“Zaur Ustacın uşaq poeziyasında bədii sənətkarlıq sistemi, yaxud uşaq dünyası Zaur Ustacın gözü ilə”tanınmış tədqiqatçı, yazıçı-jurnalist Ayətxan Ziyadın (İsgəndərov) müasir Azərbaycan uşaq ədəbiyyatşünaslığına mühüm töhfə olan fundamental monoqrafiyasının adıdır. Elmi redaktoru və ön söz müəllifi professor Kamal Camalov olan bu geniş araşdırma işində müasir Azərbaycan uşaq poeziyasının tanınmış nümayəndələrindən biri, şair-pedaqoq və publisist Zaur Ustacın (Zaur Mustafayev) balacalar üçün yaratdığı zəngin ədəbi irs elmi-nəzəri müstəvidə təhlil olunur. [1, 2, 3]
Zaur Ustacın uşaq poeziyasındakı sənətkarlıq sistemini və onun gözü ilə formalaşan “uşaq dünyasını” aşağıdakı əsas elmi-bədii istiqamətlər üzrə səciyyələndirmək olar:
1. Uşaq Dünyası və Psixologiyasının İncəliklə Duyulması
Zaur Ustac ixtisasca müəllim olduğu üçün uşaq dünyasına, balacaların daxili psixoloji sferasına və dünyanı qavrama xüsusiyyətlərinə dərindən bələddir. Tədqiqatda vurğulandığı kimi, onun şeirləri sadəcə uşaqlardan bəhs edən əsərlər deyil; bu şeirlərdə uşaq dünyasının özü və o dünyanın içindəki uşaq obrazı bütün reallığı ilə görünür. Müəllif uşaqların yaş dövrlərini, onların maraq və duyğularını poetik mətnlərdə böyük həssaslıqla əks etdirir. [1, 2, 3]
2. Öyrədici və Didaktik Funksiya (İdrakı və Maarifçi Poeziya)
Şairin uşaq poeziyasının əsas sənətkarlıq prinsiplərindən biri “öyrənməyi asanlaşdırmaq” missiyasıdır. Onun xüsusilə kiçikyaşlı məktəblilər və məktəbəhazırlıq qrupları üçün nəzərdə tutulmuş əsərləri bu baxımdan diqqət çəkir: [1, 2]
- “Güllünün şeirləri” və “Gülüzənin şeirləri”: Bu kitablar ana dilimiz, hərflər, rəqəmlər, eləcə də ilin fəsilləri və aylar haqqında əyləncəli, öyrədici şeirlərdən və tapmacalardan ibarətdir.
- Şeirlər uşaqların dil bacarıqlarını, obrazlı təfəkkürünü və estetik zövqünü inkişaf etdirmək məqsədi daşıyır. [1, 2, 3]
3. Bədii Sənətkarlıq Sistemi: Dil, Ritm və Poetik Dinamika
Monoqrafiyada Zaur Ustacın bədii ifadə vasitələrindən istifadə məharəti elmi cəhətdən əsaslandırılır. Onun poetik sisteminin əsas cəhətləri bunlardır: [1]
- Dilin sadəliyi və təbiiliyi: Şeirlərin dili uşaqların nitq aparatına və qavrayışına tam uyğundur. Süni pafosdan və qəliz ifadələrdən uzaq olan bu dil olduqca səmimi və doğmadır. [1]
- Ritm, qafiyə və kompozisiya: Şeirlərdəki daxili musiqililik, oynaq ritm və dinamika balacaların yaddaşında asanlıqla həkk olunmasını təmin edir. Təhlilə cəlb olunan “Ağıllı gülər”, “Tuncay” kimi şeirlər bu kompozisiya mükəmməlliyinin bariz nümunələridir. [1, 2]
4. İdeya-Estetik Dəyərlər: Millilik, Vətənpərvərlik və Ənənə
Zaur Ustacın uşaq dünyası həm də güclü mənəvi-tərbiyəvi təməllərə söykənir. Onun yaradıcılığında müasirlik, millilik, vətənpərvərlik (44 günlük Vətən müharibəsinin izləri) və mənəvi dəyərlərin sintezi ön plandadır. Şair uşaqlara doğma yurdu sevdirməyi, elmi, biliyi və faydalı əməyi təbliğ etməyi özünə yaradıcılıq qayəsi seçmişdir. [1, 2, 3, 4]
Xülasə: Ayətxan Ziyadın bu monoqrafiyası sübut edir ki, Zaur Ustacın uşaq poeziyasındakı bədii sənətkarlıq sistemi Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının klassik ənənələri ilə müasir pedaqoji-psixoloji tələblərin harmonik və uğurlu vəhdətindən ibarətdir. [1, 2]
Uşaq Dünyası Zaur Ustacın Gözü İlə
Şair üçün uşaq dünyası sadəcə bir mövzu deyil, ətraf aləmi, təbiəti və insanı dərk etməyin ən saf nöqtəsidir: [1, 2]
- Ətraf Aləmin Tanınması (Didaktika): Müəllifin məktəbəqədər və məktəbəhazırlıq səviyyəli şeirləri uşaqlara otağı, əşyaları, hərfləri və rəqəmləri əyləncəli şəkildə öyrədir.
- Ailə və Doğmalıq Sevgisi: Şair uşaq poeziyasında ailə dəyərlərinə geniş yer verir. Valideynə hörmət, mərhəmət və doğmalıq hissləri uşaqların mənəvi dünyasını formalaşdıran mühüm mühit kimi təqdim olunur.
- Milli Kimlik və Tarixi Yaddaş: Zaur Ustacın uşaq dünyasında milli ruh xüsusi yer tutur. Uşaqlar şeirlər vasitəsilə (“Mən Babəkəm”, “Şah İsmayıl”) öz əcdadlarını, tarixlərini və milli kimliklərini erkən yaşlardan mənimsəyirlər. [1, 2, 3, 4]
Zaur Ustacın uşaq poeziyası estetik zövq aşılamaqla yanaşı, yeni nəslin təlim-tərbiyəsində mühüm pedaqoji və ədəbi vasitə rolunu oynayır. [1, 2]
Kitab haqqında ətraflı məlumatı və satış detallarını Kitabevim.az platformasından və ya AzərTAc xəbərindən oxuya bilərsiniz. [1, 2]
Uşaq dünyası Zaur Ustacın gözü ilə:
- Təbiətə və əşyalara canlı münasibət: Uşaq dünyasında cansız əşyalar, bitkilər və heyvanlar canlanır; Zaur Ustac da uşağın təxəyyülündəki bu animistik (canlılaşdırıcı) baxışı əsas alaraq aləmi uşağın gözü ilə təsvir edir.
- Səmimiyyət və saflıq: Şairin şeirlərində böyüklərin soyuq məntiqi deyil, uşaq təfəkkürünün təmizliyi, təəccübü, kəşfetmə sevinci və sualları ön plandadır.
- Vətənpərvərlik və mənəviyyat duyğusu: Kiçik yaşlı oxucularda Vətənə sevgi, böyüklərə hörmət, təbiətə qayğı kimi təməl insani keyfiyyətlər didaktik sıxıcılıq yaratmadan poetik obrazlarla aşılanır.
- İstəyirsinizsə, bu monoqrafiyada təhlil olunan konkret şeir nümunələrinə və ya Zaur Ustacın uşaqlar üçün yazdığı əsas mövzulara daha ətraflı nəzər salaq: [>>> Təlim-təhsil
Bu fundamental araşdırma təkcə müəllifin fərdi yaradıcılığını deyil, bütövlükdə çağdaş Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının müasir inkişaf meyillərini öyrənmək istəyən mütəxəssislər, müəllimlər və tələbələr üçün qiymətli mənbədir. [1]
Əgər Sizə maraqlıdırsa kitabı oxuya bilərsiniz:
Ayətxan Ziyad – “Uşaq dünyası Zaur Ustacın gözü ilə” PDF
Bakı, “İmza” nəşrlər evi, 2026, 280 səh. İSBN: 978-9952-37-843-6
Salam olsun əziz yazarlar və oxucular! Buyurun oxuyun: Yazarlar 70
- Sədulla Şirinov “Sönməyən qisas” pdf
- Sədulla Şirinov “Gecikmiş etiraf” pdf
- Sədulla Şirinov “Zamanın pəncərəsindən baxanda” pdf
- Sədulla Şirinov “Heç nə olmazdan çox şey olurmuş” pdf
- Sədulla Şirinov “Qudalar” pdf
- Sədulla Şirinov – “Kimdir xoşbəxt?” pdf
- Sədulla Şirinov – “Şəhid atası” kitabı – pdf
Məlumatı hazırladı: Tuncay ŞƏHRİLİ
Oxuyun >> Gözündə tük var