ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
“Həyat simvolu” və Bakı multikulturalizminin canlı poetik xəritəsi (Zaur Ustacın xəritə – şeiri haqqında) Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında şəhər mətnləri xüsusi yer tutur. Bu mətnlərdə şəhər təkcə məkan deyil, həm də yaddaş, kimlik və dəyərlər sistemidir. Tanınmış şair, yazıçı və publisist Zaur Ustac tərəfindən qələmə alınmış “Həyat simvolu” şeiri də bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Əsər yalnız poetik təsvir deyil, həm də Bakı şəhərinin multikultural ruhunun bədii-publisistik ifadəsi, sözlərlə işlənmiş canlı tablosudur. Şeir sübh çağında başlayır. Alov Qüllələri ətrafından hərəkət edən avtobus sanki oxucunu da özü ilə aparır. Bu yol sadəcə fiziki marşrut deyil – bu, tarixdən müasirliyə, müxtəlif mədəniyyətlərdən vahid milli kimliyə doğru uzanan mənəvi bir səyahətdir. Müəllifin baxış bucağından keçən hər küçə, hər bina, hər abidə bir simvola çevrilir. Şeirdə xüsusilə diqqət çəkən məqam müxtəlif dini və mədəni məkanların bir arada təqdim olunmasıdır. Şəhidlər Xiyabanı kimi milli yaddaşın müqəddəs ünvanı ilə yanaşı, Qız Qalası kimi qədim tarix abidəsi, həmçinin kilsə, sinaqoq və məscidlərin bir-birinə yaxın yerləşməsi təsvir edilir. Bu paralel təqdimat təsadüfi deyil – bu, Azərbaycanın dövlət siyasəti səviyyəsinə yüksəlmiş multikulturalizm modelinin poetik ifadəsidir. Müəllifin marşrutu üzərində rast gəlinən müxtəlif dini məkanlar – xristian kilsəsi, yəhudi sinaqoqu və müsəlman məscidi – bir həqiqəti təsdiqləyir: Bakı tarixən müxtəlif dinlərin və xalqların sülh içində yaşadığı bir şəhərdir. Bu mənada şeirin kulminasiya nöqtəsi Müqəddəs Bakirə Məryəmin Məsum Hamiləliyi Kilsəsi qarşısında dayanır. Burada “həyat simvolu” anlayışı konkret bir dini obyektlə yanaşı, daha geniş mənada insanlığın ortaq mənəvi dəyərlərini ifadə edir. Şeirin dili sadə, lakin çoxqatlıdır. Küçə adları, ictimai obyektlər, tarixi şəxsiyyətlər və coğrafi məkanlar bir-birinə calanaraq canlı bir şəhər panoramı yaradır. Bu baxımdan əsər həm də publisistik mətn kimi çıxış edir – oxucuya təkcə hiss yox, həm də informasiya ötürür. Rəşid Behbudov, Səməd Vurğun, Üzeyir Hacıbəyli kimi mədəniyyət simalarının xatırlanması şəhərin yalnız memarlıq deyil, həm də mənəvi irs üzərində qurulduğunu göstərir. Əsərin diqqətəlayiq xüsusiyyətlərindən biri də onun universallığıdır. Müxtəlif dillərə tərcümə olunması “Həyat simvolu”nun lokal çərçivəni aşaraq qlobal oxucu auditoriyasına çatdığını göstərir. Bu isə onu yalnız Azərbaycan ədəbiyyatının deyil, ümumbəşəri dəyərlərin daşıyıcısına çevirir. Şeirdə təsvir olunan Bakı modeli – fərqli dinlərin, mədəniyyətlərin və dünyagörüşlərinin harmoniyası – bu gün dünya üçün nümunəvi bir yanaşmadır. Publisistik baxımdan yanaşdıqda, “Həyat simvolu” bir ideyanı ön plana çəkir: şəhərin gücü onun müxtəlifliyindədir. Bu müxtəliflik isə təsadüfi deyil, əsrlər boyu formalaşmış tolerantlıq ənənəsinin nəticəsidir. Azərbaycan cəmiyyətində fərqli dinlərə və mədəniyyətlərə hörmət təkcə sosial norma deyil, həm də milli kimliyin ayrılmaz hissəsidir. Ümumilikdə, Zaur Ustacın “Həyat simvolu” əsəri Bakı şəhərinin ruhunu, onun tarixini və bu gününü bir araya gətirən bədii-publisistik nümunədir. Bu şeir vasitəsilə oxucu anlayır ki, həyatın özü də Bakı kimi rəngarəngdir – nə təkcə qırmızı, nə mavi, nə də başqa bir rəng… Onların harmoniyasından yaranan bütöv bir tablo – insanlığın ortaq “həyat simvolu” – həyatın, yaranışın, yaşamın mənbəyi və beşiyidir.
14 Februar 2026, die Hauptstadt Aserbaidschans, die Stadt Baku. Früh am Morgen von neben den „Flammentürmen“ stieg ich in die „Linie Nummer 10“… Zu meiner Rechten der Verkünder der Welt; der „Fernsehturm“, zu meiner Linken die „Flammentürme“… Während wir hinabfahren, rechts von mir der „Märtyrerfriedhof“, eine Moschee, die Standseilbahn, das Haus des Helden Ziya Bünyadov, das „Teletheater“… Dann Enge; ein steiniger, holpriger Weg… das Café „Yolki-palki“, die Scheich-Schamil-Straße, der „Azneft-Platz“, wieder rechts von mir das blaue Kaspische Meer, links von mir „Die vier Jahreszeiten“… Wieder bleibt links der „Jungfrauenturm“… In seinem Schoß die Wunde der Jahre; die Kirche des Heiligen Apostels Bartholomäus, in der Ferne; an der Kreuzung der Straßen Pervimayski und Karganov die Synagoge der Juden, gleich daneben die Kerbalayi-Abdullah-Moschee, ein wenig später die Synagoge der Bergjuden, gesondert… Während diese Bilder durch meine Gedanken ziehen, biegt der Bus ins Stadtzentrum ab – ich verabschiede mich vom „Neftyannik“, meine „Blauäugige“ bleibt zurück… „Dinamo“ und „API“ bleiben rechts von mir, „Dzerzhinski“, „26er“, die Nationalbibliothek fallen auf meine linke Seite… Das Musiktheater von Raschid Behbudov bleibt rechts… Links, an der belebtesten Stelle der Nizami-Straße – im Herzen Bakus – die Kirche des Heiligen Gregor… Rechts von mir – in der 28.-Mai-Straße (ehemals Telefonnaya) steht die lutherische Kirche wie ein wahrer „Erlöser“… Wir überqueren rasch die 28.-Mai-Straße, biegen von Mirza Agha Aliyev nach rechts ab, vor dem Konservatorium steht Üzeyir Bey, gegenüber der Nationalbank bleibt der große Führer, links hinten… Vor der Metrostation 28. Mai hält der Bus kurz… Rechts von mir bleibt „AZI“, links der „Bahnhof“… Wer einsteigt, steigt ein, wer aussteigt, steigt aus… Wir setzen unseren Weg fort… Von der Puschkin-Straße biegen wir nach rechts ab; links bleibt der große Samad Vurgun, rechts der Ort des „Baku-Hotels“… Halt, „Nummer 10“! Halt! Als hätte der Fahrer meinen Ruf gehört, beschleunigt er… Wieder fahren wir hinaus zum „Neftyannik“… Puschkin bleibt links, „Domsowet“ rechts… Wir erreichen den „Seehafen“ und biegen nach links ab, das blaue Kaspische Meer bleibt rechts… In der Ferne, im Schoß des Meeres, badet die Sonne! Das blaue Auge meines Kaspischen Meeres ist zu einer blutroten Schale geworden! Wir erreichen den Siegespark und biegen nach links ab, der Siegesbogen bleibt rechts, zurück… Wir fahren geradeaus, immer geradeaus… Vom Ort der Gagarin-Brücke – über die Afiyeddin-Dschalilow-Straße… Das „Entbindungsheim“ bleibt rechts, das Krankenhaus der Ölarbeiter links… Mein Ahnherr Schah Chätai bleibt links, das Gericht der Gerechtigkeit rechts… Wir fahren geradeaus über die Chodschali-Allee… Links von mir die Metrostation Chätai, rechts der Tempel der Chemiker; Mendelejew, Məmmədəliyev – es gibt eine Ähnlichkeit… Wir fahren geradeaus, immer geradeaus… Links hinten; die Statue einer Frau, die ihr Kind Gott übergibt, klagend, bleibt zurück… Wieder wenden wir uns dem Kaspischen Meer zu… Die purpurrote Sonne glüht am Horizont… Die Brust der Nacht wird aufgerissen… Die Arme des roten Schimmers strecken sich in den Schoß der Nacht, der Himmel nimmt eine seltsame Farbe an – eine Mischung aus Blau und Rot… Ich möchte den Himmel näher sehen: „Halt, halt!“ – sage ich zum Fahrer… Unter dem Vorwand einer Haltestelle will er nicht anhalten… Ich gehe zur Tür, lege meine Hand an den Mund, tue so, als müsste ich mich übergeben… Der Fahrer hält sofort den Bus. Ich steige sogleich in die „Nummer 11“… Mein Geist schreitet dem Meer entgegen… Der Himmel ist klar, die Luft leicht kühl… Der Morgenwind weht vom Meer in mein Gesicht. Links vor mir, ganz nah, fällt ein heller Stern in mein Auge… Ich gehe zum Meer hin und erreiche ihn direkt. Ein seltsames Gebäude; eine Säule, die sich in den Himmel dreht… Ganz oben leuchtet wie ein Stern das „Symbol des Lebens“… Es hat Farbe von der Sonne angenommen; weder rot noch rosa noch orange… Seine Farbe ist sehr eigenartig, ganz wie die Welt selbst… Ich gehe dem Meer entgegen, auf meinem Weg sitzt eine alte Frau, vielleicht achtzig Jahre alt, ärmlich gekleidet… Vor ihr 3–4 gelbe Zitronen, 5–6 Bündel Petersilie… „Was ist das für ein Gebäude, gute Frau?“ – frage ich die Alte. Im Zwielicht des Morgens öffnet sich auch ihr Blick… „Ich bin nicht die Dame, schau, sie ist es!“ – auch mir, mit grauem Bart, öffnet sich der Blick… „Es ist die Kirche der Unbefleckten Empfängnis der Heiligen Jungfrau Maria…“
22 aprel tarixində Qazaxıstan Respublikasının Astana şəhərində yerləşən “Atamnın amanatı-atalar əhdi” İctimai Birliyinin nümayəndəsi Aliyə Sagimbayeva Milli Kitabxananın qonağı olub.
Qonağı Milli Kitabxananın direktoru, professor Kərim Tahirov qarşılayıb. Qazaxıstan Milli Akademik Kitabxanası ilə Azərbaycan Milli Kitabxanasının əlaqələrindən bəhs edən direktor kitabxanalar arasında qarşılıqlı əməkdaşlığa dair memorandum imzalanmasından, “Ədəbiyyat guşə”lərinin açılışından söhbət açıb.
“Atamnın amanatı-atalar əhdi” İctimai Birliyinin nümayəndəsi Aliyə Sagimbayeva “Хикметы” Часть I: 1-85 хикметы, Приключения Бату и его друзей в поисках Золотой чаши, Приключения Бату и его друзей в звездной стране Айдала, Приключения Бату и его друзей в стране Барсакелмес adlı kitabları Milli Kitabxananın fonduna bağışlamışdır.
“Çox gecdir, indi mənə ev verilsə də, getmərəm” Tanınmış aktyor Oqtay Ramazanov qocalar evinin daimi sakininə çevrilməsində özünü günahkar bilir Belə bir fikir var: Qadın insanı həyata gətirir, xoşbəxtliyə yox. Əgər dünyaya gələn insanların hamısı xoşbəxt olsaydı, bəlkə də xoşbəxtliyin qədrı bilinməzdi. Bəlkə elə buna görədir ki, xoşbəxtliklə bərabər insan həyatında “bədbəxtlik” deyilən bir məfhum da mövcuddur. İnsanın enişli-yoxuşlu, mürəkkəb həyat yollarında bu iki an daima bir-birini əvəz edir. Ahıllar Günü və Ramazan bayramı ilə əlaqədar olaraq Dövlət Musiqili Komediya Teatrının təşəbbüsü ilə teatrın kollektivi ilə birgə yolumuz Bilgəhdə yerləşən və “Qocalar evi” kimi tanınan müharibə və əmək veteranları pansionatına düşdü. İlk qarşımıza çıxan da elə nurani simalı, gözlərində qəm, kədər gizlənən və hər gələndən ümid gözləyən qocalar oldu. Pansionatın həyatında bir sükut hiss olunurdu. Bu sükuta “Muskomediya”nın kollektivinin hazırladığı bayram proqramı bir canlanma, bir şənlik qatdı. Teatrın solisti əməkdar artist Xanım Qafarovanın, Ramil Qasımovun ifa etdiyi musiqilər ahılların qəlbini riqqətə gətirdi, hətta onlar qol qaldırıb rəqs etdilər. Artıq bir neçə müddətdir sorağını aldığımız, kino və teatr səhnəsində silsilə obrazlar yaratmış, tanınmış aktyor Oqtay Ramazanovla görüşə tələssək də, onu iştirakçılar arasında görmədik. O. Ramazanovun harada olması ilə maraqlanmaq üçün pansionatın direktoru Bəhruz Əliyevovla görüşdük. O bildirdi ki, faciəli, qeyri-adi tale yaşamış, uzun illərdir yataq xəstəsi olan, ürəyi, qəlbi sənət sevgisi ilə döyünən, xeyli müddətdir səhnədən aralı düşən O. Ramazanov qocalar evini özü üçün sığınacaq seçib. Xəstəliyi ilə əlaqədar olaraq şənlikdə iştirak edə bilməyəcəyini öyrənən kimi pansionatda onun üçün ayrılmış otağa getdik. Gözlərində həm sevinc, həm də kədər hiss olunan aktyor bizimlə söhbət zamanı bir anlıq səhnəli günlərinə qayıtdı. O, keçmişinə yenidən nəzər salaraq, xatirələrlə dolu olan həyat dəftərçəsini yenidən vərəqlədi. Respublikanın xalq artisti Lütfi Məmmədbəyovun rəhbərlik etdiyi xalq teatrı səhnəsində formalaşan Oqtay Ramazanov 1960-cı ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrının baş rejissoru Zəfər Nemətov tərəfindən teatra dəvət ediləndə artıq səhnə üçün tam hazır aktyor idi. Aktyor üçün vacib olan bütün keyfiyyətləri Tanrı ona bəxş etmişdir. Gözəl sima, aydın diksiya, yaraşıqlı boy-buxun və yüksək aktyorluq məharəti. Bu keyfiyyətlər Oqtay Ramazanovun Gənc Tamaşaçılar Teatrının səhnəsində yaratdığı çoxsaylı obrazların sevilməsində əsas stimul olmuşdu. O, sənət beşiyi olan Gənc Tamaşaçılar Teatrının səhnə quruluşu verilən bir sıra tamaşalarda – “Yarımçıq şəkil”də (Knyaz), “Etibar”da (Xələf), “Aydınlığa doğru”da (Ağarza) və s. kimi bir sıra maraqlı rollarda canlı və inandırıcı oyunu ilə tamaşaçıların rəğbətini qazanmışdı. İstedadlı aktyordakı təşkilatçılıq bacarığı, çalışdığı kollektivdə yüksək qiymətləndirilərək ona dirijor müavini vəzifəsi etibar edilib. Hətta bu vəzifədə çalışarkən SSRİ Mədəniyyət Nazirliyinin fəxri fərmanı ilə mükafatlandırılıb. Oqtay Ramazanov 1982-ci ildə Leyla Bədirbəylinin rəhbərliyi ilə “Azərbaycanfilm” kinostudiyasında yaradılmış kinoaktyor teatrının truppa müdiri vəzifəsinə dəvət edilmişdi. O, 1992-ci ildən Azərbaycan Mədəniyyət Fondunun fərdi təqaüdçüsü, 1996-cı ildən isə Fondun “Sönməyən ulduzlar” assosiasiyasının üzvüdür. Yəni, bir sözlə O. Ramazanov insan kimi xoşbəxt yaşayırdı – işi, evi, ailəsi, uşağı və ən əsası tamaşaçı sevgisi həmişə onu müşayiət edirdi. Lakin qəfil onun xoşbəxt həyatı öz axarından çıxdı və məhrumiyyətlər başladı. O. Ramazanov yol qəzası nəticəsində ağır bədən xəsarəti aldı. Bu hadisə onun həyatındakı işıqlı, xoş günləri qayğılı, ağrılı və ağır anlarla əvəzlədi. O, artıq 1984-cü ildə başlayan sənətlə bağlı kinostudiya fəaliyyətini dayandırdı, istəyindən asılı olmayaraq səhnədən uzaqlaşmağa məcbur oldu. İstedadlı aktyor, geniş qəlbli, səmimi insan olan O. Ramazanov pansiyonata gəlişini belə xatırlayır: – Bilirsiniz, o vaxtlar mən yol qəzası keçirəndə sənət dostlarım dedi ki, bir neçə müddət burada qal sənə ev verəcəklər. Bura gəlişim 1993-cü ildə oldu. Artıq 15 ildir ki, buradayam. Bu məkanı özümə isti bir sığınacaq və gözəl bir sənət ocağı seçmişəm. İndi mənə ev verilsə də, getmərəm. Çox gecdi, çünki özüm sərbəst hərəkət edə bilmirəm. – Övladınız varmı? – Əlbəttə. Bir oğlum var. Ondan da çox razıyam. Siz elə bilirsiniz ki, bura düşən qocaların çoxunun övladı günahkardır. Həyatda səhfsiz insan yoxdur, onlarda hər hansı bir səbəb üzündən bura gəlirlər. Mən bura düşməkdə özümü günahkar bilirəm..(Qəhərlənir) – Tibbin yüksək səviyyədə inkişaf etdiyi bir dövrdə sizin xəstəliyinizin müalicəsi mümkün deyilmi? – Nə deyim, qızım? O vaxt həkimlər bacardıqlarını etdilər, ancaq nədənsə bir nəticə alınmadı. İndi də artıq gecdir. Mən heç kəsin köməyi olmadan normal ayaq üstə qala bilmirəm, gəzə bilmirəm. Bu mənim üçün ağır dərddir. Müalicəmlə bağlı heç kəsə bir söz demirəm. Ümumiyyətlə,nə qədər çətinliyim olsa belə, heç kəsə ağız açıb, bir dilək diləməyi qüruruma sığışdırmıram. Bir şeir parçasında deyildiyi kimi: “İstəmirəm dəmir kimi əyiləm, Polad kimi sınsam, yaxşıdır.” – Sənət dostlarınızla əlaqələriniz varmı? – Deyərdim ki, indi məni həyata bağlayan amillərdən biri də sənət dostlarımdır. Xüsusən də Mədəniyyət Fondunun sədri Kamal Abdulla. Ən çətin anlarımda Kamal müəllimin qayğısı ilə əhatə olunmuşam. Bundan başqa Yaşar Nuri, Telman Adıgözəlov, Akif İslamzadə, Afaq Bəşirqızı, Kübra Əliyeva, Sənubər İsgəndərli, Atabala Səfərov, Xanım Qafarova və başqa sənət dostlarım həmişə məni yada salır və hər cür qayğı göstərirlər. Pansionatın direktoru Bəhruz müəllimin də həmişə qayğısını hiss etmişəm. Bütün sənət dostlarıma məni unutmadıqları üçün minnətdarlığımı bildirirəm. – Deyirlər insan öz taleyi ilə barışmalıdır. Siz necə… – Bilirsiniz, belə bir vəziyyətdə yaşamaq çox çətindir, çox ağırdır. Deyərdim ki, dözülməzdir. Mən həm sizlərin gəlişinə sevinirəm, həm də kədərlənirəm. Sevinirəm ona görə ki, məni yada salıb gəlmisiniz, kədərlənirəm ona görə ki, səhnədə nəfəsindən od-alov püskürən O. Ramazanovu bu vəziyyətdə görürsünüz. Bax, bu hal məni çox sıxır. Amma Allahımdan çox razıyam. Ümid son deyil, hələ də sağalmağa ümidim var. Onun üçün də qismətimlə barışmağa hələ tələsmirəm. Axı, hər qaranlıq gecənin bir işığı olur. –Yəqin ki, yenidən səhnəyə qayıtmaq arzusu Sizi hələ də tərk etməyib? – Yox, sənət sevgisi məni heç vaxt tərk etməyəcək. Həmişə o arzu ilə yaşayıram. Mənim hələ sənətə deyilməmiş çox sözüm qalıb. Ən böyük arzum isə budur ki, bu dəyişkən dünyada insanlar həmişə bir-birilərinə mənəvi dayaq olsunlar. Necə ki, siz bu gün pansionata gələrək mənim taleyimlə, illərdən bəri çarpayı xəstəsi olan adamla maraqlanmısınız. İnanın, bu məni o qədər sevindirdi ki, yüngülləşdirdi ki. Çünki insana lazım olan mehribanlıq, səmimiyyət böyük nemətdir. Sözümü görkəmli şairimiz Mikayıl Müşfiqin bir şeir parçası ilə tamamlamaq istərdim: Bu vəfasız ömür, bu coşğun dərə, Gərək boş-boşuna axıb keçməsin. Bu gözəl cahanı sanıb pəncərə, Hər gələn sadəcə baxıb keçməsin. Hər ruhun öz sığınacağı olur. Sığındığı qapını bağlı görəndə tənha ruh öz həmdəmini axtarır… Qocalar isə həmdəmlərini yaşadıqları məkanda, yəni “Qocalar evi”ndə tapıblar. Müsahibə “Paritet” qəzetinin N: 101 (1266) 4-6 oktyabr 2008-ci il sayında səh. 11-də dərc olunub.
Aprelin 23-də Azərbaycanda Milli Suverenlik və Uşaqlar Günü qeyd edilib Milli Təhsil Nazirliyinə tabe olan Bakı Türk Təhsil Müəssisələrində 23 Aprel Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı münasibətilə bayram proqramı təşkil olunub. Proqramda Türkiyənin Bakıdakı səfiri Birol Akgün, KKTC-nin Bakı Nümayəndəsi, səfir Ufuk Turqaner, Türkiyənin qurum və təşkilatlarının nümayəndələri və çoxsaylı digər qonaqlar iştirak ediblər. Vətən və dövlət xadimləri uğrunda canlarını fəda edən şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilən proqramda Türkiyənin İstiqlal Marşı və Azərbaycan Himni səsləndirilib. Səfir Akgün çıxışında Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) açılışının 106-cı ildönümünü və Qazi Mustafa Kamal Atatürkün dünya uşaqlarına bəxş etdiyi 23 Aprel Milli Suverenlik və Uşaq Bayramını qeyd etməkdən şərəf və qürur duyduqlarını bildirib. Akgün, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) bir əsr əvvəl Türkiyənin müstəqilliyinə xələl gətirmək istəyən imperialist güclərə qarşı müstəqillik mübarizəsinə öncülük etdiyini bildirərək, TBMM-nin böyük qələbə ilə başa çatan Qurtuluş Savaşından sonra müstəqil Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulmasını bütün dünyaya elan etdiyini vurğulayıb. Akgün, müasir Türkiyə Cümhuriyyətinin əsasını təşkil edən milli suverenlik anlayışının 23 aprel 1920-ci ildə Böyük Millət Məclisinin açılışı ilə “Suverenlik qeyd-şərtsiz millətə məxsusdur” bəyannaməsi ilə həyata keçdiyini ifadə edərək, Qazi Mustafa Kamal Atatürkün açılış günündə böyük milli bayramı olan uşaqlara hədiyyə olduğunu xatırladıb. Atatürkün bu hərəkəti ilə uşaq hüquqlarını dünya gündəminə gətirdiyini, dünyanın müharibə və qarşıdurmalarla sarsıldığı bir vaxtda uşaqlara olan sevgisini nümayiş etdirdiyini açıqlayan Akgün, “Bu mənalı günü uşaqlara hədiyyə etmək təkcə sevginin ifadəsi deyil, həm də gələcəyə dərin inamın və sarsılmaz güvənin ən güclü göstəricisidir. Bu əlamətdar günün qardaş Azərbaycanda qeyd olunmasının xüsusi mənası olduğunu deyən Akgün, “Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı əlaqələr iki ölkə arasındakı adi münasibətlərdən çox-çox kənara çıxır. Bu bağlar ortaq bir dilin, ortaq mədəniyyətin, tarixin dərinliklərindən süzülüb gələn ortaq bir taleyin məhsuludur” dedi. Akgün vurğulayıb ki, Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevin “Bir millət, iki dövlət” kəlamı sadəcə bir arzu deyil, canlı, hiss olunan və hər gün təsdiqlənən həqiqətdir. Akgün sabahın nümayəndələri olan uşaqların düzgün tərbiyə olunmasının Türkiyə və Azərbaycanın ortaq gələcəyi üçün həyati əhəmiyyət kəsb etdiyini bildirərək, uşaqlara elm, sənət, diplomatiya və hər sahədə özlərini inkişaf etdirmələrini, eyni zamanda köklərini unutmadan gələcəyə doğru addımlamalarını tövsiyə edib. Akgün, “Unutmayın ki, Mustafa Kamal Atatürkün sizə əmanət etdiyi Cümhuriyyət təkcə qorunacaq bir miras deyil, həm də davam etdiriləcək bir məsuliyyətdir. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı qardaşlıq sizin çiyninizdə yüksələcək və daha da güclənəcək” deyib. Tədbir Bakı Türk Təhsil Müəssisələrinin şagirdlərinin musiqi və rəqs nömrələri ilə davam edib, məktəbdə keçirilən müsabiqələrdə mükafatlar qazanan şagirdlərə mükafatlar təqdim olunub.
Bəzən dilsiz, ağızsız bir kağız parçası, hətta saralmış bir foto belə illərin içində itən izlərə yol göstərir… Hansı bədii proqramı hazırladığımı xatırlamıram, ilin hansı fəsli olduğunu da bilmirəm. Amma bir həqiqət dəyişməz qalır: o xatirənin ünvanı Xəzər studiyası idi.Yanımda isəl bədii qiraətin ustadı – ömrünü çəkiliş meydançalarına, radio dalğalarına, dublyaj otaqlarının səssiz sehrinə həsr etmiş Həsən Əbluç əyləşmişdi. Onun səsi sanki zamanın dərin qatlarından süzülüb gələn bir nəfəs idi. Hər kəlməsi yaddaşlara toxunan, hər pauzası ürəklərdə iz buraxan ecazkar və doğma səs.1942-ci ilin bu günündə dünyaya göz açan, kökü Güneyə bağlı olan Həsən müəllimin baxışlarında qəribə bir nisgil, bir də tükənməz həyat eşqi vardı. İndi o anları xatırlayanda, saralmış xatirələr yenidən boy verir. Kağız susur, foto danışır… və bir səs – uzaqlardan gələn o doğma, kövrək səs – yaddaşın dərinliyində təzədən səslənir. Ruhu şad, məkanı cənnət olsun…
“Bu şəkildən nəsə çox xoşum gəlir. Ona görə ki, necə, kim tərəfindən çəkildiyindən nə mənim,nə də Azərin xəbəri olmayıb. Səhv etmirəmsə 2017- ci ilin may ayıdır. İsmayıllıda,”Qız qalası” istirahət mərkəzində, cənnətmisallı təbiətin qoynunda Musa Yadubun 80 illik yubileyidir. Məclisi Sabir Rüstəmxanlı aparırdı. “Ədəbiyyat qəzeti”nin baş redaktoru olan Azərə söz verməmişdən əvvəl, Sabir müəllim mənim haqqımda da bir neçə xoş söz dedi. Azər danışmamışdan əvvəl rəhmətlik Musa Yaqub atamı da xatırladı. Şəkildə Azər “Ədəbiyyat qəzeti”nin Musa müəllimə ünvanladığı təbriki oxuyur. Musa müəllimin sol tərəfində Sabir Rüstəmxanlı əyləşib. Sağ-görünməyən tərəfində isə Anar müəllim idi. Azər danışanda Anar müəllim məndən nəsə soruşdu… Bu şəkil də məhz həmin vaxt çəkilib… Yubileydən bir müddət sonra Neftçaladan Musa Yaquba zəng etmişdim,söhbət əsnasında Musa müəllimdən yubiley kasetini istədin. Musa müəllim mənə: -Yaxşı yadıma saldın – dedi- Həmin kaseti televiziyada göstərmək üçün (çox məşhur bir jurnalistin adını çəkdi) məndən aldı. Hələ də göstərməyiblər… Üstəlik həmin kaseti geri də ala bilmirəm. Sən Azərə de, gör o kaseti həmin jurnalistdən ala bilər… Az sonra Musa müəllim xəstələndi… Kasetin taleyindən də xəbərim olmadı…”
23 aprel – Ümumdünya Kitab və Müəlliflik Hüququ Günüdur
23 aprel – Ümumdünya Kitab və Müəlliflik Hüququ Günüdur – kitabı sevən, dəyər verən hər kəs üçün bu sevgini izhar edə biləcəyi simvolik bir gün.
1996-cı ilin 23 aprelindən qeyd olunan bu bayram maarifçilik və mədəni ənənələrin inkişafı, kitabların həyatımızdakı önəmini vurğulamaq məqsədi daşıyır. 23 aprel tarixinin seçilməsi isə həmin günün M.Valyexo, M.Dryuon, H.Laksnes kimi yazarların doğum; M. De Servantes, U.Şekspir və İ.Q. de la Veqanın vəfat tarixi olması ilə bağlıdır.
“Ümumdünya kitab və müəllif hüquqları günü” təsis edilərkən müxtəlif ölkə və təşkilatların təcrübəsi nəzərə alınıb. Məsələn, İspaniyada hələ 1926-cı ildə kral XIII Alfons İspan kitab gününün keçirilməsi ilə bağlı qərar imzalayıb və hələ o zaman bu məqsədlə Migel De Servantesin vəfat tarixi – 23 aprel günü seçilib. Müasir dövrdə hər il qeyd olunan bu bayram yalnız kitabların şərəfinə tərif yağdırmaq yox, həm də dövrümüzün önəmli problemlərindən olan müəlliflik hüququ məsələsinə diqqət yönləndirmək məqsədi daşıyır.
Biz “kitab” deyərkən ilk növbədə bədii ədəbiyyatı nəzərdə tuturuq. İnsanın insan kimi formalaşmasında, şəxsiyyət kimi yetişməsində, müstəqil fikrə sahiblənməsində oxumaqdan artıq nəyin rolu ola bilər ki?! Kitabların həyatımızdakı rolu danılmazdır, amma fikrimcə, onların ən böyük dəyəri bizə xəyal qurmağı öyrətməsindədir. Kitab xəyal gücü sərhədsiz olan alternativ dünyadır. Yaxşı kitabın mütaliəsi heç vaxt izsiz ötüşmür, şüurumuzda kəlmələrin “yeri” qalır.
Mütaliə bizim həyat tərzimizə çevrilib, yazmaq kimi oxumaq da mənəvi aclığımızdır, gündəlik ehtiyaclarımız sırasındadır. Lakin ətrafımızda ömründə, bəlkə də, bircə kitab da oxumayan xoşbəxt insanlar var. Çünki bəzən bilgisizlik ən böyük xoşbəxtlik və hüzurdur. Məncə, insan daha çox öyrəndikcə narahatlığı da artır, əzabları da; xəyal gücünün sərhədsizliyi qaçışı olmayan real dünyanı daha darıxdırıcı və maraqsız edir. Bu hüzurun qaçması naminə olsa belə, heç birimizin kitabsız dünyanı arzulamayacağını bilirəm.
Kitablar bizim ömrümüz boyu yaşatdığımız ilk sevgimizdir. Arzu edək ki, 23 aprel də ilin digər bayram günləri kimi çoxluq üçün önəm daşısın, yaddaşlarda qalsın. 23 aprel günü də bir-birimizə təbriklər yağdıraq, İ.Quttenberqi sayğı ilə anaraq kitablı bir dünyada yaşadığımıza sevinək…
