Oktyabrın 11-də AMEA-nın Humanitar Elmlər Bölməsi və Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun birgə təşkilatçılığı ilə AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəylinin sədrliyi ilə keçirilən Xalq şairi Məmməd Arazın 90 illik yubileyinə həsr olunmuş “Milli təfəkkür və tarixi yaddaş şairi Məmməd Araz” mövzusunda elmi konfransda maraqlı məruzələr təqdim olundu.
Mən nəsr tədqiqatçısı olsam da Məmməd Araz poeziyasının sehrinə, konfransın xoş aurasına qapılıb çıxışçı kimi şairin “Dünya sənin, dünya mənim…” şeiri ilə bağlı elmi mülahizələrimi bölüşdüm. Ruhu şad olsun!
GÜLÜZƏ (… bütün gül balalar üçün…) Yaradan göndərib, səni bir mələk, Deyib, bu gül gərək, ancaq, gül üzə… Ata sözü haqdı, bunu haqq bilək, Ata nəsihəti, çalış, gül üzə…
Kaş dilin, dodağın daim bal süzə, Abırın, ismətin üzə al düzə, Min budaq, çox yaşa, ilmə sal yüzə, Yolunda üzünə hər vaxt gül üzə…
Sözün şirin olsun, söhbətin məzə, Qoyma, yanağından əksilə qəmzə, Bu gözəl dünyanı bir az da bəzə, Ustac əmanətin qoru, Gülüzə… 12.12.2016. Şamaxı.
Azərbaycan Politexnik İnstitutunda (indiki Texniki Universitet) təhsil alıb.
Müxtəlif vəzifələrdə çalışıb.
Azərbaycan Milli Ordusunda zabit kimi ön cəbhədə qulluq etməklə bərabər, həm də Milli Ordunun yaradılmasında iştirak edib. Ordu Birləşməsi Komandanlığı tərəfindən “Şah İsmayıl Xətai” və başqa Fəxri fərmanlarla, gecə döyüşünün təşkilinə görə qol saatı, müxtəlif hədiyyələrlə təltif olunub.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.
“Qapı”(2004) və “Qarabağ rüzgarları” (2009), “Gecə xəyalları” (2013), “Su üzərində bahar” (2019), “Şəhid qardaşlar” kitablarının müəllifidir.
Dünya şöhrətli alim Rafiq Əliyev haqqında “Su kimi sakit və güclü” kitabını tərtib edib.
“Qarabağ – Həsrətdən Zəfərə” kitabları nəşrə hazırlanır.
Çağdaş dünya ədəbiyyatını, xüsusi ilə polyak şairlərinin şeirlərini dilimizə tərcümə edib.
“Qəfil görüş” çağdaş polyak şeir antologiyası kitabının həmmüəllifidir.
Polyak şairlərinin şeirlərini tərcümə edərək “Şairlər eyni dildə danışırlar” kitabını hazırlayıb.
Çoxlu sayda kitabların redaktorudur.
Azərbaycan və İctimai Radiolarda Qarabağla bağlı esse və publisistik yazılarından ibarət kompozisiyalar hazırlanıb.
Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı laureatıdır (2006). (“Qarabağ Qazisi haqqında ballada” poemasına görə).
Prezident mükafatçısıdır (2011).
“Şopenin ürəyi” poemasına və dahi bəstəkar Frederik Şopenin 200 illik yubileyi ilə əlaqədar Şopenin Azərbaycanda təbliğinə görə Polşanın Mədəniyyət və Mədəni İrs naziri tərəfindən xüsusi Diploma layiq görülüb.
Ədəbiyyat üzrə Nobel Mükafatçısı Çeslov Miloşun Polşada keçirilən 100 illik tədbirində Azərbaycanı təmsil edib.
“Mədəniyyətlərin Dialoqu və İnteqrasiyası Mərkəzi” İB-nin sədridir.
“Ədəbi ovqat” dərgisinin təsisçisidir.
Şeirləri ingilis, polyak, italyan, alman, fransız, rus, ukrain, özbək dillərinə və Anadolu türkcəsinə çevrilib.
Tanınmış şair Nazilə Gültacın “Şəhid atası” kitabı bu günlərdə “Elm və təhsil” nəşriyyatında işıq üzü görüb. Kitabda toplanmış hekayələr və “Şəhid atası” povestini oxuyana qədər Nazilə xanımın şeirləri ilə tanış idim, onun nəsr yazacağını təsəvvür eləmirdim. Kitab mənim üçün sürpriz oldu. Kitabdakı nəsr nümunələri maraqlı süjeti, gerçək məzmunu, həyati problematikası ilə oxucunu düşündürür, xeyirxahlığa səsləyir. Həcmcə o qədər də böyük olmayan bu hekayələr uzun illərdən bəri həkim işləyən müəllifin böyük şəfqət duyğuları ilə yazılıb. “Şəhid atası” povesti arxa cəbhə insanlarının övlad itkisindən doğan ölçüyəgəlməz ağrısından, təvazökarlığından danışır. Ən yaxşı cəhəti odur ki, N.Gültac gerçəkliyə güzəştə getmir, əsərin nə məzmunu, nə dili, nə də ideyasında saxta vətənpərvərlik demoqogiyasına, bayağı qəhrəmanlıq ritorikasına getmir, şəhidi də, onun ailə üzvlərini də necə varsa, elə, bəzək-düzəksiz təsvir eləməyə, şəhadətin təkcə ön cəbhə deyil, həm də arxa cəbhədə olduğunu göstərməyə çalışır və və buna uğurla nail ol bilir. Amma, zənnimcə, bu sadəcə ilk addmdır. İnanıram ki, Nazilə xanımın nəsr sahəsindəki daha həcmli işləri hələ qarşıda onu gözləyir. Müəllifi ilk nəsr kitabının işıq üzü görməsindən dolayı bütün dostlar adından ürəkdən qutlayır, ona gələcək işlərində başarıalr diləyirəm.
Natiq Qasımov 1971-ci il yanvarın 2-də Gədəbəy rayonunun Kiçik Qaramuradlı kəndində anadan olub. Bir müddət sonra ailəsi ilə birgə Mingəçevir şəhərinə köçür. Məktəbi bitirdikdən sonra Rusiyanın Krasnoyarsk vilayətində Daxili Qoşunlarda hərbi xidmət yolunu keçir. 1991-ci ildə ordudan tərxis olunduqdan sonra 20 gün ata-anasının yanında qalan Natiq könüllü olaraq Vətənin müdafiəsinə yollanır. «Qarabağ şahinləri» batalyonunun tərkibində Ağdam-Xankəndi istiqamətində bir neçə döyüşdə iştirak edir. 1992-ci ilin mart ayının əvvəllərində «Qarabağ şahinləri» batalyonundan 31 nəfərlik bir dəstə Ağdamın Xramort kəndi yaxınlığındakı həyatı əhəmiyyət olan bir yüksəkliyi azad etmək əmrini alır. Tapşırıq yerinə yetirilir, yüksəklik ələ keçirilir. «Şahinlər» qədim alban kilsəsində məskunlaşırlar. Döyüşdə komandir və bir neçə nəfər həlak olur. Bir neçə döyüşçü geri hissəyə dönür. Kilsədə Natiq və onunla bərabər 6 nəfər qalır. Arxadan kömək gözləsələr də, kömək gəlmir. Ermənilər isə aramsız hücumlarla yüksəkliyi geri qaytarmağa cəhd edirlər. Ermənilərin iki gün yüksəkliyi ələ keçirmək cəhdləri uğursuzluqla nəticələnir. Hər dəfə itki verən düşmən geri çəkilmək məcburiyyətində qalır. Bütün yoldaşları həlak olan Natiq son dərəcə əlverişli strateji mövqedə yerləşən alban məbədində təkbaşına mübarizəni davam etdirir. Kilsədə bütöv bir batalyonun yerləşdiyini zənn edən ermənilər əsir və girov götürdükləri Xocalı sakinlərindən «yararlanmaq» qərarına gəlirlər. Əsir düşmüş xocalılardan birini çağırıb ona bildirirlər ki, kilsədəkilər təslim olmasalar, bütün əsirləri güllələyəcəklər. Bu xəbərdarlığı kilsədəkilərə çatdırmaq Xocalıda məktəb direktoru işləmiş Cəfər Cəfərova həvalə olunur. Cəfər müəllimin xatirələrindən: «Ermənilər təxminən 100 metr aralıdakı kolların, qayaların arasında gizlənib məni sürünə-sürünə irəli getməyə məcbur etdilər. Xarabalığa çatıb başımı qaldırıb baxanda gözümə 3-4 meyit dəydi. Bildim ki, bizimkilərdir. Kilsədən tüstü çıxırdı. Nəfəsimi dərib soyuq divara söykəndim, yuxarı baxdım. Gecədən islanmış üçrəngli bayraq ağır-ağır yellənirdi. Bayrağa baxa-baxa ağladım. Kilsəyə çatıb ana dilində «içəridə kim var, mən Xocalıdan əsir düşənlərdənəm, məni sizin yanınıza göndəriblər» dedim. Az sonra içəridən öskürək və hənirti səsi gəldi. Diksindim, həm də sevindim ki, burada bizimkilər var. Güclə eşidilən bir səs məni içəri çağırırdı. Əlimi divara sürtə-sürtə səs gələn tərəfə getdim. Bacadan düşən işığın altında bir avtomat, bir əl pulemyotu, çoxlu patron gördüm. O, üzü üstə yıxılmışdı. Yaxınlaşıb yaralı olub-olmadığını soruşdum. Güclə cavab verdi ki, yaralı deyil. Su istədi. Su olmadığından ona bir neçə parça quru çörək verdim. Könülsüz də olsa, çörəyi yedi. Yoldaşlarını soruşdum. Dedi ki, komandirim məni 6 nəfərlə bura göndərib. Yoldaşlarımdan üçünü ermənilər öldürdü, üçündən isə xəbərim yoxdu. Beş gündür ki, tək qalmışam. Niyə qaçmadığını soruşdum. Dedi ki, komandirə söz vermişəm, bayrağı və postu qoyub gedə bilmərəm. Natiqə ermənilərin tələbini çatdırdım. Eşitdiklərinin ürəyincə olmadığını hiss etdim. Dedi ki, iki gülləsi qalıb, axıradək vuruşacaq. Xahiş etdim ki, məni vur, qoy, heç olmasa özümüzünkülərin gülləsindən ölüm. Bir anlığa xəyala daldı. Tutaq ki, sizi vurdum, bəs mənə görə 20 nəfər əsirin güllələnməsinə necə razı olum. Bunu deyib havaya güllə atdı, ermənilərə tərəf bağırıb onları yanına çağırdı. Ermənilər əvvəlcə gəlməyə tərəddüd etsələr də, məni görüb tökülüşdülər. Natiqin üst-başını axtardılar. Onun bir neçə gün burada təkbaşına vuruşmasına heç cür inana bilmirdilər. Kilsəni aramsız avtomat atəşinə tutdular. Heç kimin olmadığını görəndə pərtliklərindən daha da qəzəbləndilər. Natiq əlində üçrəngli bayrağımız erməni yaraqlılarının arasında irəliləyərkən orada olan xarici jurnalistlər sözügedən məşhur fotonu çəkdilər. Sonralar bildim ki, həmin şəkil «Oqonyok» jurnalında dərc edilib. Ermənilər hər ikimizi BTR-ə qoyub Əsgəran qalasına gətirdilər. Milis şöbəsinin təcridxanasında məni kameraya salıb, Natiqi isə hərbi komendant olan mənzilə apardılar. Bundan sonra bir daha Natiqi görə bilmədim. 14 mart 1992-ci ildə 21 nəfər əsiri, o cümlədən məni Ağdam yaxınlığındakı qəbirstanlıqda dəyişdilər».
Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının məlumatına əsasən, ermənilər tərəfindən əsir və girov götürülmə faktı danılan şəxslərin siyahısında Natiq Qasımovun da adı vardır. Dövlət Komissiyasının dəfələrlə etdiyi müraciətlərə baxmayaraq, erməni tərəfi indiyədək Natiqin sonrakı taleyini Azərbaycandan və beynəlxalq təşkilatlardan gizlətməkdədir. Mingəçevirdəki Şəhidlər Xiyabanında itkin düşənlərin rəmzi məzarları sırasında onun da adı var. Fotoları xarici fotomüxbir Enriko Sarzini çəkib.
Səddam Şahlar oğlu Məmmədov. Əslən Laçının Ziyrik kəndindəndir. 1992-ci ildə Laçın şəhərində anadan olub. Məlum səbəblərdən 1993-cü ildən Bərdə rayonu Kələntərli qəsəbəsində məskunlaşıblar. Həmin qəsəbədə yerləşən Əfqan Məmmədov adına Laçın rayon Qışlaq kənd orta məktəbini bitirib. Ağdam İqtisad Kollecində Yol hərəkətinin təşkili ixtisasına yiyələnib. Daha sonra Azərbaycan Dillər Universitetinin Jurnalistika fakültəsini fəxri məzun kimi başa vurub. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsüdür. ARB televiziyasının efir redaktorudur.
KİŞİ UNUTQANLIĞI
Bir qadın unutmuşam… Göz rəngi yadımdadı, gözün xatırlamıram. Bir qadın unutmuşam… Səsi qulağımdadı Sözün xatırlamıram. Yanından düz keçərəm Səsin duysam, dönərəm Axı mən, bədbəxt oğlu Səsin xatırlayıram Özün xatırlamıram.
Bir qadın unutmuşam. İllərdi dodağımda Dodağının dadı var Gözlərimdə həsrəti, əllərimdə boşluğu Hardasa ən təpədə Ürəyimdə adı var.
Bir qadın unutmuşam. Ona yazılan şeirin Sətrin unutmamışam Evimin ünvanını Unuduram, İlahi, Unutduğum qadının Ətrin unutmamışam.
Çoxmu unutqanam mən? Dəli kimi sevdiyim, qadını unutmuşam. Belə unutmaq olmaz! Ad günü yadımdadı Adını unutmuşam.
