. Qabaxlı
6. Paşakənd (Marmarik-1935
7. Üşəlik
8. Bjni
9. Dədəqışlaq (Axundov-1939)
10. Misxana (Hankavan-1949)
Kəvər (Nor-Bəyazed-Kamo) rayonundan
l. Ağzıbir(Lcap-1945)
2. Hacı Muxan (Tsovazard-1978)
3. Ördəkli (Lcaşen-1946)
4. Güzəcik(Lancaxpyur-1950)
5. Başkənd (Qexarkunik-1946)
6. Ağqala
Martuni (Aşağı Qaranlıq) rayonundan
1. Karvansara
2. Mollah
3. Mədinə
4. Qızılxaraba
5. Aşağı Alçalı (Artsvanist-1968)
6. Qaranlıq (Geğhovit-1968)
Basarkecər (Vardenis) ravonundan
1. Zod (Sotk-1991)-qismən
2. Yuxarı Zağalı (Axpradzor-1978)
3. Çaxırlı (Sovetakert-1978)
4. Qanlı
5. Qızılvəng
6. Kərkibaş
7. Yarpızlı
Dilican ravonundan(qismən)
1. Ağkilsə
2. Murteyil
3. Polad (Xaçardzan-1991)
4. Göyərçin
5. Avanqard kolxozu
6. Salah (Hankavanik-1991)
Əzizbəyov (Vavk) ravonundan
1. Annc-xaraba qalıb
2. Bulaxlı-xaraba qalıb
3. Zeytə (Zedea-1991)
4. Zirək-xaraba qalıb
5. Tarp
6. Terp (Saravan-1960)
7. İstisu (Cermuk)
8. Herher
9. Qabaxh
10. Məmmədrza – xaraba qalıb
11. Çaykənd (Qetik-1991)
12. Cul (Hartavan-1950)
13. Köçbəy (Yeğedzor-1991)
14. Leyliqaçan
15. Qayalı-xaraba qalıb
16. Vartenik
Keşişkənd (Mikoyan- Yeğeqnadzor) ravonundan
1. Ağkənd (Ağncadzor-1968)
2. Almalı-xaraba qalıb
3. Ardaraz-xaraba qalıb
4. Qışlaq-xaraba qalıb
5. Qovuşuq (Yermon-1991)
6. Qurdqulaq (Boloraberd-1946)
7. Heşin
8. Horbadıx
9. Çivə
10. Hors
11. Sallı
12. Yelpin
13. Qozluca
Allahverdi (Tumanyan) ravonundan
1. Böyük Ayrım(qismən)-1950
Noyemberyan rayonundan
1. Ləmbəli (Baqrataşen-1972)
2. Aşağı Körpülü (Haxtanak-1978)
Abaran rayonundan
1. Kirəşli
Spitak ravonundan
1. Saral (qismən)
Kirovakan (Qarakilsə) rayonundan (qismən)
1. YuxarıKilsə
2. Aşağı Kilsə – xaraba qalıb
3. Mollaqışlaq
4. Haydarlı
Ağbaba (Amasiya) rayonundan
1. Daşkörpü
2. Şurabad (Sultanabad)
3. Qızılkənd-xaraba qalıb
4. Qarabulaq (Şoğiq-1991)
Kalinino rayonundan (qismən)
1. Qızıldaş (Aruni-1991)
2. İlməzli
Gorus rayonundan (qismən)
1. Şurnuxu
2. Ağbulaq
3. Qurdqulaq
4. Şahverdilər (Başaracur)
5. Şamsız
Beriya rayonundan
1. Aşağı Koxa
Vaqif Arzumanlı, Nazim Mustafa
Tarixin qara səhifələri, Bakı, 1998, səh. 217-220

SƏNƏDLƏR

Kolxozçuların və digər azərbaycanlı əhalinin Ermənistan SSR-dən Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülməsi üzrə tədbirlər SSRİ Nazirlər Sovetinin qərarı
JV»754 10 mart 1948-ci U. Moskva, Kreml
SSRİ Nazirlər Sovetinin “Kolxozçuların və digər azərbaycanlı əhalinin Ermənistan SSR-dən Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülməsi haqqında” 23 dekabr 1947-ci il tarixli 4083 saylı Qərarına əlavə olaraq SSRİ Nazirlər Soveti qərara alır:
1. Ermənistan SSR-dən Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına tamamilə köçürülmüş kolxozlara onlarda olan bütün istehsal vasitələrini (kənd təsərrüfatı maşınlarını, inventarı, canlı və mexaniki qoşqu vasitələrini, bütün növlərdən olan qara-malı və quşları, arı ailələrini, nəqliyyat vasitələrini və digər əmlakı, habelə natural və digər fondları) yardımçı müəssisələr (dəyirmanlar, dinglər, elektrik stansiyaları) və digər istehsalat, mədəni – məişət tikililəri istisna olmaqla, özlərilə aparmağa icazə verilsin.
2. Müəyyən edilsin ki, Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına kolxozçuları köçürülən Ermənistan SSR-in kolxozları köçürülən kolxozçulann payına düşən daşınan əmlakı (kənd təsərrüfatı maşınlarını, inventarı, canlı
və mexaniki qoşqu vasitələrini bütün növlərdən olan qara malı və quşları, arı ailələrini, nəqliyyat vasitələrini,
natural və digər fondları) köçürülmə faizində onların tərkibinə daxil olduqları kolxozlara verirlər, onların payına düşən daşınmaz əmlakın (çoxillik bitkilərin, dəyirmanların, elektrik stansiyalarının və digər təsərrüfat və məişət tikililərinin) dəyəri isə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti və Ermənistan SSR Nazirlər Soveti tərəfindən müəyyən
edilmiş müddətlərdə məskunlaşma yerlərindəki kolxozlara verilir.
3. Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə və Ermənistan SSR Nazirlər Sovetinə tapşırılsın ki, Ermənistan SSR-dən Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülən kolxozlarla, kolxozçularla və digər azərbaycanlı əhali ilə onların Ermənistan SSR-də saxladıqları əmlaka görə hesablaşmaların qaydasını bir ay müddətində müəyyən etsinlər.
4. Ermənistan SSR Nazirlər Sovetinə və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə tapşırılsın ki, köçürülən kolxozçulara, həmçinin Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülən fəhlələrə və qulluqçulara çıxma yerlərində onlara məxsus evlərin satılmasında kömək etsinlər.
5. Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin köçürülən əhalinin təsərrüfat quruluşu və kolxoz təsərrüfatlarının köçürülməsi şöbəsinin Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin köçürülmə idarəsinə çevrilməsi məqsədəuyğun hesab edilsin.
6. Kür-Araz Ovalığında Suvarılan Torpaqların Mənimsənilməsi İdarəsinə köçürülən kolxozlara, köçürülən kolxozçulara texniki yardım və inşaat materialları ilə təmin edilməkdə yardım edilməsi, habelə göstərilən köçürülmələrin abad məskunlaşması üçün zəruri olan yardımçı müəssisələrin tikilməsi həvalə edilsin.
7. Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə və SSRİ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə “Azərköçürmətikinti” kontorunun bazasında “Azərköçürmətikinti” tresti, onun Kür-Araz Ovalığında Suvarılan Torpaqların
Mənimsənilməsi İdarəsinə tabe etməklə, təşkil edilməsinə, habelə göstərilən trestdə Salyan, Əli-Bayramlı, Sabirabad və Puşkin məntəqələrində tikinti-quraşdırma kontorları təşkil edilməsinə icazə verilsin.
8. Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə:
a) kolxozçuların və digər azərbaycanlı əhalinin Ermənistan SS R-dən Azərbaycan SSR-in Kür-Araz
ovalığına köçürülməsi dövrü üçün Ermənistan SSR-də (İrəvan şəhərində) nümayəndəlik təşkil etməyə;
b) azərbaycanlı əhalinin Ermənistan SSR-dən Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülməsilə əlaqədar hazırlıq işlərinin apanlmasına (layihələşdirməyə, yardımçı müəssisələrin tikilməsinə, meşə-sənaye təsərrüfatlarının təşkilinə, materiallar, tikinti avadanlığı, nəqliyyat vasitələri alınmasına) respublika üzrə mərkəzləşdirilməmiş (limitdən kənar) əsaslı xərclərə 1948 ci il üçün nəzərdə tutulmuş məbləğ hesabına 1948-ci ildə 11 milyon manat xərcləməyə;
c) Molotov vilayətində meşə materialları tədarükü üzrə işlər üçün və Azərbaycan SSR-in Kür-Araz Ovalığında Suvanlan Torpaqların Mənimsənilməsi İdarəsinə apardığı işlər üçün respublikanın kənd əhalisi arasından 1948-ci ildə 700 nəfər təşkil edilmiş toplama aparmağa icazə verilsin.
9. Azərbaycan SSR Kür-Araz Ovalığında Suvarılan Torpaqların Mənimsənilməsi İdarəsinə:
a) 1948-ci ildə qurğular, binalar və yardımçı müəssisələr tikilməsi üzrə işlər aparmağa, həmçinin kənd təsərrüfatı komitəsilə razılaşdırılmış maliyyə-hesablamaları üzrə köçürülmə tikintisinin gələcək genişləndirilməsinə hazırlıq tədbirləri görməyə:
b) 1948-1950-ci illərdə Molotov vilayətində meşə-sənaye təsərrüfatının istehsal gücünü artırmağa icazə verilsin.
10. SSRİ Dövlət Təchizat Komitəsinə, Avtomobil və Traktor Sənayesi nazirliyinə, Maşınqayırma və Cihazqayırma Nazirliyinə, Elektrik Sənayesi Nazirliyinə, SSRİ Ət və Süd Sənayesi Nazirliyinə, SSRİ Tikinti
Materialları Sənayesi Nazirliyinə, Kimya Sənayesi Nazirliyinə, SSRİ Yeyinti Sənayesi Nazirliyinə tapşırılsın ki,
1948-ci ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə Kür-Araz Ovalığında Suvarılan Torpaqların Mənimsənilməsi İdarəsi üçün Əlavəyə uyğun miqdarlarda avadanlıq və materiallar göndərsin.
11. Mərkəzi Kooperativlər İttifaqına tapşırılsın ki, Ermənistan SSR-dən Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülən kolxozlara və kolxozçulara satmaq üçün Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti ilə razılaşdırmaqla inşaat materialları və avtomaşınlar gətirsin.
12. Yollar Nazirliyinə tapşırılsın ki, 1948-ci ildə Azərbaycan SSR Kür-Araz Ovalığına Suvarılan Torpaqların Mənimsənilməsi İdarəsinə Azərbaycan Dəmir Yolunun Lənkəran, Salyan, Sancalar, Saatlı, Qırmızıkənd, Dayıkənd, Papanin, Yeni Osmanlı, Daşburun, Ucar və Masallı stansiyalarında dəmir yolunun ixtiyarında olan sahə hüdudlarında göndərmə-yükləmə meydançalarına dalanlar çəkilməklə boşaltma-yükləmə və rels anbarları üçün hər birinin uzunluğu 600 metr olan sahələr ayırsın. Göstərilən işlərin apanlması Azərbaycan SSR Kür -Araz ovalığında suvarılan torpaqların mənimsənilməsi idarəsinə həvalə edilsin.
13. SSRİ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə 1948-ci ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə Azərbaycan SSR-in meşə materiallan tədarükü təşkilatlarına satmaq üçün atçılıq zavodlarından çıxdaş edilmiş 50 at ayırmağa icazə verilsin.
14. SSRİ Nazirlər Soveti yanında Dövlət Ştat Komissiyasına tapşırılsın ki, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında təşkil edilən Köçürülmə İdarəsinin, “Azərköçürmətikinti” Trestinin və onun tikinti-quraşdırma kontorlarının, habelə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin Ermənistan SSR-in İrəvan şəhərində nümayəndəliyinin ştat cədvəllərini bir ay müddətində nəzərdən keçirsin və təsdiq etsin.
SSR İttifaqı Nazirlər Sovetinin sədri İ. Stalin
SSRİ Nazirlər Sovetinin İşlər müdiri Y. Çadayev.

Mənbə:Qılman İMAN

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

"YAZARLAR" j., ƏDƏBİYYAT, FOTO XƏBƏR, MƏQALƏLƏR, MÜSAHİBƏLƏR, RESENZİYALAR, TƏQDİMATLAR, TƏRCÜMƏLƏR, www.USTAC.az, YENİ KİTABLAR, Yusifcanlı kəndi, ZAUR USTAC

“YAZARLAR” JURNALININ – MAY 2021 SAYI PDF

May 5, 2021 www.yazarlar.az 5 Şərh

BU SAYIMIZDA

Baş redaktordan………………………………………………….3

Qələndər Xaçınçaylı. Q.Bayramova doğum günü təbriki……4

Akif Abbasov. Alça ağacı…………………………………………9

Təranə Məmməd. Gül səbəti………………………………….13

Adilə Nəzər. Şeirlər……………………………………………….16

Rahim Üçoğlanlı (Rzayev). Şeirlər…………………………….21

Tarixi yaşadanlar – Əliqulu Qəmküsar…………………………27

Zaur Ustac. Belə bir kitab var…………………………………..32

“TƏRƏFSİZ ƏDƏBİYYAT TARİXDİR!” layihəsi çərçivəsində ödənişsiz əsaslarla nəşr olunur. Qiyməti: Pulsuz

∑ = 39 səh. Çapa imzalanıb: 05.05.2021.

“YAZARLAR” JURNALININ MAY – 2021 SAYI PDF:

YAZARLAR – 5 Download

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

ƏDƏBİYYAT, FOTO XƏBƏR, MƏQALƏLƏR, TƏQDİMATLAR, www.USTAC.az

Tənqidçi-ədəbiyyatşünas Qurban Bayramova doğum günü təbriki – QURBAN BAYRAMOV – 75

May 4, 2021 www.yazarlar.az 2 Şərh

Qurban BAYRAMOV – **ədəbiyyatşünas alim, tənqidçi**.

Tənqidçi-ədəbiyyatşünas Qurban Bayramova doğum günü təbriki

(Qələndər müdrikliyi- bir il əvvəldən yazılmış təbrik)

30 may tanınmış ədəbiyyatşünas alim, tənqidçi, çağdaş ədəbiyyatımızın tutarlı dayaqlarından biri olan, ədəbiyyatımızın Qurbanı – Qurban Bayramovun doğum günüdür!

Qurban müəllimin adı çəkiləndə poeziyamızın azman-ağsaqqal Xalq şairi Nəriman Həsəzadənin ona ünvanladığı bircə cümlədən ibarət olan əzəmətli, məhəbbət dolu səmimi sözü yadımıza düşür: “QURBAN, SƏNƏ QURBAN!!” Hamımızın həssas poeziya tənqidçisi kimi tanıdığımız Qurban Bayramov üçün (elə bizim üçün də) bu kəlam bütün titullardan əzizdir, qiymətlidir…

Bir bayram qabağa getsək, daha dəqiq, bir bahar sonra, bu zaman, inşallah, onun 75 yaşı tamam olacaq. (indi-R.) Bu gün ədəbiyyatımızda tənqidçi alimlərimiz sırasında onun şəriksiz öz yeri, öz məkanı var. Bir əlin barmaq hesabına gəlsək, sayılan-seçilən bu tənqidçilər arasında, mənə elə gəlir ki, onlardan birincisi Qurban Bayramovdur. Çünki Qurban Bayramov akademik Məmməd Cəfər, Kamal Talıbzadə kimi böyük qələm, söz bilicilərinin yetirmələrindən biri olub. Bu gün həmin nəhənglərin davamçısıdır.

Vaxt varıydı, şair və yazarlarımız onun tənqidçi qələminindən az qala, tük salardılar… Ona görə ki, Qurban Bayramov ədəbiyyatımızı çox sevir, istəyir ki, əsl istedadlılar ədəbiyyata gəlsin, istedadı olmayanlar kiminsə vasitəsi ilə gəlib istedadlıların yerini tutmasın. O, tənqidimizdə, həmişə M.Müşfiqin bu sənət prinsipinin – “Şairə ilhamdan maya gərəkdir!” prinsipinin qoruyucusudur! Həqiqəti yazar, gerçəyi, olanı yazar, abrına qısılıb bir küncə çəkilənləri ortaya çəkər, ədəbiyatımızın, poeziyamızın saflığına və gələcək inkişafına xidmət edər, Qurban Bayramov!!

Qurban müəllim yazarların yaradıcılığında nə varsa, onun zəif tərəfini qərəzsiz şəkildə tənqidi gözlə, dolğun şəkildə izah edir. Bu da özünə, yaradıcılığına hörmət edən hər bir yazıçı və şairin ürəyincə olur, belə obyektiv ədəbi tənqiddən sonra daha yaxşı əsərlər, şeirlər yazmağa çalışır. Qurban Bayramovun tənqidinə vaxtilə mən də tuş gəlmişəm, əvvəllər incimişəm-küsmüşəm, sonradan gördüm ki, düz tənqiddir, haqlı iradlarını bildirib və mən sınmadım, əksinə, alim tənqidindən, haqqlı iradlarından nəticə çıxartdım, özümənəzarətim gücləndi, ruhlandım, daha da yaxşı şeirlər yazmağa başladım… Sonralar, bir çox qələm dostlarımın da, tənqidçi Qurban müəllimə inamlarının, hörmətlərinin, hətta onların yazılarına münasibət bildirmək istəklərinin dəfələrlə şahidi oldum…

Yeri gəlmişkən deyim ki, Qurban Bayramov 1970- ci ildən ədəbi fəaliyyətə başlayıb, aspirantura təhsili görüb, ilk elmi səsri 1979-cu ildə “Səməd Vurğun poeziyasında lirik qəhrəman problemi” mövzusunda dissertasiyası olub… Bu günə kimi dövri və elmi mətbuatda 16 kitabı, 300-dən çox məqaləsi dərc edilib… Bunlardan “Vurğun poeziyası”(1976), “Lirik qəhrəman və zaman (Səməd Vurğun poeziyasında lirik qəhrəman problemi)” (1986), “Tarixilik və müasirlik – “Sosialist realizmi müasir mərhələdə” kitabı (kollektiv) (1988), “Yaşar Qarayev: Milli yaddaş təlımi – azərbaycançılıq”, (Jalə Qurbanqızı ilə birgə) (2001), “Poeziyanın sirri…” (mini-modern monoqrafiya) (2009), “Əli İldırımoğlunun yaradıcılıq yolu: Azərbaycan ədəbiyyatında avtobioqrafik roman janrının təkamülü” (monumental monoqrafiya) (2009), “Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin yaradıcılığı ədəbi tənqiddə” (Jalə Qurbanqızı ilə birlikdə) (2014) və s. bu qəbildən kitabların müəllifidir.

Onun “Müasir Azərbaycan poeziyasında üslubi meyillər”, “Azərbaycan ədəbiyyatında tarixilik və müasirlik”, “M.Ə.Sabir ənənələri və Azərbaycan ədəbiyyatı”, “Səməd Vurğun dünən, bu gün və sabah”, “M.H.Şəhriyar poetik üslubu”, “Qarabağ ədəbi mühiti – uzaq keçmişdən bu günümüzə qədər” təkin maraqlı tədqiqat işləri var. Onun bir sıra əsərləri, İranda, Türkiyədə, İraqda, Rusiyada, Macarıstanda dərc olunub…

Azərbaycan ədəbiyyatının əksər nümayəndələri barəsində məqalə yazıb, fikir söyləyib, elmi və bədii kitabların redaktoru olub, onların bir çoxuna ön söz yazıb, xüsusən, “Azərbaycan poeziyası”na həsr etdiyi ədəbi icmalları maraq doğurub…

Qurban müəllim ədəbi ictimaiyyətin əksər tədbirlərində, təqdimatlarda, elmi sessiya və konfranslarda bir gənclik ehtirası ilə iştirak edir, tənqidçi nüfuzu ilə ədəbi tədbirlərə rövnəq verir…

Uzun illər “Gənclik” nəşriyyatında rəsmi rəyçi, Azərbaycan Dövlət Televiziyasında “Ədəbiyyatşünaslıq və zaman”, “Ədəbiyyat” (1982-1992) elmi-kütləvi, tədris televiziya verilişlərinin müəllif-aparıcısı, Ədəbiyyat İnstitutu Elmi Şurasının, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi İdarə Heyətinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin bir illik fərdi təqaüdçüsü (2011) olub.

Azərbaycan MEA-nın Rəyasət Heyətinin (2016), Azərbaycan Yazıçılar Birliyi İdarə Heyətinin (2011), Azərbaycan Respublikası Həmkarlar Konfederasiyasının Fəxri fərmanlarına (2016, 2019), “Tanınmış Vurğunşünas alim” (2011), “Fədakar alim” (2011), “Səməd Vurğun mükafatı” (2011), “Elm fədaisi” (2012), “Vintsas” mükafatı (2020) fəxri diplomlarına layiq görülüb.

Xatırladım ki, S.Vurğun haqqında bir çox görkəmli ziyalılarımız, alimlərimiz dəyərli əsərlər, qiymətli tədqiqatlar aparıb. Onların özləri də, Qurban müəllimin bu sahədəki tədqiqatlarını yüksək qiymətləndiriblər. O, bir tənqidçi- alim kimi ölməz şairimizin yaradıcılığını, Səməd Vurğun şəxsiyyətinin böyüklüyünü süzgəcdən keçirib, xarakterizə edərək ədəbi ictimaiyyətimizə, o dövrkü İttifaq miqyasına çatdırııb. Elə bu baxımdan da onun yazdığı elm əsər fərqlidir, yenidir və önəmlidir.

Qurban müəllimin bir alim kimi böyüklüyü ondadır ki, öncə özünə də bir tənqidçi kimi yanaşır, çox məhsuldardır, sözün hətta nöqtəsinə, vergülünə kimi qədrini, dəyərini, çəkisini bilir. Azərbaycan ədəbiyyatını dünya ictimaiyyətinə çatdıran alimlərimizdən, ziyalılarımızdan biridir…

Mənə elə gəlir dövlətimiz Qurban Bayramov kimi ziyalılarımızı diqqətdən kənar qoymayacaq və onun elmi-ədəbi əməyi, fəaliyyəti yüksək səviyyədə dəyərləndiriləcək! Bir yazar kimi özüm və qələm dostlarım adından Qurban müəllimi təbrik edir, ona can sağlığı, yaradıcılığında uğurlar və həmişəki kimi gümrah olmasını arzulayıram!

Qələndər Xaçınçaylı,

şair, publisist-yazıçı, jurnalist

30.05.2020.

QURBAN BAYRAMOV – 75

QRABAĞ AZƏRBAYCANDIR…

QURBAN BAYRAMOV – 75

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

ƏDƏBİYYAT, MƏQALƏLƏR, www.USTAC.az

AKİF ABBASOV – OĞURLAMAĞA BAŞQA ŞEY TAPMIRDIM?

May 3, 2021 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

OĞURLAMAĞA BAŞQA ŞEY TAPMIRDIM?

(hekayə)

İndiki zəmanədə usta olmaqdan yaxşısı ola bilməz. Usta deyəndə, əslində hərə öz işinin ustası olmalıdır. “Arşın mal” filmindəki Rüstəm bəy demişkən, gedib “uçitel-muçitel, injinar-minjinar olmaqdansa” pinəçi, bənna, xarrat, dülgər, bərbər, santexnik, elektrik, dərzi, zərgər … olmaq yaxşıdır.

Biri gəlir çəkməçinin yanına ki, ayaqqabımın dabanını dəyiş; digəri özünü santexnikə çatdırır ki, evi su basıb, gəl o su xəttinə bir əncam çək; başqası qaçır dərzinin dükanına ki, təcili kostyum tikmək lazımdır, qeyrisi də yollanır bərbərin hüzuruna ki, saçlarımı düzəlt, üzümü qırx, iclasa gedirəm..

İşini görən kimi pulunu alıb qoyursan cibinə. Daha başqa peşə sahibləri, hökumət işində çalışanlar kimi ayın axırını gözləmirsən ki, görək maaş nə zaman veriləcək. O da vaxtında verilsə.

Vallah, billah, bənna, dülgər, bərbər, çilingər … olmaq mühəndis, müəllim, jurnalist … olmaqdan yaxşıdır. Dəqiqə başı iclasa çağırmırlar, müdir səni danlayıb, ağzından çıxanı demir. Yuxudan nə zaman durursan işinə gedirsən. İşdən nə zaman bezirsənsə, ya da yorulursansa – gəlirsən evinə-eşiyinə. Daha kartını turniketə vurub işə girib-çıxmırsan.

Novruz bənna idi. İşindən-gücündən razılıq edirdi. Dolanışığı da vardı. Amma bu ustalığın da qəribəlikləri, özünəməxsusluğu var. Cürbəcür adamlarla, fərqli insanlarla rastlaşırsan. Hərəsi bir ağıldadır. Biri pulunu kəsir, biri yalandan işindən narazılıq edir ki, pulunu verməsin. Allah ustaları belələrindən qorusun. Novruz da hər dəfə çağırışa gedəndə, avadanlıqlarını qoyduğu çantasını hazırlayanda dua edirdi ki, işi avand olsun.

Özü ilə dəyişik götürüb, təmir üçün lazım olan alətləri, avadanlıqları qoyduğu çantasını əlinə alıb yollanırdı evlərə.

Ya həyət-bacada iş verirdilər, ya da ev, mənzil təmir edirdi. İş çox olanda özü ilə bir fəhlə də aparırdı ki, söküntüyə, zir-zibili daşımağa, daşı, kərpici qaldırmağa, sementi, qumu qarışdırmağa, suvaq daşımağa kömək etsin. O, usta idi. Fəhlə işini də özü görməyəcəkdi ki. Əldən düşərdi. Beş-on manatdan ötrü özünü həlak etməyəcəkdi ki.

Məmmədqulunun evində təmir işlərini görüb qurtarandan sonra əynini dəyişib təmiz paltarlarını geydi. Çirkli, tozlu-torpaqlı paltarlarını bir torbaya yığdı. Bənna alətlərini də çantaya yerləşdirib: “Ya Allah!” deyib həyətə çıxdı. Pulunu alıb, ev sahibi ilə xudahafizləşib yoluna düzəldi.

Evə çatanda çirkli, tozlu pal-paltar yığdığı torbanı arvadına uzatdı, təmirə aid alətləri qoyduğu çantanı da həyətdəki daxmaya apardı. Yorulmuşdu. Yemək istəmədi. Bir nəfəsə iki stəkan çay içib yataq otağına keçdi və uzandı.

Nənəbacı ərinə tapşırmışdı. Novruz hər dəfə işini görüb qurtarandan sonra çirkli pal-paltarı evə gətirər, arvadı da onları yuyar, ona başqa dəyişək paltar verər və deyərdi:

-Gedib, o tozlu paltarları geymə, gətir, yuyum. İşləyəndə də əynində təmiz paltar olsun.

Nənəbacı, adəti üzrə pal-paltarı iri vannaya atıb, vedrədən üzərinə qaynar su tökdü. “Bu nədir?” Nənəbacının gözləri böyüdü. Novruza acığı tutdu.

-Ay kişi, bu nədir?

Nənəbacının qışqırığına Novruz çarpayıdan dik atıldı. Onu belə acıqlı görməmişdi.

-Nə olub, arvad? Yoxsa ilan gözümü oğurlayıb pal-paltarın arasına girib?! Vurmadı ki səni?

Nənəbacının səsi az qala kəndi başına götürmüşdü:

-İlan vurmadı, sən vurdun! Özü də düz ürəyimin başından! Sənin belə işin də varmış?

Novruz təəccüblə:

-Nə olub axı? – deyə soruşdu.

Nənəbacı əl-qolunu ölçürdü:

-Bu arvad tumanı nə edir, sənin paltarının arasında?

Novruz gözünü döydü: “Nə arvad paltarı?”

Nənəbacı əlindəki çubuqla qadın alt paltarını qaldırıb göstərdi. Novruz donub qaldı. Nənəbacı dil-dil ötməyə başladı:

-Hə, cavab verə bilmirsən? Suçun var axı. Məmmədqulunu nə isə almağa göndərib, arvadının tumanını çıxarmısan?

Novruz qıpqırmızı qızardı: “Bu arvad nə danışır? Mənim nə günahim var?”

-Nənəbacı, ağıllı ol. Birdən-ikiyə mənim bir pis işim olubmu? Allahın qəzəbinə gələrsən. Bu nə danışıqdır? Paltarları həmişə otaqda dəyişib, divanın üstünə atırdım. Bu gün orada başqa paltarlar da vardı. Yəqin bu alt paltarı da orada imiş. Görünür mənim paltarlarıma qarışıb.

-Eləmi? Niyə divanın üstündəki başqa paltarlar yox, bu alt paltarı sənin paltarlarına qarışıb. Elə isə, götür, zəng elə, arvadla danış, inanım.

Novruz bilmədi nə etsin.

-Ayıbdır, zəng edib arvada nə deyim?. Deyim tumanını evə gətirmişəm.

-Ərinə zəng elə.

Novruz onu fikrindən daşındırmağa çalışdı:

-Məni qana çalxalama, Nənəbacı. Bunun axırı yaxşı qurtarmaz! Məmmədqulu deməzmi ki, mənim arvadımın alt paltarı səndə nə gəzir? Vurar arvadını, sonra da gəlib məni öldürər. Kənd arasına gərək ondan sonra çıxmayasınız.

-Zəng eləmirsən ki? Mən bu məsələni belə qoya bilmərəm.

-Apar yavaşca ver, yiyəsinə

-Yenə soruşacaqlar bu alt paltarı sizdə nə gəzirmiş.

Nənəbacı ev telefonunun dəstəyini qaldırıb zəng etdi. Məmmədqulu cavab verdi.

-Məmmədqulu qardaş, bağışla, Novruz həmişə təmir işini görəndə paltarını dəyişib divanın üstünə qoyurmuş. Bu gün paltarını yığanda arvadının alt paltarı da onlara qarışıb, gəlib bizim evə çıxıb.

Məmmədqulunun qəzəblənəcəyini gözləyən Nənəbacı onun sevindiyini görüb sakitləşdi. Məmmədqulu:

-Bıy, sizi görüm şad xəbər olasınız, Nənəbacı bacı, – dedi. -Bizim arvad da səhərdən məni öldürür ki, gətirdiyin usta oğru çıxdı. Paltarları oğurlayıb.

Nənəbacının özünə gəldiyini görən Novruzun da eyni açıldı:

-Nə dedilər?

-Arvad ərinə deyirmiş sənin ustan oğru çıxıb.

Novruz ala verdi:

-Kül o arvadın başına. Əvvəla, ağılı olsaydı, alt paltarını divanın üstündə qoymazdı. Bilirdi ki, əynimi soyunub-geyinib divanın üstünə atıram. Ayıbdır. İkincisi, evdə oğurlanmalı şey yox idi bəyəm, onun köhnə alt paltarına gözüm düşmüşdü?! Hə?

Nənəbacı:

-Düz deyirsən, Novruz, mən də nahaqdan səndən şübhələndim.

-Arvad, bir də belə zarafat eləmə. Yaxşımı?

-Yaxşı, qadan alım. Çox istədiyimdəndir də… Neynim.

Bakı şəhəri, 18 aprel 2021-ci il

Müəllif:Akif ABBASOV

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

"ZİYADAR" M., ƏDƏBİYYAT, FOTO XƏBƏR, Mahirə Nağıqızı, MƏQALƏLƏR, TƏQDİMATLAR, VİKİPEDİYA, www.USTAC.az, ZAUR USTAC

MAHİRƏ NAĞIQIZI – VƏTƏN

Aprel 30, 2021 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

Mahirə Nağıqızı – professor, ADPU-in prorektoru.

Çağdaş qələm adamları içərisində yaradıcılığı özünəməxsus çalarları ilə seçilən yazarlarımızdan biri də Mahirə Nağıqızıdır. Onun xalq yaradıcılığına, folklora bağlılığı, vətənpərvərliyi, milli təəssübkeşliyi oxucuları və qələmdaşları tərəfindən ən çox sevilən, rəğbətlə qarşılanan xüsusiyyətlərindəndir.

QISA ARAYIŞ

Mahirə Nağıqızı (Hüseynova) 1960-cı il 4 noyabrda Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan rayonunun (indiki Babək rayonunun) Sust kəndində anadan olub.

Ailə vəziyyətlə bağlı Xalxal kəndinə köçən Mahirə Nağıqızı 1968-ci ildə Xalxal kənd səkkizillik orta məktəbin birinci sinfinə daxil olmuşdur. Yaşayış yerini yenidən dəyişməklə əlaqədar olaraq, 1978-ci ildə Abşeron rayonu Mehdi Hüseynzadə adına Novxanı qəsəbə 1 saylı orta məktəbini bitirmiş, 1980-ci ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (indiki ADPU-nun) filologiya fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1984-cü ildə İnstitutu fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuş, elə həmin ildən də təyinatla əvvəlcə Abşeron rayonu Mehdiabad qəsəbə 1 saylı orta məktəbdə, sonra isə Bakı şəhəri N.Nərimanov rayonu G.Əsgərova adına 43 saylı MLK-da ixtisası üzrə işləmişdir. İşlədiyi müddətdə Təhsil Nazirliyi tərəfindən “Respublikanın qabaqcıl təhsil işçisi” adına layiq görülmüş, döş nişanı ilə təltif olunmuşdur. 2003-cü ildə isə “İlin nümunəvi müəllimi” Respublika müsabiqəsinin qalibi olmuş, I dərəcəli diplom almışdır. 2009-cu ildən ADPU-nun Müasir Azərbaycan dili kafefedrasının müəllimidir.

Mahirə Nağıqızı 2012-ci ildə filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 2015-ci ilin may ayında Müasir Azərbaycan dili kafedrasının dosenti vəzifəsinə, həmin ilin dekabr ayında isə Müasir Azərbaycan dili kafedrasının müdiri vəzifəsinə seçilmişdir. 2013-cü ildən “XIX-XX əsr Qərbi Azərbaycan aşıq və el şairlərinin yaradıcılığının dil və üslub xüsusiyyətləri (Dərələyəz mahalı üzrə)” mövzusunda araşdırmalar aparmış Mahirə Nağıqızı 2017-ci ildə filologiya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır.

Tanınmış alim-şairə, pofessor Mahirə Nağıqızı (Hüseynova) hazırda ADPU-nun Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektorudur. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olan Mahirə Nağıqızı pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı elmi, ədəbi yaradıcılığı ilə də müntəzəm olaraq elmi və dövri mətbuatda çıxış edir. Mahirə Nağıqızının bir neçə şeirini sizlərə təqdim edirik:

VƏTƏN

Bitər sərhədlərin bu yer üzündə,

Qəlbimdə sərhədin nədən bitmədi?

Gəmisən, üzürsən eşq dənizində,

Sənə məhəbbətim, Vətən, bitmədi.

* * *

Əlimin qabarı, alnımın təri,

Köksünə atdığım bircə dən olsun.

Canımı verərəm səndən ötəri,

Ruhum sağlığınnan xətircəm olsun.

* * *

Qan axan yarana gözüm yaşını

Dərman əvəziydi, səpələdim mən.

Bu da bir sınaqdı, əymə başını,

Sınıq əhvalına dözə bilmirəm.

* * *

Ana harayımı eşidir hamı,

Qadınlar, qızlar da bir ərə dönər.

Oğullar seçəcək dost-düşmanını,

Hər biri uğrunda səngərə donər.

* * *

Düşmən tapdağında qalmaz bir qarış,

Onlarsız yaşamaq olar dan bizə.

Danış, ötənlərdən bizə sən danış,

Əmrini verəcək Komandan bizə!

DÜNYANIN

Mənzil istəyəni karvana qoşar,

Uzundur, qısadır yolu dünyanın.

Bilməzsən qaynayar, duymazsan daşar,

Görünməz qəhəti, bolu dünyanın.

* * *

Yazılıb uğruna hansı vaxt düşər

Kimə künc verilər, kimə taxt düşər.

Nə düşsə bilirəm, baxtabaxt düşər

Dolanar boynuna qolu dünyanın.

* * *

Nagahan anlamaz nə qeylü-qaldı,

Dərmanı zəhərdi, zəhəri baldı.

Bilən də özünnən apardı, qaldı,

Sinəsi sirr ilə dolu dünyanın.

* * *

Nəzər sal, göz gəzdir ha dönə-dönə,

Yol onun yoludur, yol seç min dənə.

Qisməti qolundan tutub gedənə

Fərq etməz nə sağı,solu dünyanın.

* * *

Açıqdır, gizlidir – yüz davası var,

Xəncər davası var, söz davası var.

Hərənin içində öz davası var,

Tərpənməz bir tükü ulu dünyanın.

* * *

Nə toyu boy vermir, nə yası olmur,

Hər cəfa çəkənin səfası olmur.

Mahirə, dünyanın ağası olmur,

Gələn də, gedən də qulu dünyanın.

AY VƏTƏN

Ay vətən, bir səndən savayı, vallah,

Baş qoyub yatmağa bina görmədim.

Havasın udduğum ,ay qərib ellər,

Vətən havasını,qına, görmədim.

* * *

Ağaclar heyrətdi, nazlıdı kollar,

Deyərsən, Allahdı yaradıb nə var.

Möcüzə körpülər, möcüzə yollar,

Ürəyim harasa qona, görmədim.

* * *

Cənnətdə olsam da çəkdiyim sitəm,

Balaca kol olub bağrında bitəm.

Dərdimi kimlərə desəm də, Vətən,

Sənintək halıma yana, görmədim.

* * *

Dörd yanım zər-ziba, gövhər olsa da,

Sıxıldım düz-dünya ənbər olsa da.

Daddığım tikələr cövhər olsa da,

Hopa ürəyimə, cana görmədim.

* * *

Mahirə, dərdlərin yad eldə dinsə,

Onu bir də sayma, azar mindisə.

Dünya qu tükündən yastığa dönsə,

Sənin dizlərindən, ana, görmədim.

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

ƏDƏBİYYAT, MƏQALƏLƏR, www.USTAC.az

Akif ABBASOV – Arzu

Aprel 25, 2021 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

ARZU

(hekayə)

Səyyarə xanım indi müəyyən yaşa dolub. Xanım-xatın bir qadındır. Zahirən, batilən də gözəl bir xanımdır. Uşaqlıq illərində hərənin bir sərgüzəşti olur. Səyyarə xanımın da yada salınası xatirəsi var.

Deməli belə, Səyyarənin 10 yaşı olardı. 3, ya 4-cü sinifdə oxuyurdu. Bir gün dərsdə “Ana vətən” şeri keçilirdi. Müəllim motivasiya yaratmaq üçün uşaqlara sual verir:

-Kim deyər, dünyada bizim üçün ən əziz olan varlıq nədir?

Hamı bir ağızdan:

-Ana, – deyir.
Səyyarənin səsi gəlir:

        -Dünyada bizdən ötrü ən əziz olan varlıq Arzudur.
        Müəllim o biri suala keçir:
        -Yaxşı, elə isə deyin: anadan başqa daha əziz olan nədir?

Hamı deyir:

-Vətən.

Səyyarənin dinmədiyini görən müəllim üzünü ona tutur:

-Hə, Səyyarə, sənin cavabın nə olacaq?

Səyyarə yenə də:

-Arzu, -deyir.

Müəllim Səyyarəyə yaxınlaşaraq onun saçlarını sığallayır, onu başa salmağa çalışır:

-Qızım, kimdən soruşsan, belə deyər: dünyada anadan və Vətəndən əziz heç nə ola bilməz. Sən də bunu bilməlisən. İndi de görüm, dünyada bizim üçün ən əziz olan nədir?

Səyyarə ayağa qalxaraq:

-Müəllim, Arzudur, -deyə təkrar edir.

Müəllim təəccüblə ona baxaraq:

-Əyləş, – deyir.

Yerinə qayıdan müəllim, başqa sualla sinfə müraciət edir:

-Hansı adlar həmişə bir yerdə çəkilir?
Uşaqlar:

-Ana və Vətən sözləri , -deyirlər.
Səyyarənin səsi gəlir:

-Arzu.
Müəllim suallarını davam etdirir:

-Bizim liderimiz kimdir?
Uşaqlar xorla bildirirlər:

-Lenin.

Müəllim Səyyarəyə baxır. Səyyarə tez:

-Arzu, – deyir.

Müəllim əsəbiləşir, direktoru çağırır, olanları deyir.

Öyrənməyə başlayırlar ki, bu uşaq niyə özünü belə aparır, hansı sual verilirsə, cavabında Arzu deyir.

Məlum olur ki, Arzu bunun qardaşıdır, təzə doğulub. Səyyarə qardaşını o qədər çox istəyir, ona o qədər bağlanıb ki, onun yanından aralanmaq, hətta məktəbə belə getmək istəmir. Bütün günü fikrində, xəyalında Arzudur.

Səyyarəni başa düşüb, onun xətrinə dəymədlər.

Olub-keçənləri yadına salan Səyyarə xanım gülümsədi. Daha uşaq deyildi. Bilirdi ki, qardaş da, bacı da çox sevilə bilər. Amma dünyada ən əziz olan ana ilə Vətəndir.

Bakı şəhəri, 10 aprel 2021-ci il.

Müəllif:Akif ABBASOV

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

FOTO XƏBƏR, MƏQALƏLƏR, www.USTAC.az

Təhsildə innovasiyalar, Yeni Dünya Düzəni, Yeni Tədris Formatı – Zərövşən Babayeva

Aprel 24, 2021 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

Təhsildə innovasiyalar, Yeni Dünya Düzəni, Yeni Tədris Formatı

XXI əsr bizi təəccübləndirməyə davam edir. Yaşadığımız son dövrlər öz yeni formatı, fərqli problemləri ilə seçilir. Artıq 2020-ci ilin əvvəlindən başlayaraq həyatın tamamilə yeni istiqamətdə dəyişilməsi ilə barışmalıyıq. Qəbul etməliyik ki, dünyamız köklü şəkildə dəyişdi və əvvəlki münasibətlər yeni keyfiyyət dəyişikliyinə uğramışdır. Artıq yeni dünya insanı cəmiyyətini, dövlətini əvvəlki şərtlərlə idarə etmək, yeniliklərə anında cavab verməkdə çətinlik çəkir. Bu gün hansı cəmiyyət elminə, təhsilinə, insanına, torpağına, toxumuna sahib çıxar, yatırım edərsə, yeniliklərə açıq olub dünya təcrübəsindən faydalanmaqla yaradıcılığa üstünlük verərsə o da yarışdan qalib çıxacaqdır. Məqsəd açıq və aydın olmalıdır. Təbiətdə belə bir qanun var – güclülər qalib gəlir. Yəni müasir dunyamızda yaşamaq uğrunda mübarizədə qalib gəlmək üçün də cəmiyyətlərdə güclü-gücsüz qarşıdurması gedir. İnsanlığın sınağa səkildiyi son illərdə bütün sahələrdə olduğu kimi tədris-təhsil sahəsində də problemlər, mübahisəli məqamlar yaranmışdır.

Öyrədən-öyrənən arasındakı fərqli formatda fəaliyyətlərin gündəmə gəlməsi ilə ali və orta məktəblərdə tədrisin idarə edilməsinin dövrün problemlərinə müvafiq şəkildə təşkili zərurətə çevrilmişdir. Əslində dünyanı saran problemlər bu gündən gələcəkdə də yarana biləcək qarışıqlıqlara hazırlıqlı olmağımızı şərtləndirir. Müasir texnologiyalar sayəsində düçar olduğumuz karantin şəraitində fəaliyyətimizi davam etdirsək də – onlayn, virtual format, a-sosial mühit, məsafələrin uzanması cəmiyyətlərdə bəzi ruhsal, psixoloji problemləri də yaratmışdır. Ümumiyyətlə, həyatın müxtəlif sahələrində nailiyyət hər bir fərdin fəal iştirakından asılıdır. Belə ki, yaradıcı, fərdi yanaşma, təfəkkürün istiqamətləndirilməsi, şəxsiyyətin problemə yanaşması, həyata baxışı, dünyağörüşünün zənginləşdirilməsi əsas şərtlərdəndir. Təhsil sahəsi bu işlərdə əsas yerlərdən birini tutur. Cəmiyyət həyatında köklü dəyişiklik etmək əsasən təhsilə qoyulan yatırımdan çox asılıdır. Bunun üçün nəzərə alınmalı məqamlar çoxdur:

Müəllimlərdə tədrısə sahiblik prinsipi
Öyrədən-öyrənənin maraq, təşəbbüs və istəklərinin ön plana çəkilməsi
Təhsildə qloballaşmanın qarşısının alınması
Fərqli təhsil formatının yaradılması
Tədris prosesində motivasiya, iki tərəfin də maraqlarının təmin edilməsi
Müəllim-tələbə sintezi
Təhsilin, məktəbin dövrün tələbinə uyğun təşkili
Fikir mübadiləsi, birlikdə fəaliyyət və s.

Təcrübələr göstərir ki, təhsildə istənilən səviyyəyə çatmaq üçün öyrənənlərdə aşağıdakı bacarıqların formalaşdırılması vacib sayılmalıdır: Yeni biliklərə məntiqi, tənqidi yanaşmaq, təxəyyülə sahib olmaq, yaradıcı tətbiqetmə, fərqli tədris formatı, dinləmə, kommunikasiya, təhlil, analiz-sintez, düşündürücü sual vermək bacarığı və s. Bütün bunlar təhsildə, dolayısı ilə cəmiyyət həyatında innovasiyalardan istifadəni təmin edəcəkdir:

Təhsildə nələri dəyişək? – öyrənənlərin müstəqilliyinə, sərbəstliyinə imkan yaradıb həvəsləndirmək, vaxt vermək. Gənc nəslin suallarına ciddi yanaşıb birlikdə tədqiqat aparmaq, gələcəyin məsuliyyətini dərk etdirmək.

Yeni dövrdə təhsil necə olmalı? – Bacarıqları inkişaf etdirməklə. Gənclər fundamental bacarıqlarını təkmilləşdirməklə yeni dövrdə yer tuta bilərlər. Artıq dünyada ixtisaslaşmış təhsil geri qalmış təhsil sayılır. Fərdi yanaşma və müşahidə ilə öyrənənləri dəyərləndirməliyik. Yəni bu əsrdə insanın qəlbinin, ruhunun bacarıqları da önə çəkilməli, empatiya qurularaq qarşıdakının fikirlərinə önəm verilməlidir.

Dünyanı dəyişmək üçün müəllimlər nə etməli? – Məlumatların canlı, öyrənənlərin yaradıcı olmalarına diqqət yetirilməli, tədris edilən fənlərin önəminə diqqət edilməli; Dünyagörüşün zənginliyi, yaradıcı işə xüsusi fikir verilməlidir. Xüsusilə son illər tənhalaşmaq, təcridolunmaq işin keyfiyyətinə mənfi təsir etmişdir. Bu baxımdan cəmiyyətlərin və dövlətlərin müəllimlərin problemləri ilə maraqlanması, həyat şəraitlərinin yaxşılaşdırması qayğısına qalması işin xeyrinə olardı.

Yeni dünyada yeni məktəb modeli necə olmalı? – Tələbələrin yaradıcılığı, gördüyü iş qiymətləndirilməli; Biliklərin yaradıcı tətbiqi; Müəllimlər kollektiv şəkildə fəaliyyət göstərməlidir. Bu həm motivasiya edici təsir edər, həm də yaradıcılıq, tədqiqatçılığa meyli artırardı.

Təhsildə hesabatlılq bacarığı nədir? – Tələbələrin ən nümunəvi işlərinin nümayişinin, süni zəkanın təhsilə təsiri imkanlarının qiymətləndirilməsinin fərdi inkişafa təsiri daha çox olacaqdır. Texnologiyaların tətbiqi zərurəti bu sahəyə diqqətin artırılmasını diktə etməkdədir. Ölkə, dövlət, müəssisələr arasında cəmiyyətin inkişafı qiymətləndirilməlidir. Dünyanın necə dəyişdiyini anlamaq; Birlikdə öyrənməni dəqiqləşdirmək, şərait yaratmaq, dəyişməyə hazır olmaq. Gənc nəslin təkmilləşməsi, yeni dünyaya hazırlanması, fərqli formata istiqamətləndirilməsi.

Bu gün dünyada artan işsizlik, maddi problemlər, gərginləşən münasibətlər fonunda sağlam düşüncə ilə davranmağa borcluyuq. Hər kəsin stresli zaman keçirməsini nəzərə alaraq qayğını, mərhəməti, məhəbbət hissini bir-birimizdən əsirgəməməliyik. Cəmiyyətin ziyalısı, ali məktəb müəllimi olaraq məruz qoyulduğumuz bu problemlərdən az itki ilə çıxa bilməyin yollarını da araşdırmalıyıq. Gənclərimiz gələcəyimizdir və müxtəlif sahələrdə cəmiyyətin inkişafında mühüm rol oynayacaqlar. Bu səbəbdən onlarla apardığımız işlər üçün də məsuliyyət bizim üzərimizdədir.

Yenicə qazandığımız Qarabağ zəfəri də bizi bundan sonrakı möhtəşəm nailiyyətlərə ruhlandırır. Şahidi olduğumuz Vətən müharibəsi göstərdi ki, qan yaddaşı bələkdə Qarabağı tərk edən körpələri 30 il sonra tanklarla, İnsansız Hava Araçları (İHA) və qırıcı təyyarələr, müxtəlif hərbi texnika ilə doğma torpaqlarını mənfur düşmənlərdən təmizləmək üçün ayağa qaldırdı. Bu, XXI əsrdə dünyaya səs salan müasir Vətən Muharibə formatı Azərbaycanın yetişdirdiyi tələbələr, mühəndislər, həkimlər, müəllimlər,…., Zabit və Generallar sayəsində qələbə çalaraq Böyük Qələbə, Böyük Qayıdış idi. Bütün Azərbaycan cəmiyyəti olaraq Qarabağ Şəhid, Qazi, Əsgər, yüksək rütbəli hərbiçilərinə, şəxsi heyətinə minnət duyur, şəhid və qazi ailələrinə səbr diləyirik. Ən ali səviyyədə dövlət qayğısı ilə əhatə olunmuş müharibə iştirakçıları yetişməkdə olan gənc nəsil üçün də layiqli nüminədir. Cəmiyyətlər və dövlətlər eyni amal uğrunda çalışdıqca görülən işlər hər bir fərdi məmnun edəcəkdir. Ümid edirik ki, insani sevgi, mərhəmət, elmi nailiyyətlər sayəsində Dünyamız yaşamaq üçün öz əhəmiyyətini artıracaqdır.

Yaşadığımız günlərdə cəmiyyətlər, dövlətlər arasında açıq şəkildə qüvvələrin toqquşması baş verdiyinin şahidi oluruq. Tədris sahəsində də bütün baş verənləri nəzərə alaraq köklü dəyişikliklər etməyin tam zamanıdır. Bu gün bizə müxtəlif elmi bilikləri əzbərləyən şagird, yaxud tələbə kifayət eləmir. Öyrənənləri biliklərin saxlandığı “papka” formatından çıxarmaq zamanı çoxdan çatmışdır. Öyrəndiyi biliyi yaradıcı tətbiq edə bilən, təklif olunan hazır biliklərə tənqidi yanaşan, konstruktiv düşünən gənc nəsil sayəsində yaxın gələcəkdə texnologiyaların, robotların üstünlük təşkil etdiyi dünyada yaşamağa uyğunlaşmalıyıq. Anlamalıyıq ki, artıq ən böyük “silah” Elmdir. Köhnə dünya standartları ilə yeni dünyada rəqabətə dayanmaq üçün çalışmalıyıq. Biologiya elmi, tibb sahəsi, kimya, fizika, kosmonavtika və digər elm sahələrində əldə edilmiş yeni nailiyyətlər insanlığa fərqli yanaşmalara görə cəmiyyətlərin lehinə və əleyhinə tətbiq edilməkdədir. Elmi insanlığın lehinə işlədən kadrlar, mütəxəssislər yaratmaq müasir dövrün zərurətinə çevrilmişdir. Məhz yaradıcı, yenilikçi, müasir texnologiyalara yiyələnmiş gənclik, hazırkı kadr potensialının təkmilləşməsi ilə güclü rəqabətə dayana biləcəyik. Son bir ildə bütün dünyada “pandemiya, karantin, virus, məsafə, maska, təmizlik” məfhumları həyatımızın reallığına çevrilmişdir. İnanırıq ki, cəmiyyətlərin sağlam düşüncəli ziyalılarınin birgə səyi ilə XXI əsrdə cəmiyyətlər istər Təhsilinə, istərsə də İnsanına sahib çıxaraq qarşıya çıxan çətinlikləri aşacaqdır.

Zərövşən Babayeva

Naxçıvan Dövlət Universitetinin dosenti

pedaqogika üzrə elmlər doktoru

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

ƏDƏBİYYAT, MƏQALƏLƏR, www.USTAC.az

ADİLƏ NƏZƏR – NEYLƏYİM

Aprel 23, 2021 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

NEYLƏYİM
Neyləyim mən özümlə,
necə edim, bilmirəm.
Nə küsürəm biryolluq,
nə danışıb gülmürəm.
***
Hərdən zəhərə dönür,
hərdən də qənd kimidir.
O, mənim yalnış vaxtda
içdiyim and kimidir.
***
Nə cəsarətim çatır,
bu yükümü atmağa.
Nə də ki, gücüm yetir
o andımı tutmağa.
***
Neçə vaxtdı qalmışam
iki daş arasında.
Sabahımı qırmışam
gözlə qaş arasında.
***
Sanki qərarı verən
bir şeytani səs idi.
Ağ günlərə gecikib,
qara günə tələsdim.
***
Necə edim bilmirəm,
sükut məni yaralar.
Yazdığımı pozuram,
üzə durur misralar.
***
Adilə, sığın yenə,
ürəyindəki aha.
Nə varsa yığ ovcuna,
sovur getsin Allaha.
21.04.2021.

Müəllif: Adilə NƏZƏR

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

QURAN DƏRSİ, www.USTAC.az

QURAN DƏRSİ 8

Aprel 22, 2021 Tuncay Şəhrili Bir şərh yazın

QURANİ KƏRİM

**QURANI OXUMAĞI ÖYRƏNƏK**

نَاسُ صُدُورُ تَكْتُبُ يَنْصُرُ قُلُوب

َ نُعيدَُ يُو صَلُ تَبَاركَ جُاقَ نُرِ يدُ

“QURAN OXUMAĞI ÖYRƏNƏK” KİTABI ƏSASINDA
DƏRSLƏR MƏMMƏDLİ ÜZEYİR ƏİRHÜSYEN OĞLUNUN

Tuncay ŞƏHRİLİ TƏRƏFİNDƏN APARILIR.

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

ƏDƏBİYYAT, FOTO XƏBƏR, MƏQALƏLƏR, www.USTAC.az

ADİLƏ NƏZƏR – GƏLMƏ-GƏLMƏ ŞEİRİ

Aprel 22, 2021 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

GƏLMƏ-GƏLMƏ
Qəlbimdə od, dilimdə söz
Bitdi artıq, gəlmə-gəlmə.
Ağlatdığın o məsum qız
Getdi artıq, gəlmə-gəlmə.
* * *
Kədərdi, qəmdi hər anı,
Allaha qalıb gümanı.
Sənə olan son inamı
İtdi artıq, gəlmə-gəlmə.
* * *
Biri sevgi gülü əkən,
Biri şirəsini çəkən.
Küsdürdün, yad yerdə məkan
Tutdu artıq, gəlmə-gəlmə.
* * *
Keçirdi gənclik yaşını,
Soldurdu tər baxışını,
Yaxşı ki, dostlar başını
Qatdı artıq, gəlmə-gəlmə.
* * *
Adilənin susdu səsi,
Qalmadı daha həvəsi.
Bu yolun ümid gəmisi
Batdı artıq, gəlmə-gəlmə.
20.04.2021.