Günlük arxivlər: Fevral 18, 2025

www.USTAC.az

RƏNGLİ YUXULARIMIN ŞƏHƏRİ: BEYLƏQAN…

Bir şərh yazın

RƏNGLİ YUXULARIMIN ŞƏHƏRİ: BEYLƏQAN…
Ötən ili bütünlükdə yaradıcılıq qayğıları ilə məşğul olduğumdan həftələr, aylarla yazı masamdan ayrılmadım. Amma hiss edirəm ki, son iki-üç aydır bir ciddi işlə məşğul ola bilmirəm. Düşünüb-daşınıb, həyat tərzimdəki vərdişimi itirməyim deyə, özüm üçün bir cədvəl tərtib etdim. Yenə də işlərimə start verə bilmədim. Halbuki çox-çox illər dəyişən, yenilənən həyat cədvəlimi hafizəmə ötürür, ondan istiqamət alırdım… Masamın üstündəki yarımçıq yazılar mənə baxır. Hələ ki onlara yaxın düşə bilmirəm. Vaxtımı öldürmək üçün (sevmədiyim həyat tərzi!) gah arxivimdə “vurnuxur”, əlimə gələn bir kitaba baxır, ağ vərəqdə nəsə qaralayır, gah da sosial şəbəkəyə göz gəzdirirəm. Amma nə edirəmsə heç bir məşğuliyyətdə davamlı ola bilmirəm. Öz pərakəndəliyimə, diqqətimin dağınıqlığına təəccüb edirəm…

Nə baş verirdi? İşləməkdən ötrü ürəyi gedən mən, yazı masasından saatlarla ayrılmayan Şəfəq, niyə yaddaşının, ürəyinin yazı yükündən azad ola bilmir? Elə bu arada çoxdan unutduğum bir vərdişimi xatırladım. Və həmən də kitab rəfimin aşağı gözündə iri zərflərdə qalaq-qalaq topladığım şəkilləri ortalığa tökdüm. Gecə yarıdan ötənə qədər keçmiş günlərimin fotolarda donub qalmış zamanlarına qayıtdım. Bu fotoların hər biri həyatımın tarixidi. O gecə özüm də bilmədən o tarixlərə vardım. Qəribə hisslər keçirdim, anbaan yaddaşımda ağrıyabənzər bir tərpəniş duydum, həyəcan dolu anlar yaşadım. Uşaqlığım, məktəb həyatım, ailəm, mühitim, rayon qəzeti redaksiyasına, kitabxanaya getdiyim vaxtlar bir anda gözlərimin qarşısından kinolent kimi keçib-getdi. Məni yetişdirən, gələcəyə hazırlayan doğma yurdum Beyləqanı xatırladım. Sən demə, o illər ömrümün ən şirin, munis çağlarıymış…

Hələ də təravətini itirməyən xatirələrimin işığı məni vaxt-bivaxt rəngli yuxularımın şəhərinə, Beyləqana çəkir. Son bir neçə ildə yurdumun təbiətinə, adamlarına, ağaclarına tamarzı qaldığım qədim diyarıma qovuşmaqdan ötrü ürəyim əsir…

Fevral ayının ilk həftəsi Beyləqana yol aldım. İki günlük səfərimdə gördüklərimdən fərəhləndiyim, zövq aldığım, heyran qaldığım o qədər məqamlar oldu ki! Qışın çisəkli, yağmurlu günlərində bir məlakə gözəlliyində olan Beyləqanda görüb-duyduqlarımdan ürəyim dağa döndü…

Görüşdüyüm insanlar Beyləqanın mədəni yüksəlişinə öz yaradıcı əməkləri ilə töhfə verən ziyalılar idi: Mehman Əliyev, Raquf Budaqlı, Rövşən Qarabudaq, Fazil Əsəd, Vəliyəddin Əhmədbəy, Mehriban İsgəndərli, Gültəkin Məmmədova… Mən kiçik bir yazıda bu insanların fəaliyyətindən söz açmıram. Çünki, yaxın vaxtlarda onlarla bağlı təəssüratlarımı geniş bir yazıya gətirməyi düşünürəm.

Beyləqan özünün yeni dövrünü yaşayır. Bu yenilik məndə qosqocaman bir yurdun gəncləşdiyini, adamların tərtəzə bir ömür yaşadıqları təəssüratını yaratdı. O iki gündə gəzib-gördüyüm yerlər, eşitdiyim xoş hadisələr – yolların təmir olunması, abadlıq işlərinin aparılması, gözəl tədbirlərin keçirilməsi, şəhid ailələrinə, qazilərimizə göstərilən qayğı, ehtiram, rayon əhalisinin rövnəqli, qaynar bir yaşam həyatından xəbər verirdi.

Təbii ki, rayonda bu təzəliyi, dirçəlişi yaradan, sözlə yox, əməli fəaliyyəti ilə camaatına xidmət göstərən Beyləqan Rayon İcra hakimiyyətinin başçısı Əziz İmran oğlu Əzizovdur. O iki gündə kiminlə görüşdümsə, başçının səmimi, sadə, işgüzar İnsan olduğundan, gördüyü işlərdən danışdı. Hiss etdim ki, Əziz müəllim rayona gəldiyi gündən özünün region üçün yeni olan bir proqramı ilə işə başlayıb. Hiss etdim ki, Əziz Əzizov cənab Prezident Ali Baş Komandan İlham Əliyevin genişəhatəli fəaliyyətindən faydalanıb. Ölkə başçısının müdrik siyasətindən, xalqla görüşlərindən lazımınca dərs alıb. Elə olmasaydı, bu bölgədə fəaliyyətə başladığı cəmi 8 ayda beyləqanlıların etimadını bunca doğrultmazdı ki…

Beyləqandan qayıdandan sonra ürəyimdə təpər, ruhumda bir dinclik, fərəh hissi duydum. Bu gözəl əhvalı, enerjini yurdumdan almışdım…

34 il əvvəl (1991) “Beyləqanın güllü yazı” kitabım 30 min tirajla “Gənclik” nəşriyyatında çapdan çıxdı. Ölkəmizin bütün rayonlarına yayıldı. Kitabın nəşri tarixi bir dövrə təsadüf etmişdi. Uzun illər dilimizə yatmayan, camaatımızda qıcıq yaradan Jdanov adı ləğv olunmuş, yurdumuzun qədim adı – Beyləqan özünə qaytarılmışdı. “Beyləqanın güllü yazı” sanki rayonun təzə adına (adqoydusuna!) bir töhfə oldu. O vaxtdan çox sular axdı, çox-qəzavü-qədərlər yaşadıq. Düşünürəm, bu gün həyatı yeni tarixi hadisələrlə zənginləşən Beyləqanıma bir mənəvi borcum da var. Sağlıq olsun…

Müəllif: Şəfəq Nasir

Şamxal Rüstəmin yazıları

Şəfəq Nasirin yazıları

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Zəhra Həşimova yazır

Bir şərh yazın

“Cəmiyyət, Hüquq və Vicdanın Tələsi: Dostoyevski və Cəlil Məmmədquluzadənin İnsan Taleyinə Baxışı”

Fyodor Dostoyevskinin “Zəif Ürək” (rusca: Слабое сердце) povesti insan psixologiyası, cəmiyyətin sosial-siyasi təzyiqləri və hüquqi aspektlər baxımından maraqlı bir əsərdir. Dostoyevski fərdin azadlığının nə qədər məhdud olduğunu göstərir. Vasili Şumkov, şəxsi xoşbəxtliyini yaşamağa çalışarkən, cəmiyyətin və dövlət aparatının ciddi nizamı ilə üz-üzə gəlir. Onun ruhi sarsıntıya düçar olması, sistemin insan üzərində yaratdığı psixoloji və sosial təzyiqin nəticəsidir. Vasili tədricən nevroz və psixi pozuntuya düçar olur. Bu hal müasir hüquqda bir şəxsin hüquqi məsuliyyət daşıma qabiliyyətinə təsir edən faktorlardan biridir. Əgər bu vəziyyət cinayət hüququ kontekstində baş versəydi, o zaman Vasilinin ruhi vəziyyəti onun məsuliyyətini yüngülləşdirən amil ola bilərdi. Dostoyevski insanın daimi şəkildə öz mənasını tapmağa çalışdığını və bu axtarışın təhlükəli bir yola gətirib çıxardığını göstərir. Vasili, cəmiyyətin üzərindəki təzyiqi yaşamağa çalışarkən, öz daxilindəki qorxuları, narahatlıqları və qeyri-müəyyənliyi də hiss edir. Bu, insanın öz mənəvi varlığını axtararkən yaşadığı ən dərin və qorxulu mübarizədir.Əsər, həmçinin əxlaq və insanın mövcudluğunun mənası arasındakı gərginliyi də müzakirə edir. Vasili öz mənəvi həyatını, sosial və əxlaqi gözləntilərlə qarşılaşdıraraq tapmağa çalışır. Bu, insanın özünü və əxlaqını anlamağa çalışarkən yaşadığı təzadları, eyni zamanda özünü dərk etmə və azadlıq anlayışının ziddiyyətini ifadə edir. İnsan bəzən əxlaqın, cəmiyyətin yazılı qaydalarından asılı qalır, bəzən isə özü üçün yeni bir əxlaq yaratmağa çalışır.

Vasili sevdiyi qadınla nişanlanır, amma sevinc hissi onun üçün gözlənilməz bir yükə çevrilir. O, işinə davam edə bilmir, çünki sevinc onun psixikasını alt-üst edir. Burada maraqlı hüquqi və fəlsəfi sual yaranır: Cəmiyyət insanı müəyyən çərçivədə yaşamağa məcbur edirsə, o, fərdi emosiyalarına görə məsuliyyət daşımalıdırmı? Bu, hüquqi pozitivizm və təbii hüquq fəlsəfəsi arasında bir dialoq yaradır. Hüquqi pozitivizmə görə, hüquq yalnız yazılı qanunlardır və fərdin psixoloji vəziyyəti nəzərə alınmır. Təbii hüquq isə fərdin vicdanını və daxili ədalət hissini əsas tutur. Vasili, cəmiyyətin və öz içində yaratdığı qaydaları pozduğunu düşünərək, daxili ədalət məhək daşına çevrilir. Burada Kantın “kategoriya imperativi” anlayışı tətbiq oluna bilər – insanın əxlaqı yalnız qanunlara deyil, həm də daxili vicdanına əsaslanmalıdır. Hüquqi baxımdan Vasili tam azaddır, lakin cəmiyyətin gözləntiləri onu sıxır. O, hüquqi cəhətdən heç bir təzyiq altında deyil, lakin daxili qorxu və vicdan əzabı onun üzərində hüquqi bir hökm kimi təsir edir. Dostoyevski göstərir ki, cəmiyyətin qəbul etdiyi normaların xaricinə çıxan insanlar hüquqi cəhətdən təhlükəli hesab olunmasalar belə, hüquqi sistem onları qorumaq əvəzinə, daha da məhvə sürükləyir. Cəlil Məmmədquluzadə “Dəli Yığıncağı” pyesində eyni problemi başqa cür göstərir. Burada “dəli” damğası vurulan insanlar əslində daha ağıllıdır, daha ədalətlidir, amma cəmiyyət onları anlamaq istəmir. Guya ağıllı olanlar isə əslində ədalətsiz, zalım və riyakardır. Əsərdə hüquqi və sosial sistemin necə ədalətsiz olduğu satirik və tragikomik formada təsvir edilir. Cəmiyyət öz çərçivəsinə sığmayan insanları qəbul etmir, onlara qarşı hüquq da, sistem də ədalətli olmur. Dostoyevski bunu dərin psixoloji analizlə, Cəlil Məmmədquluzadə isə satira ilə göstərir. Amma hər ikisi eyni nəticəyə gəlir – fərqli düşünən insanlar təkcə cəmiyyətin yox, həm də hüququn qurbanına çevrilir.

“Zəif Ürək” əsərində Vasili qanun qarşısında cəzalandırılmasa da, öz vicdanı və psixoloji durumu onu məhv edir. Dostoyevskinin Vasili adlı qəhrəmanı öz vicdanının və cəmiyyətin gözləntilərinin altında əzilərək psixoloji sarsıntıya düşür. Azərbaycan ədəbiyyatında da buna oxşar taleyi Cəlil Məmmədquluzadənin “Ölülər” əsərindəki İsgəndər yaşayır. Vasili sevdiyi qadınla nişanlandıqdan sonra xoşbəxt olmalıdır, amma cəmiyyətin qoyduğu öhdəliklər və iş məsuliyyəti onun psixoloji çöküşünə səbəb olur. O, hüquqi cəhətdən konkret bir cəzaya məruz qalmır, amma öz vicdanı onu məhv edir. İsgəndər isə cəmiyyətdəki mövcud ədalətsizliyi və riyakarlığı görəndən sonra daxili bir böhran yaşayır. O, xalqını oyatmağa çalışsa da, başa düşür ki, ətrafındakılar onu anlamır və yalnız qalır. İsgəndər, cəmiyyətin axmaq qanunlarına qarşı çıxdığı üçün cəzalandırılır və məhv edilir. Yəni Vasili öz daxili dünyasında boğulur, İsgəndər isə cəmiyyətin zorakı hüquq sistemi tərəfindən basqıya məruz qalır.



Vasili zəif ürəyini daşıyarkən, bu, bütün insanlığın təcrübəsini simvolizə edir. İnsan hər zaman öz daxili mübarizələri ilə mübarizə aparır, amma əslində, bu mübarizə əsl daxili azadlığa və insanın içindəki həqiqətə doğru bir yoldur. Dostoyevskiyə görə, insanın mövcudiyyəti özü ilə birlikdə əzabı da gətirir. Vasili, daxili əzabını çəksə də, bu əzab onu həm də insanın psixoloji və mənəvi zəifliklərinin üzə çıxmasına məcbur edir. İnsan öz zəifliklərindən qaçmağa çalışır, lakin bu, onu daha da azaldır. Krisis və varlıq fəlsəfəsi bu məsələdə əsaslıdır. Dostoyevski, varlığın əslində bir növ əzab və narahatlıq olduğunu göstərir, insan hətta yaxşılıq və ya xoşbəxtlik axtarsa da, bu prosesin özündə əzabları daşıyır. Dostoyevski insanın təbiətində həm yaxşılıq, həm də pislik meylinin olduğunu qəbul edir. Vasili özü pisliklə mübarizə aparmaq istəsə də, daxili zəifliklər və kədər onu sürükləyir. Bu, insanın təbiətinin dobro və zlo (yaxşılıq və pislik) arasındakı giriş nöqtəsini, insanın içindəki pisliyi və yaxşılığı eyni anda yaşadığını və bu qarşıdurmanın insanı bəzən məhvə sürüklədiyini göstərir.

Müəllif: Zəhra HƏŞİMOVA

“ARİSTOTEL POETİKASI” RUBRİKASI

ZƏHRA HƏŞİMOVANIN YAZILARI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Mənim üçün yazmaq vacibdir

Bir şərh yazın

MƏNİM ÜÇÜN YAZMAQ VACİBDİR

Stefano Chiesa: şair, yazıçı, musiqiçi, fəlsəfəçi, jurnalist, dünya sülhü və mədəniyyətinin səfiri olan şair Elisa Mascia ilə bəzi suallar verir – İtaliya

—Şairlik istedadın hansı şəraitdə və necə yaranıb?

—Uşaqkən hər zaman yaradıcılıq etmək istəyini hiss edirdim və hər hansı bir vəziyyət mənim üçün yaratmağa başlamaq üçün bir ilham qaynağı idi. Məsələn, bir parça parça ilə bir köynək və ya ətək hazırlamağı xəyal edirdim, yaxud yun və pambıqla bir sviter, şal və ya bəzəkli masa örtükləri hazırlamağa çalışırdım. Bir dəfə, Milad şənliyindən sonra şirinliklər paylanmışdı və mən bir neçə dənəsini evə gətirib tərkibini oxudum və özüm də şirinlikləri necə hazırlaya biləcəyimi düşünürdüm. Bu hadisələri danışmağımın səbəbi, yaradıcılığın nə qədər doğuşdan gələn və irsi olduğunu göstərməkdir.
Şeir də, təxminən qeyd etdiklərimlə paralel olaraq, ilhamın təsiri ilə yaranmağa başlamışdı. Şeir yazmaq, oxumaq istəyim də mənim atamın yalnız bir kitabı olub, daim oxuyub yenə də yeni sözlər və yeniliklər tapması ilə əlaqədar idi. Mənim üçün öz düşüncələrimi yazılı şəkildə ifadə etmək çox cəlbedici idi və yazmaq mənə yaxşı hiss etdirirdi. Bu, azad edici bir proses idi və bunu yalnız sonradan dərk etdim.
O dövrlərdə həyatımın izlərini saxlamaq istəmədim, amma məhz onlar mənim inkişafımda, mənim işıqlı yolumun başlanğıcı oldu.

—Sənin ilk ədəbiyyat əsərlərində ailəvi böyük dəyərlərin rolu nə olub?

—Ailəm, şeirə olan marağımı qəbul edib, ilk kitabımın nəşrini mənim üçün bir yuxunun reallaşması olaraq qəbul etdilər.

—”Şeir yazmaq” sənə nəyi ifadə edir?

—Mənim üçün yazmaq vacibdir və insanlar, təbiət, şəkillər və mənə hisslər oyadan hər şeydən ilham alıram.
Yazmaq həm də müalicəvi, azad edici bir prosesdir və daha da əhəmiyyətlisi, çox sayda insanın mənim şeirində özlərini tapmaları, bəzən mənə deyirlər ki, sanki həmin şeir məhz onlar üçün yazılıb, ya da şeirlərim onların həyatlarının bir hissəsidir.

—Şeirlərində hansı mərkəzi mövzular və “gerçəklik parçalarını” əks etdirməyə çalışırsan?

—Mənim şeir yazılarımın mərkəzində bəşəriyyətin yaranmasının mühərriki olan sevgi dayanır.
Sevgi, mənim üçün həm insanlar, heyvanlar, təbiət, həm də şeylərə aid olan geniş mənanı əhatə edir. Mən ilhamı gözləmədən və ya doğru fürsəti gözləmədən yazıram. Şeir yazmaq mənim üçün, şeir müsabiqələrinə və çağırışlara cavab olaraq mövzulara uyğun yazmaq qabiliyyətimdir.
Mənim şeirlərimdə hər mövzu əks olunub, amma xüsusilə mənim əks etdirdiyim mövzular bəşəri dəyərlər və ruhaniyyətdir.

—Başqa ədəbiyyatçıları tanımaq və onlarla özünü müqayisə etmək imkanı olubmu? Əgər bəli, kimlər olub?
Mənim online radio proqramları təqdim etməyə imkanım olduğu üçün yalnız İtalyan şairləri deyil, dünyadakı digər şeir və ədəbiyyat sevərlərini tanımaq imkanım olub.
Amma mən daha çox onların mədəniyyətlə bağlı hazırlıqları ilə müqayisə etməkdən çox, ünsiyyət qurmağı sevirəm, çünki bu, müxtəlif poetik üslubların paylaşılmasından və mənim öz şeir üslubumu formalaşdırmaq üçün faydalı təcrübə qazanmaqdan irəli gəlir.

—Son illərdə hansı universal İtalyan şairləri səni təsirləndirib və ya ilham verib?

—Hamımızın təhsilimizdə öyrəndiyi şairlər və yazıçılar diqqətimi çəkib, onlar mənim üzərimdə iz buraxıblar. Lakin onların poetik üslubları əvəzedilməzdir və bu üslubu emulə etmək, gündəlik məşq ilə mümkündür. Bu, şəxsi poetik təqdimatımı inkişaf etdirmək üçün ən yaxşı yoldur.

—İndiyə qədər əldə etdiyin ən möhtəşəm ədəbiyyat mükafatları hansılardır?

—İlk mükafatım (Histonium Premio) şübhəsiz ki, mənə ilham verdi və motivasiya etdi. Çünki mənim üçün mükafat qazanmaq, onu fəxrlə göstərmək deyil, yazdıqlarımın dəyərini qəbul edilməsi və bu dəyərin musabiqə və ya yarışma mütəxəssisləri tərəfindən qiymətləndirilməsidir. Birincisini çox sayda mükafat izlədi və mən heç vaxt podiuma tələsdim.

—Hal-hazırda hansı məsuliyyət və idarəetmə vəzifələrini yerinə yetirirsən?

—Mən müxtəlif fondlara, beynəlxalq akademiyalara və xüsusilə şeir, ədəbiyyat və sənətin yayılmasına xidmət edən çox sayda layihəyə könüllü olaraq kömək edirəm.
Mən həmçinin, dünyanın ən məşhur festival və tədbirlərini təşviq edən, PIAF və PILF kimi tanınmış festivalların təşkilatçısıyam. Beş ildən artıqdır ki, İtaliyanın Albap Akademiyasının koordinatoruyam. Həmçinin Ciesart-ın mədəniyyət səfiri və üzvüyəm.
Mən həmçinin, Braziliyanın 103 illik akademiyasının, Espirito-Santense Akademiyasının üzvüyəm. Hər gün 1350 məqalə ilə onlayn “Alessandria Today Magazine”-da yazıram. Bunlar yalnız bir hissəsidir.

—Bugünkü dünyada, bəzən mədəniyyətə qarşı laqeydlik göstərilən bir zamanda, intellektualın rolu nədir?

—Mən hesab edirəm ki, bugünkü dünyada “maye cəmiyyət”də şeir yazmaq, elmi fəaliyyət göstərmək çox çətindir. Hamı öz düşüncəsini ifadə etməyə çalışır və hamı mədəniyyətin içində olduğunu hiss edir. Təvazökar olmaq və hər zaman öyrənmək istəyənləri qiymətləndirmək çox azdır. Həmçinin, bu fəaliyyətlər maddi cəhətdən qarşılanmır və hər kəs öz vaxtını başqaları üçün sərf etməyə hazır deyil.

—Şair bir döyüşü necə, azimlə, mübarizə apara bilər?

—Bir şair yalnız tək bir səs olaraq yox, bir çox səsdən ibarət olan bir xor kimi mübarizə apara bilər. Biz yalnız müharibəyə qarşı bağırmalıyıq deyə deyil, sülhün düşüncələrini və fəaliyyətlərini yaymaq üçün birləşməliyik.
Çünki sülh, insanların yaradılışının ən təməl hissəsi olan sevgini ifadə edən ən güclü sözdür.

—Stefano, sualların üçün təşəkkür edirəm. Onlar mənə iç dünyama doğru bir səyahətə çıxmağımda və cavablarım vasitəsilə hisslərimi, duyğularımı və inanclarımı ifadə etməyə kömək etdi.

Təqdim etdi: Cahangir NAMAZOV,
” Butov Azərbaycan” qəzetinin, “YAZARLAR” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, Özbəkistan üzrə təmsilçisi.

www.USTAC.az

Şamxal Rüstəm adlı bir şair dostumuz vardı

Bir şərh yazın

Şamxal Rüstəm adlı bir şair dostumuz vardı. O, ötən əsrin 70-ci illərində ədəbiyyata gəlmişdi. Lirik şeirlərinə bəstələnmiş mahnıları az bir vaxtda dillərə düşür, ürəklərə yol tapırdı. Bunlar Şamxala sevgilərlə süslü böyük oxucu, dinləyici auditoriyası qazandırmışdı. Təzadlı bir ömür yaşayan şair əsərlərinə, özünə qarşı laqeyd olduğundan şeirləri sanki bəndəmindən qopub-düşən yarpaqlar təki ətrafa səpələnir, yoxa çəkilirdi. Bir dəftər vərəqinə, qəzetin bir küncünə yazdığı, kimlərəsə bağışladığı onlarla, yüzlərlə əsərləri səhlənkarlığı üzündən it-bata düşdü… və günlərin birində bu dünyaya əlvida dedi. Tələbə yoldaşım Şamxal Rüstəmin ölüm xəbərini alandan sonra bu yazını qələmə almışdım…

AĞ GÜNDƏ DÜNYAYA GƏLƏN ŞAİR…
(Şamxal Rüstəmin xatirəsinə)
Bu gecə sosial şəbəkəni, saytları ələk-vələk elədim, sözünü, söhbətini, şeirlərini axtardım…

İllərdi səndən, həyatın eniş-yoxuşlarında yaşadığın özəl həyatından xəbərsizdim. İldırım sürətilə ötən amansız zaman içində əriyib gedən unudulmaz tələbəlik çağlarımızın xəyalımda həsrətlə izlədiyim bütün kadrlarında həyəcanla, narahat bir ovqatla səni axtardım, Şamxal. Asta, sakit, bəzən də lap pıçıltılıya bənzər səsini eşitmək istədim. O bəxtəvər çağımızda gözdə-könüldə sevgi duyğuları oyadan, ruhumuzu ağ buludların arasında gəzdirən bənövşə ətirli şeirlərini elə öz ifanda xatırlamağa çalışdım… Tanrı sənə işıq təki poetik dil, təfəkkür bəxş etmişdi. Bizlər sənin sevgilə süslənmiş çöl-çəmən ətirli, bir az da qəmgin ovqat yaradan, (belə ovqatın da öz ruhsallığı var) ürəyimizi əsdirən, sızladan şeirlərinin havasından ayrıla bilmirdik…

Birdən-birə çəkildin, yox oldun, narahat qaldıq. Elə hamımız səni axtarırdıq, bir-birimizdən səni soruşurduq: Nə vaxtdı Şamxaldan xəbər yoxdu, səsi gəlmir, haralardadı görən? Başımızdan yağış təki axıb-tökülən, ürəyimizdən yük kimi asılan qayğıların içində çabalayır, ömür sürürdük. Daha hal-vaxtmı vardı Şamxalı axtarmağa… Amma bu axşam, bir neçə saat əvvəl sənə bolluca əziyyətlər yaşadan, ədəbi yüksəlişini, sevincini əlindən alan həyatdan köçdüyünü eşidəndə varımdan oldum. Yox ki sən, ya hansı birimizsə bu dünyanı dördəlli tutub-duracağıq. Məni yandıran o idi ki, Tanrının ürəyinə, çiyninə qoyduğu missiyanı daşımağa gücün yetmədi. Bəlkə kimsə səni “qarğıdı”, hansı qüvvəsə işığını, coşqunu, səyini aldı, həvəsini öldürdü, bu dünyaya niyə gəldiyini sənə unutdurdu? İndi məni korun-korun yandıran, sızladan da bunlardı, bəxtikəmliyindi, qardaş…

Amansız və qəddar zaman bir göz qırpımında “oğurladı” hər şeyimizi, göz açıb-yumunca ötən günlərimizi, yaşadığımız təravətli, qaynar çağlarımızı itirdik. Amma Tanrıya asi olmadıq, hər halımızda da şükür etdik. Şamxal da hardasa taleyinin kəmliyindən, amansızlığından, heç bəlkə də rəncidə deyilmiş, özəl həyatını birtəhər yaşayırmış. Amma Fələk bu birtəhər yaşamını da ona çox gördü…

Bu gecə xəyalımda lirik düşüncələrilə qaranlıqda donub-qalmış Şamxalın obrazını axtardım. Onu aydınlıqda görmək, təsəvvürümdə canlandırmaqdan ötrü gəncliyimizə boylandım. Yoxsa, bu səssiz gecədə nəmin bəbəklərimə pərdə çəkdiyi anlarda sinəmdə alışıb-yanan kədərimlə söz-zözə, göz-gözə dayanıb özümə suallar yağdırmazdım ki! Əlataşda, vaxtilə mətbuata çox az sayda verdiyi müsahibələri, bir neçə il əvvəl tələbə yoldaşımız Səməd Məlikzadənin haqqında yazdığı (bəlkə bu yazıdan heç özünün də xəbəri olmadı) çox yanğılı, ürəyimi oyan esse-məqaləni həyəcan içində oxudum…

İndi qəlbimin sızıltısı yandırıb-yaxır məni, hələ ki kədərimin canı istidi, onçun da aldığım acı xəbərə heç vəchlə inanmaq istəmirəm, uşaqtək aldadıram, daha doğrusu, aldatmaq isəyirəm özümü…

Onu bilirəm ki, elə pərakəndə yaşamısan ki, bu dağınıqlıqda ədəbi varidatın da it-bata düşüb. Nə yaxşı ki, vaxtilə radioda çalışmısan, orada şeirlərin səslənib, sözlərinə yazılmış mahnılar “qızıl fond”da saxlanılır. Bir də nə yaxşı ki, şeirlərinin bir qismi də dildə-ağızda oxunaraq yaddaşlardan yaddaşa keçib, sevilərək oxunub, yaşayıb, unudulmayıb. İndi haqqında bəhs edəcəyim şeirlərin vaxtilə (elə indi də!) şox populyar olub, sevgililər bir-birinə göndərdiyi gül ətirli məktublarında sənin məhəbbət şeirlərinlə ruhlarını alışdırıblar…

Şamxalın “Tələbə” şeiri o illərdə radioda “Tələbə-gənclər” proqramında verilişə giriş kimi hər gün səslənirdi. İndi o şeirdən iki misra hələ də yaddaşımdan silinmir, hərdən xəyalən tələbəlik çağlarıma qayıdanda yaddaşımda ilk olaraq bu misralar közərir: Tələbəyəm, hələ mehəm,
Bu günümə, sabahıma cavabdehəm…

O illərdə Şamxalın şeirləri, sözlərinə bəstələnmiş mahnılar könülləri duyğulandırıb, ehtizaza gətirdiyindən hamı onu görmək, yaxından tanımaq istəyirdi. Amma Şamxal utancaq davranışı ilə bir daldaya çəkilir, göz qabağında olmaq istəmirdi. Qızlarla salamlaşıb, hal-əhval tutanda da elə astadan, sakitcə dillənirdi ki, sanki salamını, sözünü də pıçıltı ilə deyirdi. Abrına, həyasına söykənən, az danışan bir oğlan idi. Mühazirələrdə arxa sırada əyləşər, sanki gözlərdən gizlənər, diqqəti cəlb etmək istəməzdi. İndi düşünürəm ki, həmin vaxtlarda o, ruhunu sarmış poetik aləmindən qopa bilmirmiş…

Adını anmadığım babamın nənəmin,
Oduna yanmadığım qonşu qız Sənəmin…
Eh, qəlbini qırdığım nə bilim, yüzmü, minmi,
Bircə biləydim məni kimin qarğışı tutdu.

Yetməmişəm çətində çox doğmamın dadına,
Çoxunu unutmuşam, çoxu gəlmir yadıma,
Bir quzu kəsilibmiş doğulanda adıma,
Bircə biləydim məni kimin qarğışı tutdu.

Hər çiçəyi, hər gülü leysan yağışı tutmaz,
Xata hər ömrü tutmaz, bəla hər başı tutmaz.
Süd əmmişəm döşündən, ana qarğışı tutmaz,
Bircə biləydim məni kimin qarğışı tutdu.
“Bircə biləydim…”
T
Taleyimiz bir alın yazısıdı, qardaş. Amma o da var ki, özündə də bir ruh düşkünlüyü, ovqat acılığı oldu. Bu halından qopa bilmədin, bir vaxtlar şeirlərindən ürək dolusu zövq alan ustad qələm dostların da səni küskünlüyün havasından almadılar, sənə sahib şıxmadılar. O zaman sevənlərin könül dəftərində qızılgül rəsmləri ilə haşiyələnmiş belə bir şeirin dillər əzbəriydi: “Belə qəmli dayanma…” Hər dəfə bu mahnını eşidəndə içimdə acı bir həsrət alışır:

Görüşünə gəlmişəm,
Sən ey gözü bənövşəm.
Gözü nəmli dayanma,
Belə qəmli dayanma…
Var soyuğu, var odu
Bu yol sevgi yoludu.
Ürək sözlə doludu
Belə qəmli dayanma…

Hansı birini xatırlayım, hansından söz açım… Şeirlərinin toplusu, bir kitabın da olmadı ki, onların ideyasından məzmun-mahiyyətindən sevərək bəhs edim. Səni yaddaşlarda közərdim, tanımayanlara tanıdım… Eh, dünyaya gəlişi “ağ günə” düşən də qara tale yaşayarmı… Bəs deyirdin “Siz məni heç yana tələsdirməyin…”

Vaxtında gəlibdi ürəyə ağrı,
Saçımın dəni də vaxtına düşüb.
Dünyada heç nədən gileylənmərəm,
Dünyaya gəlişim ağ günə düşüb-
Siz məni heç nəyə tələsdirməyin…

Heyif səndən, Şamxal Rüstəm… Çox istedadlı şair idin. Şeirlərin ötən əsrin 70-ci illərində radio dalğalarında tez-tez səslənir, gənclərin dilindən düşmürdü. Xüsusən də “Tələbəyəm”, “Elə qəmli dayanma”, “Bircə biləydim…”, “Siz məni heç nəyə tələsdirməyin”, “Quşlar çöp daşıyır yuva qurmağa”, “Bu dünyanın ölümü var min cürə”, “Niyə qopdu tufan”, “Torpaq” … yadıma düşəndə indi də ruhum alışır… Hamımızın sakin olacağımız dünyaya sən bəlkə də daha çox ağrılarla getdin. Həyatda o qədər acılar, uğursuz tale yaşadın ki… Ədəbi mühitin söz-ixtiyar sahibləri sənə yiyə durmadılar. Poetik incilərinə yol açmadılar. Bu dar macalda böyük Mirzə Cəlilin o zaman çoxdan səsi-sədası gəlməyən Əli Nəzmidən nigaran qaldığından: “Molla Nəsrəddin”də “Sijimqulu”nu axtarıram…” deyib haray çəkdiyi yadıma düşür… Səni isə axtarmadılar. Amma nə qəm, bilirəm ki, Ana torpaq bəxtikəm övladını nəvazişlə isti qucağına aldı. Rahatlıq tapdınmı, qardaş…

Daha heç nə yaza bilmirəm, bayaqdan gözlərimdə torlanmış nəm, indi aramsız damcılara dönüb yanaqlarımı yandırır… Allah sənə rəhmət eləsin, ağrı-acılarını, iztirablarını, bütün uğursuzluqlarını – bir şələ mənəvi yükünü ürəyinə, çiyninə alıb əbədi evinə köçdün. Ruhun şad, yerin behişt olsun. Yeni mənzilin mübarək, Şamxal Rüstəm…
“525-ci qəzet”
16 noyabr 2019

Müəllif: Şəfəq Nasir

Şamxal Rüstəmin yazıları

Şəfəq Nasirin yazıları

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru