Heydər Əliyev Fondu, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təşkilatçılığı ilə Vaqif Poeziya Günləri başlayıb.
Vaqif Poeziya Günləri iyulun 13-də Molla Pənah Vaqifin dogma şəhəri – Qazağın Yuxarı Salahlı kəndindən start götürüb.
İyulun 14-15-də isə Vaqif Poeziya Günləri mədəniyyət paytaxtımız Şuşada davam edir.
Heydər Əliyev Fondu, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təşkilatçılığı ilə Vaqif Poeziya Günləri başlayıb.
Vaqif Poeziya Günləri iyulun 13-də Molla Pənah Vaqifin dogma şəhəri – Qazağın Yuxarı Salahlı kəndindən start götürüb.
İyulun 14-15-də isə Vaqif Poeziya Günləri mədəniyyət paytaxtımız Şuşada davam edir.
Heydər Əliyev Fondu, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təşkilatçılığı ilə Vaqif Poeziya Günləri başlayıb.
Vaqif Poeziya Günləri iyulun 13-də Molla Pənah Vaqifin dogma şəhəri – Qazağın Yuxarı Salahlı kəndindən start götürüb.
İyulun 14-15-də isə Vaqif Poeziya Günləri mədəniyyət paytaxtımız Şuşada davam edir.
Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış simalarından biri olan Zaur USTAC 1975-ci ildə Bakı şəhərində andan olub. Ali təhsillidir. Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, ehtiyatda olan zabitdir. Bədii-publisistik kitabların, metodiki-tədris vəsaitlərinin və balacalar üçün (ingilis dilindən) tərcümələrin müəllifidir. Milli ruhda qələmə alınıb hər iki qrafika ilə (müasir və əski əlifba ilə Ana dilimizdə) çap olunmuş kitabları Bütöv Azərbaycan coğrafiyasında yayımlanır. Xüsusi ilə kiçik yaşlı məktəblilər üçün ana dilimizdə olan öyrədici (Ana dili və Hesab) şeirlərdən ibarət kitabları geniş oxucu kütləsinə tanış olmaqla bərabər məktəb və liseylərin məktəbəhazırlıq qruplarında tədris vəsaiti kimi tətbiq (2019-2020-ci təris ilindən etibarən) olunur..
Zaur USTAC 1988-ci ildən fasiləsiz olaraq dövri mətbuatda dərc olunur, 40-dan artıq kitabın müəllifidir. 2007-ci ildən özünün təsis etdiyi “Yazarlar” jurnalı, 2010-cu ildən isəYAZARLAR.AZ saytı idarəçiliyindədir.
Zaur Ustacın əsərlərinin 2011-ci ildən etibarən internet vasitəsi ilə bir neçə stabil və təhlükəsiz portalda pulsuz yayımlanmasının nəticəsi olaraq bu gün o internet üzərindən ən çox oxunan yazarlarımızdan biri, bəlkə də birincisidir.
Zaur USTAC yaradıcılığı Ana dilimizdə oxuyub, anlamağı bacaran dünyanın harasında yaşamasından asılı olmayaraq, internetə çıxışı olan hər bir şəxs üçün əlçatandır.
BAYRAQ, BİZİM BAYRAĞIMIZ!!!
(Arazın o tayında bayrağımız dalğalanıb)
Üstündən yüz Araz axsın, Torpaq, bizim torpağımız!!! Güney, Quzey fərq eləməz, Oylaq, bizim oylağımız!!! * * * Axışı lal, susur Araz, Mil, Muğanı yorur ayaz, Kərkükdən ucalır avaz, Oymaq, bizim oymağımız!!! * * * Göyçə dustaq, Urmu ağlar, Yaşmaq düşər, börü ağlar, Qaşqayda bir hürü ağlar, Papaq, bizim papağımız!!! * * * Dörd bir yanın qarabağlı, Dəmir qapı çoxdan bağlı, Bir ağacıq qol, budaqlı, Yarpaq, bizim yarpağımız!!! * * * Ustac boşa deməz əlbət; -“Sərhədinə elə diqqət”, Bu kəlamda var bir hikmət, Sancaq bizim sancağımız!!!
ARAZ Halına acıdım lap əzəl gündən, Bu qədər qınanır bilmirəm nədən, Arazı heç zaman qınamadım mən, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz! * * * Sarıyıb Yurdumun şırım yarasın, Açmayıb, bağlayıb qardaş arasın, İndi mən qınayım bunun harasın? Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz! * * * Çəkib acıları, yığıb suyuna, Sakitdir, bələddir hamı huyuna, O da qurban gedib fitnə, oyuna, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz! * * * Xudafərin qucaqlayan qoludur, Keçidləri salam deyən əlidir, Bayatılar pöhrələyən dilidir, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz! * * * O tayda çifayda deyir Şəhriyar, Bu tayda dardadır indi Bəxtiyar, Yarını gözləyir hər gün Lütfiyar, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
NADANLIQ
Urmu axan göz yaşımdı,
Yanağımda duz olubdu…
Urmu, Urmu söyləməkdən
Bağrım başı köz olubdu…
* * * Şümürə lənət deyənlər Susuz qoyubdu dindaşın… İnsan insana qənimdi, Günahı nə dağın, daşın? * * * Savalanı dərd qocaltdı, Murov soyuqdan üşüyür… Araz sükütun pozmayır, Kür əlçatana döşüyür… * * * Dəmir Qapım pas atıbdı, Neçə körpüdən keçmirik… Kərkük, Mosul unudulub, Bağdada iraq demirik… * * * Nəsimi nəşi Hələbdə, Füzuli hərəmdə qalıb… Babəkin ruhu sərgərdan, Bəzz qalasın duman alıb… * * * Suyumu daşla boğurlar, Daşımı suyla yuyurlar… Xudafərin, Urmu incik, Bizləri bizsiz qoyurlar… * * * Şah babam yol ortasında, Koroğlu göylərdə gəzir… Bizi, bizdən ayrı salan Nadanlıq ruhumu əzir…
MƏN ZƏFƏRƏ TƏŞNƏYƏM Qutlu zəfər sancağım, Sancılmağa yer gəzir! Alınası öcüm çox, Bu gün ruhumu əzir! * * * Dərbəndi, Borçalını Unuduruq həmişə… Kərkük, Mosul bağrı qan, Boyun əyib gərdişə… * * * Yudumun dörd bir yanın Hürr görmək istəyirəm! Şanlı zəfər tuğuma Zər hörmək istəyirəm! * * * İrəvan peşkəş olub Beş sətirlik kağızla… Zəngəzuru naxələf Verib quru ağızla… * * * Bədnam Araz illərdir Olub qargış yiyəsi… Top doğrayan qılıncın O taydadır tiyəsi… * * * İstəyirəm bu bayraq Dalğalansın Təbrizdə! Urmuda üzsün balıq, Sanki üzür dənizdə… * * * Xoyda, Mərənddə bir gün, Olum qonaq üzü ağ. Ərdəbilə, Tehrana Qurulmasın ta duzaq… * * * Qarsdan, Ağrıdan baxım, Qaşqayadək görünsün! Qapıcıqdan, Qırxqıza Ağ dumanlar sürünsün! * * * Bu arzular həyata Keçməsə, mən heç nəyəm! Neynim, mayam belədir, Mən zəfərə təşnəyəm!!!
BU GÜZ Zəfər libasında sevinc göz yaşı, Hər iki sahildə dayanıb ərlər! Ayrılıq atəşi elə qarsıyıb, İçərək qurudar Arazı nərlər! * * * Göylərdən boylanır Tomris anamız, Əlində qan dolu o məşhur tuluq! Xain yağıların bağrı yenə qan, Canı əsməcədə, işləri şuluq… * * * Uşaqdan böyüyə hamı əmindir, Tarix səhnəsində yetişib zaman! Bu dəfə biryolluq bitəcək söhbət, Nə güzəşt olacaq, nə də ki, aman! * * * İllərdir həsrətdən gözləri nəmli, Mamırlı daşların gülür hər üzü! Neçə qərinədir qalmışdı çılpaq, Yamyaşıl çayırla gəlib bu güzü! * * * Al donun geyinir Günəş hər səhər, Səmamız masmavi, göy üzü təmiz! Duman da yox olub, itib buludlar, Gözün aydın olsun, sevin, a Təbriz!
USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam!
DAĞLAR (Dağlara xitabən üçüncü şeiri) Tarix səhnəsində yetişdi zaman, Başlanmış bu çağın mübarək, dağlar! Hələ nə zəfərlər gözləyir bizi, Qutlanmış novrağın mübarək, dağlar!
* * * Dövranın gərdişi döndü, dəyişdi, Davadan doğulan ərlər yetişdi, Didilmiş yaralar tutdu, bitişdi, Üç rəngli duvağın mübarək, dağlar!
* * * Nə vaxtdır yol-iriz bağlı qalmışdı, Qoynunda yağılar məskən salmışdı, Canımı sağalmaz bir dərd almışdı, Sayalı qonağın mübarək, dağlar!
* * * Qurtuldu yağıdan zənburun, balın, Bir başqa görünür yamacın, yalın, Zirvəndən boylanır şanlı hilalın, Müqəddəs sancağın mübarək, dağlar!
* * * Haqqa nisbət tutub ulu Ələsgər, Andırıb, tanıdıb, bilib pərisgar, Hər səngər məbəddi, pirdi hər əsgər, Şuşa tək ocağın mübarək, dağlar!
* * * Ay Ustac, min şükür arzuna yetdin, “Dədə”n gedən yolu, sən də qət etdin, Dolandın dünyanı yurdunda bitdin, Doqquzu zər tuğun mübarək, dağlar!
ÜÇ QARDAŞ (Azərbaycan, Türkiyə, Pakistan qardaşlığına)
Bir qardaş sağında, biri solunda, Təpəri dizində, gücü qolunda, Qardaşlıq məşəli yanır yolunda, Yeni çağ başladır xan Azərbaycan! Türkiyə, Pakistan, can Azərbaycan! * * * Xətai amalı bu gün oyaqdır, Nadirin əməli bu gün dayaqdır, İlhamın təməli bu gün mayakdır! Yeni çağ başladır xan Azərbaycan! Türkiyə, Pakistan, can Azərbaycan! * * * Zamanla yaşadıq xeyli qeylü-qal, Görməsin bir daha bu birlik zaval, Dağlara biryolluq qayıdır Hilal, Yeni çağ başladır xan Azərbaycan! Türkiyə, Pakistan, can Azərbaycan!
TUNCAYA
(Tuncayın timsalında !!!)
Tanrı tutub, ağ torpaqdan mayanı, Gündoğandan Günbatana sənindi! Nişan verib, yeddi günlük Ayını Əksi düşən tüm torpaqlar sənindi * * * Xəzəri ortaya düz qoyub nişan, Boynuna dolanan Hilal sənindi! Ən uca zirvələr, ən dərin göllər Ormanlar, dəryalar, düzlər sənindi! * * * Tanrının payıdı, lütf edib sənə, Tanrıya sarsılmaz inam sənindi! Ataya, Anaya, qocaya hörmət Sirdaşa sədaqət, güvən sənindi! * * * Zamanla hökm etdin tüm yer üzünə Hakimiyyət sənin, höküm sənindi! Aman istəyəni kəsmədin heç vaxt, Ən böyük ədalət, güzəşt sənindi! * * * Unutma ki, lap binədən belədi, Mərhəmətli, yuxa ürək sənindi! Xilas etdi, bağışladı ənamlar, Yamana yaxşılıq, ancaq sənindi! * * * Döyüşdə, düşməni alnından vuran, Süngüsü əlində ərlər sənindi! Savaşda, uçağı kəməndlə tutan, Qüvvəsi qolunda nərlər sənindi! * * * Dəli-dolu Türk oğullar cahana Bəxş etdiyi şərəfli ad sənindi! Adı gəlsə, yeri-göyü titrədən Qorxu bilməz, şanlı əsgər sənindi! * * * Çöldə simgə etdin Qurdu sancağa, Kəhər Atın ən yaxşısı sənindi! Ay-yıldızı nişan tikdin Bayrağa, Zəkalar, dühalar tümü sənindi! * * * Tutduğun yol tək Tanrının yoludu, Aydın zəka, tər düşüncə sənindi! Çoxu deyir, tay dünyanın sonudu, Fəqət bilməz, yeni dünya sənindi!!!
ANA DİLİM Bu şipşirin Ana dilim, Həm də qutlu sancağımdır! Min illərdir Ata Yurdun Sərhədini bəlirləyir… Ta Şumerdən üzü bəri, Dədəm Qorqud öyüd verib, Şah İsmayıl fərman yazıb, Qoç Koroğlu nərə çəkib… Ulu Babəkin fəryadı, Füzulinin ah-naləsi, Nəsimin şah nidası, Bu dildədir!!! Bu dil, Tomrisin dilidir; Layla deyib, Hökm verib… Min illərdir Ata Yurdun Sərhədinin keşiyində Əsgər kimi durub, bu dil!!! Ana dilim həm əsgərdir, Həm də sərhəd!!! Toxunulmaz bir tabudur!!! 19.02.2023. Bakı.
Heydər Əliyev Fondu, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təşkilatçılığı ilə Vaqif Poeziya Günləri başlayır.
Vaqif Poeziya Günləri iyulun 13-də Molla Pənah Vaqifin dogma şəhəri – Qazağın Yuxarı Salahlı kəndindən start götürəcək.
İyulun 14-15-də isə Vaqif Poeziya Günləri mədəniyyət paytaxtımız Şuşada davam edəcək.
Şuşa Vaqif üçün çox böyük əhəmiyyətə malik olub. O, Qazaxda dünyaya göz açsa da, Şuşada məşhurlaşıb və burada dəfn edilib. Vaqifin Şuşada yaşadığı dövrdə də hər birimiz üçün əziz olan bu şəhər Azərbaycanın mədəniyyət mərkəzi sayılırdı.
Vaqif Poeziya Günləri çərçivəsində Şuşanın müxtəlif tarixi və mədəni məkanlarında, o cümlədən Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunan Molla Pənah Vaqifin muzey-məqbərə kompleksi, həmçinin Natəvanın evi qarşısında, Azərbaycan Milli Xalça Muzeyinin Şuşa filialı, Xarıbülbül və Qarabağ otellərində tədbirlər keçiriləcək.
Qeyd edək ki, bu il 100 illiyi qeyd edilən Ümummilli Lider Heydər Əliyevin iştirakı ilə 1982-ci il yanvarın 14-də Şuşada Molla Pənah Vaqifin məqbərəsinin və Poeziya Evinin təntənəli açılışı olub. Məhz bu səfər çərçivəsində Ümummilli Lider Heydər Əliyev Vaqif Poeziya Günlərinin keçirilməsi ilə bağlı göstəriş verib. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində öz bənzərsizliyi ilə seçilən Vaqif Poeziya Günləri həmin tarixdən etibarən 1991-ci ilədək hər il şairin vətəni Qazaxdan başlayıb, Şuşanın əsrarəngiz Cıdır düzündə yekunlaşardı.
Azərbaycan Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə rəşadətli Ordumuzun zəfəri nəticəsində Şuşa şəhəri erməni işğalından azad edildikdən sonra 41 illik tarixi olan Vaqif Poeziya Günləri yenidən öz yurdunda – mədəniyyət paytaxtımızda keçirilməkdədir.
Heydər Əliyev Fondu, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təşkilatçılığı ilə Vaqif Poeziya Günləri başlayıb.
Vaqif Poeziya Günləri iyulun 13-də Molla Pənah Vaqifin dogma şəhəri – Qazağın Yuxarı Salahlı kəndindən start götürüb.
İyulun 14-15-də isə Vaqif Poeziya Günləri mədəniyyət paytaxtımız Şuşada davam edəcək.
Şuşa Vaqif üçün çox böyük əhəmiyyətə malik olub. O, Qazaxda dünyaya göz açsa da, Şuşada məşhurlaşıb və burada dəfn edilib. Vaqifin Şuşada yaşadığı dövrdə də hər birimiz üçün əziz olan bu şəhər Azərbaycanın mədəniyyət mərkəzi sayılırdı.
Vaqif Poeziya Günləri çərçivəsində Şuşanın müxtəlif tarixi və mədəni məkanlarında, o cümlədən Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunan Molla Pənah Vaqifin muzey-məqbərə kompleksi, həmçinin Natəvanın evi qarşısında, Azərbaycan Milli Xalça Muzeyinin Şuşa filialı, Xarıbülbül və Qarabağ otellərində tədbirlər keçiriləcək.
Qeyd edək ki, bu il 100 illiyi qeyd edilən Ümummilli Lider Heydər Əliyevin iştirakı ilə 1982-ci il yanvarın 14-də Şuşada Molla Pənah Vaqifin məqbərəsinin və Poeziya Evinin təntənəli açılışı olub. Məhz bu səfər çərçivəsində Ümummilli Lider Heydər Əliyev Vaqif Poeziya Günlərinin keçirilməsi ilə bağlı göstəriş verib. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində öz bənzərsizliyi ilə seçilən Vaqif Poeziya Günləri həmin tarixdən etibarən 1991-ci ilədək hər il şairin vətəni Qazaxdan başlayıb, Şuşanın əsrarəngiz Cıdır düzündə yekunlaşardı.
Azərbaycan Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə rəşadətli Ordumuzun zəfəri nəticəsində Şuşa şəhəri erməni işğalından azad edildikdən sonra 41 illik tarixi olan Vaqif Poeziya Günləri yenidən öz yurdunda – mədəniyyət paytaxtımızda keçirilməkdədir.
Heydər Əliyev Fondu, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təşkilatçılığı ilə Vaqif Poeziya Günləri başlayır.
Vaqif Poeziya Günləri iyulun 13-də Molla Pənah Vaqifin dogma şəhəri – Qazağın Yuxarı Salahlı kəndindən start götürəcək.
İyulun 14-15-də isə Vaqif Poeziya Günləri mədəniyyət paytaxtımız Şuşada davam edəcək.
Şuşa Vaqif üçün çox böyük əhəmiyyətə malik olub. O, Qazaxda dünyaya göz açsa da, Şuşada məşhurlaşıb və burada dəfn edilib. Vaqifin Şuşada yaşadığı dövrdə də hər birimiz üçün əziz olan bu şəhər Azərbaycanın mədəniyyət mərkəzi sayılırdı.
Vaqif Poeziya Günləri çərçivəsində Şuşanın müxtəlif tarixi və mədəni məkanlarında, o cümlədən Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunan Molla Pənah Vaqifin muzey-məqbərə kompleksi, həmçinin Natəvanın evi qarşısında, Azərbaycan Milli Xalça Muzeyinin Şuşa filialı, Xarıbülbül və Qarabağ otellərində tədbirlər keçiriləcək.
Qeyd edək ki, bu il 100 illiyi qeyd edilən Ümummilli Lider Heydər Əliyevin iştirakı ilə 1982-ci il yanvarın 14-də Şuşada Molla Pənah Vaqifin məqbərəsinin və Poeziya Evinin təntənəli açılışı olub. Məhz bu səfər çərçivəsində Ümummilli Lider Heydər Əliyev Vaqif Poeziya Günlərinin keçirilməsi ilə bağlı göstəriş verib. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində öz bənzərsizliyi ilə seçilən Vaqif Poeziya Günləri həmin tarixdən etibarən 1991-ci ilədək hər il şairin vətəni Qazaxdan başlayıb, Şuşanın əsrarəngiz Cıdır düzündə yekunlaşardı.
Azərbaycan Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə rəşadətli Ordumuzun zəfəri nəticəsində Şuşa şəhəri erməni işğalından azad edildikdən sonra 41 illik tarixi olan Vaqif Poeziya Günləri yenidən öz yurdunda – mədəniyyət paytaxtımızda keçirilməkdədir.
Yadımdadır, 1988-ci ildə ermənilər Şuşada Topxana meşəsini məhv edəndə 9-cu sinfində oxuyurdum. Bu hadisə insanlarımızda böyük hiddət doğurmuşdu. Camaat ayağa qalxıb meydanlara axışmışdı. Topxana hadisəsi o dövrdə Azərbaycanda meydan hərəkatının başlanmasına, ictimai-siyasi gərginliyin dərinləşməsinə səbəb olmuşdu. O vaxtlar biz məktəb yoldaşlarımızla dərsdən qaçıb, meydandakı mitinqlərə baxmağa gedərdik. Sovet dövrünün uşaqları, yeniyetmələri üçün bu, yeni bir mənzərə idi. Maraq naminə qoşulduğumuz mitinqlərdə torpağa, Vətənə sevginin ifadəsini hiss edirdik, sanki insanlar da dəyişmişdilər, buradakı coşğunluq 7 noyabr, 1 may nümayişlərindəki coşğunluğa bənzəmirdi. O vaxtadək sadəcə adlarını eşitdiyim şairlərin bir çoxunu – Xəlil Rza Ulutürkü, Sabir Rüstəmxanlını meydanlarda tanıdım, sevdim, odlu-alovlu çıxışlarını, şeirlərini dinlədim. O şeirləri dinlədikcə Vətən sevgisinin qəlbimdəki rüşeyimləri cücərməyə başladı, hər şeyə baxışım dəyişirdi. Topxanada kəsilən hər bir ağac üçün döyüşməyə hazır idim. Vətənə məhəbbət, düşmənə nifrət yan-yana gedirdi… Mən Şuşanı görməsəm də, qəlbimdə bir Şuşa abidəsi ucalırdı, uğrunda xalqın ayağa qalxdığı o yerləri görmək istəyi mitinqdən-mitinqə daha da dərinləşirdi…
1992-ci ildə Şuşa işğal olunanda mən Azərbaycan Tibb Universitetinin 2-ci kursunda oxuyurdum. Torpaqlarımız parça-parça erməni qəsbkarları tərəfindən işğal olunurdu. Təcrübə üçün getdiyimiz xəstəxanalar yaralılarla dolu idi. Həkimlər əsgərlərin bədənlərində açılan güllə yaralarını yuyub tikirdilər. Ağrıkəsicilərin vurulmasına baxmayaraq, dözülməz ağrılardan zarıyan əsgərlər də var idi. Yaxına gəlirdik, əllərindən tutub təsəlli verirdik. “Tezliklə sağalacaqsınız, biz sizinlə fəxr edirik, siz qəhrəmansınız”, deyirdik. Gülümsəməyə çalışırdılar. Bir anlıq ağrılarını unudurdular. O vaxtlar tez-tez işıqlar sönürdü. Həkimlərimiz ağır və gərgin vəziyyətdə gecəyə kimi işləyirdilər, qəhrəman, fədakar əsgərlərimiz üçün əllərindən gələni əsirgəmirdilər, peşə borclarını yerinə yetirməyə çalışırdılar. Xəstəxanada həkim çatışmazlığı var idi. Biz tələbələr 1 saylı Kliniki Tibbi Mərkəzin (keçmiş Semaşko adına xəstəxana) cərrahlarına və tibb bacılarına əsgərlərin yaralarının yuyulub sarınmasında, iynələrin vurulmasında yaxından köməklik göstərirdik. Evdən yemək, meyvə və şirniyyat gətirir, əllərimizlə əsgərləri yedirirdik. Axşama kimi şəfqətli tibb bacıları ilə bərabər, yaralı əsgərlərə tibbi yardımlar göstərir, qayğılarına qalırdıq. Dəfələrlə ET Hematologiya və Transfuziologiya İinstitutuna gedib, səhhətimizin pisləşməsindən qorxmadan əsgərlər üçün qan verirdik. Bundan başqa əlimizdən bir şey gəlmirdi.
Ömrümün ən yaxşı çağları – məktəb və universitet illərim o gərgin dövrə, Birinci Qarabağ müharibəsinə təsadüf edib. O illərin xatirələri yaddaşımda çox ağır izlər qoyub. Biz torpaqlarımızın böyük bir hissəsini – Xankəndi, Şuşa, Ağdam, Xocalı, Xocavənd, Cəbrayıl, Laçın, Kəlbəcər, Füzuli, Qubadlı və Zəngilanı ard-arda beləcə itirdik. Yüz minlərlə azərbaycanlı yurd-yuvasından didərgin düşdü, evlərini-ocaqlarını tərk etməyə məcbur oldu. Hələ nə qədər itkin düşənlərimiz, əsir götürülən, qətl edilən insanlarımız oldu.
Torpaq, Vətən nisgili ilə 28 il alovlandıq, yandıq. Bir çox qeyrətli oğullar kimi, Tibb Universitetində oxuyan qardaşımın qrup yoldaşı, əslən Şuşadan olan Asif 1992-ci ildə Şuşaya vuruşmağa, həm də yaralı əsgərlərə tibbi yardım göstərməyə getmişdi, amma sonradan itkin düşməsi xəbəri çıxdı. Aman Allah, anasına təsəlli vermək mümkün deyildi. “Balamın cəsədini verin, oxşayıb ağlayım”, -deyirdi… Bu dərdə necə dözmək olar? Hələ qonşum Fərhad… 18 yaşı vardı, boy-buxunlu, yaraşıqlı oğlan idi. Şuşada dostları ilə bərabər mühasirəyə düşmüşdü. Ermənilər “Qarabağ ermənilərindir” deməsini tələb etmişdilər. O isə “Qarabağ bizimdir, Azərbaycanındır” deyib, düşmənə əyilməkdənsə, ölümü seçmişdi. Bu hadisənin şahidləri danışananda elə sarsılmışdım ki, indi də xatırlayanda göz yaşlarımı saxlaya bilmirəm.
Birinci və İkinci Qarabağ müharibəsində minlərlə əsgərimiz qəhrəmanlıq göstərdi, Vətən uğrunda canından keçdi. Hər birinin qanı tökülüb o torpaqlara. Hər birini göz yaşları ilə, eyni zamanda fəxrlə, qürurla xatırlayırıq bu gün. Allah şəhidlərimizə rəhmət eləsin. Qəbirləri nurla dolsun. Nə qədər əsgərimiz müharibədə sağlamlığını itirdi, nə qədər gəlinlərimiz ərsiz, nə qədər qızlarımız qardaşsız, atasız qaldı… Lənət olsun düşmənimizə.
Vətən müharibəsində 3 min əsgər və zabitini şəhid verən Azərbaycan Ordusu 30 ilə yaxın işğal altında olan ərazilərimizi düşməndən geri aldı, Azərbaycan bayrağını Şuşaya sancdı.
Şuşa Dağlıq Qarabağın döyünən ürəyidir. Möhtərəm Prezidentimizin dediyi kimi, Qarabağsız Azərbaycan, Şuşasız Qarabağ yoxdur. Hər bir vətəndaşımız, hər bir azərbaycanlı kimi mən də 30 ilə yaxındır bu günü səbirsizliklə gözləyirdim. Ərazimdə məskunlaşan köçkünlərə sahə həkimi kimi tez-tez baş çəkirdim, müayinə və müalicələri iə məşğul olurdum. Onları hər gedişimdə ruhlandırırdım. “Siz torpaqlarınıza qayıdacaqsınız, Prezidentimiz də çalışır siyasi yolla məsələni həll etsin, olmasa, hərb yolu ilə torpaqlarımız geri qaytarılacaq”, deyirdim. Allahdan dilək diləyir, heç vaxt ümidimi itirmirdim, dua edirdim.
44 günlük Vətən müharibəsi otuz illik həsrətimizə son qoydu. Müzəffər Ali Baş Komandanımız İlham Əliyevin başçılığı altında şanlı ordumuz, qəhrəman əsgər və zabitlərimiz torpaqlarımızı işğaldan azad etdilər. Sevincimizin həddi-hüdudu yox idi. Göz yaşlarımızı saxlaya bilmirdik. Torpaqlarımızı rahatca gedib ziyarət edə biləcəkdik. Şəhidlərimizin ruhu qarşısında utanmayacaqdıq. “Allahım, sənə sığınıram, sənə yalvarıram, torpaqlarımızı ziyarət etməyi, Şuşanı görməyimənə nəsib elə! Qarabağda şəhidlərimizin qanı bahasına işğaldan azad olmuş torpaqlarda onların əziz xatirəsi qarşısında baş əyməyi mənə də qismət elə. Müqəddəs Şuşamızı, azad edilmiş torpaqlarımızı ziyarət etmək arzusunu ürəyimdə qoyma…” Dilimin əzbəri olmuşdu bu diləklər.
Vətən müharibəsi günlərində mən xəstəxanada pandemiya ilə mübarizə aparırdım. Ürəyim ön cəbhədə olsa da, buranın da ön cəbhə olduğunu, insanlara burada lazım olduğumu anlayırdım.
Virusa yoluxmuş xəstələrimiz arasında döyüşçü əsgərlərimiz də var idi. Onların sağlamlığı keşiyində durmağı ən ümdə borcum bilirdim. Hər gün ürəyimdə əsgərlərimizin sağ-salamat evlərinə qayıtması üçün dua edirdim. Ruhdan düşmürdüm. Bura da bir cəbhədir, düşünürdüm. İnsanlara yardım etmək üçün cəbhənin önü, arxası olmaz. Cəbhə-cəbhədir. Və mən o cəbhənin ən təhlükəli, görünməyən düşməni ilə vuruşurdum. Özümün yox, insanların sağlamlığını düşünürdüm. Sonacan virusla mübaizə aparacağıma, qalib gələcəyimə özümə söz vermişdim. Elə də oldu. İki ilə yaxın mübarizədə mən və həkim həmkarlarım virusa qalib gəldik. Yüzlərlə insanı sağaldıb evlərinə yola saldıq. Həkimlik, vətəndaşlıq, insanlıq borcumuzu yerinə yetirdik. Amma itkilərimiz də oldu. 40 nəfərə yaxın həkim yoldaşımızı virusla mübarizə zamanı itirdik.
44 günlük Vətən müharibəsində isə cəbhədə 42 nəfər həkim şəhidlik zirvəsinə yüksəldi. Tibb işçilərindən yeganə xanım şəhid Arəstə Baxışova feldşer idi və Qubadlı uğrunda gedən döyüşlərdə böyük şücaət göstərərək qəhrəmancasına həlak olub. Rasim Abdullayev, Adil Əfəndiyev, Anar Məmmədov və adlarını çəkmədiyim digər zabit həkimlərimiz Şuşa istiqamətində gedən döyüşlərdə 100 nəfərdən artıq ağır yaralı əsgər və zabitə yerindəcə tibbi yardım göstərib hərbçilərimizi döyüş bölgəsindən çıxararkən qəhrəmancasına həlak oldular. Vahimələnirəm və ermənilərə qarşı qəddarlaşıram. Unutmayaq, deyirəm. Heç vaxt erməni vəhşiliyini unutmayacağıq, düşünürəm və gələcəyə ümidlə baxıb özümü ələ alıram. Əlimə qələm alıb 2 il xəstəxanada çalışdığım dövrdə yaşadıqlarımı, gördüklərimi göz yaşları ilə qələmə alıram. Beləcə, “Ağ libaslı mələk” kitabı yaranır. Arzum Şuşaya getmək, orada kitab sərgisində nümayiş etdirməkdir.
İki gün əvvəl, Qurban bayramında Heydər Əliyev Fondundan gələn zəng məni çox sevindirdi. Arzum çin çıxdı. Şuşaya gedirəm… Böyük Allahım məni eşitdi. Günorta saatlarında avtobusumuz Heydər Əliyev Mərkəzinin qarşısından yola düşəcək. İyul ayının 14-15-də Şuşada Vaqif Poeziya Günlərində iştirak edəcəyik. Şəhidlərimizin qanı, canı bahasına alınan müqəddəs torpaqları ziyarət etmək mənə də qismət olacaq. Vaqifin məqbərəsini, Bülbülün ev-muzeyini ziyarət edəcəyik, Natəvan bulağından, İsa bulağından su içəcəyik. Cıdır düzündə gəzib, Şuşadan yadigar olaraq gül-çiçək toplayacağıq, şəkil çəkdirəcəyik… Bütün bunlar məni sevindirsə də, ürəyimdə sevinc hissi olsa da, kədər də vardı qəlbimdə, tez-tez qəhərlənirdim. Uşaq kimi hər an ağlaya bilərdim. Gözümü uzanan yola diksəm də, şəhidlərimizin ruhu, xəstəxanada çalışarkən əsgərlərimizin ağrıdan çəkdiyi əzabları, ah-naləsi, şəhid analarımızın göz yaşları gözümün qarşısından getmirdi. İtkin düşən əsgərlərimizi düşünürdüm. Asif gözümün önündən çəkilmirdi. Həkim kimi əsgərlərə yardım etməyə getmişdi. Gözlərimdən yaş axır. Bəs Fərhadın ermənilər tərəfindən qolları, ayaqları vəhşicəsinə sındırılarkən çıxardığı tükürpədici səsi, əsir düşən qız-gəlinlərimizin ah-naləsi qulaqlarımda eşidilməyəcək ki? Bu gün biz işğaldan azad olmuş mübarək, müqəddəs torpağımıza -Şuşaya yol alırıq. Avtobus irəlilədikcə pəncərəsindən təbiətin gözəl mənzərələrini seyr edirik. Qəhrəman döyüşçülərimizin qanı bahasına alınan torpaqlara çatanda kövrəlirik. Füzulidən keçirik. Sevinirik, qürur duyuruq, şəhidlərimizə hər an rəhmət oxuyuruq. Yüksəkliyə qalxdıqca şair və yazıçı yoldaşlarımın səhhətində təzyiq problemləri yaranır. Tibbi yardımlar etdikcə, eşitdiyim ən xoş sözlər qəlbimi fərəhləndirir: “Həkim, sağ ol, əlin-qolun var olsun”. Həkimlik peşəm burada da karıma çatır. Sevimli şairimiz Firuzə xanım yoda qəza keçirir. Sabahkı çıxışa qədər ağrıkəsicilərlə ağrısını götürməyə çalışıram. “Bircə ağrımasın, çıxışdan imtina etməsin”, -ürəyimdə Allaha yalvarıram. Ağrılardan qovrulan sevimli şairimiz çıxışdan imtina etmək istəyir. Onun tribunaya tam ağrısız çıxacağına söz verirəm. Gülümsəyən gözlərimə baxır, inanmağa çalışır… Sağ olsun, Arifə xanım, sonacan Firuzə xanımın yanında oldu, qayğısına qaldı.
Avtobusumuz dağların qoynuna doğru ilan kimi qıvrılan yolları aram-aram qalxır. Füzulini keçib, Zəfər yolu ilə üzü yuxarıya – Şuşuya qalxırıq. Pəncərədən Şuşanın dağları, meşələri görünür. Nəhayət, dağın döşündə “Şuşa” sözü yazılan lövhə görünür. Dağlara əl edib, gülümsəyərək,“Xoş gördük, Şuşa”, pıçıldayıram. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədr müavini, dəyərli şairimiz Rəşad Məcid yolboyu bizə bələdçilik edir. Sol tərəfdəki uçurumun Daşaltı olduğunu söyləyir. Ətrafdakı dağıdılmış evlər, məktəblər, məscidlər. bulaqlar haqqında məlumat verir. Avtobusumuz Şuşaya daxil olanda gurultulu alqış qopur. Qəlbimdə fərəh və qürur hissi keçirirəm. Bir neçə dəqiqədən sonra “Qarabağ” otelinin qarşısında dayanırq. Hər kəs doğma torpağa ayaq basmaq üçün səbirsizlənir.
Axşam düşüb, hava qaralıb. Yazıçı həmkarım Xatirə Fərəcli ilə bir otağa düşmüşük. Liftlə otelin 6-cı mərtəbəsinə, otağımıza qalxırıq. Qapını açıb otağa yerləşirik. Əşyalarımı yerləşdirib, eyvana çıxıram. Şuşanın xoş ətirli havasını ciyərlərimə çəkirəm. Uzaqdan görünən mənzərə – dağlar, meşələr gözəllik yaratsa da, yaxındakı mənzərə ürək dağlayır. Bir dənə salamat ev yoxdur. Bütün tikili evlər, memarlıq abidələrimiz erməni vəhşiləri tərəfindən uçurulub, dağıdılıb, tavansız, pəncərəsiz viranə qalıb. Otelin sol tərəfində 1874-cü ildə inşa olunmuş, ermənilər tərəfindən uçulub dağıdılmış Aşağı Gövhər ağa məscidi görünür. Hazırda təmir olunur. Ürəyim ağrıyır. Ermənilər mədəniyyət beşiyimiz olan Şuşamızı məhv ediblər. Burada necə dəhşətli döyüşlər getdiyini anlayıram və vahimələnirəm. Bu döyüşlərin yeganə şahidi indi tək qalmış Şuşa özüdür. Mən Şuşanı gözü yaşlı gördüm. Sanki balalarını şəhid vermiş əli qoynunda, saçları ağarmış dərdli-kədərli bir ananı gördüm. Başını dik tut, ana. Biz səninləyik. Bir an mənə elə gəldi ki, Şuşa bizi yox, öz qəhrəmanlarını, qaziləri, uğrunda ölən şəhid balalarını, şəhid analarını gözləyir. Onları bağrına basmaq, qarşılamaq istəyir. Mən Şuşanı gözləri kədərli və nisgilli gördüm. Quruculuq, bərpa işləri getsə belə, Şuşa hələ kədərlidir. Ürəyimdə “sağalacaqsan, Şuşa, hökmən sağalacaqsan. Uğrunda ölən varsa, vətəndir, deyiblər. Uğrunda minlərlə əsgərimiz şəhid oldu. Sil göz yaşlarını, bütün gözlədiklərin ziyarətinə gələcək. Hökmən gələcək. Qucaq açıb bağrına basacaqsan. Hökmən, o xoş günləri görəcəksən, Şuşa”, deyirdim. Dərindən nəfəsimi dərib, başımı aşağı əyirəm, qəhərlənirəm. Ətraf mənzərə ürək açan olmasa da, otelin gül-çiçəkli və sıx ağaclar arasında yerləşən fəvvarəli həyəti yerə bərkidilən lampa işığında səhradakı oazis təsiri bağışlayır. Sanki burada heç müharibə olmayıb. Şam yeməyinin vaxtıdır. Aşağı düşürük.
Hər kəs otelin qarşısındadır. Axşam yeməyindən sonra söhbət edir, gəzişir, şəkil çəkdirir, şəhər haqqında ilk təəssüratlarımıızı bölüşürük. Səhər “Qarabağ” otelinin qarşısındakı həyətdə Vaqif Poeziya Günlərinin ilk tədbiri – Qarabağ döyüşlərinə və zəfərimizə həsr olunmuş kitab sərgisi ilə başladı. Tədbiri açan Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi İlqar Fəhmi iştirakçıları salamlayıb sözü AYB sədri, Xalq yazıçısı Anara verdi. Bir çox yazıçı və şairlər çıxış etdilər, əziz Şuşa haqqında şeirlər səsləndirdilər. Gətirdiyim “Ağ libaslı mələk” adlı kitabım da digər kitablar kimi sərgidə nümayiş olundu. Mən pandemiya dövründə yazdığım kitabı Şuşa kitabxanasına hədiyyə etdim. Sonra yazıçı və şairlərlə birgə Molla Pənah Vaqifin məqbərəsinə yol aldıq. Daşlı-kəsəkli, qumlu yollarda hərəkət etmək çətin olsa da, Vətən eşqi hər şeyi üstələyirdi. Yolboyu gördüyümüz dağıdılmış, xarabaya çevrilmiş evlər ürəyimizi ağrıdırdı. Düşmənə qarşı nifrətimiz daha da alovlanırdı.
Bir neçə dəqiqədən sonra Vaqifin muzey-məqbərə kompleksinin önündə yığışmışdıq. Tədbirdə Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Anar Ələkbərov, mədəniyyət naziri Anar Kərimov, Xalq artisti, Azərbaycanın Rusiyadakı səfiri Polad Bülbüloğlu və digər rəsmi şəxslər də iştirak edirdilər. İlk söz döyüşçü şairlərə verildi. Tədbir iştirakçıları onları gurultulu alqışlarla qarşıladılar. Döyüş meydanında şücaət göstərmiş igidlərimiz söz meydanında da mahirdilər. Muğam sədaları altında söylənən şeirlər bizi duyğulandırır
, göz yaşları gözlərdən daşırdı. Balaca xanəndənin “Qarabağ şikəstəsi” hamını ayağa qaldırdı. Hərbçi şairlərimizi ayaq üstə alqışladıq. Sonra Xalq yazıçısı Anar, Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayev, Xalq şairi Vahid Əziz, şairlərdən Rəşad Məcid, İlqar Fəhmi, Səlim Babullaoğlu, Firuzə Məmmədli, Güləmail Murad, Xəyal Rza, Sayman Aruz və başqaları söz aldılar, Şuşaya həsr olunmuş şeirlərini səsləndirdilər. Firuzə xanımın kürsüyə qalxıb şeir söyləməsi məni çox sevindirdi. Axı söz vermişdim, ağrılarını az da olsa azaldacağımı, onun çıxış edəcəyini demişdim.
Vaqif Poeziya Günlərinə həsr olunmuş video-çarx bizi 40 il əvvələ – Vaqif Poeziya Günlərinin ilk tədbirinə apardı. Tədbirin sonunda tanınmış yazıçı və şairlərlə əvvəlcə Vaqifin məqbərəsi önündə, sonra məqbərəyə daxil olub şairin ruhuna dualar oxuyub, məzarının önündə xatirə olaraq şəkil çəkdirdik.
Yolumuz Cıdır düzünədir. Dağların qoynunda bəslənən, yamyaşıl sıx meşələri ilə, rəngarəng gül-çiçəyi, xarıbülbülü ilə adamı ovsunlayan, daşı, qayası ilə məftun edən və xoş ətirli havası ilə qəlbə məlhəm olan Cıdır düzü. Havası dərmandır. Nə qədər istəyirsən ciyərinə çək. Mən Cıdır düzünü sanki rəssamın fırçasından çıxan, möcüzəli, gözəl bir tabloya bənzədirəm. Adam bu al-əlvan rəsmə baxdıqca doymur, elə hey rəssam təbiətin əl işinə baxmaq istəyirsən. Yazıçı həmkarlarımla bir xeyli otların arasında gəzib, dolaşdıq. Gül-çiçək dərirdik. Cıdır düzündən doymaq mümkün deyil. Güllərin, çiçəklərin ətri indiyə qədər dərdiyim heç bir gül-çiçəyin qoxusuna bənzəmir.
Vaqif Poeziya Günləri münasibətilə Cıdır düzündə konsert təşkil olunub. Yerimizə əyləşirik. Respublikanın Əməkdar artisti, rejissor Nicat Kazımovun hazırladığı konsert-kompozisiya hər kəsin ürəyinə sərinlik gətirir. Aktyorlarımız klassik şairlərimiz – Vaqif, Vidadi, Nizami, Xaqani, Füzuli, Nəsimi, Xətai, Məhsəti, Natəvanın simasında səhnəyə çıxırlar. Xitab edirlər, dərdləşirlər. Sanki hamısı eyni dövrdə, eyni məkanda yaşayıb. Dillərindən biri-birindən gözəl qoşma, qəzəllər səslənir. Xanəndələrin ifasında mahnılar, muğamlar, xüsusilə “Qarabağ şikəstəsi” dağların zirvəsinə kimi yayılır. Hər kəsin nə yaşadığını gözlərindən görmək mümkündür. Alqış sədaları ilə bitən konsertin səs-sədası göylərə ucalır. Bu alqışlar istedadlı aktyorlara və aktrisalarımıza, eyni zamanda bu gözəl məkanı bizə bağışlayan, belə bir gözəl gecəni bizə yaşadanlara ünvanlanırdı. Tədbirin ikinci günü yenidən Vaqif məqbərəsinin önünə yığışırıq. “Nəfəs” layihəsi çərçivəsində tanınmış şairlərin “Odlar yurdum Azərbaycan” mövzusunda şeirlərini dinləyirik. Muğam sədaları altında səsləndirilən şeirlər dünənki duyğuları bizə yenidən yaşadır. Böyük şairimiz Vaqifin ruhu da şad idi yəqin ki.
Vaxtımız məhdud olsa da, böyük sənətkar Bülbülün ev-muzeyinə baş çəkiməyi unutmuruq. Ev-muzeydə olan
qiymətli eksponatlar ermənilər tərəfindən talan olunmuş, ev dağıdılmışdı. Ev-muzey yenidən bərpa olunub. Ev-muzeydə və Bülbülün həyətdəki heykəli önündə xatirə şəkili çəkdirib, yolumuza davam edirik.
Gəldiyimiz maşına minib yolumuzu İsa bulağına salırıq. İsa bulağı və ətraf mənzərəsinin gözəlliyi qəlbimizə məlhəm olur. Əl-üzümüzü yuyub, bulağın büllur kimi şəffaf suyundan içirik. Dualar edirik. Şüşələrə doldurub şəfalı suyu özümüzlə yola götürürük. Bu arada şəkil çəkdirməyi də unutmuruq. Gəldiyimiz yolu geri qayıdırıq.
Natəvan bulağına getməyə də vaxt tapırıq. Bu gözəl bulaq Xan qızı Natəvanın evinin qarşısında inşa olunub. Əl-üzümüzü yuyub, mehmanxanaya qayıdırıq. Yolumuzun üstündə Üzeyir Hacıbəyovun, Bülbülün və Natəvanın heykəlləri qarşısında xatirə şəkilləri çəkdiririk. Saat 16.00-da Bakıya yola düşürük. Yolboyu düşüncələrimdə Şuşanı günü-gündən abadlaşan, gözəlləşən şəhər kimi canlandırmağa çalışırdım. Dağıdılmış məscidlər, tarixi abidələr bərpa olunur, yollar çəkilir, xəstəxanalar tikilir. Şuşada fəaliyyət göstərən modul xəstəxanaya baş çəkmək arzusunda olsam da, vaxt məhdudluğundan oraya gedib çıxa bilmədim. İnşallah, modul xəstəxanaya işləməyə gəlmək ümidilə Şuşadan ayrılarkən “Görüşənədək, Şuşa”, deyirəm. Hökmən gələcəyəm, bu dəfə həkim kimi gələcəyəm. Hələ sağalmayan, qaysaq bağlamış yaralarına məlhəm çəkmək üçün gələcəyəm. Gözlə məni, Şuşa!
