Səni tərk eləməyin özü bir günah idi, Hara qaçsam da vardı üstünə qayıtdığım. Onda küsüb çəkdiyim bir sinəlik ah idi, İndi soyuq məzardı üstünə qayıtdığım.
Ömür dediyin yoldu sağa-sola çapdığım, Bəzən səhvdə inadım, bəzən düzdə sapdığım, Əvvəl-axır oldu bax qəlb ağrısı tapdığım, Bir təklik xofu sardı üstünə qayıtdığım.
Bir az həsrətdir varım, bir az da ağrıyan can, Oyurdu sol sinəmi son anda susan fəğan. Solğun xatirələrdi gətirdiyim ərməğan, Bir az da intizardı üstünə qayıtdÇəkdi,
Ürəyi dolu gəldim, yolum yağışa düşdü, İki damla göz yaşı buz kimi daşa düşdü… Dünyanı dolanıb da dönüşüm qışa düşdü, Saçlarımdakı qardı üstünə qayıtdığım…
Bu dəfə sizə aprelin 14-də növbəti yaşını qeyd edəcək teatr tənqidçisi, teatrşünas, sənətşünaslıq elmləri doktoru, professor, Əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Teatrşünaslıq kafedrasının professoru Məryəm Əlizadə haqqında söhbət açmaq istəyirəm. Bu məqsədlə araşdırma aparıb, xeyli məlumat da toplamışam. Məryəm xanım müsahibələrinin birində söyləyib:
“Doqquzuncu sinifdə oxuyurdum. Qəfildən televizorda bir söhbət diqqətimi cəlb elədi. Bir kişi özünün Vatikan səfərindən danışırdı. O elə heyranlıqla, elə aludəliklə danışırdı ki, mənə elə gəldi ki, sanki o adam əlimdən tutub, məni də həmin yerləri gəzdirdi. Sonra gördüm ki, titrlərdə yazılıb: Cəfər Cəfərov – teatrşünas. Həmin dövrdə ailəvi, uşaqlarla birlikdə tamaşalara getmək ziyalılığın göstəricisi idi. Hər şənbə-bazar insanlar teatra gedirdilər. Bu, mədəni həyatın bir tələbi idi. Bizim ailə də belə ailələrdən biri idi. Teatrı nə qədər sevsəm də, teatrşünaslığın nə olduğu barədə heç bir təsəvvürüm yox idi. Böyük qardaşım, professor Əbdül Əlizadədən Cəfər Cəfərovun kim olduğunu soruşdum. Dedi ki, o çox böyük şəxsiyyətdir. Və onunla maraqlandığımı görüb, mənə onun kitablarını, teatrşünaslıq barədə materiallar tapıb gətirdi. İndi də içimdə ona qarşı böyük bir minnətdarlıq hissi var ki, o məni bu dünya ilə tanış elədi. Doqquzuncu sinfi bitirəndə mən artıq bilirdim ki, teatrşünas olacağam. Amma atamla anam həkim olmağımı istəyirdilər. Qardaşım mənə arxa oldu: dedi ki, onun həvəsi teatrşünaslığadı, qoyun bu işin dalınca getsin. Orta məktəbi qızıl medalla bitirdim. İstədiyim universitetə imtahan vermədən gedib oxuya bilərdim. Əlimdə tibb, hüquq kimi fakültələrdə oxumaq imkanı vardı. Mənsə ancaq teatrşünas olmaq istəyirdim. Beləliklə, 1968-ci ildə Teatr İnstitutuna qəbul olundum.”
Şair, jurnalist, publisist, tərcüməçi Günel Mövlud onun haqqında yazır:- “Universitetdə oxuduğum illərdə Məryəm xanım mənim müəllimim olub. O qədər nəzakətli qadın idi ki, ondan ötrü ürəyimiz gedirdi. İkinci kursdan sonra Məryəm xanımın evində tez-tez qalırdım. Məryəm xanım bilirdi ki, Sumqayıtdan gəlirəm, hər gün çox yolpulum çıxır, ailəmin də imkanı yoxdur. Buna görə, hər bəhanə ilə məni yanında saxlayırdı. Mən onlarda qalarkən bir neçə dəfə evinə qonaq gəldi. Yüksək vəzifədə olan adamlardı, bəlkə etik olmaz deyə, dəqiqləşdirmirəm. Məryəm xanım bu adamlara elə qulluq edir, elə nəzakətlə danışırdı ki, ürəyimdə düşünürdüm, yəqin onlardan çəkinir. Bir gün Məryəm xanım evini dəyişdi. Əşyalarını təzə köçdüyü evə daşımaq üçün fəhlələr tutmuşdu. Adamlar hər şeyi daşıyandan sonra Məryəm xanım onlardan oturmalarını xahiş etdi. Fəhlələrin hamısına, cavan-cavan uşaqlara “siz” deyə müraciət edirdi. Onlara çay süzdü, çaylarına öz əli ilə limon sıxdı. Qalxıb, harasa gedəndə, ya telefonuna zəng gələndə fəhlələrdən üzr istəyirdi. Müqayisə apardım və Məryəm xanımın evinə gələn vəzifəli adamlarla danışığı və bu fəhlə uşaqlarla davranışı arasında zərrəcə fərq tapmadım. Onda anladım ki, başqasına qarşı nəzakətli, hörmət dolu olmaq insanın başqalarına qoyduğundan daha çox, özünə qoyduğu qiymət, dəyərdi…”
Məryəm Əlizadə 1950-ci ildə Bakı şəhərində fəhlə ailəsində anadan olub. Burada 31 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Teatrşünaslıq fakültəsində təhsil alıb. Əmək fəaliyyətinə Azərbaycan EA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun Teatr və kino şöbəsində baş laborant kimi başlayıb. Sonra bir müddət Bakı Kitabxanaçılıq Texnikumunda müəllimlik edib. Daha sonra Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda, Teatr tarixi kafedrasında müəllim, baş müəllim, dosent və professor vəziflərində çalışıb. 2005-2015-ci illərdə Teatrşünaslıq kafedrasına iki dəfə ard-arda müdir seçilib. 2015-2020-ci illərdə isə Elm və yaradıcılıq işləri üzrə həmin universitetin prorektoru olub. Hazırda Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Teatrşünaslıq kafedrasının professorudur…
“Mən instituta girəndə qəfildən mənə elə gəldi ki, mən mədəniyyət okeanına düşmüşəm. Həmin dövrdə kimlər yox idi orada? Rza Təhmasib, Turan Cavid, Mehdi Məmmədov, Tofiq Kazımov, Cəfər Cəfərov, bir sözlə, hərəsi bir dünya olan dahilər dərs deyirdi. Bu adamlarla təmas məni daxilən çox zənginləşdirdi, formalaşdırdı. Mən o vaxta qədər azərbaycandilli məktəbdə oxumuşdum. Məktəbdə müəllimlə şagird arasında az qala uçurum vardı. institutda isə pedaqoqla tələbə arasında elə bir azadlıq gördüm ki, mən ilk dəfə münasibətlərdə azadlıq nədi, bunu anladım. O böyük insanlar tələbələri özlərinə elə yaxın buraxırdılar, onlara münasibətlərdə elə azad olmağı öyrədirdilər ki, mən heyran qalırdım. Mən dördüncü kursda oxuyanda bizə Cəfər Cəfərov dərs deməyə başladı. Həmin vaxt başa düşdüm ki, mən hələ nə qədər ibtidai qatda imişəm. Onunla bir saatlıq söhbət, bir kitabı oxumağa bərabər idi. O bizə azad düşünməyi, sözünü azad deməyi, fikirlərini azad ifadə eləməyi öyrətdi. O bizə öyrətdi ki, insan ilk növbədə subyektiv düşünməyi bacarmalıdır. Mühakimələrini ələməli, sonda obyektiv qərara gəlməlidir. Nəhayət, o bizə sevməyi öyrətdi. Deyirdi ki, siz müəllifi, aktyorları sevmədən yaza bilməzsiniz. Onlara heyran olmaq lazımdı. Tənqid edəndə belə, bu tənqidin kökündə sevgi durursa, sizi anlayacaqlar. Cəfər müəllimin o vaxt içimə atdığı o sevgi toxumu bu gün də artmaqda davam eləyir. Mən bu gün də tələbələrimə öyrədirəm ki, teatrşünas teatr barədə hökmlər verən adam deyil. O teatra, aktyora, dramaturqa, rejissora xidmət edən mütəxəsisdir.”- söyləyir.
Ədəbi fəaliyyətə 1972-ci ildən “Qobustan” toplusunda teatr tənqidi barədə dərc olunan məqalələrlə başlayıb, bundan sonra dövri mətbuatda teatr tənqidinə və teatrşünaslığa dair məqalələrlə müntəzəm çıxış edib. “Əhməd Ağdamski” və “Həbib bəy Mahmudbəyov” elmi-ədəbi oçerkləri “Unudulmaz səhnə ustaları” kitabında dərc olunub…
Deyir ki:- “Sovet dövrü ziyalıların maddi təminatı vardı. Normal maaş, vaxtlı-vaxtında ev, elmi dərəcələrə görə maaş artımı və s.. Keçid dövründə qəfildən ziyalıların vəziyyəti elə oldu ki, biz hansısa ölkəyə gedəndə maaşımızın miqdarını deməyə utanırdıq. Təsəvvür edin ki, bizim indiki pulla yeddi manat maaş aldığımız vaxtlar olub. Həmin vaxtlar məni bir neçə dəfə Türkiyəyə işləməyə dəvət ediblər. Amma getmədim- çünki o cüzi maaşla bərabər indi bizim azadlığımız da var idi. Az maaş ala bilərdik, amma artıq müstəqil ölkənin ziyalıları idik. İndisə artıq mədəniyyət, incəsənət adamlarına qayğı var. hər şey müqayisəyə gəlməz dərəcədə yaxşılaşıb. Və biz o ağır illərdə belə azadlığımızın qədrini bilmişiksə, deməli problemlərin qat-qat azaldığı bu dövrdə də bilirik…”
2023-cü ildə qardaş Türkiyədə baş verən məlum zəlzələnin nəticələrindən həyacanlanaraq, qəflətən insult keçirib. Necə deyərlər, şükür Allaha ki, sağlamlığı bərpa olunub, fəaliyyətini davam etdirir…
Bəli, yüksək mədəniyyəti, mehriban davranışı, kübarlığı, eləcə də elmi, işıqlı zəkası ilə onu tanıyanların qəlbində yuva qurmağı bacaran professor Məryəm xanım Əlizadənin aprelin 14-də növbəti yaşı tamam olur. Bu münasibətlə onu təbrik edir, can sağlığı, ağrı-acısız günlər, xoş əhval-ruhiyyə arzulayıram. Çox yaşasın!
Sevgi bir sınaqdır, hər kəs bilməyir, Hər yetən bu yolu düzgün gəlməyir. Kimi nümayişlə ömür bəzəyir, Kimi sükutunda sevgi bəsləyir.
Güzgü tək qırıldı gizli dünyalar, Ekrana sığışdı böyük röyalar. Ruhun ac qalanda bitməz qayğılar, İradə mülküdür əsl sevdalar.
Kənar baxışlardan qoru qəlbini, Sözlə yox, hörmətlə bildir rəngini. Kim tapıb dünyada öz həmdəmini, O kəs loğman bilər özü-özünü.
Dildə yox, ürəkdə yaşat sirrini, Kimsəyə bildirmə sevgi rəngini. Sakitcə qoru sən öz həmdəmini, Gizli dünyandakı o saf sevgini
GÜNƏŞƏ TOXUN
Şüşə kimi insan qəlbi zərifdir. Çox doğru və dərin bir bənzətmədir. Diqqətsizlik edərsən, parçalanar, dağılar, Yenidən yapışdırsan, silinməz izi qalar.
Qırdığın o saf qəlbin bərpası çətin olar, Xoş dediyin sözlərin dadı da acı olar. Bu qırılan qəlbi də qazanmaq çətin olar, Günəşə toxunsan sən, bəlkə izi yox olar. Mart 2026
Azərbaycan Milli Kitabxanasının ən qədim kitabı 1573-cü ilə aiddir. Latın dilində olan bu əsər Hollandiyada çap edilib. Bundan başqa, kitabxanada 1920-ci ilə qədər çap edilmiş 5 minə yaxın kitab saxlanılır. Məhz bu qədim eksponantlara görə turistlərin kitabxanaya marağı böyükdür.
Kitabaxanada saxlanılan ikinci ən qədim kitab isə 423 il əvvəl nəşr edilib. Almanca olan bu kitabda Osmanlı İmperyasından bəhs edilir.
BİLƏK VƏ DƏRK EDƏK, yaxud, zamanımızın sənət fədaisini görmək mənəvi borcumuzdur
Haqqı kim qoruyur; bilənlər bilər, Doğrunu, düzgünü bölənlər bilər. Sən kimsən, mən kiməm – sinənə döymə, Bunu bizdən sonra gələnlər bilər. Ə.R.Xələfli
Əvvəlcə bu məktubumu ancaq mədəniyyətin mənəvi hamisi və mənim ədəbi qəhrəmanımın ən yaxşı tanıyıcısı kimi qəbul etdiyim akademik Rafael Hüseynovun ünvanına yazmaq istədim. Sonra düşündüm ki, bu, birbaşa missiya deyil. Bəlkə, Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədrinə ünvanlayım öz məktubumu. Nə isə, bilmirəm, hansı düşüncənin təsiri altındasa bundan da imtina etdim. Axır ki, Milli Məclisin Mədəniyyət Komitəsi üzvlərinin və əlahəzrət oxucularımın ünvanına əsas tutdum məktubumu. Ona görə də müraciətimdə bəzi məqamları «Kredo» oxucularının da nəzərə almasını istərdim. Hörmətli Mədəniyyət Komitəsinin üzvləri və əlahəzrət oxucu(ları)m! Hörmətli söz bilənlərim, sözə dəyər vermək iqtidarında olanlarım və sözə dəyər verməyə borclu olanlarım! Bildiyimə görə, Siz şair-publisist Əli Rza Xələflinin «Kredo» qəzetinin baş redaktoru və baş yazarı olduğunu yaxşı bilirsiniz, ona görə də əlavə təfərrüata ehtiyac yoxdur, demək, onu yaxşı tanıyırsınız. İnanıram ki, bədii-publisistik erudusiyasına kifayət qədər bələdsiniz, onun fenomenal yaradıcılıq aurası və fərqli üslubunun ədəbi ictimaiyyət arasında heyrət nidasıyla dəfələrlə söhbət mövzusu olması haqqında məlumatlısınız. Allah ondan fitri istedadı əsirgəməyib. Namuslu və fədakar zəhmətkeşliyi ilə də bir çox yaradıcı insanlardan fərqlənir. Bilirsiniz ki, onun redaktoru olduğu «Kredo» qəzeti Azərbaycanın müasir ədəbi-bədii və ictimai-mədəni həyatında yüksək nüfuz qazanmış, milli mətbuatımızın inkişafına dəyərli töhfələr vermişdir. Bəlkə də, təkrar olsa belə, qeyd etməliyəm ki, Əli Rza Xələfli xalqın bağrından qopmuş, xalqla nəfəs alan, milli dövlətçiliyimizin tərəqqisinə xidmət göstərən bir şəxsiyyətdir. Onun bədii yaradıcılığının poetik məziyyətlərini araşdıran bir şəxş kimi bildirmək istəyirəm ki, bu günlərdə «Qurdağzı duası» adlı təxmis-poemasını da heyranlıqla oxudum. Azərbaycanın ədəbi-ictimai və siyasi fikir tarixində «Heydər babaya salam», «Gülüstan», xüsusilə «Təbrizim» hansı dəyərdə qiymətləndirilibsə, bu əsər də həmin ucalıqda məkanlaşa bilər, yaxud da artıq (sosial şəbəkələr vasitəsilə) məkanlaşıb. Əsərin aktuallığı İranın ən son durumuna və bu fonda xalq kütlələrinin taleyinə şair narahatçılığı ilə bağlıdır. Kimsəyə sirr deyil ki, son hadisələr fonunda İranda minlərlə adam edam olunub. Əlbəttə, müxtəlif məzmunlu hökmlər verilmiş olsa belə, hamımız yaxşı bilirik ki, xalq dilini və azadlığını tələb edirdi. Əsas səbəb budur. Əsərin tərəfimizdən xüsusi halda dəyərləndirilməsinin birinci səbəbini müəllifin millətdaşlıq, soydaşlıq və azərbaycançılıq mövqeyindən mövzuya yanaşması ilə bağlamaq istərdim. Zənnimcə səhv etmirəm. İkinci əsas səbəb əsərin oxucu ruhuna təsir etmək imkanlarını şərh etmək istəsəm, deməliyəm ki, bu da şairin dərin və mükəmməl sənətkarlıq nümayiş etdirməsi ilə bağlıdır. Əsərdə poetik vüsət, dərin hikmət, fikir təzəliyi və mükəmməlliyi müəllifin və əsərin ictimai-siyasi gücünə bir ucalıq qazandırıb. Əziz söz bilənlərim, sözə diqqət vermək missiyasını daşıyanlarım, indii özünüz fikir verin; «Qurdağzı duası» təxmis-poemasından təqdim etdiyim aşağıdakı üç yarpaqlıq lirik ricətli deyim görün nə qədər şairanədir. Elə bil Zəlimxan Yaqub sinəsindən qopub, Məmməd Araz bulağından su içib, Xəlil Rza Ulutürk polifonizmindən özünə yaraq biçib. Ancan bu, onlar deyil, Əli Rza Xələflidir. Leyli kimdir… Məcnun olub səhralarda gəzən bilər. Eşq əhlini göy üzündən ruhu ilə süzən bilər, Dil nə deyir danışdıqca mənaları sezən bilər; Söz dəryası nə dərindir, qəvvas olub üzən bilər. Dərinlərə üzməyənin inci çıxmaz qarmağında.
Millətinə minnət qoyub, özlərini öyənlər var, Yerli-yersiz mən-mən deyib, sinəsinə döyənlər var, Düzü düzdə qoyanlar var, doğruları əyənlər var; Söhrab Tahir, ummanlardan “üzüb gəldim” deyənlər var, Necə üzüb, bircə damla nəm də yoxdur balağında.
Öz ağlından gileylənən, olmasa da çox yıxıldıq, Bir “bəli”nin əvəzinə dedik hələ “yox” yıxıldıq, Sinəmizi dost əlindən hədəf aldı “ox” yıxıldıq; Dərs olmadı çəkdiyimiz ac yıxıldıq, tox yıxıldıq, Nələr gördü gözlərimiz bu taleyin sınağında. Əli Rza Xələfli digər poemalarında olduğu kimi, mövlanə Füzulitək söz dəryasının qəvvaslığını, Səməd Vurğun romantikasının ülviyyətini bu poemasında da sərgiləyə bilib. İzahat olaraq bildirim ki, poema onun 2004-cü ildə yazdığı «Söhrab Tahirə məktub» adlı qəsidəyə təxmis kimi qələmə alınıb. Müasir Azərbaycan poeziyasında öz şeirinə təxmis yazmaq yalnız Ə.Xələfliyə məxsusdur. O, digər klassiklərimizin də şeirlərinə təxmis yazmışdır. Bu cəhətdən Şəhriyarın «Azərbaycan» şeirini təxmis etməsi, özü də böyük sənətkarlıqla ifadə etməsi ədəbi ictimaiyyətin diqqətini elə buna görə xüsusi halda çəkməsi ədəbi hadisə kimi qiymətləndirilir. Onun çoxjanrlı üslubda yaradıcılığı baxımından «Od» romanını da bu səlahiyyətdə qəbul etmək mümkündür. Müəllifin «Türkiyənin zəlzələ ağrıları, yaxud yarı qəm-yarı qürur dastanı» əsərinin də Türkiyədə yüksək rezonans doğurmasının səbəbi onun yüksək bədii emosional ruhu ilə bağlıdır. Yəqin ki, siz də – hörmətli Mədəniyyət Komitəsinin üzvləri və əlahəzrət oxucularım bu barədə eşitmiş olarsınız. Hörmətli Mədəniyyət Komitəsinin üzvləri və əlahəzrət oxucu(ları)m! Cəsarətlə qeyd etməliym ki, son yarım əsrdə ədəbiyyatımızda xalqın folklor ruhunu, etnoqrafiya və etnogenezini, turançılıq ideallarını poeziya sahəsində yüksək sənətkarlıqla canlandırmaq baxımından Əli Rza Xələfli yeganə olmasa da, azlardandir. Bu baxımdan onun ədəbi boy göstərənliyini tanınmış yox, görkəmlilər arasında sıralamaq insafdan sayılardı. O, 40-a qədər poema yazıb, romanlar, povestlər çap etdirib, kitablarının sayı 70-i ötüb. Haqqında 15-dən artıq kitab yazılıb. Onun yaradıcılığının folklor, kulturoloji cəhətləri, bədii publisistikası xüsusi tədqiqat mövzuları səlahiyyətindədir. O, bir sıra ədəbi ödüllər mükafatçısıdır. Görkəmli yazarlar, tanınmış professorlar onun ədəbi irsi və şəxsiyyəti haqqında dəyərli fikirlər söyləmişlər. Və bildiyimə görə, onların sırasında akademik Teymur Bünyadov, akademik Rafael Hüseynov, akademik Nizami Cəfərov, akademik Muxtar İmanov… və başqaları inamla Əli Rza Xələfli həqiqətlərini dilə gətiriblər. Əli Rza Xələfli böyük kədər yaşamış, üzüntülər görmüş həsrət şairi idi. İndi Allahımıza çox şükür ki, həsrətə son qoyuldu, torpaqlarımız yağıların tapdağından azad oldu. Qeyrətli oğullarımız, qazilərimiz ölüm-dirim savaşından alnıaçıq çıxdı. Onların arasında Ə.Xələflinin nəvələri də şərəflə özlərinə yer alıblar. Vətənin medalları ilə təltif olunublar. Şəhidlərimiz isə xalqın yaddaşında əbədi yaşam haqqı qazandılar. Vətən onun uğrunda ölənlərin və vuruşanlarındır birinci növbədə. Hörmətli Mədəniyyət Komitəsinin üzvləri və əlahəzrət oxucu(ları)m! Bu qədər geniş təqdimatdan sonra əsas mətləb üstünə gəlmək istəyirəm. Düşünürəm ki, bu yarlıqlara sahib çıxmış və artıq xalq tərəfindən müəyyən qədər tanınan və sevilən bir yaradıcı şəxsiyyət öz dəyərini niyə də dövlət səviyyəsində almasın? Axı bu insan çalışıb, gərgin, üzüntülü illər yaşayıb. Vətənin, torpağın taleyi üçün yuxusuz gecələr keçirib, ədəbiyyatımızın və dilimizin inkişafına xidmət edib. Əli Rza Xələflinin ədəbi-fəlsəfi düşüncə imkanlarını əks etdirən sonsuz sayda rübailəri və bayatıları var. Mən burada ancaq iki dördlüyünü diqqətə çəkmək istərdim. Baxırdım gündoğana, üzümə səhər güldü, Boylandım günbatana, könlümə qəhər güldü; Necə getdi bilmədim, vaxt ötdü, zaman keçdi, Köhlənimin üstündə boş qalan yəhər güldü.
Açılar qönçə güllər, sonunda solar gedər, Mən-mən deyən kimsənin sonu heç olar gedər. Bizim dünya evinə kim gəlsə boş qayıtmaz, Kədər olsun, ya sevinc, badəsi dolar gedər. Xatırladım ki, şan-şöhrət, var-dövlət acı olmayıb. Gözü, könlü tox insanlardan olub. Ta uşaqlıqdan mal-qara, qoyun-quzu dalınca qaçıb, təmiz, halal çoban çörəyi ilə böyüyüb. Fərqlənmə diplomu ilə ali məktəb bitirib, «Qabaqcıl maarif xadimi» döş nişanı ilə təltif olunub. Bunu idrak sahibi olan və Əli Rza Xələfli haqqında yazan bütün müəlliflər yaxşı bilir. İşıqlı adamlar üçün işıqlı yol açmaq sizin kimi, bizim kimi qanan, duyan, vicdan qarşısında hesab verməyə borclu olan vicdan sahiblərinin hünəridir. Artıq bundan sonrakı söz və əməl sizinkidir. İndi rəsmiyyətə doğrunu, həqiqəti çatdırmaq beləmi çətindir? Hörmətli söz bilənlərim, Sizi ucalarda, hünərlilər sırasında görürəm. İnanıram ki, haqqı, həqiqəti dilə gətirmək sizin üçün çətin olmaz.
13.03.2026 Hörmətlə: Əkbər ƏLİOĞLU, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Milli Kitabxana tərəfindən hazırlanmış “Şəhərsalma və Memarlıq İli: tarixi irsdən dayanıqlı gələcəyə” adlı metodik vəsait onlayn rejimdə istifadəçilərə təqdim olunub
Bildiyimiz kimi, Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın çoxəsrlik tarixə malik şəhərsalma və memarlıq mədəniyyəti ənənələrinin yaşadılması, eləcə də ölkədə bu sahədə yeni çağırışlara cavab verən mütərəqqi yanaşmaların təşviqi və tətbiqinin genişləndirilməsi məqsədilə 2026-cı ili “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edib. Bu sərəncam Azərbaycan dövlətinin zəngin tarixi-mədəni irsinə verilən yüksək dəyərin və gələcəyə hesablanmış inkişaf strategiyasının ifadəsidir. Bu təşəbbüs həm müasir inkişafın, həm də milli-mədəni dəyərlərin qorunmasının birgə təmin olunması baxımından ölkəmiz üçün mühüm tarixi əhəmiyyət daşıyır.
İl ilə əlaqədar olaraq Milli Kitabxana tərəfindən hazırlanmış metodik vəsait 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi ilə bağlı kitabxanalarda keçiriləcək tədbirlərin planlaşdırılması, ideyaların sistemləşdirilməsi və yeni formatların təqdim olunması məqsədi daşıyır. Məqsəd yalnız memarlıq və şəhərsalma mövzularını təqdim etmək deyil, həm də bu sahələrin tarixi, mədəni və sosial əhəmiyyətini istifadəçilərə, xüsusilə gənclərə çatdırmaqdır.
Vəsaitdə Azərbaycan Respublikasında 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı və bir sıra rəsmi sənədlər, bu tarixi hadisə ilə bağlı giriş məqaləsi və kitabxanalarda geniş təbliği məqsədilə müxtəlif kütləvi tədbirlərin həyata keçirilməsinə dair metodik tövsiyələr verilib.
Metodik vəsait ilə https://anl.az/down/nesrler2026/sehersalma.pdf linkindən istifadə edərək tanış ola bilərsiniz.
Salam olsun, dəyərli Dostlar! 13 aprel balaca rəssam-yazıçı dostumuz Türkan Alpturan – Hüseynlinin doğum günüdür! “Yazarlar” jurnalı kollektivi adından balaca şahzadəni təbrik edir və öz hədiyyəmizi təqdim edirik:
Öncə onun astroloji xəritəsinə nəzər yetirək. O, 1977-ci ilin aprel ayının 13-də, həftənin 3-cü günü dünyaya gəlib. Ulduzların dediyinə görə, aprel ayının 10-dan 20-sinədək doğulanlar yeniliklər axtaran, səxavətli, açıq fikirli, comərd və özünə inamlı insanlar olurlar. Əgər bu insanların dünyaya gəlişi həftənin 3-cü gününə düşürsə, üstəgəl həmin insanların mənəviyyatı zəngin, maraq və əyləncə əhatəsi isə geniş olur. Belə insanlar bütün ömürləri boyu öyrənməyə can atır, əzimkarlığı ilə seçilirlər. Sadə və mehriban olurlar, özlərini nümayiş etdirməyi xoşlamırlar. Onlar uşaqlıqdan arzular qurur, həyatını planlaşdırır, konkret peşə seçir və sonra da məqsədlərinə doğru inamla gedirlər…
…Orta təhsilini başa vurduqdan sonra Qərb Universitetinə qəbul olunub. 1998-ci ildə oranın Beynəlxalq menecment ixtisası üzrə bakalavr pilləsini bitirib. 2001-ci ildə isə həmin universitetdə Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər ixtisası üzrə magistr dərəcəsinə yiyələnib. 2004-cü ildən Heydər Əliyev Fondunun icraçı direktoru vəzifəsində çalışıb. 2012-ci ildən isə Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru təyin edilib. 2014-cü ildə Azərbaycan Avtomobil Federasiyasının prezidenti seçilib. 2017-ci ildə ölkəmizin I vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın köməkçisi təyin olunub. 2019-cu ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin köməkçisidir. Xidmətləri bir sıra orden və medallarla yanaşı “Şöhrət” ordeninə layiq görülüb…
Müsahibələrinin birində deyir ki:- “Düşünürəm ki, hər bir insanda müəyyən vərdişlər, nəyəsə maraq və həvəs artıq uşaqlıqdan formalaşır. Məndə də avtomobillərə maraq hələ yeniyetməlik dövründən var idi. Düzdür, həmin dövrdə bu, sadəcə bir uşaqlıq, yeniyetməlik həvəsi idi. Amma illər keçdikcə bu maraq daha da artaraq professional bağlılığa çevrildi. Doğrudur, uşaqlıqda hərbçi olmaq, həmişə vətənə xidmət etmək istəyirdim. Hərbi xidmət keçərkən, ordu sıralarında qulluq edərkən bu arzuma qismən də olsa çatdım. Bu gün isə vətənə xidməti hazırkı fəaliyyətimlə davam etdirməyə çalışıram…”
Ümumiyyətlə cazibədar və cəlbedici insandır. Fəlsəfi təbiətinə görə yetkin və müdrikdir. Ona edilən yaxşılığı heç vaxt unutmur. Olduğu mühitdə etibar və hörmət qazanmağı bacarır. Gözəl təşkilatçı, nöqsansız icraçıdır. Sakit, təvazökar, diqqətli və idealistdir. Hadisələri və situasiyaları yaxşı qavradığı üçün düzgün istiqaməti tez seçir. Boş sözlərə, faydasız insanlara və cəfəng mövzulara nifrət edir. Maraqlı və məzmulu insanlarla ünsiyyətdə olmağı xoşlayır. Fərqli baxışlara açıq olduğundan özünə inamı böyükdür…
…Avtomobil idarə etməyi çox sevir. Sükan arxasında olanda demək olar ki, həm də istirahət edir. Bəlkə də bu səbəbdəndir ki, o, Azərbaycan Avtomobil Federasiyasına rəhbər seçilib. İdmana da marağı çox böyükdür, mütamadi məşğul olmağa çalışır…
“Hər zaman klassik avtomobillərə üstünlük vermişəm. Ümumiyyətlə, tarixi elementlərə, tarixi məna daşıyan əşyalara həmişə marağım olub. Fransanın Müluz şəhərinin Avtomobil Muzeyi, Almaniyanın “Classic Remise” muzeyinin və Azərbaycan Avtomobil Federasiyasının (AAF) dəstəyi ilə 2015-ci ilin fevral ayında Azərbaycanda ilk dəfə klassik avtomobillərin sərgisi baş tutdu. O vaxtdan ötən müddət ərzində çoxlu sayda ziyarətçilər, xarici qonaqlar, ölkəmizdə səfərdə olan dövlət başçıları və digər rəsmi nümayəndə heyətləri bu sərgiyə böyük maraq göstəriblər. Burada istehsal illəri üzrə avtomobil dizaynının təkamülünü görmək mümkündür. Onu da qeyd edim ki, bu günədək Heydər Əliyev Mərkəzində müxtəlif mövzularda sərgilər açılıb, amma məhz avtomobil sərgisini yaş və digər kateqoriyalardan asılı olmayaraq, bütün insanları birləşdirən sərgi hesab etmək olar…”- söyləyir.
…Güclü intuisiyası var. Qarşılaşdığı problemləri müxtəlif aspektlərdən qiymətləndirə bilir. Çox düşünür, amma az danışmağa üstünlük verir. Ümumiyyətlə, o, düşünmədən heç vaxt nəsə söyləmir. Məqsədə çatmaq üçün ağıl və təmkinlə hərəkət etməyi, daim diqqətli olmağı bacarır. Uğur qazanana qədər yorulmadan mübarizəsini davam edirməyi xoşlayır…
Deyir ki:- “Ölkəmizdə idmanın bütün sahələri üzrə cənab Prezidentin birbaşa dəstəyi və qayğısı mövcuddur. Çoxsaylı idman yarışları keçirilir, ölkəmiz müxtəlif beynəlxalq idman tədbirlərinə ev sahibliyi edir. Dövlət tərəfindən aparılan idman siyasəti nəticəsində idmançılarımız bu yarışlarda böyük nailiyyətlər qazanır. O cümlədən Azərbaycan Avtomobil Federasiyasının fəaliyyəti, ölkəmizdə avtomobil idmanının inkişafı birbaşa Azərbaycan Prezidentinin nəzarətindədir…”
…Yaraşıqlı görkəmi, nurlu çöhrəsi var. Ətrafa güc və müsbət enerji yaymağı bacarır. Onun ən mühüm xüsusiyyəti isə fitri intuisiyasıdır və intuisiyasında heç vaxt yanılmır. Qəribədir ki, gələcəkdə baş verəcək hər hansı bir hadisəni qabaqcadan görə bilmək kimi fövqəltəbii qabiliyyətə malikdir. Belə insan heç vaxt pis və ya orta səviyyədə ola bilməz. O, həmişə ən yüksək nəticələr əldə etmək uğrunda çalışır…
Ölkəmizin tanınan politoloqlarından biri onun haqqında söyləyir: ““Onun fəaliyyəti barədə müxtəlif mənbələrdən məlumatlıyam. O, peşəkar idarəedicidir və bütün verilən tapşırıqları yüksək səviyyədə yerinə yetirir. Eyni zamanda özü də təşəbbüskardır. Müxtəlif təşəbbüslərlə çıxış edib, onları yüksək səviyyədə reallaşdırmağa çalışır. Mehriban xanım birinci vitse-prezident təyin edilən zaman da proqnozum belə idi ki, o, özünə yeni komanda yığacaq. Bu komandada isə bizim öyrəşdiyimiz insanlar olmayacaq. Bildirmişdim ki, komandanın üzvləri Nazirlər Kabinetindəki yaşlı insanlar deyil, ideyalı, xaricdə təhsil alan gənclər olacaqlar. Çünki islahatları, neqativ hallarla mübarizəni gücləndirmək lazım idi. Düşünürəm ki, onun da yeni komandada yer alması müsbət haldır…” …Şəxsi həyatına münasibəti unikaldır. Qayda-qanunu, nizam-intizama riayət etməyi xoşlayır. Hətta emosional vəziyyətdə belə standartların üstündə olmağa çalışır. Və həmişə ətrafındakı insanları heyran etməyi bacarır. Münasibətlərində mümkün qədər diqqətli olmağa çalışır. Qarşısındakı insana ehtiram göstərdiyi qədər, qarşıdakı insandan da eyni diqqəti gözləyir. Nikbin adamdır, şən olmağı və musiqi dinləməyi sevir. Bir sözlə, o, kifayət qədər yüksək enerjisi olan, həyat eşqi ilə dolu insandır…
Bəli, söhbət Anar Sahib oğlu Ələkbərovdan gedir. Atası nazir müavini olsa da, bunun onun vəzifə yüksəlişinə heç bir aidiyyəti olmayıb. Anar Ələkbərov o məmur övladlarındandır ki, davranışı, ədəb ərkanı, savadı, bacarığı, işgüzarlığı və əzmkarlığı ilə hər zaman nümunə olub və qazandığı uğurları özü qazanıb. Anar Ələkbərovu yaxından tanıyan adamlar bildirir ki, o, idarəetməni dərindən bilən, kreativ təşəbbüslər irəli sürən və bütün verilən tapşırıqları yüksək səviyyədə peşəkarlıqla yerinə yetirməyi bacaran insandır. Dövlətə, dövlətçiliyə sədaqətinə isə söz ola bilməz…
…Aprelin 13-ü Anar Ələkbərovun 49 yaşı tamam olur. Bu münasibətlə onu təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayıram…
