İnsan sadə olduğu qədər də mürəkkəb varlıqdır. Necə deyərlər, onun haqqında yazmaq, olduğu kimi tanıtmağı bacarmaq adamdan səriştə və məharət tələb edir. Xüsusən də elm camiyyəsinə məxsus olan adamları tərənnüm etmək olduqca çətindir. Bəli, haqqında söhbət açmaq istədiyim şəxs də elm adamıdır. Parlaq zəkası, savadı və mükəmməl araşdırmaları ilə tanınır. Təmsil olunduğu mühitdə həm ideyaları, həm də görünüşü ilə diqqət çəkməyi bacarır. Fikirlərində çox sabitdir. Bacarığına, biliyinə arxayın olduğu üçün gündəlik çətinliklər onu maraqlandırmır. Yalnız bəşəriyyətə fayda vermək uğrunda mübarizə aparır. Yerində saymağı xoşlamır, daim müasir dövrlə ayaqlaşmağa can atır. Yeniliklərə həmişə açıqdır. Azadlığa olan həvəsi isə, onu məhdudlşdırılmaqdan uzaq saxlayır…
1954-cü ildə Ağcabədi rayonunun Qiyaməddinli kəndində anadan olub. Uşaqlıq illərində qoyun-quzu da otarıb, ot da çalıb, su da daşıyıb. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra Bakıya üz tutub. Azərbaycan Dövlət Univeristetinə qəbul olunub və 1982-ci ildə oranı bitirərək, ali təhsilə yiyələnib. Sonra müsabiqə yolu ilə Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutuna daxil olub. Baş laborantlıqdan baş elmi işçi, şöbə müdiri vəzifələrinədək yüksələ bilib. Bir müddət “Folklor Sarayı” Elmi-Mədəni Mərkəzinin direktoru, Elmi nəşrlər bölməsinin və Mətbuat tarixi və publisistika şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləyib. 2018-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası Humanitar, İctimai elmlər və Sənətşünaslıq, 2020-ci ildən isə Akkreditasiya şöbəsinin müdiri, AAK Kollegiyasının üzvüdür. Onun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətini cabbarlışünaslıq təşkil edir. O, Cəfər Cabbarlının kitablarına salınmamış 6 pyesini, 4 hekayəsini, 30-dək lirik və satirik şeirini, 60 ədəbi-tənqidi məqaləsini toplayaraq, ilk dəfə ərəb qrafikasından transliterasiya və tərtib edib. Ön söz, qeydlər və şərhlər yazaraq “Ədirnə fəthi” adı ilə 1996-cı ildə “Elm” nəşriyyatında çap etdirib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 12 yanvar 2004-cü il tarixli sərəncamı ilə nəşr olunan C.Cabbarlının dörd cildlik “Əsərləri”nin də tərtibi, ön sözü və şərhləri ona məxsusdur. O, bu nəşrə “Bədii həqiqətlər ustası” sərlövhəli, yeni faktlar əsasında 39 səhifəlik ətraflı giriş yazıb və sovet senzurasının yersiz redaktələrinə məruz qalmış əsərləri müəllif əlyazmaları əsasında bərpa edib. Təhsil Nazirliyinin qərarı ilə “Azərbaycan ədəbiyyatı” seriyasından buraxılan Cəfər Cabbarlının “Seçilmiş əsərləri”ni də o, ərsəyə gətirib. Son illər böyük ədibin həyat və yaradıcılığının naməlum məqamlarından bəhs edən sanballı məqalələri ilə mətbuatda və elmi məcmuələrdə mütəmadi çap olunur. “Molla Nəsrəddin” Ensiklopediyası”na onun 33 məqaləsi daxil edilib. Ona yaxın elmi əsərin, iyirmiyə yaxın kitabın müəllifidir. Hazırda AMEA-nın Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda çalışır….
Həmyerlisi, sabiq Xarici İşlər naziri Vilayət Quliyev onun haqqında yazır: “Cəfər Cabbarlı haqqındakı ilk məqaləsini 1985-ci ildə çap etdirəndə otuz bir yaşı vardı. O, böyük müasirinin avtoriteti qarşısında qorxub geri çəkilmədi. Hətta eyni mövzuda doktorluq dissertasiyası yazmaq cəsarətini də göstərdi. Bir şərtlə ki, Cabbarlı yaradıcılığını, dövrünü və mühitini sadəcə təsvir və təhlil yox, dərindən tədqiq edib araşdırmaq yolunu tutdu. Ədibin arxivini, dövrü mətbuatı, həmkar və müasirlərini diqqətlə öyrəndi. Qadağa altındakı sənəd və materialları üzə çıxardı. Ailəsi və yaxınları ilə sıx əlaqə yaratdı. Nəticədə çox da uzaq keçmişdə yaşamayan dramaturqun xeyli sayda naməlum əsərini, tənqidi məqaləsini aşkara çıxardı, ərəb əlifbasından transliterasiya edib çapa hazırladı. Böyük zəhmət bahasına başa gələn bu iş təkcə Cabbarlının ədəbi-bədii irsində və ictimai-siyasi fəaliyyətindəki “ağ ləkələrin” aradan qaldırılması deyildi, həm də XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı xəzinəsinə qiymətli töhfə idi. Yeni əsərlərinin aşkara çıxarılıb nəşr edilməsi Cabbarlını dramaturq, şair, nasir, tənqidçi, siyasi xadim, milli mücahid kimi yeni baxış bucağından görməyə imkan yaratdı. Onun yaradıcılığındakı ikinci mühüm xətt Azərbaycan Cümhuriyyətinin ədəbi-mədəni siyasəti, daha geniş mənada istiqlal ədəbiyyatıdır. Tarixçilər inciməsinlər, milli dövlətimiz – Cümhuriyyətlə bağlı ilk elmi araşdırmalar məhz Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda başlayıb. 1990-cı ilin mayında EA-nın digər profil institutlarının iştirakı ilə “Azərbaycan Demokratik Respublikası: tarix, siyasət, mədəniyyət” adlı ümumrespublika konfransı keçirdik. Növbəti il isə həmin konfransın materialları mənim tərtib və redaktəmlə kitab şəklində “Azərnəşr”də çap olundu. Elə həmin dövrdən başlayaraq istiqlal irsimizin bütün yönləri ilə ilk fəal tədqiqatçı və təbliğatçılarından birinin o, olduğunu desəm, mübaliğəyə yol vermiş olmaram. 1990-cı ildə o, M.Ə.Rəsulzadənin məşhur “Azərbaycan Cümhuriyyəti” kitabını (1923-cü il İstanbul nəşri əsasında) hazırlayıb nəşr etdirdi. Bu, milli dövlət ideoloqunun 1920-ci ildən sonra tarixi Vətənində işıq üzü görən ilk əsəri idi. İki il sonra başqa bir Cümhuriyyət xadiminin – xarici işlər nazirinin müavini, İranda ilk səfirimiz Adil xan Ziyadxanın “Azərbaycan” kitabını çapa hazırladı. Həmin kitab 1992-ci ildə mənim “Yoxdan bayraq yaradanlardan biri” adlı geniş müqəddiməmlə nəşr olundu və tezliklə biblioqrafik nadirəyə çevrildi.”
Onun da həyatda öz prinsipləri var- ətrafında yalnız ağıllı, savadlı, təfəkkürlü insanlar olmalıdır. Dediklərini başa düşməyən və ya həyatda məqsədi olmayan insanlardan həmişə uzaq gəzib. Poeziyanı çox sevir. Parlaq istedada, kamil yaradıcılığa qiymət verməyi bacarır. Duyumu, hissləri mükəmməldir. Bir yaxşı misradan kövrələ bilir…
Deyir ki:- “Bədii sözün ülviyyəti, səmimiyyəti, lətafəti, isməti mənim fikrimcə, ədəbi növlərdən ən çox poeziyada özünü qabarıq büruzə verir. Poetik nümunələr polifonikliyi – musiqili təbiəti, yığcam biçimi, lakonikliyi, oynaqlığı, axıcılığı, çevikliyi, ovqatı kökləmək məziyyəti, kütləvilik brendi ilə seçilir. Həyatda seçdiyin elm, sənət, peşə sahəsindən asılı olmayaraq gənclik illərində hər kəs daha çox şeir oxuyur və ya yazır. Yaradıcılığa şeirlə başlayan şəxslərin bir qismi sonralar şair ola bilməsələr də, ədəbiyyatsevərlər arasında yüksək zövqə, geniş erudisiyaya malik mütəxəssis, düşüncə adamı kimi tanınırlar. İnsanların söz ehtiyatının zənginləşməsində, nitqin rəvanlığında, cilalanmasında, mənəvi dəyərlərin, milli tarixi zəfərlərin tanıdılmasında, təbliğində, dünyagörüşün və həyata baxışın formalaşmasında, vətənə, təbiətə, Tanrıya sevgi, məhəbbət hissinin ovxarlanmasında poeziyanın təsir imkanları, ecazkar qüdrəti danılmazdır…”
Gözəl xasiyyəti var, ünsiyyət qurmağı, diqqət göstərməyi xoşlayır. Uzun illər ayrı düşsə də canı qədər sevdiyi Qarabağa çox bağlıdır. O gün zarafat edərək söyləyir ki: “Müşahidələrimə əsasən “dayna” kəlməsi yalnız ağdamlıların leksikonunda yaşayırdı: ən azı kütləvi köçkün həyatına qədər. Sonralar ünsiyyətdə olduğum ağdamlıların ləhcəsində elə bil bu söz qəhətə çıxdı. Hətta şair dostum, əmək fəaliyyətinə ilk dəfə bizim Qiyaməddinli kəndində başalayan Nazim Muğanlının poeziyasında da, tütyəyə çevrilmiş bu kəlməyə rast gələ bilmədim. Görəsən Ağdama qayıtmağa hazırlaşan ağdamlılar necə, bu kəlmə üçün qəribsəyiblərmi?!. Babalardan yadigar qalan kəlmələrimiz – işğaldan azad edilmiş torpaqlarımız qədər hər birimiz üçün əzizdir. Ululardan bizə gəlib çatan sərvətlərimizdən: torpaq – xalqımızın igidliyindən, qəhrəmanlığından, söz, kəlmə isə zəkasından, təfəkküründən miras qalıb…”
Xalq arasında hər hansı adamın mahiyyətini qısa ifadə etmək üçün belə bir ifadə var- GƏRƏKLİ ADAM. Bəli, fevralın 16-sı hamının GƏRƏKLİ ADAM kimi tanıdığı- filologiya elmləri doktoru, professor Asif Rüstəmlinin 72 yaşı tamam olur. Onu bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayıram…
Tanınmış jurnalist Elman Eldaroğlu anadan olmasının 60 illik yubileyi münasibətilə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin “Fəxri fərmanı” ilə təltif olunub. “Fəxri fərmanı” AYB-nin sədri Xalq yazıçısı Anar müəllim şəxsən özü təqdim edib.
Elman Eldaroğlu görüş və təltif barədə təəssüratlarını bölüşüb:
“Təşəkkür edirəm, Anar müəllim- AYB!
Bu gün xalq yazıçısı Anar müəllimin dəvəti ilə Azərbaycan Yazıçılar Birliyində oldum. Qısa söhbətdən sonra Anar müəllim məni təbrik edib, 60 illik yubileyimlə bağlı “Fəxri Diplom” təqdim etdi. Söhbət əsnasında ona Çörçilin bu sözlərini- “Demokratiya ideal quruluş olmasa da, indiyə qədər sınaqdan çıxmış ən yaxşı idarəetmə formasıdır.”- xatırladıb əlavə etdim ki: “Barənizdə özündən müştəbehlər nə qədər tənqidi fikirlər səsləndirsə də, bu gün AYB-yə rəhbərlik etməyə sizin qədər haqqı çatan ikinci adamı tanımıram.”
Nə qədər haqlı olduğuma əminəm. Çünki yaxşı bilirəm ki, Anar müəllimin AYB-dən uzaqlaşması, bu təşkilatın bugünkü imkanlardan məhrum olunması deməkdir və nə vaxtsa Azərbaycan Yazıçılar Birliyi də Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi kimi imkansız bir təşkilata çevriləcək…
Mənə göstərdiyi diqqətə görə, AYB-nin sədri, Azərbaycan nəsrinin sonuncu mogikanı Anar Rzayevə minnətdarlığımı bildirirəm. Bəli, hələ ki, ədəbiyyatımız Anardan güclü yazıçı yetişdirə bilməyib…”
Yazarlar.az olaraq, biz də öz növbəmizdə Elman Eldaroğlunu təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq.!
Öncə onu deyim ki, haqqında söhbət açmaq istədiyim xanımın il məclisi fevralın 14-də, həftənin altıncı günü, saat 11:00-dan 14:00-dək Təzəpir məscidinin 1-ci mərtəbəsində yerləşən mərasim zallarından birində veriləcək…
Düşüncə və intellektual sahədə çox aktiv idi. Dünyanı dərk etmək və hər zaman yeni biliklər qazanmaq onun həyat kredosuydu. Onun üçün hər bir təcrübə, hər bir insan və ya hər bir fikir öyrəniləsi bir müəmma idi və hər mövzunu dərindən analiz etməyi xoşlayırdı…
Deyirdi ki:- “Uşaqlığı və gəncliyi sovet totalitar cəmiyyətində keçmiş bir nəslin XX əsrin sonlarında yaşadığı hissləri bölüşmək çox çətindir. Bizə öyrədilən tarixlə unutdurulan tarix arasında qalan gəncliyimiz bir-birinin ardınca Ermənistandakı soydaşlarımızın öz minillik dədə-baba yurdlarından çıxarılması, 20 Yanvar, Xocalı və Qarabağ faciələrini yaşadı. Xalqlar dostluğu haqqında oxunan nəğmələrin, şeirlərin qara niqabı altından kor xislətlər baş qaldırdığı zaman görünənlərin, beynimizə həkk edilənlərin bir ilğım olduğunu anladıq. “Müsəlmanın sonrakı ağlı” düz 70 il sonra da düşmənini tanımadı, ta ki, o özünü və üzünü göstərənəcən. Yaddaşımızın humanizmə və ədalətə olan inamı xainliyi, naqisliyi, təəssüf ki, heç hifz etməmişdi. XX əsrin əvvəllərini, 40-cı illərin erməni siyasətini unutduq ki, 80-ci illərin sonunda yenə eyni məkrlə üz-üzə qalıb, Qarabağı və ətraf rayonları itirdik…”
Onun həyat fəlsəfəsi sadəcə intellektual maraqla məhdudlaşmırdı. O, həyatın müxtəlif tərəflərini təhlil edərək, öz dünyagörüşünü formalaşdırmağa çalışırdı. Tez-tez həyatın mənası, insan münasibətləri və sosial ədalət kimi mövzularda düşünür və bu mövzular ətrafında dərin mülahizələr yürütməyi xoşlayırdı. Onun təfəkkürü isə həmişə inkişafda olan bir prosesdi, çünki hər yeni təcrübədən dərs çıxarmağa və öyrəndiklərini fəaliyyətinə tətbiq etməyə çalışırdı…
““Xortdanın cəhənnəm məktubları”nı oxuyanda hiss etdim ki, o getdiyim və son otuz ildə gedə bilmədiyim yolların hər qarışına bələd olmamışam. Bələd olsaydım, Əbdürəhimbəy kimi ən kiçik yaşayış məskəninin də tarixçəsini yaddaşıma hörərdim. Bugünkü ağlımla keçmirdim o yollardan. Sadəcə, gözəlliyinin sehrinə düşdüyüm məkan idi Qarabağ. Zamansa yaddaşlara iri bir qıfıl vurub dağ çaylarına atmışdı. Amma o çayın kənarında Şeytanın balası da məəttəl qalmışdı bu dünyanın işlərinə; o da bizim kimi bilmirdi ki, özü burda, quyruğu uzaqda olan böyüyü hansı kələfin ucunu dolaşdırırdı”- söyləyirdi.
Uşaq vaxtı yay aylarını Qarabağda çox olub. Orta məktəbdə oxuduğu illərdə isə, may ayının son günlərini səbirsizliklə gözləyib. Axı qarşıda üç ay yay tətilli onu gözləyirdi. Bu həmin zamanlardı ki, bütün sovet məktəbliləri kimi, o da boynuna bağladığı pioner qalstuku, yaxasına taxdığı komsomol nişanı ilə qürurlanırdı. Qoca babasının nağıllarını dinləyib, Ərzurumun gədiyini xəyalında canlandırırdı…
Deyirdi ki:- “Genetik yaddaşımız yaxın yaddaşımızla açıqdan-açığa üst-üstə düşmür, amma özünü doğma xalqımın şirin bayatıları və dastan hekayətləri ilə qoruyub saxlayırdı. Bakıdan dağlara uzanan yollar sadəcə babamıza və nənəmizə aparan yol idi və heç də çətin deyildi. Çətini Bərdəyə çatmaqdı, sonrası dağlardan gələn meh kimiydi. Ağdamı, Xocalını, Xankəndini keçib Şuşaya çatmaq asan idi. Bu yerlərin sehrinə düşməyəninsə qəlbinə güvənmək olmazdı. Hələ 90-cı illərə çox vardı, Laçına çatmaqsa dolayları keçəndən sonra göz açıb yumana qədərdi…”
Əlbəttə ki, söhbət filologiya elmləri doktoru, fevralın 14-də vəfatının bir ili tamam olan Pərvanə Bəkirqızından gedir. O, Bərdə rayonunda dünyaya gəlmişdi. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət İnstitutunu bitirmişdi. Namizədlik (PhD) dissertasiyasının mövzusu: Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığında faciə janrının tədqiqi problemləri, Doktorluq dissertasiyasının mövzusu isə: XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının bədii strukturu və mifopoetik təfəkkür (nəsr və dramaturgiya əsasında) olub. Ölkədə və xaricdə 65-dən yuxarı elmi məqaləsi nəşr olunub. O, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda Ədəbiyyat nəzəriyyəsi şöbəsinin aparıcı elmi işçisi idi. Eyni zamanda Ali Attestasiya komissiyası Humanitar və ictimai elmlər şöbəsində – müdir müavini vəzifəsində çalışırdı… Maraq dairəsi çox geniş idi. Hər hansı bir mövzuya maraq göstərdiyi zaman, bütün diqqətini ona yönəldir, lakin tez bir zamanda paralel olaraq başqa bir maraqlı mövzuya keçə bilirdi. Bu dəyişkənlik onu bəzən qeyri-sabit və qərarsız göstərə bilərdi, lakin əslində bu, onun zəka və maraqlarının nə qədər geniş olduğunu göstərirdi…
“Qarabağsız- Ağdamsız, Qubadlısız, Kəlbəcərsiz, Zəngilansız, Cəbrayılsız, Laçınsız yaşadığımız otuz ilə yaxın bu zaman kəsiyi bizdən nə apardı deyə düşündükcə Aşıq Ələsgərin “Arsız aşıq elsiz necə yaşadı?” sualını da xatırladığım çox olub. Bir məqamsa dəyişmişdi; milli tarix yaddaşımızın alt qatlarından “Qan ilə dəstəmaz alıb, yürü namaza gedəlim” çağırışı için-için boy atırmış. Odur ki, “Qarabağ Azərbaycandır!” nidası beynimizdə, düşüncəmizdə elektroşok təsiri yaratdı… 2020-dən artıq bir neçə il ötüb. Artıq Qarabağ azaddır. Qarşıdan qış gəlir, amma uşaqlığımın yay tətilindəki kimi, Ağdamı, Əsgəranı, Xocalını, Xankəndini keçib Şuşaya çatmaq, dolaylardan boylanan Laçına tez bir zamanda çatmaq istəyim var. Bambaşqa duyğularla, bambaşqa düşüncələrlə…”- söyləyirdi.
İnsanlarla ünsiyyət qurmağı və məlumat mübadiləsi aparmağı çox sevirdi. Hər bir mövzuda söhbət etməyi bacarırdı. Onun sosial çevrəsi çox geniş olub və o, hər bir adamda müsbət xüsusiyyətləri görə bilirdi. Onun üçün dialoq və müzakirə çox vacibdi, çünki bu onun ürəyincə idi. Məntiqli, analiz edən və zamanında qərar verməyi xoşlayırdı. Dərin zəkası və sürətli düşünmə qabiliyyəti onun uğurlarının qayəsi olub. Problemləri kreativ və gözlənilməz yollarla həll etməyə meyilli idi…
Deyirdi ki:- “Xalqımıza, millətimizə bu şan-şərəf, ləyaqət və qürur dolu günləri yaşadan Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevə və o çətin sədləri qanı bahasına aşmış şəhid oğullarımızın əziz xatirəsinə dərin minnətdarlıq duyğuları ilə…”
Bəli, mən bu söhbətimlə filologiya elmləri doktoru Pərvanə Bəkirqızının necə vətənpərvər, işgüzar, geniş ürəkli xanım olduğunu sizə bir daha xatırlatmağa çalışdım…
…Bu qəddar, amansız, fani dünyadan, Köçənlər qovuşur Haqqa, nə dərdi? Ölüm- ölənlərə bir sakit ada, Ölüm- qalanlara ən ağır dərddir…
Doğrudur, mənim Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə üzv olmağıma mərhum xalq şairi Fikrət Qoca səbəb olub. Məhz onun təklif və dəstəyi ilə mən də AYB-yə üzv olmuşam. Tələb olunan üzvülük haqqını da vaxtaşırı ödəyirəm. Hətta bir dəfə Prezident təqaüdünə də layiq görülmüşəm. Və bu təşkilatdan heç bir narazılığım yoxdur…
Sözümün canı var. Bu gün sizə AYB-nin icra aparatında çalışan soydaşlarımız haqqında danışmaq istəyirəm. Düşünürəm ki, AYB-nin icra strukturunda bir nəfər də olsun təsadüfi adam yoxdur. Əvvəla onu qeyd edim ki, sədr seçki yolu ilə seçildiyi üçün seçicilərin haqqına girmək istəmirəm. O ki qaldı AYB-də maliyyə, təsərrüfat işləri üzrə I katibə və Gənclərlə iş və ümumi rəhbərliyə kömək məqsədi ilə fəaliyyət göstərən sədr müavininə onların da hər biri yerində olan adamlardır- Çingiz Abdullayev və Rəşad Məcidi nəzərdə tuturam. Demək olar ki, onları ölkədə tanımayan adam yoxdur. Hər biri kifayət qədər nüfuzlu qələm adamlarıdır…
Katiblər isə sədrin təqdimatı ilə komandası kimi qurultayda seçilir. İndi də keçək katiblərə: İlqar Fəhmi- erkən gəncliyindən parlaq istedadı ilə ədəbiyyatsevərlərin rəğbətini qazanıb. 1992-1996-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində təhsil alıb, sonradan Belarusiya Dövlət İqtisad Universitetini bitirib. O, AYB-nin filiallarla işi koordinasiya edir. Ölkənin ən yaxşı qələm adamlarından biridir. Düşündürücü, bədii yükü olan müxtəlif nəsr əsərlərinin, gözəl poeziya nümunələrinin müəllifidir. Tutduğu vəzifəni məsuliyyətlə icra edir. Əməkdar mədəniyyət işçisidir. Xaraktercə, çılğın, duyğusal, məntiqli və məzmunlu adamdır…
Elçin Hüseynbəyli- Əməkdar incəsənət xadimidir. İstedadlı yazıçı-dramaturq, publisistdir. 1989-cu ildə M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. AYB-nin seksiyalarla işi koordinasiya edir. 30-dan çox kitabın müəllifidir. Xaraktercə, centelemen, sakit, təmkinli və müdrik adamdır…
Səlim Babullaoğlu- 1990-1995-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin kitabxanaçılıq fakültəsində ali təhsilə yiyələnib. Xarici əlaqələr və tərcümə məsələləri üzrə AYB-nin katibidir. Bundan əlavə o, Qəbul komissiyasının sədridir. Şair, tərcüməçi, esseistdir. 10-a yaxın kitabın müəllifidir. Xaraktercə, mədəni, ağıllı, ehtiyatlı, təmkinli və etibarlıdır…
Bəli, bu gün AYB-nin rəhbər strukturlarında təsadüfi adam yoxdur. Onların hər biri tutduqları vəzifə layiqdirlər. Və bu təşkilatın sıravi üzvü kimi onların hər birinə işlərində uğurlar arzulayıram…
SƏLİM öz adına layiq adamdır. Onun adı ərəb mənşəli olub, mənası “sağlam”, “salamat”, “qüsursuz”, “doğru”, “təhlükəsiz” və “etibarlı” deməkdir. Bu ad, əsasən sakit, dürüst, düşüncəli və ağlı başında olan xüsusiyyətləri təmsil edir…
SƏLİMİN daşıdığı adla tarixdə üç məşhur hökmdar olub- I Səlim, II Səlim və III Səlim…
SƏLİMƏ Allah xüsusi fərqlilik bəxş edib. Onun adına hətta “Səlimi təqvimi” də var. Bu təqvim tarixi mənbələrdə, xüsusilə Osmanlı dövründə Sultan I Səlimin (Yavuz) dövründə istifadə edilən və ya onunla əlaqələndirilən təqvim sistemidir və astronomik hesablamalarla bağlılığı olub…
SƏLİMDƏ xüsusi qüdrət var. Hündürlüyü 1 metr 70 santimetr, çəkisi 74 koloqram, eni 46 santimetr olsa da, hündürlüyü 8849 metr, çəkisi minlərlə tona bərabər, eni yüzlərlə kilometri əhatə edən Everest dağından da əzəmətlidir…
SƏLİMDƏN bədgüman olmaq Xeyirə qarşı çıxmaq, Şeytanın komandasında təmsil olunmaq deməkdir…
Onunla bir neçə il əvvəl Şuşada, “Vaqif poeziya günləri”ndə tanış olmuşduq. Eyni oteldə qalırdıq. Arada otelin həyətində görüşəndə, olub keçənlərdən, başına gələn məzəli hadisələrdən danışır, mənə özü haqda məlumat ötürürdü. Ciddi görkəmi, zamanın dərin cığırlar açdığı siması, qalın səsi, danışarkən bədən dili mənə uşaqlığımda gördüyüm köhnə kişiləri xatırladırdı…
“O vaxt Ukraynada olarkən qatarda bir nəfəri soyub döymüşdüm. Xarkov məhkəməsi mənə 2 il 6 ay iş verdi. Doğrudur, heç nəyi sübut edə bilmədilər, amma qərar belə oldu. Mən ən yaxşı şeirlərimin çoxunu Ukrayna türməsində yazmışam. O vaxt mən “Qrono” yaradıcılıq birliyinin üzvü idim. Tez-tez yanıma gəlirdilər. Orda yaşayan azərbaycanlılar da məni yaxşı tanıyırdılar. 1986-cı ilin sentyabrında həbsdən çıxanda Xarkovdakı azərbaycanlılar məni təmtəraqla yola saldılar. Onlardan biri də məşhur futbolçumuz Vəli Qasımov idi. O vaxt Xarkovda, “Metallist”də oynayırdı. Bakıda isə məni Nazim Hikmətdən də yaxşı qarşıladılar. Gələn kimi “Ulduz”, “Azərbaycan” jurnallarında çap olunmağa başladım. Mən SSRİ Yazıçılar İttifaqına kitabsız qəbul olunan iki-üç nəfərdən biriyəm.”- söyləyirdi.
İlk şeirini əsgərlikdə yazıb. Sevdiyi qızın nişanlandığını eşidəndən sonra, bu hadisə ona çox pis təsir edib və ilk şeiri də onda yaranıb. “Xoşqədəmli” adlı şeiri isə ilk dəfə 1979-cu ildə “Azərbaycan gəncləri” qəzetində çap olunub. Bildirirdi ki, şeir yazanda ekstaz vəziyyətində olur. Düşünür ki, poeziya düşüncənin üstünə ürək şəkli çəkməkdir, onu ütüləməkdir…
Deyirdi ki:- “Bir neçə il əvvəl Anar müəllimin yanına getmişdim. Dedim, məni təqaüd alanların siyahısına salın. Dedi, ikinci dəfə təqaüd verə bilmərik. Dedim, axı, mənim ikinci dəfə təqaüd almağımdan heç kim şikayət eləməz. İki il ömrüm qalıb. 1500 manatlıq təqaüdə sala bilmirsiniz, heç olmasa 300 manatlıq təqaüdə salın. Dedi, yox e, yox, sizə yardım edə bilərik, amma təqaüd verə bilmərik. Mənə yardım lazım deyil, təqaüdə ehtiyacım var- söylədim…”
Haqqında söhbət açdığım şair Əlisəmid Kür 8 fevral 1954-cü ildə Salyan şəhərində müəllim ailəsində doğulub. 1971-ci ildə Salyan şəhər 3 saylı orta məktəbini fərqlənmə attestatı ilə başa vurub. 1981-ci ildə Mirzəağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun teatrşünaslıq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri Komitəsində redaktor, Cəfər Cabbarlı adına “Azərbaycanfilm” kinostudiyasında və Azərbaycan Teatr Muzeyində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 1988-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. 1989-cu ildə AYB-nin Ədəbiyyatı Təbliğ və Müəllif Hüquqları bürosunda şöbə müdiri, Azərbaycan Bədii Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzinin “Yol” ədəbiyyat qəzetində şöbə müdiri, 1991-1994-cü illərdə “Yol” ədəbiyyat qəzetinin baş redaktoru vəzifələrində çalışıb. Bir sıra kitabların müəllifidir. Şeirləri dünyanın müxtəlif dillərinə tərcümə olunub, poeziya almanaxlarında, ədəbi dərgilərdə dərc olunub. 20 il ərzində dünyanın bir çox şəhərlərində təşkil edilən şeir toplantılarında Azərbaycanı təmsil edib. 2025-ci ilin oktyabr ayının 13-də gözlərini əbədi yumaraq haqq dünyasına qovuşub…
…Öz sözü, mövqeyi olan xarizmatik adam idi. Heç bir təzyiq və şiddətlə onu sındırmaq mümkün deyildi. Necə deyərlər, yalaq, miyanə adamlara nifrət edir və ömrünün sonuna qədər azad yaşamaq üçün əlindən gələni əsirgəmirdi. Başqasının həyatına qarışmadığı kimi, öz həyatına da kiminsə qarışmasını sevmirdi. Emosional tərəfi güclü olsa da, fəqət üzərində nəzarəti itirmirdi. Anarxiyanı, xaosu xoşlamır, adət-ənənələrə, qayda-qanunlara bağlı adam idi…
“Həyatda acığım gələn 3 şey var: intihar, aclıq aksiyası, mitinq. Nifrət edirəm üçünə də. Sözün var, söz denən. Həyatın qədir-qiymətini bilmək lazımdır. Gözümüzün qabağında Ukrayna boyda ölkə dağılır. Xocalıdan daha böyük faciənin şahidi oluruq. Mən o ölkəni vaxtı ilə qarış-qarış gəzmişəm. Ağır dərddir.”- söyləyirdi.
Təvazökar və çox çalışqandı. Yalanı sevmir, alnının təri ilə yaşamağa üstünlük verirdi. Kifayət qədər dürüstlüyü və həqiqətpərəsliyi var idi. İnsanları başa düşə və onlarla asanlıqla ünsiyyət qura bilirdi. İctimai həyata böyük əhəmiyyət verirdi. Əylənmək və yüngül həyat tərzi keçirmək onun işi deyildi. Həyatda ciddi və özünə qarşı tələbkardı. Şübhəsiz ki, tənhalığı xoşlamırdı. O, səxavətli, açıqürəklidir və insanlarla səmimi rəftarı ilə seçilirdi. Kiməsə yardım edəndə özünü xoşbəxt hiss edirdi. Analitik təfəkkürü vardı…
Deyirdi ki:- “İndi elə bir dövrdür ki, Qənimət Zahidin vaxtı ilə Mirşahinin vaxtı qarışıb. Millət də qalıb ortada. Biz şeirimizi 15 il qabaq yazmışıq. Biz nəyisə vəsf eləmək üçün yaşamırıq axı. Mənim gözümün qarşısında Xocalı faciəsindən daha böyük Mariupol faciəsi yaşanır. Bu faciəni göstərmək lazımdır. Xarı bülbüldən dünyada yüz yerdədir. Polad Bülbüloğlu bantik də vurub cır səslə mahnı oxuyur. Onu efirə çıxarıb Qarabağ səsini unutdurmaq istəyirlər. O vaxt Şuşada bir uşaq olub, deyiblər, çıxırıq, gəl, tez elə. Deyib ki, mən evimi qoruyuram da, niyə çıxım? Bax o uşağa heykəl qoyulmalıdır. Dünyanın müxtəlif ölkələrində, şəhərlərində belə heykəllər var. Adsız uşaq heykəli…”
…Gərginlik keçirmədən yaşamağı xoşlayırdı. Oturaq həyatı xoşlamırdı. Bir sözlə, zahirən soyuq görünsə də, əslində nəcib, emosional və canlı adamdı. İnsanları sevəndə həqiqətən də ürəkdən sevirdi…
“Dövrü mətbuatı izləyirəm. İldə iki-üç roman yazan yazıçılar peyda olub. Onların heç birini oxumuram. Onların iyini bilirəm çünki. Ümumiyyətlə, mən müsahibə verəndə diqqətlə oxuyurlar, deyirlər, görək, Əlisəmid kimin adını çəkəcək. Keçən dəfə bir neçə nəfərin adını çəkmişdim, sonra hiss elədim ki, adını çəkmədiklərim inciyir bir azca. Həm də kiminsə adını çəkirsən, kimsə yadından çıxır. Sonra özün narahat olursan ki, niyə mən o cür istedadlı adamın adını unutdum, çəkmədim. Yadımdan çıxan uşaqlar bağışlasınlar məni. Mən ad çəkməkdən daha çox kitablara ön söz yazmaqla, özlərinə xoş söz deməklə dəstək oluram gənclərə, şairlərə, yazıçılara…”- söyləyirdi.
…Onunla bir neçə il əvvəl Şuşada, “Vaqif poeziya günləri”ndə tanış olmuşuq. Eyni oteldə qalırdıq. Hərdən otelin həyətində görüşəndə olub keçənlərdən, başına gələn hadisələrdən danışır, mənə özü haqda məlumat ötürürdü. Ciddi görkəmi, zamanın dərin cığırlar açdığı siması, qalın səsi, danışarkən bədən dili mənə uşaqlığımda gördüyüm köhnə kişiləri xatırladırdı…
Yaşasaydı, fevralın 8-də 72 yaşını qeyd edəcəkdi. Ruhu şad olsun!
“Kişi var ki, kişidir, amma kişiynən işi yox, Kişi var, nakişidir, amma deyir ki, kişi yox…”
Dostlar, aşağıdakı şəkildəki masanın başında əyləşən professor Cahangir Məmmədlidir. Mənimlə üzbəüz əyləşən isə professor Allahverdi Məmmədlidir. Onların hər biri Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin professoru, filologiya elmləri doktorudur. Bu gün sizə heç vaxt rast gəlmədiyim, amma örnək olan bir nümunədən danışmaq istəyirəm. 84 yaşlı Cahangir Məmmədlidən söyləyəcəyim bu nümunə inanıram ki, çoxlarınızı düşündürəcək və içinizdə heyrət hissi keçirəcəksiniz…
Əvvəla onu deyim ki, Allah Cahangir müəllimə beş qız övladı qismət edib. Həzrət Peyğəmbər deyirdi ki, üç qız böyüdüb ərsəyə çatdıran və onları ismətlə gəlin köçürən atanın yeri cənnətdir. Cahangir müəllim Peyğəmbərin dediyindən çox- beş qız böyüdüb, gəlin köçürdüyünə görə yəqin ki axirətdə yeri cənnətin üst qatlarından birində olacaq…
Sözümün canı var, deməli, adətən gəlin köçürərkən bütün atalar qızlarına cehiz verir. Amma, Cahangir müəllim qızlarına verdiyi cehizdən başqa, hər birinə gəlin köçərkən bağlı bir zərfdə məktub da verib və tapşırıb ki, zərfdə olan məktubu müəyyən bir müddətdən sonra açıb oxusunlar. Siz heç belə bir şey eşitmişdinizmi?..
Nə isə, məktublardan birində yazılan bu kəlmələri sizə də təqdim edirəm:
“Qızım, sən şəhid ailəsinə gəlin köçmüsən, xoşbəxt ol! Qızım, getdiyin ailənin anası Şəhid Anasıdır. Sən gərək o ailədə elə davranasan ki, Şəhid Anasının xidmətində elə durasan ki, fərəhdən gözləri gülsün, dərdi yüngülləşsin… ”
…”Kişi var ki, kişidir, amma kişiynən işi yox, Kişi var, nakişidir, amma deyir ki, kişi yox”…
Söhbətimin əvvəlində nahaq yerə rəhmətlik Baba Pünhanın “Kişilik” qəzəlindən bu beyti söyləmədim. Mən Cahangir müəllimi junalistikamızın sonuncu mogikanı kimi tanıyırdım, bu gün onu həm də Azərbaycan kişilərinin mogikanlarından biri kimi tanıdım. Var olsun! Gəlin köçürərkən qızlarının hər birinin cehizinə öz əliylə yazdığı öyüd, nəsihət dolu məktubları hədiyyə verməklə Azərbaycanda ilkə imza atıb…
“Onun xəmiri xeyirxahlıqdan yoğrulub. Çox adama əl tutub, çox adamın işinə yarayıb. Ola bilsin ki, kimsə bunu danar, etiraf etməyə hünəri çatmaz. Demək, o adamın zatında nakişilik, körpə vaxtı əmdiyi süddə qarışıqlıq var…”- Bu kəlmələr isə Cahangir müəllimin professor həmkarı Allahverdi Məmmədli haqqında söylədiklərindəndir…
Onun yaradıcılığı və ədəbi fəaliyyəti barədə danışmaq istəmirəm. Qorxuram ki, nəyisə düz demərəm, nədəsə səhvə yol verərəm. Bu barədə ədəbiyyatşünaslar, ədəbi tənqidçilər danışsa daha yaxşı olar. Bir də ki, sosial mediada onun yaradıcılığından bəhs edən kifayyət qədər yazılar var. Kim istəsə tapıb oxuya bilər…
Bu gün mən sizə onu mənalandıran, taleyini istiqamətləndirən adı barəsində söhbət açmaq istəyirəm. Axı, adın insan taleyində böyük rolu var. Gülnarə! Fars mənşəli qadın adı. Mənası “nar çiçəyi”, bəzi mənbələrdə isə “qırmızıyanaq” deməkdir. Bu adın fonosemantik- yəni səslə məna arasında əlaqə təhlili adın sahibinin cəsarətli, güclü, eyni zamanda sadə bir insan olduğunu söyləyir. Bu adı daşıyan adam istənilən şəraitə asanlıqla uyğunlaşır. Dəyişikliklərdən və gözlənilməz vəziyyətlərdən qorxmur. Amma o, heç vaxt qayda və qanunları pozmur. O, bir insan kimi sədaqət və davamlılığı ilə xarakterizə olunur. Yaşa dolduqca daha da sakitləşir, duyğularının öhdəsindən daha asan gəlir, qətiyyət və əzmkarlıq göstərir. Bu adı daşıyan qadın münasibətlərdə tələbkardır, amma diqqət və qayğıya ehtiyacı var. O, dinamik və temperamentlidir, necə hərəkət etməyi yaxşı bilir. Bəli, Gülnarə adının daşıyıcısı mehribandır, həssas və ünsiyyətcildir. Bu adın sahibi ideya çeşməsidir, dayanmadan qaynayır və bu ideyaları özü həyata keçirməyi xoşlayır. Vaxtını mənasız yerə itirməyi sevmir. Qarşısına həmişə müxtəlif hədəflər qoyur, sonra da israrla uğura doğru tələsir. Və bundan mənəvi zövq alır. Heç də təsadüfi deyil ki, çalışqanlğına və təşkilatçılıq qabiliyyətinə görə, onu yüksək qiymətləndirirlər. Elə ona görə də ötən illər ərzində parlaq karyera qura bilib…
Bəli, söhbət AYB-nin Sumqayıt bölməsinin sədri, şair, publisist Gülnarə Cəmaləddindən gedir. Yanvarın 27-si bu gözəl xanımın növbəti ad günüdür. Yəqin ki, dostları, həmkarları təbrik etmək üçün, daha çox onun yaradıcılığından söhbət açacaqlar. Mən isə atasının qoyduğu Gülnarə adının mənasını və mistik gücünü izah etməyə çalışdım…
Hər bir insan Allahın yaratdığı bir əsərdir. Sevgidən doğulub, sevgi ilə yaşayır. Bu əsərlərlə yaxından tanış olduqca, onların hər birində Allahdan bir nişanə görürsən və dərin məna tapırsan. Əmin olursan ki, Yer üzündə təsadüfi insan yoxdur. Sadəcə, hər kəsin öz təyinatı, öz yolu var. Bəli, dünyanı gözəlləşdirən, mənalandıran da məhz elə insanlardır. Bu dəfə sizə bu insanlardan biri- varlığı ilə dünyaya rəng qatan, professor Cahangir Məmmədlidən söhbət açmaq istəyirəm. İnsanpərvər, təmiz və müsbət enerji ilə dolu bir insandan…
O, ağlı, zəkası və yaxşı ideyaları ilə eyni anda müxtəlif mövzularda bir neçə söhbəti davam etdirə bilir. Enerjisi, həyəcanı və idarəolunmaz həvəsi ilə həyatı çox cəsarətlə yaşayır və insanların çoxunun uzun müddət başa çatdıra bilmədiyi işləri tez bir zamanda tamamlayır. Müstəqil fəaliyyət göstərməyə çox meyllidir. Onu müəyyən qəliblərə salmaq asan deyil, çevik və əzimkardır…
Müsahibələrinin birində deyir ki:- “Mən kənd adamıyam, 50 ildən çoxdur Bakıda yaşasam da, heç vaxt şəhər adamı ola bilmədim. Şəhər adamları inciməsinlər, Azərbaycanın milli-mənəvi dəyərləri kənddədir. Həm də inciməsinlər ona görə ki, kənd şəhərdən əvvəl meydana gəlib. Biz hamımız əslində kənddə doğulmuşuq. Mənim ən çox qorxduğum odur ki, artıq kəndlər şəhərə çevrilməyə başlayıb. Mənim kəndim Novruzlu həm də mənim idealımdır. Mənim üçün vətən oradan başlayır. Orada orta məktəbi bitirmişəm. O məktəbi bilirsiniz kimlər bitirib? Azərbaycan elmini dünyada tanıdan şəxslər, Xudu Məmmədov, professor, AMEA-nın müxbir üzvü Rafiq Əliyev, usta yazıçılardan, dramaturqlardan olan Əli Əmirli və s.. Bax, Novruzlu kəndinin belə ziyalıları var. Mən o məktəbi heç vaxt unuda bilmərəm. Novruzlu işğalda qalan dövrdə mənə o qədər pis təsir edirdi ki, etiraf edirəm, ümidsizliyə qapılmışdım. Ancaq mənim Prezidentim necə ayağa qalxdı və Azərbaycanı ayağa qaldırdı. Mənim kəndim azad edildi. Artıq Novruzlu yavaş-yavaş dirçəlir, əvvəlkindən də dəfələrlə gözəl olacaq. Mən bunu təsəvvür edirəm. Biz işğal dövründə yaşamadıq ki…”
Cahangir Əbdüləli oğlu Məmmədli 1942-ci ilin yanvar ayının 26-da Ağdam rayonunun Novruzlu kəndində dünyaya gəlib. 1968-ci ildə indiki Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib. Elə həmin ildən də adıçəkilən fakültədə müəllimlik fəaliyyətinə başlayıb. Hazırda bu fakültənin Milli mətbuat tarixi kafedrasının müdiridir. Filologiya elmləri doktoru, professordur. Eyni zamanda, həmin universitetin Elmi Şurasının üzvüdür. İndiyədək 500-dən çox elmi, publisistik yazısı dərc olunub. Ədəbi tənqidə və jurnalistikaya dair 7 kitabın müəllifidir. Xidmətlərinə görə bir sıra mükafatlarla yanaşı “Şöhrət” ordeninə layiq görülüb. Prezidentin fərdi təqaüdünü alır…
BDU-nun professoru, folologiya elmləri doktoru Allahverdi Məmmədli onun haqqında deyir: “Cahangir müəllim mənim təkcə müəllimim olmayıb, həm də əqidə dostumdur, əməl dostumdur. Bu dostluq ona görə baş verib ki, ölkəmizdə və dünyada baş verən hadisələrə münasibətdə, Vətən, millət, adət- ənənələrimizlə bağlı fikirlərimizdə üst-üstə düşən məqamlar çoxdur. Bir sözlə, estetik idealımız, insanlığa baxışımız çox yaxındır. Həm də soydımız eynidir, hər ikimiz də Məmmədliyik. Bəzən bizi oxşadıb qardaş bilirlər. Düz 49 il bundan əvvəl tanış olmuşuq. Bir şəxsiyyəti ki, 49 il bundan əvvəl tanıyasan, onun haqqında nə yazsan, nə qədər danışsan az olacaq. Qısaca deyə bilərəm ki, Cahangir müəllim nəinki Jurnalistika fakültəsinin, elə universitetimizin sonuncu mogikanlarındandır. Təhsil fədaisidir, elm xadimidir. 80-dən artıq yaşı var. Bu yaşda yorulmaq bilmədən çalışır. Yazır, yaradır. Mən onun işgüzarlığına həmişə qibtə etmişəm. Örnəkdir. Müəllim kimi, elm adamı kimi, şəxsiyyət kimi örnəkdir. Azərbaycanda əli qələm tutan hər kəs onu tanıyır və təqdir edir…”
İlk baxışdan sərt və narahat bir şəxsiyyət təəssüratı yaratsa da, yaxından tanıyan hər kəs onun sehrinə düşür, onu qəbul edir və sevir. Əslində, buna səbəb onun daxili dünyasının zənginliyi, qiymətli müdrik fikirləri olur. Gözəl rəftarı var, olduqca mehribandır. Ən çox dəyər verdiyi şey isə azadlığıdır. Necə deyərlər, şirin olmaqdan əlavə, sirli gücünün köməyi ilə düzgün nəticə tapmaqda və şəxsi müqavimətini göstərməkdə çox bacarıqlıdır…
“Universitetə qəbul olunduğum zaman Jurnalistika Filologiya fakültəsində şöbə idi. Atam 1942-ci ildə müharibədə həlak olub. O zaman fakültənin dekanı Əlövsət Abdullayev mənə ata münasibəti bəsləyirdi, elə hiss edirdim ki, atam yanımdadır. Birinci kursun ilk dərsini bizə Nəsir İmanquliyev keçdi. O, özünün yaratdığı “Bakı” və “Baku” qəzetlərinin redaktoru idi. Gördü ki, mənim müəyyən dərəcədə yazı qabiliyyətim var, dedi “həftədə bir dəfə yazı yaz”. Mənim bir yazıma 40 manat qonorar verirdi. O vaxt aldığım əlaçı təqaüdü 45 manat idi. Daha sonra mənə həftədə 3-4 dəfə 40 manat qonorar yazdı ki, həm həvəslənim, həm də dolanışığa imkanım olsun. Azərbaycan jurnalistikasının müəllimi Şirməmməd Hüseynov mənim Bakıda qalmağıma səbəb oldu. Dövlət imtahanı verəndə protokola yazdırdı ki, bu tələbəni fakültədə saxlayaq. Jurnalistikanın peşəkarlığını, dəqiqliyini Şirməmməd Hüseynov məktəbindən öyrənmişəm.”- söyləyir.
…Yaxşı yumor hissi var, ünsiyyətcilliyi və dostluğu ilə hər mühitdə sevilən və axtarılan bir dostdur. Təzyiqə və şiddətə nifrət edir. Ömrünün sonuna qədər azad yaşamaq üçün əlindən gələni əsirgəmir. Başqasının həyatına qarışmadığı kimi, öz həyatına da kiminsə qarışmağını xoşlamır. Onun emosional tərəfi çox güclüdür. Emosional tərəfi xəyali tərəfinə üstün gəldiyi üçün də, heç vaxt nəzarəti itirmir. O, kənardan adət-ənənələrə bağlı görünsə də, ifrata yol vermir. Təvazökardır, çox çalışqandır. Yalanı sevmir, necə deyərlər, alnının təri ilə halal çörəyini qazanır. Kifayət qədər dürüstdür və müxtəlif mədəniyyətlərdən olan insanları başa düşə, onlarla asanlıqla ünsiyyət qura bilir. İctimai həyata isə böyük əhəmiyyət verir…
Deyir ki:- “Tələbələrim çox olub. Onları bir-birindən fərqləndirmək istəmirəm. Zaman-zaman Azərbaycana yararlı kadrlar yetişdirmişik. 1980-ci illərin sonunda tələbəmiz olmuş Mirşahin Ağayev bu gün Azərbaycanda ən görkəmli, peşəkar jurnalistlərdən biridir. O, jurnalistikanı hətta sənətə çevirib. Onun rəhbəri olduğu televiziya bu gün Azərbaycançılıq ideologiyasını birbaşa ortaya qoyur. “Şərq” qəzetinin baş redaktoru Akif Aşırlı bizim fakültədə magistraturanı bitirib. O, bizim fakültəmizdə müəllim kimi də fəaliyyət göstərib…”
…Bəli, hər bir insan Allahın yaratdığı bir əsərdir. Sevgidən doğulub sevgi ilə yaşayır. Bu əsərlərlə yaxından tanış olduqca, onların hər birində Allahdan bir nişanə görürsən və dərin məna tapırsan. Əmin olursan ki, Yer üzündə təsadüfi insan yoxdur…
Yanvarın 26-sı Cahangir müəllimin nə az, nə çox 84 yaşı tamam olur. Ona ağrı-acısız həyat arzulayıram…
Ola bilsin ki, onu ölkədə az adam tanıyır, amma ərsəyə gətirdiyi verilişlər özündən çox məşhurdur. O, Azərbaycan telejurnalistikasında öz yolu, öz zirvəsi olan jurnalistlərdəndir. Zirvəyə yüksəlmək isə hər adama nəsib olmur. Yüz il bundan sonra da, ekranlara onun verilişləri gələndə xüsusi maraqla izlənəcək. Bəli, bu gün sizə Azərbaycan telejurnalistikasının zirvələrindən biri- Mübariz Əsgərov haqqında söhbət açmaq istəyirəm. Axı, yanvarın 20-də onun 64 yaşı tamam olur…
Deyir ki:- “Bəli, 20 yanvar tarixi mənim ad günümdür. Məni təbrik edənlərə, etməyənlərə də öncədən təşəkkür edirəm. Mən bütün yaradıcı həyatımı kamera arxasında keçirmişəm. İki gözlə baxdığımız ağlı-qaralı həyatın reallığını, nə qədər çətin olsa da, kameranın bir gözüylə göstərməyə çalışmışam. Yaxşı yadımdadır, axırıncı dəfə ad günümü 1989-cu ildə qeyd etmişəm. 1990-cı ildə yanvarın 19-da Moskvada tələbə dostlarımla sabah ad günümü necə keçirəcəyimi planlaşdırırdım. Gecəyarı xəbər gəldi ki, Bakıya qoşun yeridilib. 20-si səhər tezdən Azərbaycanın Moskvadakı Nümayəndəliyinə üz tutduq. Amma Daimi Nümayəndəliyin qarşısında çaşqınlıq içində olan insanların səhəri açılmırdı, hamı 20 yanvarın qaranlığında kədərli və qəzəbli idi. Tam səmimi deyirəm, Heydər Əliyevin Nümayəndəliyə gəlib mətbuat konfransı keçirməsi və SSRİ rəhbərliyini sərt tənqid etməsi bizim mitinq və piketlərimizi daha izdihamlı, daha mütəşəkkil etdi. Hüznlü və şərəfli günlər idi. Qarlı-buzlu yollarla nümayişə çıxıb SSRİ-nin ən ali qurumlarının qarşısında piketlər keçirirdik, etirazımızı bildirirdik. Məhz bu mitinq və nümayişlər ictimai rəyə xeyli təsir etdi. Moskva və dünya baş verən hadisələrin əsl mahiyyətini anlamağa və baş verənlərə obyektiv qiymət verməyə başladı…”
Haqqında danışdığım Mübariz Ağalı oğlu Əsgərov 20 yanvar 1962-cı ildə Ucar şəhərində anadan olub. Orta təhsilini və hərbi xidməti başa vurandan sonra 1986-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə qəbul olunsa da, sonradan təhsilini davam etdirmək üçün M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə göndərilib. 1992-cı ildə həmin ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirərək Azərbaycan Dövlət Televiziyasında işə başlayıb və altı il burada böyük redaktor və bədii-eksperimental qrupun rəhbəri vəzifələrində çalışıb. Həmin illərdə “Və…”, “Qulp” proqramlarının müəllifi və aparıcısı olub. 1998-ci ildən “ANS” müstəqil televiziya şirkətində aparıcı redaktor, müəllif proqramları bürosunun rəhbəri, baş prodüser vəzifələrində işləyib. “ANS” televiziya kanalında yayımlanan “Qulp”, “Mübarizə” proqramlarının müəllifi və aparıcısı kimi fəaliyyətini davam etdirib. 2013-cü ildən “Qulp studio” MMC-nin təsisçisi və direktoru, “Rezonans” proqramının müəllifi olub. 2021-ci ildə Prezidentinin verdiyi sərəncama əsasən 6 il müddətinə Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurasının üzvü təyin edilib. Hazırda bu vəzifəsində çalışır. 2015-ci ildə “Əməkdar jurnalist” fəxri adına layiq görülüb. “Bir mətbuat konfransının tarixi”, “Şuşanın dağları qara dumanlı”, “Xocalı dərsi”, “Ölüm hökmü – ömürlük cəza”, “Kəlbəcərin son günü”, “Xocalı nişanəsi”, “44 gün, 44 an”, “Şuşa”, “Qara tale – ağ ölüm” adlı sənədli filmlərin müəllifidir…
“Moskva Dövlət Universitetində təhsil alalanda universitetin Şvernik küçəsindəki yataqxanasında qalırdım. Hər axşam birinci mərtəbədə yerləşən beynəlxalq danışıqlar üçün telefon aparatının yanına dünyanın bir-çox ölkələrindən olan tələbələr yığışırdı. Hamı növbə tutub ardıcıllıqla istədikləri ölkə və şəhərlə danışırdı. Mən də tez-tez bu imkandan istifadə edirdim. Tələbələrin çoxu ya şəxsən, ya da üzdən bir-birini tanıyırdı. Bir dəfə burada toplaşan tələbələrə yaxınlaşıb, axırıncı kimdir?- deyə soruşdum. Bir tələbə, axırıncı mənəm, dünyanın bütün erməniləri də mənim arxamdadır, dedi. Özümü birbalaca itirsəm də sualı yenidən təkrar etdim. Yenə eyni cavabı eşitdim. Onun bu cavabını növbədə olan tələbələrin çoxu təbəssümlə qarşıladı. Mən də bir balaca gülümsədim və həmin tələbəyə dedim ki, deməli axırıncı sənsən və dünyanın bütün erməniləri də sənin arxandadır. Dedi ki, elədir. Dedim, onda belə çıxır ki, dünyanın bütün ermənilərinin arxa tərəfi mənim qabaq tərəfimə düşür… Bayaq erməni tələbənin sözlərinə təbəssümlə cavab verən tələbələr mənim bu sözlərimi gülüşlə qarşıladılar. Sonradan eşitdim ki, o əvvəllər də növbədə azərbaycanlı tələbələrə qarşı bu fikiri tez-tez səsləndirirmiş. Amma, bu hadisədən sonra həmin tələbə bu sözləri dilinə gətirmədi…”- söyləyir.
…Baməzə adamdır, yumor hissi çox yüksəkdir. Anadangəlmə liderliyi var. Fərasətli və dünyanı təkbaşına idarə edəcək qədər güclüdür. Böyük işlərdə iştirak etməkdən, insanları doğru yola yönəltməkdən, kütləni idarə etməkdən həzz alır və insanların diqqətini özünə cəlb etməyi bacarır. Yorulmağın nə olduğunu bilmir, istədiyi nəticəni əldə edənədək işləməyə davam edir. Zərif təbiətli olsa da, lakin çox dözümlüdür. Hər hadisədən asanlıqla sarsılmır…
Deyir ki:- “Azərbaycanla qonşu olan bir ölkədə təşkil olunmuş qeyri-rəsmi yığıncaqda dünyada gedən proseslər, o cümlədən Azərbaycanda baş verən hadisələr müzakirə olunurdu. Mən dövlətimizə qarşı söylənən ittihamlara qarşı qəti etirazımı bildirdim. Məclis iştirakçıları mənim münasibətimi təccüblə qarşıladılar. Bəlkə də məndən bunu gözləmirdilər. Həmin illərdə mən “Qulp” proqramının müəllifi və aparıcısı idim. Səfəri başa vurub maşınla geri qayıdırdıq. Sərhədi keçəndən sonra avtomobilin maqintafonunda xeyli əlləşsəm də yerli radioları tutmağa çətinlik çəkirdim, çünki qonşu ölkələrin radioötürücüləri buna imkan vermirdi. Mən üzümü mənimlə səfərdən qayıdan adama tutub Bakıya qayıdan kimi bu problemin həll olunmasına çalışacağımı söylədim. Yol yoldaşım təəccüblə mənə baxıb, sərhəddən o tərəfə Azərbaycanı təbliğ edirdin, amma indi tənqid edirsən, dedi. Mən Azərbaycan sərhədindən o tərəfdə Azərbaycanın təmsilçisi, bu tərəfdə isə bir vətəndaş kimi tənqidçiyəm, dedim…”
…Fikirlərində çox sabitdir, verdiyi qərarlardan geri çəkilməyi xoşlamır. Reaksiyalarından, niyyət və məqsədlərini təxmin etmək mümkün deyil. O, bütün ağıllı adamlar kimi həyatı bir oyun qəbul edir. Elə buna görə də risk etməkdən, yeni yollar sınamaqdan və fərqli üsullar tətbiq etməkdən çəkinmir. Onun dünyaya öz baxışı var- qadağaların və qaydaların nə üçün olduğunu yaxşı anlayır və yalnız ali qaydalarla yaşayır…
“Mən bir vətəndaş kimi problemləri şişirtməyin əleyhinəyəm- sadəcə onları həll etməyin yollarını göstərmək və çalışmaq lazımdır. “Oyuncaq “adlı məşhur fransız filmində bir epizod var. Redaksiyanın rəhbəri öz əməkdaşına soyunmaq əmri verir. O da dinməz-söyləməz şalvarını çıxardır. Göstəriş verən üzünü həmin adama tutub deyir ki, kim daha çox günahkardır, soyunmağını istiyən mən, yoxsa şalvarını çıxarmağa hazır olan sən? Son vaxtlar sosial şəbəkələrdə Azərbaycanın ünvanına söyüş və təhqir yağdıran soydaşlarımızın çıxışlarını görəndə filmdəki bu epizod yadıma düşür. Onlara bu sifarişi verənlər daha çox günahkardır, yoxsa onlar özləri? Cavab aydındır; Bizim hamımızın Azərbaycan adlı bir dövləti var. Harada və hansı şəraitdə olmağına baxmıyaraq hamı onu qorumalıdır ki, sonda bu torpağa qarışmağa haqqı olsun.”- söyləyir.
…Şanslı insandır. Son dərəcə cəsarətlidir. Onunla dostluq etsəniz heç vaxt darıxmayacaqsınız və həmişə üzünüzdə təbəssüm olacaq. Əgər xətrinizə dəysə, könlünüzü almağa qüvvəsi çatacaq. Bu, onun ürəyinin təmizliyindən irəli gəlir. Qürurlu və məğrurdur. Güclü emosional temperamenti var. Gözəl sürprizlərlə münasibətlərindəki həyəcanı artırır və ətrafını həyəcanlandırmaq üçün çılğın planlar qura bilir. İctimai həyatlarında dürüstlüyə böyük əhəmiyyət verir. Kiminsə yalan danışmasına dözə bilmir…
Onun haqqında çoxdan danışmaq istəyirdim. Amma uyğun zaman, münbit səbəb axtarırdım. Budur, həm zaman və həm də səbəb var, ad günüdür. Təbrik edirəm! Allah ondan heç nəyi əsirgəməyib, tərbiyyəli, savadlı övladları, xoş güzəranı var. Ona möhkəm can sağlığı, yaradıcılıq uğurları arzulayıram. Bəli, “Mübariz Əsgərov Zirvəsi” telejurnalistikamızın möhtəşəm zirvələrindən biridir…
Hörmətlə, Telejurnalistikamızın zirvələrindən biri…Mübariz Əsgərov- 64Ola bilsin ki, onu ölkədə az adam tanıyır, amma ərsəyə gətirdiyi verilişlər özündən çox məşhurdur. O, Azərbaycan telejurnalistikasında öz yolu, öz zirvəsi olan jurnalistlərdəndir. Zirvəyə yüksəlmək isə hər adama nəsib olmur. Yüz il bundan sonra da, ekranlara onun verilişləri gələndə xüsusi maraqla izlənəcək. Bəli, bu gün sizə Azərbaycan telejurnalistikasının zirvələrindən biri- Mübariz Əsgərov haqqında söhbət açmaq istəyirəm. Axı, yanvarın 20-də onun 64 yaşı tamam olur…Deyir ki:- “Bəli, 20 yanvar tarixi mənim ad günümdür. Məni təbrik edənlərə, etməyənlərə də öncədən təşəkkür edirəm. Mən bütün yaradıcı həyatımı kamera arxasında keçirmişəm. İki gözlə baxdığımız ağlı-qaralı həyatın reallığını, nə qədər çətin olsa da, kameranın bir gözüylə göstərməyə çalışmışam. Yaxşı yadımdadır, axırıncı dəfə ad günümü 1989-cu ildə qeyd etmişəm. 1990-cı ildə yanvarın 19-da Moskvada tələbə dostlarımla sabah ad günümü necə keçirəcəyimi planlaşdırırdım. Gecəyarı xəbər gəldi ki, Bakıya qoşun yeridilib. 20-si səhər tezdən Azərbaycanın Moskvadakı Nümayəndəliyinə üz tutduq. Amma Daimi Nümayəndəliyin qarşısında çaşqınlıq içində olan insanların səhəri açılmırdı, hamı 20 yanvarın qaranlığında kədərli və qəzəbli idi. Tam səmimi deyirəm, Heydər Əliyevin Nümayəndəliyə gəlib mətbuat konfransı keçirməsi və SSRİ rəhbərliyini sərt tənqid etməsi bizim mitinq və piketlərimizi daha izdihamlı, daha mütəşəkkil etdi. Hüznlü və şərəfli günlər idi. Qarlı-buzlu yollarla nümayişə çıxıb SSRİ-nin ən ali qurumlarının qarşısında piketlər keçirirdik, etirazımızı bildirirdik. Məhz bu mitinq və nümayişlər ictimai rəyə xeyli təsir etdi. Moskva və dünya baş verən hadisələrin əsl mahiyyətini anlamağa və baş verənlərə obyektiv qiymət verməyə başladı…”Haqqında danışdığım Mübariz Ağalı oğlu Əsgərov 20 yanvar 1962-cı ildə Ucar şəhərində anadan olub. Orta təhsilini və hərbi xidməti başa vurandan sonra 1986-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə qəbul olunsa da, sonradan təhsilini davam etdirmək üçün M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə göndərilib. 1992-cı ildə həmin ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirərək Azərbaycan Dövlət Televiziyasında işə başlayıb və altı il burada böyük redaktor və bədii-eksperimental qrupun rəhbəri vəzifələrində çalışıb. Həmin illərdə “Və…”, “Qulp” proqramlarının müəllifi və aparıcısı olub. 1998-ci ildən “ANS” müstəqil televiziya şirkətində aparıcı redaktor, müəllif proqramları bürosunun rəhbəri, baş prodüser vəzifələrində işləyib. “ANS” televiziya kanalında yayımlanan “Qulp”, “Mübarizə” proqramlarının müəllifi və aparıcısı kimi fəaliyyətini davam etdirib. 2013-cü ildən “Qulp studio” MMC-nin təsisçisi və direktoru, “Rezonans” proqramının müəllifi olub. 2021-ci ildə Prezidentinin verdiyi sərəncama əsasən 6 il müddətinə Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurasının üzvü təyin edilib. Hazırda bu vəzifəsində çalışır. 2015-ci ildə “Əməkdar jurnalist” fəxri adına layiq görülüb. “Bir mətbuat konfransının tarixi”, “Şuşanın dağları qara dumanlı”, “Xocalı dərsi”, “Ölüm hökmü – ömürlük cəza”, “Kəlbəcərin son günü”, “Xocalı nişanəsi”, “44 gün, 44 an”, “Şuşa”, “Qara tale – ağ ölüm” adlı sənədli filmlərin müəllifidir…“Moskva Dövlət Universitetində təhsil alalanda universitetin Şvernik küçəsindəki yataqxanasında qalırdım. Hər axşam birinci mərtəbədə yerləşən beynəlxalq danışıqlar üçün telefon aparatının yanına dünyanın bir-çox ölkələrindən olan tələbələr yığışırdı. Hamı növbə tutub ardıcıllıqla istədikləri ölkə və şəhərlə danışırdı. Mən də tez-tez bu imkandan istifadə edirdim. Tələbələrin çoxu ya şəxsən, ya da üzdən bir-birini tanıyırdı. Bir dəfə burada toplaşan tələbələrə yaxınlaşıb, axırıncı kimdir?- deyə soruşdum. Bir tələbə, axırıncı mənəm, dünyanın bütün erməniləri də mənim arxamdadır, dedi. Özümü birbalaca itirsəm də sualı yenidən təkrar etdim. Yenə eyni cavabı eşitdim. Onun bu cavabını növbədə olan tələbələrin çoxu təbəssümlə qarşıladı. Mən də bir balaca gülümsədim və həmin tələbəyə dedim ki, deməli axırıncı sənsən və dünyanın bütün erməniləri də sənin arxandadır. Dedi ki, elədir. Dedim, onda belə çıxır ki, dünyanın bütün ermənilərinin arxa tərəfi mənim qabaq tərəfimə düşür… Bayaq erməni tələbənin sözlərinə təbəssümlə cavab verən tələbələr mənim bu sözlərimi gülüşlə qarşıladılar. Sonradan eşitdim ki, o əvvəllər də növbədə azərbaycanlı tələbələrə qarşı bu fikiri tez-tez səsləndirirmiş. Amma, bu hadisədən sonra həmin tələbə bu sözləri dilinə gətirmədi…”- söyləyir….Baməzə adamdır, yumor hissi çox yüksəkdir. Anadangəlmə liderliyi var. Fərasətli və dünyanı təkbaşına idarə edəcək qədər güclüdür. Böyük işlərdə iştirak etməkdən, insanları doğru yola yönəltməkdən, kütləni idarə etməkdən həzz alır və insanların diqqətini özünə cəlb etməyi bacarır. Yorulmağın nə olduğunu bilmir, istədiyi nəticəni əldə edənədək işləməyə davam edir. Zərif təbiətli olsa da, lakin çox dözümlüdür. Hər hadisədən asanlıqla sarsılmır…Deyir ki:- “Azərbaycanla qonşu olan bir ölkədə təşkil olunmuş qeyri-rəsmi yığıncaqda dünyada gedən proseslər, o cümlədən Azərbaycanda baş verən hadisələr müzakirə olunurdu. Mən dövlətimizə qarşı söylənən ittihamlara qarşı qəti etirazımı bildirdim. Məclis iştirakçıları mənim münasibətimi təccüblə qarşıladılar. Bəlkə də məndən bunu gözləmirdilər. Həmin illərdə mən “Qulp” proqramının müəllifi və aparıcısı idim. Səfəri başa vurub maşınla geri qayıdırdıq. Sərhədi keçəndən sonra avtomobilin maqintafonunda xeyli əlləşsəm də yerli radioları tutmağa çətinlik çəkirdim, çünki qonşu ölkələrin radioötürücüləri buna imkan vermirdi. Mən üzümü mənimlə səfərdən qayıdan adama tutub Bakıya qayıdan kimi bu problemin həll olunmasına çalışacağımı söylədim. Yol yoldaşım təəccüblə mənə baxıb, sərhəddən o tərəfə Azərbaycanı təbliğ edirdin, amma indi tənqid edirsən, dedi. Mən Azərbaycan sərhədindən o tərəfdə Azərbaycanın təmsilçisi, bu tərəfdə isə bir vətəndaş kimi tənqidçiyəm, dedim…”…Fikirlərində çox sabitdir, verdiyi qərarlardan geri çəkilməyi xoşlamır. Reaksiyalarından, niyyət və məqsədlərini təxmin etmək mümkün deyil. O, bütün ağıllı adamlar kimi həyatı bir oyun qəbul edir. Elə buna görə də risk etməkdən, yeni yollar sınamaqdan və fərqli üsullar tətbiq etməkdən çəkinmir. Onun dünyaya öz baxışı var- qadağaların və qaydaların nə üçün olduğunu yaxşı anlayır və yalnız ali qaydalarla yaşayır…“Mən bir vətəndaş kimi problemləri şişirtməyin əleyhinəyəm- sadəcə onları həll etməyin yollarını göstərmək və çalışmaq lazımdır. “Oyuncaq “adlı məşhur fransız filmində bir epizod var. Redaksiyanın rəhbəri öz əməkdaşına soyunmaq əmri verir. O da dinməz-söyləməz şalvarını çıxardır. Göstəriş verən üzünü həmin adama tutub deyir ki, kim daha çox günahkardır, soyunmağını istiyən mən, yoxsa şalvarını çıxarmağa hazır olan sən? Son vaxtlar sosial şəbəkələrdə Azərbaycanın ünvanına söyüş və təhqir yağdıran soydaşlarımızın çıxışlarını görəndə filmdəki bu epizod yadıma düşür. Onlara bu sifarişi verənlər daha çox günahkardır, yoxsa onlar özləri? Cavab aydındır; Bizim hamımızın Azərbaycan adlı bir dövləti var. Harada və hansı şəraitdə olmağına baxmıyaraq hamı onu qorumalıdır ki, sonda bu torpağa qarışmağa haqqı olsun.”- söyləyir….Şanslı insandır. Son dərəcə cəsarətlidir. Onunla dostluq etsəniz heç vaxt darıxmayacaqsınız və həmişə üzünüzdə təbəssüm olacaq. Əgər xətrinizə dəysə, könlünüzü almağa qüvvəsi çatacaq. Bu, onun ürəyinin təmizliyindən irəli gəlir. Qürurlu və məğrurdur. Güclü emosional temperamenti var. Gözəl sürprizlərlə münasibətlərindəki həyəcanı artırır və ətrafını həyəcanlandırmaq üçün çılğın planlar qura bilir. İctimai həyatlarında dürüstlüyə böyük əhəmiyyət verir. Kiminsə yalan danışmasına dözə bilmir…Onun haqqında çoxdan danışmaq istəyirdim. Amma uyğun zaman, münbit səbəb axtarırdım. Budur, həm zaman və həm də səbəb var, ad günüdür. Təbrik edirəm! Allah ondan heç nəyi əsirgəməyib, tərbiyyəli, savadlı övladları, xoş güzəranı var. Ona möhkəm can sağlığı, yaradıcılıq uğurları arzulayıram. Bəli, “Mübariz Əsgərov Zirvəsi” telejurnalistikamızın möhtəşəm zirvələrindən biridir…
