WWW.YAZARLAR.AZ

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

www.USTAC.az

Musavat.com: Həmid Herisçi

Mart 10, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Hazırda İranda olan tanınmış yazıçı Həmid Herisçi bir yazı qələmə alıb və həmin yazını yazıçının həyat yoldaşı, jurnalist İlhamiyyə Rza Yeni Müsavat Media Qrupuna göndərib. Musavat.com həmin yazını məzmununa toxunmadan, yalnız hərf və punktuasiya səhvlərini düzəldərək təqdim edir.

⸻

Həmid Herisçi, yazıçı

Mən, Güney Azərbaycan milli azadlıq hərəkatının şanlı memarlarından biri Qafar Kəndli Herisçinin ailəsində doğulmuşam. Uşaqlıqdan bu mübarizənin tarixini öz bioqrafiyam bilmişəm. Jurnalistik və ədəbi yaradıcılığımda bu mövzu həmişə ön sırada olub.

Mən həm də müstəqil Azərbaycan mass-mediasının yaranmasında fəal iştirak etmişəm. Son yaradıcılıq emalatxanam AzTV idi. Burada “Mədəni tənqid” verilişini hazırlayırdıq. Ekranlarımızda azsaylı aparıcı duetlərindən biri olaraq həyat yoldaşım İlhamiyyə Rzayeva ilə mədəniyyət hadisələrini cəmiyyətə təqdim edirdik.

Təəssüf ki, qonorar sistemi ləğv edildikdən sonra AzTV-də fəaliyyətimizi dayandırmağa məcbur qaldıq. Təqaüdlə yaşamaq perspektivi ümidverici deyil. Təbii ki, ailə başçısı olaraq ailəmin maddi təminatı naminə yönümü atamın doğma yurdu Təbrizə saldım. Atamın vəsiyyəti ilə qardaş-bacılarıma qalan evimizi satmağı düşünürdüm.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Güney Azərbaycan Komissiyasına dəvət olunmağım da yerinə düşmüşdü. Hörmətli Sabir Rüstəmxanlının sədrlik etdiyi komissiyanın müavini seçilmişdim. Həm də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə faydalı ola bilərəm, təəssüratlarımı bölüşərəm deyə düşünürdüm.

Orada olduğum bir həftədən sonra bəlli hadisələr baş verdi. Başa düşdüm ki, cari gərgin hadisələri yazıb ictimailəşdirmə fürsətini qaçırmamalıyam. Amma Bakıya, doğma ailəmə qovuşmaq arzusundaydım. Dedim, gedim ailəmə baş çəkim, qayıdım. Jurnalist kimi kənarda qala bilməzdim.

Bu arada yoldaşım iki gün idi ki, məndən xəbər ala bilmədiyindən təşvişə düşmüşdü. Sağ olsun, İlhamiyyə xanım mənim istəyimi anladı. Razılaşdıq ki, bir müddət qala bilərəm.

Gələk mənim haqqımda yayılan böhtanlara. Təbrizdəki ovqatı isti-isti çatdırmaq üçün video paylaşdım. Çəkiliş üçün Səttarxan heykəlinin yanında dayandım. Videonu Səttar xanın nəticəsi, dostum Saminin çəkməsi üçün telefonu ona verdim və qısa çıxış etdim.

Video hadisədən az sonra çəkilib. Prezidentin bəyanatı isə bir müddət sonra edildi, təbii ki, hadisə araşdırıldıqdan sonra. Mən və bütün Təbriz internetsiz idik. İndi də informasiya blokadasındayıq.

Dediklərim bu idi:

“Mən indi Təbriz şəhərindəyəm. Xəbər gəldi ki, Naxçıvana mərmilər yağıb. Təsəlli verirəm doğma xalqıma Təbrizdən. Çox böyük əhəmiyyəti var – Təbriz təsəlli verir Bakıya, Naxçıvanda ölmüş insanlar üçün, yağmış bombalar üçün. Təbrizin özündə də vəziyyət o qədər də yaxşı deyil. Deyirlər ki, Naxçıvana düşmüş bu bombalar İrandan atılmayıb, başqa yerdən atılıb. Hər halda Təbrizdə bu söz-söhbət getməkdədir. Baş vermiş hadisə dərindən öyrənilməlidir. Öncədən fikirlər demək hələ tezdir.”

Bunu Güney Azərbaycan WhatsApp qrupunda paylaşdım ki, Bakıdakı Güney komissiyası üzvləri də xəbərdar olsunlar.

Mən öz jurnalistlik borcumu yerinə yetirmişəm. Bir neçə gün sonra mənimlə bağlı qaldırılmış çirkin kampaniyadan xəbər tutdum. Bunlar hamısı iftiradır, əsassız çamuratmalardır.

Mübahisələr məni diksindirdi, ikrah doğurdu. Nə isə…

Hörmətli həmvətənlilərim! Mən bizim doğma, qədim Azərbaycan yurdumuzda bədii yaradıcılıqla məşğul oluram. Güney Azərbaycanda qalıb bu qorxulu müharibənin səlnaməsini yazmaqla məşğulam.

Vaxtilə Ernest Heminquey İspaniyadakı vətəndaş müharibəsini necə öz romanlarında yazmışdısa, mən də eləcə yalnız ədəbi maraqlara xidmət edirəm.

Vətənimə sadiqəm. Vətənim o taylı-bu taylı Azərbaycandır. Anam bakılı, atam təbrizlidir. Azərbaycan mənim simamda bütövdür.

Təbrizdə bu səbəbdən yubanmışam. Bakıdan yeganə yazıçıyam burada. Bu hadisələr yazıçı və jurnalist üçün nadir fürsətdir ki, hadisələri yaxından izləsin.

Artıq gündəliyimi yazmağa başlamışam. Bu günədək 11 kitab yazmışam. Növbəti əsərim də bu hadisələr barədə olacaq.

Əleyhimə böhtan yayanları qınamıram – bu onların amalidir. Mənim amalım isə vətənin mənəvi və mədəni bütövlüyünə çalışmaq, yaratmaq və dərc etməkdir.

Müəllif: Həmid Herisçi

İlkin mənbə: Musavat.com

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

www.USTAC.az

Əli Çağla Culfadan yazır

Mart 8, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

“Cürətin varsa qalx, gəl Güneyə, görək silahlanan kürd qohumlarının qabağında mən dayanıram yoxsa sən?” – Əli Çağladan cavab…

Bildiyiniz kimi Güney Azərbaycan ərazisində bir həftədən artıqdır internetin kəsildiyi üçün mənim və yazıçı dostum Həmid Herisçinin vəziyyətindən nigaran qalanların sayısı az olmayıb. Onlara Arazın Culfa sahilindən Azərbaycan internetinə qoşularaq səslənirəm ki, bizdə salamatlıqdır.
Amma birbaşa əsas məsələyə qayıtmaq istəyirəm; son günlər bir neçə sayt və sosial media səhifəsi qəribə bir tamaşa qurmağa çalışıb, xəbərimiz olmayıb. Həmin yazılarda başlıqlar sensasiya qoxuyur, cümlələr isə fakt deyil, şübhə üzərində qurulur. Guya haradansa uzanan əllər var, guya kimlərsə gizli şəkildə ədəbi mühiti idarə edir, guya hansısa böyük oyun oynanır. Hamımızın kim olduğumuz göz önündədir və hamı da hamını yaxşı tanıyır.
Demək, sanki 199 nəfərin imzasının mürəkkəbi hələ qurumayınca sancısı bu sifarişçiliklə məşğul olub əleyhimizə yazı yazanların canından çıxmayacaq!..
Onlar fakt gətirə bilmədikləri üçün suallar uydururlar. Arqument tapmadıqlarına görə şayiə yayırlar. Sonra da həmin şayiəni “ictimai müzakirə” adlandırırlar.
Bu prinsip çox köhnədir. Çox köhnə…
Tarix boyu istedadsızlıqla üzləşən adamların ən sevdiyi üsul həmişə bu olub; tənqidi yazı yazmağı bacarmayıb böhtan yazmaqla gündəmə gəlmək istəyənlər, hələ tənqidlə təxribin fərqini bilmirlər. Aylar öncə Güneydən AYB-yə gələn məktubların hamısı tənqidi müraciət idi, təxrib deyildi və o adamı öz ədəbi sferamıza layiq görmədiyimiz üçün hörmətlə müraciət etdik. Lazım olursa həmin adamın ətrafının mənə yazdığı söyüşləri də paylaşaram ki, xalq onların necə hörmətsiz olduğundan xəbərdar olsun.
Şəxsi qalmaqallara keçmək istəmirəm. Nə isə… Mənim haqqımda yazılan yazıda bir neçə dəfə yaşım vurğulanır. Əslində onu yazan bilməlidir ki, mənim 21 yaşım yox, 23 yaşım var. Demək yaşımı bilməyən şəxs mənim hara bağlı olduğumu bilir, maraqlıdır! Sanki 21 yaş yaxud 23 yaş insanın düşünməsinə, yazmasına və ya ədəbi mühitdə görünməsinə manedir. Maraqlıdır ki, eyni adamlar gənclərdən danışanda həmişə “gənclərə yol vermək lazımdır” deyirlər. Amma həmin gənclər onların qurduğu dar çevrədən kənara çıxanda və onları tənqid edəndə ki, illərdir ədəbiyyata heç bir xeyriniz dəyməyib, birdən-birə o gəncin varlığı problemə çevrilir.
Bunu anlamırlar ki, ədəbiyyatda yaş məsələsi yoxdur və ədəbiyyat heç kimin dədə malısı deyil.
Məni xalq yazıçımız Anar müəllim Rzayevin otağına çəkib aparan və həqiqəti sübut etmək istəyən güc yazılarımdakı istedadım idi. Onlara səslənirəm ki, Anar müəllimi də rahat buraxın, bizi bu işə layiq görübsə, onun başını aşağı etmərik; necə ki, ədəbi materiallar hazırlamışıq, Ədəbiyyat qəzetində yayırıq, kitablar çapa hazırlamışıq və tezliklə xalq şairimiz, Güney Azərbaycan ədəbiyyatı komissiyasının sədri Sabir Rüstəmxanlının təşəbbüsü ilə “Təbriz-Bakı” jurnalını yenidən quracağıq və bunların hazırlanma məsuliyyətinin bir çoxu da mənim boynuma düşür. Azərbaycan ədəbiyyatına kiçik bir vəzifə kimi əlimdən gələni əsirgəməyəcəyəm.
Onsuz da hər şey göz önündədir. İllərdir Güneydə yaşayan ədəbiyyatçı soydaşlarımı saytlarda tanıtdırıram, antologiya toplayıram, vaxtilə birinci dəfə Güneydən Qarabağa yazılan şeirlər və hekayələr antologiyasını “Öncə vətən” adı altında çıxartmışam. O zaman, hörmətli dostumuz Nərgiz xanım İsmayılova məndən xahiş elədi ki, şeirlər kitabımı Bakı şəhərində çap edək. Mən də “əvvəl güneyli soydaşlarımızı çap edək və sonra mən çap olmasam da problem deyil” dedim. kitabın adını ona görə “Öncə vətən” qoyduq ki, biyuqrafiyamda öz yaradıcılığımdan öncə, vətənimdə olanların yaradıcılığı öndə dayansın.
Siz nə etdiniz? Bir gəncin heç bir imkanı olmadan bu işləri görüb, könüllücə kulis.az saytına güneydən müsahibələr verib, ədəbiyyat saytlarında Güney Azərbaycanlı ədəbiyyatçıları tanıtdırmaq istəyib və indi də Anar müəllimin təşəbbüsü ilə həmin gənc, “Ədəbiyyat qəzeti”nin güney Azərbaycan layihəsini təmsil edir və öz soydaşlarını bütöv Azərbaycan oxusun deyə əlindən gələni əsirgəmir.
Əleyhinizə yazılan bu yazılarda başqa bir məqsəd də görünür. Orada elə bir atmosfer yaradılır ki, guya mən hansısa gizli təsirlərlə irəli çəkilmişəm. Halbuki həqiqət çox sadədir; mən istedadımın gücünə Əli Çağla olmuşam. Fikirlərimi açıq demişəm və Güney ərazisində diktator bir hakimiyyətdən gələn bütün təhlükələri göz önünə alıb danışmışam, danışacağam da. Mənə fəxrdir Səməd Behrəngi kimi ölmək… Mənə fəxrdir Mikayıl Müşfiq kimi ölmək. Mənə fəxrdir Əlirza Nabdil kimi həyat sürmək…
Yazılan yazılarda dostum, yazıçı
Həmid Herisçi
haqqında da müxtəlif ittihamlar səsləndirilir. Onun fikirləri təhrif olunur, kontekstdən qoparılır və sanki siyasi mövqe kimi təqdim edilir. Sanki Həmiddən Təbrizdə müsahibə almağımız və Həmdin “Bakısız Təbriz, Təbrizsiz Bakı” deməyi İran hökümətinin xaricdə masa arxasında olan agentlərini çox incidib. Bunu bilsinlər ki, biz öz kimliyimizi belə adama etibar etmərik, özümüz qoruyarıq, necə ki, qorumuşuq…
Həmid müstəqil düşünən bir yazıçıdır. Müstəqil düşünən yazıçıları hər zaman narahatlıq içində yaşatdırıblar. Yazıçı sual verər… Yazıçı düşünər… Yazıçı hadisələri fərqli bucaqdan görər… Fərqli fikrə, tənqidə dözməyi bacarmayanlar isə belcə demaqoqluqla məşğul olar
Amma mən başqa bir məsələni də xatırlatmaq, bəlkə də daha doğrusu ifşa etmək istəyirəm. 5-6 il əvvəl, yeniyetmə zamanlarımda
Leyla xanım Əliyevanın yazdığı “Issık göl” şeirini tərcümə etmişdim. Çox keçmədi ki, həmin tərcümə bəzi saytlarda indi mənim və dostum Həmidin əleyhinə yazılar sifariş etdirənin adı ilə yayımlandı.
Bu hadisə mənə ədəbiyyat aləminin ən qaranlıq tərəfini, ən çirkin səhifəsini hələ ağzımdan süd iyi gələrkən göstərdi.
Maraqlıdır ki, bu gün mənə dərs keçmək istəyənlərin arasında məhz belə ədəbiyyat qəhrəmanları da var. Plagiatın kölgəsindən çıxmayan adamların başqalarına dürüstlük dərsi keçməsi isə sadəcə ironiyadır. O şəxs deyir ki, Əli Çağla hardan maliyyələşir? O şəxs bilmir ki, Əli Çağla bir dəfə Bakıya gəlmək üçün bir il ayaqqabı dzaynerliyi eləyib pulunu toplayır və Bakıya gəlir ki, onun kimi adamların ədəbiyyata xəyanətini ortaya qoysun. İstərsə ona nəcə qan tər içində işlədiyimin və pul qazandığımın şəkillərini də göndərərəm.
Bu yazılarda Güney Azərbaycan mövzusundan da istifadə edilir. Bəziləri bu mövzunu sanki şəxsi mülkiyyət kimi təqdim etməyə çalışır. Guya kim bu mövzuda onların istədiyi kimi danışmırsa və ətrafındakı güneyli ədəbiyyatçıları boykot etmirsə deməli günahkardır. Amma Güney Azərbaycan heç kimin şəxsi mülkü deyil. Güney Azərbaycan, bütöv Azərbaycanlıların doğma torpağıdır. Güney Azərbaycan 50 milyon insanın parçalanıb doğma bacı-qardaşından ayrı düşmüş taleyidir, dilidir, tarixidir, üstəgəl kimliyidir. Bu mövzu ilə bağlı danışan insanın əvvəlcə kimliyi araşdırılmalıdır. Mənim kimliyim bəllidir. Amma mənim əleyhimə yazılar yazanın kimliyini tanımayanlara tanıtdırdım ki, həmin adamın povestini oxusanız, dialoqlarda istifadə olunan kürd dilini necə yaxşı bildiyi göz önündədir.
Vətənpərvərlik Xudafərinin o tayında dayanıb bu tayına söyüş verməklə deyil, Xudafərinin bax, bu tayında yumruğunu cibində düyünləyib hər dəqiqə təhlükələrdən özünü qorumaqla bəlli olur. Cürətin varsa, qalx, gəl Güneyə, görək indi silahlanan kürd qohumlarının qabağında mən dayanıram yoxsa sən?
Bu gün bəzi adamlar ekran arxasında böyük sözlər danışırlar. Uzun statuslar yazırlar. Başlıqlar düzəldirlər. Özlərini böyük mübarizə adamı kimi təqdim edib Həmidin və mənim əleyhimə çıxırlar. Amma tarixə müraciətimizdə belə qəhrəmanların ömrünün çox qısa olduğunu görürük. Çünki səs-küy tez sönür. Qalan isə yalnız həqiqətdir. Mənim bu yazılara cavabım çox sadədir. Mən nə gizlənirəm, nə də kiminsə kölgəsində yaşayıram.
Kim istəyirsə, dediklərimi dinləsin. Razı deyilsə, tənqid etsin. Tənqidi mübahisə aparsın. Ona açıq yol buraxıram. Amma təxrib etməyinə icazə vermərəm… Və bunu da anlasın ki, şayiə yazmaq ədəbiyyat deyil. Böhtan yazmaq polemika deyil…
Və ən əsası; başqasının sözünü, başqasının tərcüməsini oğurlayan adamın ədəbiyyatdan danışmağa mənəvi haqqı yoxdur…

Əli Çağla
Culfa şəhəri
07.03.2026

Oxuyun >> Gözündə tük var

Həmid Herisçinin yazıları

www.USTAC.az

Həmid Herisçi

Mart 3, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Onun üçün darıxanlar var…

Onun öz aləmi var. Hər təfəkkürün dərk edə bilməyəcəyi, hər idrakın anlamayacağı, sirlərlə dolu bir aləm. O, hər adam üçün danışmır, onu yalnız ariflər anlaya bilir. Ətrafında xeyli adam olsa da, milyonların arasında təkdir, yalqızdır Həmid Herisçi…

Deyir ki:- “Mən heç vaxt məşhurluğu sevməmişəm. Məmin poetik və fəlsəfi təfəkkürüm gizlində qalmağı sevən təfəkkürdür. Çox sevinirəm ki, haqqımda mətbuatda çox bəsit məlumat var. Həyatımı heç kim də bilmir. Bir söz deyə bilərəm ki, mən çox ciddi siyasi xadim ailəsində doğulmuşam. Bu çox şeyi həll edib. Mən ciddi inqilabçıların arasında böyümüşəm, onların sevimlisi olmuşam. İran Kommunist Partiyasının rəhbəri rəhmətlik İrəc İskəndəri bizim ailəvi dostumuz olub. O, mənim təfəkkürümü qiymətləndirib. Mən Allah yolunda olmuşam. Sevinirəm ki, məni yaxşı tanımırlar. Çünki məni tanısalar təhrif oluna bilərəm. Ümumiyyətlə, mənə elə gəlir ki, ciddi adamlar çox tanınmaq istəməzlər…”

…Sərraf adamdır. İnsanın qəlbini üzündən oxuya bilir, necə deyərlər, kimin hansı yuvanın quşu olduğunu bəsirət gözlərilə görməyi bacarır. Hadisələrə baxan kimi qüsursuz rəy verməyə qadirdir. Qarşılaşdığı bütün məsələlərdə ortaq nöqtəni tapmaqda çətinlik çəkmir. Bütün bunlara onu fədailiyi yönəldir, fədaidir. Sadəliyə, azadlığa çox üstünlük verir. Bununla da o, öz xüsusi təfəkkürünü qoruyub saxlaya bilir. Bir sözlə, o, təkcə Azərbaycanın yox, dünyanın vətandaşıdır…

“Mən sirləri tapmaq tərəfdarıyam. Bütün yaradıcılığımda da çalışmışam ki, kimisənin bilmədiyi, çox həlledici məsələləri tapıb göstərə bilim. “Damğa”, “Dəli Kür” romanlarımda, çoxlu sayda yazdığm esselərimdə, şeirlərimdə həmişə ona doğru can atmışam. Xülasə, sirlər xəzinəsini axtarıram. Bəzən insanlar Stepan Razinin Pirallahı adasında gizlətdiyi xəzinəni, bəziləri Cavad xanın xəzinəsini axtarır. Mən də Nizaminin dediyi “Sirlər xəzinəsi”ni tapmaq üçün çalışıram. Mənim istər publisistikam, istərsə də şeirlərim həmişə diqqət mərkəzində olub. Hətta “Facebook”-da da ətrafımda diqqətçəkici adamlar çoxdur. Hesab edirəm ki, “Facebook” yeni bir inqilabdır. Mən modernizmi sevirəm. Postmodern daha acı bir məsələ idi. Konsperologiyanı Azərbaycan təfəkkürünə mən gətirmişəm. Bunu çox adam bilir. Azərbaycanda aparıcı ədəbi-fəlsəfi cərəyanları həmişə təqdim eləməyə çalışmışam.”- söyləyir.

1960-cı il, aprelin 30-da Bakı şəhərində anadan olub. Əslən Təbriz yaxınlığındakı Heris bölgəsindəndir. Böyrəkləri xəstə olduğu üçün yeddi yaşından Moskvada- SSRİ Elmlər Akademiyasının Pediatriya İnstitutuna yerləşdirilib və orta təhsilini həmin institutun nəzdində fəaliyyət göstərən məktəbdə alıb. Sonra Bakıya dönərək Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib. “Nekroloq”, “Əli və Nino”, “Solaxay” adlı postmodern üslubda yazılmış irihəcmli romanların və “SSRİ”, “Konspiroloq”, “Portretlər”, “Sekond hənd-ikinci həyat”, “Hekayələr”, “İki səmanın qartalı” şeir və hekayə kitablarının müəllifidir…

Deyir ki:- “Başqalarının fikrinə həmişə hörmət eləmişəm. Amma mənim üçün bu fikirlər həlledici olmayıb. Qərarı özüm vermişəm. Heç vaxt başqa fikirləri özümün alın yazım hesab etməmişəm. Mənim nəsrim öz nəsrimdir, mənim şeirim öz şeirimdir. Bu mənim öz publisistikamdır. Televiziya layihələrim də özümə məxsusdur. Nə var özümünküdür. Mənim nəsrim, şeirim orijinaldır. Bununla da mən seçilirəm. Mən həmişə yeni söz demişəm. Son layihəm mətbuatda portret yazılarımdır.”

Xeyli kitab mütaliə edib, çox müəllifin əsərlərindən məlumatlıdır. Xoşuna gəldiyi Azərbaycan ədibləri isə Sabir Əhmədli və İsa Hüseynovdur. Onların əsərlərini həmişə sevə-sevə oxuyub. Onun üçün “Beşmərtəbəli binanın altıncı mərtəbəsi”ndən Sabir Əhmədlinin “Yasaq edilmiş oyun” romanı daha maraqlıdır. Qəribə yazıçıdır, yazdıqlarını ənənəvi qəliblərə yerləşdirməyi xoşlamır. Bu da qəhrəmanlarını, qələmə aldığı hadisələri daha yaxşı təsvir etməyə imkan verir. İmanına, inancına isə söz ola bilməz. Allaha məhəbbəti sonsuzdur. Çünki Yaradana sadəcə inanmır, Onun varlığına əmindir və özünü əsl müsəlman hesab edir…

“Mən Şah İsmayıl xəttinin müsəlmanıyam. Özümü Şah İsmayıl misteriyasının nəvəsi sayıram. Mən ona meyilli adam olmuşam. Həm də o, uşaqlıqdan padşah olub. Onun uşaq təfəkkürü mənə çox maraqlı olub. Mən uşaq təfəkkürünü yaşlı təfəkküründən mənalı bilirəm. Mənim üçün bunun ilk modeli İsmayılın 13 yaşında taxt-taca sahib olmasıdır. Azərbaycanda uşaq təfəkkürü XVI əsrdə hakimiyyətə gəlib. Uşağın müdrikliyində şüuraltı olaraq o biri dünyanın təcrübəsi var, ixtiyar adamların müdrikliyində yalnız bu dünyanın təcrübəsi olur. Emprik təfəkkür. Mən intuiktiv təfəkkürü seçirəm.”- söyləyir.

Bəli, onun öz aləmi var. Mistik, sirli, sehirli və çoxuna pünhan olan aləm. Orada baş verənləri anlamaq üçün, gərək quş dilini də biləsən…

…Həmid məlum hadisələrdən bir qədər əvvəl qonşu ölkəyə İrana yollanıb. Son dəfə Təbrizdən sorağı gəlib. Hazırda qonşu ölkədə rabitə kəsildiyindən, artıq bir neçə gündür ki, ondan heç bir xəbər yoxdur. Deyirlər ki, hər ağızda bir dua var. Gəlin dua edək ki, Həmid tezliklə vətənə dönsün, ailəsinə qovuşsun. Axı, onun üçün darıxanlar var…

Müəllif: Elman Eldaroğlu

Elman Eldaroğlunun digər yazıları

CAHANGİR MƏMMƏDLİ – 85

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

TEHRAN ƏLİŞANOĞLUNUN YAZILARI

www.USTAC.az

Müstəqillik havasını içənlər – HƏMİD HERİSÇİ

Aprel 23, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

Müstəqillik havasını içənlər… lap yaxından. Seirimizin gümüş dövrünü cızanlar: HƏMİD HERİSÇİ…

…Söz ki, şeir və Şair mövqeyindən düşdü; yaşca da, savaşca da Həmid Herisçi üzərinə gəlməliyik, məncə. Onu da 1980-cilərin sonundan izləyirəm yazılarımda, bəlkə Muraddan da çox; və təbii, öz qənaətlərimi daha dürüst bilirəm…
…Həmid Herisçinin ardıcıl ideya və estetik təkamülünü mən yazıçının daim oyaq yaradıcılıq stixiyası ilə bağlayıram; o cümlədən Həmidin şeirləri bu kontekstdədir; Yazılarının birində o özü sənət baxışlarını bu cür təlqin edir: “Ədəbi mətn isə rasionalizmə yox, mistikaya söykənir…” (bax: Kultaz-da, “Ölümün 17 anı”); sənətin bilavasitə şüurun deyil, məhz şüurun işləmədiyi ərazilərin (alt və üstşüurun) yetirməsi olması bəllidir; amma bunu təkcə mistik qatla bağlamaq vacib deyil, bədii idrakın, duyğu-intuisiya-təxəyyül qanadlarının kontakta girdiyi hər növ aləmlər, görünməz dünyalar sənət üçün yaşam predmeti ola, mətnə girə bilər. O başqa məsələ ki, Həmid Herisçinin öz yaradıcılıq stixiyasında mistikaya marağın yeri ümdədir; bunu mən proses yazılarımda dəfələrlə qeydə almışam: habelə onu Qərb simvolizminə bağlayan da lap əzəldən mistikaya aludəçiliyi, gerçəklərin altyapısında aradığı hər növ mistik işarələrdir; fərqi yoxdur, bu gizlinlərin mənbəyi Şərq, ya Qərb biliklərindən gəlir…
…“peyğəmbərlik” məqamına gəlirik; əgər mistikin missiyası varıb da, faniliklər arxasındakı gizlinlərə qovuşmaqdırsa, fərqli olaraq şair, sənətçi bir ilham-vəcd dəmində həmin qata çatıb da götürə bildiyini mətnə gətirir, oxucuya çatdırır və heç vəch mistikanın yox, məhz mətnin yiyəsi-subyekti olduğunu unutmur. Həmid Herisçi sanki müasir nəzəriyyələrə söykənərək deyəndə ki: “Bədii mətnin hökmü isə həmişə müəllif iradəsindən asılı olmayaraq daha dərin mənalara malikdir…” (“Ölümün 17 anı”), həm onu da unutmamalı ki: bu, mətndə müəllif iradəsizliyi, “hökmsüzlüy”ü demək deyil. Bu yalnız o deməkdir ki: müəllif bir mətn yazır, amma bahəm nə qədər də başqa (gizlin, mistik) qatları ehtiva etdiyinin fərqində olmaya bilər; bax elə bu anda istedadla (ilham-vəcd dəmində) ərsəyə gələn bir Mətn, müəllifindən daha çox söz deyə bilir və şeir Şairdən ayrıla bilir. Həmid Herisçinin ilhamla qələmə aldığı gözəl şeirlər var, burda mistik duyum və yaşamlar da yerində-qədərincə olur, son şeirlərindən məsələn, “Herisçi- Ey mənə bənzər insan” kimi; bir çox şeirləri, yazıları da var ki, Həmid özünü burda bir mistik, gizli mənalar yiyəsi (“peyğəmbər”mi?) bilsə də, məhz bu “bilmək” məqamı (“rasio”mu, rasionalizmmi? ) mətnləşməyə əngəl olur, gizlin qatlarla (mistikamı?) kontakt baş tutmur, ya da çox çox zəif olur; bu halda Şair mövqeyi daha çox publisist, esseist mövqeyi ilə əvəz olunur…
…Mən o fikirdəyəm ki, Həmid Herisçi şeirinin mistik haləsi də, təsir gücü də Şairin üsyankar ruhuna bağlıdır; elə bu önəmdə də poeziyamızda yerini almış. İdeya mövqeyindən asılı olmayaraq, nə qədər ki bu ehtiras var, diridir, hər an Şairin yeni şeirlərini, publisist ritorikasını, prozaik gəzişmələrini oxumaq şansı da açıqdır; mistik kontaktların qəfildən oxucuya bəxş eləyəcəyi mətnləri də hakəza…

Müəllif: Tehran ƏLİŞANOĞLU

Mənbə: Yeni Ədəbiyyatı Tanıyaq müzakirə səhifəsi

Yeni ədəbiyyatı tanıyaq

Mətanət Vahiin yazıları

“FƏDAİLƏRİMİZİ TANIYAQ!” RUBRİKASI

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Turan Uğur – Fədailərimizi tanıyaq!

May 21, 2024 www.bitik.az Bir şərh yazın

Fədailərimizi tanıyaq! (8)

QAFAR KƏNDLİ HERİSÇİ
İnqilabçı, Xaqanişünas-alim, “21 Azər hərəkatı” medalına layiq görülən fədai, filologiya elmləri doktoru, professor

(Bu rubrikanı babam İsmayıl Paydarın timsalında bütün güneylilərimizə ithaf edirəm)ýňň

Qafar Kəndli Herisçi 1923-cü ildə Təbrizdə doğulub. Adlı-sanlı Herisçi nəslindəndir.Herisçilər Təbrizdə qədim xalçaçı nəsli sayılırdı.

Haşiyə: Qafar müəllimin oğlu yazıçı Həmid Herisçi bəndənizlə söhbət əsnasında babalarının Güney Qaradağından gəldiyini vurğulayıb.

Qafargil yeddi qardaş, yeddi bacı olublar.Qardaşı İbrahim Herisçi də inqilabın fəallarından sayılırdı.Qafar müəllim Tehran hökumətinin izini azdırmaq üçün özünə “Kəndli” təxəllüsünü götürüb.

Qeyd: Ümumiyyətlə, fədailər arasında belə təxəllüslər çox idi.Özlərinə ən ağlasığmaz adlar götürürdülər ki, ünvanları məchul qalsın.

İnqilabçılar sırasında “Yoldaş Kəndli” kimi tanınırdı.
Həmid bəy söhbət zamanı atasının
“21 Azər hərəkatının” həmmüəlliflərindən olduğunu bildirir.Zatən bunu S.C.Pişəvərinin Qafar müəllimə olan məktub və dəvətnamələrindən də sezirik.
Pişəvərinin Qafar Kəndliyə təqdim etdiyi sənəddə yazılıb:
“Get Əhərə, orada inqilab elə!”
Əhər inqilab üçün ən çətin yer sayılırdı.Camaatı ipə-sapa yatmırdı. Qafar Kəndli at belində Əhərə Seyid Cəfərin əmrlərini yerinə yetirməyə yollanır.Ordakı inqilabi hərəkata töhfə verir, sonra Zəncanda da döyüşür.Milli hökumət Şiri-Xurşid zalında elan olunanda rəsmi dəvətnamə ilə dəvət olunanlar sırasında Qafar Kəndli Herisçi də vardı.

S.C.Pişəvərinin məktubundan:

“Ağayi-Qafar Kəndli, Sizə Mərkəzi Komitə tərəfindən məmuriyyət verilir ki, Əhərə gedəsiniz, orada Vilayət Komitəsinin köməkliyi ilə Mərkəzi Komitənin nümayəndəsi vəzifəsini icra edəsiniz.

Mərkəzi Komitənin sədri, S.C.Pişəvəri.
Təşkilat şöbəsindən-Dehqani.”

Demokratik Firqə süquta uğrayandan sonra
Quzey Azərbaycana pənah gətirən Herisçi Pişəvərinin silahdaşı kimi döyüşmək niyyətindən dönmür.

Həmid Herisçinin söhbətlərindən:
“Sən ki bunları yaxşı bilirsən, Turan. O vaxt fədailər pərakəndə halda, çox bərbad vəziyyətdə gəlmişdilər.Atam pərakəndəliyi aradan qaldırdı.Fədailərin bu taya keçməsində çox böyük rol oynadı.Ondan sonra güneylilərə münasibət dəyişdi.Elə Azərbaycan Demokratik Firqəsinin İran Xalq Partiyası “Tudə” ilə birləşməyi də atamın adı ilə bağlıdır”

Turan Uğur:
Bildiyimə görə, atanızın 1979-cu il İslam inqilabına da töhfəsi olub.

H.Herisçi: Bəli, onun ssenarisini yazanlardan biri idi.

T. Uğur: Həmid ağa, dostumuz telejurnalist Günay Arda da o taydandır ha, bizimkilərdəndir- Kəleybərdəndi.

H.Herisçi: Sənə mən bir söz deyim? Bildim hansı Günayı deyirsən, onun babasıgil olan yer Kəleybər bilirsən necə yerdi? İndi də mal-qara ilə yatıb, mal-qara ilə dururlar.Mən ciddi deyirəm…

Məni gülmək tutur.Elə Həmid bəyin də üzündə təbəssüm yaranır.

T.Uğur: Elə deməyin, Həmid ağa, xətrini çox istəyirəm Günayın.Həmid ağa, aləm bir-birinə dəysə də nəsə Təbriz sakit görünür, hələ təmkinini pozmur.

H.Herisçi:
Görünür, Təbriz ağayanalığın qoruyur.Görünür, gözləyir onun qapısını döysünlər, onu da ki, döymürlər.

Ancaq Qafar müəllim quzey Azərbaycanın qapısını ürəklə döymüşdü. Burada fəaliyyətini inqilabi müstəvidən elmi müstəviyə məharətlə köçürə bilir.
1969-71-ci illərdə Respublika Əlyazmalar İnstitunun yoxlanılmasında fəal iştirak edib.3200-ə qədər əlyazmanı oxuyub, onları kotoloqlaşdırıb.1973-80-ci illərdə Qafar Kəndli “Zərdüşt, Avesta və Azərbaycan”, “Nəsrəddin Tusi və Azərbaycan” kimi mövzularda 27 məqalə yazıb.Onların bir çoxu xaricdə də dərc olunub.
Tezliklə Xaqanişünas-alim kimi şöhrət qazanır.Nizami adına Ədəbiyyat İnstitunun aspiranturasını bitirir.1980-ci ildən ömrünün sonuna kimi həmin institutda “Qədim dövr Azərbaycan Ədəbiyyatı” şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır.
“Xaqani Şirvani: həyatı, dövrü, mühiti” adlı fundamental əsərin “Xaqani Şirvaninin münşəatı” elmi məqaləsinin müəllifidir.

Qeyd:
Münşəat-ərəbcədir, “münşi” nin cəmidir.
1) yazıçının yaratdığı əsərlər;
2) məktublar;
3) idarələr, müəssisələr

Xaqaninin “Töhfətül-İraqeyn” əsərinin elmi-tənqidi mətnini çapa hazırlayan da məhz professor Qafar Kəndli Herisçi olub.
Qafar müəllim dostu, silahdaşı Seyid Cəfər Pişəvərinin ölümündən 50 il sonra-1997-ci ildə,
dünyasını dəyişir.
Qafar müəllimin ən böyük arzusu son dəfə Təbrizi görmək idi.Yazıçı, ədəbiyyatşünas Mir Cəlal da alimin ən yaxın dostlarından idi.Mir Cəlal müəllimin vaxtilə Qafar Herisçiyə verdiyi “50 illik yubiley dəvətnaməsi” bu dostluğa nişanə, həm də nümunədir.
Lap fədailərimizin nümunəvi həyatları, fədakar ömürləri kimi…

Sayğılarla!

20 may 2024

(Yazımda ruhunu minnətdar hisslərlə andığımız inqilabçı Qafar Kəndli Herisçinin oğlu, yazıçı
Həmid Herisçinin bəndənizə danışdığı faktlara, habelə yazdığım şəxsi gündəliklərimə istinad etmişəm)

MÜƏLLİF: TURAN UĞUR

“ÖNCƏ SÖZ VARDI…” RUBRİKASI

FÜZULİ 530 – MƏHƏMMƏD FÜZULİ

TURAN UĞURUN YAZILARI

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR” JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

KƏNAN HACININ YAZILARI

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

Həmid Herisçi, KƏNAN HACI, www.USTAC.az

Kənan Hacı: – Həmid Herisçini özünə ustad bilənlər…

May 3, 2024 www.bitik.az Bir şərh yazın

YAZARLARIN TRİBUNASI

Dünənə qədər Həmid Herisçini özünə ustad bilənlər bu gün onu linç etməklə məşğuldurlar. Siz yazıçı nüfuzunun aşağı düşməsindən danışırsınız, oxucunun kitabdan üz döndərməsindən dəm vurursunuz. Amma öz qələm dostunuzun statuslarınızın altında təhqir olunduğuna göz yumursunuz! Onun “ölüm xəbəri”ni tirajlayıb bundan ləzzət alırsınız. Özünə “ədəbiyyat adamı” deyən kəs öz həmkarına qarşı axıdılan çirkab selinə kənardan durub baxa bilməz!
HƏMİD HERİSÇİnin Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olmasında hansı qəbahət var? Bəlkə Aqronomlar Birliyinə ya Memarlar İttifaqına üzv olmalıydı?!
Bu nə hay-həşirdir? Bir yazıçının Yazıçılar Birliyinə üzv olması niyə bu qədər ajiotaj doğurmalıdır? Bu, hər bir yaradıcı şəxsin öz seçimi, öz qərarıdır. Düşünürəm ki, Yazıçılar Birliyinə qarşı şəxsi ambisiyalar üzərində qurulan təmənnalı münasibət də dəyişməlidir. Narazılıqların kökündə də bu dayanır. Yazıçının işi mətn yazmaqdır. Həmid bəyin də Yazıçılar Birliyində təmsil olunması təbiidir. O, böyük yazıçıdır. Gəlin, dəyərlərimizin qədrini bilək.

TRİBUNADA: KƏNAN HACI

HƏMİD HERİSÇİNİN YAZILARI

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR” JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ