WWW.YAZARLAR.AZ

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

SƏMƏD AĞAOĞLU HAQQINDA MONOQRAFİYA YAYINLANDI

İyun 25, 2026 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

SƏMƏD AĞAOĞLU HAQQINDA MONOQRAFİYA YAYINLANDI

Bu günlərdə “İmza” nəşriyyatında gənc ədəbiyyat araşdırıcısı Ulduz Uralayın “Səməd Ağaoğlunun hekayələrində avtobioqrafizm və özgələşmə” adlı kitabı nəşr olunub. Azərbaycan ədəbiyyyatşünaslığında Səməd Ağaoğlu haqqında ilk monoqrafik araşdırma olan, nəfis şəkildə yayınlanmış kitabın elmi redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Vaqif Sultanlı, rəyçiləri isə Bakı Dövlət Universitetinin dosenti Samirə Məmmədli, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Aygün Zəki və tənqidçi-publisist Fidan Vahiddir.

XX yüzil Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının və Türkiyə nəsrinin görkəmli təmsilçilərindən olan, böyük mütəfəkkir Əhməd bəy Ağaoğlunun doğma övladı Səməd Ağaoğlunun bədii və ictimai-siyasi fəaliyyəti son illərdə tədqiqatçıların diqqətini çəksə də, onun hekayələrinin avtobioqrafizm və özgələşmə kontekstində ayrıca monoqrafik səviyyədə araşdırılması bu istiqamətdə atılmış mühüm addım kimi dəyərrləndirilə bilər. Yeni nəşr, eyni zamanda, Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının daha dərindən öyrənilməsi və gələcək tədqiqatların genişlənməsi üçün mühüm imkanlar açır.

Kitaba yazdığı “Səməd Ağaoğlunun hekayələrində özgələşmə problemi və ekzistensial böhran” ön sözdə filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Samirə Məmmədli düşüncələrini belə ümumiləşdirir: “Səməd Ağaoğlunun hekayə yaradıcılığı türk ədəbiyyatında fərdin daxili dramını və mənəvi böhranlarını ən çılpaq, ən dərindən işləyən nadir nümunələrdəndir. Yazıçının hekayələrində böyük ustalıqla toxunduğu özgələşmə problemi sadəcə dövrün sosioloji və ya siyasi şərtlərindən doğan keçici bir narahatlıq deyil. Bu özgələşmə, insanın yer üzündəki mövcudluq şərtləri ilə, onun daxili mənliyi və xarici dünya arasındakı əbədi və əzəli uçurumla bağlı olan ekzistensial bir böhrandır”.

Monoqrafiyada Səməd Ağaoğlunun zəngin bədii irsi ədəbi tənqidin çağdaş metodları əsasında araşdırılır, onun hekayələrində avtobioqrafik elementlərin mahiyyəti, fərdi yaddaşın bədii təcəssümü və özgələşmə probleminin çeşidli təzahürləri geniş şəkildə çözülür. Müəllif yazıçının əsərlərini yalnız estetik baxımdan deyil, həm də mühacirət psixologiyası, kimlik axtarışları və fərdin cəmiyyətlə münasibətləri kontekstində dəyərləndirir.

Monoqrafiyada Səməd Ağaoğlunun həyat yolu ilə bədii yaradıcılığı arasındakı əlaqələr sistemli şəkildə izlənilir, onun hekayələrində tarixi yaddaşın, şəxsi taleyin, mühacirət ağrılarının və mənəvi təcridin bədii ifadə formaları üzə çıxarılır. Özəlliklə, yazıçının qəhrəmanlarının daxili dünyasında müşahidə olunan özgələşmə duyğusunun sosial, psixoloji və fəlsəfi aspektləri elmi-nəzəri müstəvidə şərh edilir.

Məlumatı hazırladı: Leyla Mahirqızı

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Qəhrəmanların səsi tarixə çevriləndə

Məftunə Nurun digər yazıları

Qəhrəmanların səsi tarixə çevriləndə

Bəzən bir tədbir sadəcə tədbir olmur. O, keçmişlə bu gün arasında mənəvi körpü yaradır, yaddaşlarımızı təzələyir, qəhrəmanlarımızı yenidən xatırladır və gələcək nəsillərə ötürüləcək dəyərləri bir daha ön plana çıxarır. 24 iyun 2026-cı il tarixində keçirilən “Müharibə xatirələri qazilərin dilindən” kitabının təqdimat mərasimi də məhz belə yaddaqalan və mənalı tədbirlərdən biri oldu. Bu görüş yalnız yeni bir kitabın təqdimatı deyil, həm də Vətən uğrunda canından, sağlamlığından keçmiş qəhrəmanlarımıza göstərilən ehtiramın, minnətdarlığın və hörmətin ifadəsi idi.
Kitabda 44 qazinin döyüş yolu və onların müharibə xatirələri toplanıb. Bu xatirələr sadəcə hadisələrin təsviri deyil, xalqımızın qəhrəmanlıq tarixinin canlı səlnaməsidir. Hər bir xatirədə Vətən sevgisi, fədəkarlıq, mübarizə əzmi, dostluq, birlik və qələbəyə inam hiss olunur. Bu gün qürurla yaşadığımız Zəfərin arxasında məhz belə igid Vətən oğulllarının göstərdiyi şücaət dayanır. Bu Zəfər eyni zamanda xalqımızın sarsılmaz birliyinin, dövlətimizin gücünün, Müzəffər Ali Baş Komandanın qətiyyətli rəhbərliyinin və rəşadətli Azərbaycan Ordusunun peşəkarlığının nəticəsidir. Bu gün qalib ölkənin vətəndaşları olaraq yaşadığımız qürur hissi şəhidlərimizin müqəddəs qanı, qazilərimizin fədakarlığı və xalqımızın dəmir yumruq kimi birliyi sayəsində mümkün olmuşdur. Onların yaşadıqları, gördükləri və hiss etdikləri isə gələcək nəsillər üçün böyük mənəvi məktəbdir.
Tarix yalnız arxivlərdə qorunan sənədlərlə yazılmır. Tarix həm də onu yaşayan insanların yaddaşında, xatirələrində və həyat hekayələrində yaşayır. Məhz buna görə də “Müharibə xatirələri qazilərin dilindən” kitabı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu əsər gələcək nəsillərin müharibənin reallıqlarını, qəhrəmanlarımızın keçdiyi şərəfli yolu birbaşa onların öz dilindən öyrənməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda milli yaddaşımızın qorunmasına xidmət edən qiymətli bir mənbədir.
Təqdimat mərasimində iştirak etmək və öz fikirlərimi bölüşmək mənim üçün böyük məmnunluq idi. Tədbirin yüksək səviyyədə təşkili, zəngin proqramı, təsirli çıxışları və səmimi atmosferi hər bir iştirakçının qəlbində dərin iz buraxdı. Tədbir boyunca səsləndirilən fikirlər, nümayiş etdirilən kompozisiyalar və yaşanan duyğular bir daha göstərdi ki, xalqımız öz qəhrəmanlarını unutmur, onların xidmətlərini yüksək qiymətləndirir. Xüsusilə şəhid ailələrinə və qazilərimizə göstərilən diqqət və ehtiram məni çox təsirləndirdi. Şəhid valideynlərinin çıxışlarını dinləmək həm qürurverici, həm də kövrək anlar yaşatdı. Onların övladları haqqında danışarkən hiss etdikləri qürur, eyni zamanda ürəklərində daşıdıqları ağrı hər kəsə qəhrəmanlarımızın hansı böyük fədakarlıqlar hesabına tarix yazdıqlarını bir daha xatırlatdı. Bu çıxışlar bir daha göstərdi ki, şəhidlərimizin və qazilərimizin adı xalqımızın yaddaşında daim yaşayacaq.
Bu gün qazilərimizə diqqət və qayğı göstərmək təkcə dövlətin deyil, bütövlükdə cəmiyyətin mənəvi borcudur. Çünki qazilərimiz Vətən uğrunda sağlamlıqlarını qurban vermiş insanlardır. Onların həyat yolu, mübarizə əzmi və vətənpərvərlik nümunəsi gənclərimiz üçün örnəkdir. Qazilərimizə göstərilən hər bir diqqət əslində Vətənə, dövlətə və milli dəyərlərimizə göstərilən hörmətin ifadəsidir. Belə layihələr və tədbirlər insanların bir araya gəlməsinə, milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmasına və gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edir. Bu cür təşəbbüslər cəmiyyətimizdə vətənpərvərlik ruhunu gücləndirir, birlik və həmrəyliyimizi möhkəmləndirir. Xüsusilə gənc nəslin qəhrəmanlarımızı tanıması, onların keçdiyi yolu öyrənməsi və bu dəyərlər üzərində formalaşması üçün belə layihələrin əhəmiyyəti danılmazdır.
Bu dəyərli layihənin ərsəyə gəlməsində böyük zəhməti olan layihə rəhbəri, Naxçıvan Muxtar Respublikası Qazilər İctimai Birliyinin sədri, İkinci Qarabağ müharibəsi qazisi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı Təbriz Zeynalova, eləcə də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair- publisist, kitabın müəllifi Rəqsanə Tapdıqlıya səmimi təşəkkürümü bildirirəm. Onların gördüyü iş yalnız bir kitabın hazırlanması deyil, həm də qəhrəmanlarımızın xatirəsinin yaşadılmasına, onların gələcək nəsillərə çatdığılmasına verilən dəyərli töhfədir.
Əminəm ki, “Müharibə xatirələri qazilərin dilindən” kitabı yalnız bu günün deyil, gələcək nəsillərin də müraciət edəcəyi qiymətli mənbələrdən biri olacaq. Bu kitab qəhrəmanlarımızın keçdiyi şərəfli yolu yaşadacaq, onların xatirəsini daim diri saxlayacaq və gənclərimizdə vətənpərvərlik hissinin daha da güclənməsinə xidmət edəcəkdir.
Qəhrəmanlarımızın xatirəsini yaşatmaq, qazilərimizə və şəhid ailələrinə ehtiram göstərmək hər birimizin mənəvi məsuliyyətidir. Çünki Vətən üçün edilən fədakarlıq unudulmamalı, qəhrəmanlarımızın adı daim hörmət və ehtiramla anılmalıdır. Onların yazdığı qəhrəmanlıq dastanı xalqımızın qürurvmənbəyidir. Bu gün müstəqil, güclü və qalib ölkədə yaşamağımızın arxasında şəhidlərimizin müqəddəs qanı, qazilərimizin fədakarlığı, xalqımızın birliyi və dövlətimizin qətiyyətli iradəsi dayanır. Bu müqəddəs irsi qorumaq və gələcək nəsillərə çatdırmaq isə hər birimizin üzərinə düşən ən şərəfli vəzifələrdən biridir. Tədbirdən fotolar:

Müəllif: Məftunə Nur (Hüseynbəyli)

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Uzuloy Xaydarovanın şeirləri

UZULOY XAYDAROVANIN YAZILARI

MENDAN BOSHQASINI SEVMA, ILTIMOS

Ko‘zlarim yo‘lingda qolgan beqaror,
Sog‘inchim yurakda yongan gul bahor,
Ismingni pichirlar har nafas, takror,
Mendan boshqasini sevma, iltimos.

Tunlarimda sensiz bo‘lmaydi chiroy,
Xayolimda faqat sen — yurakka joy,
Seni deb yashayman, yonigda qolay,
Mendan boshqasini sevma, iltimos.

Sevgi bu — yurakka bitilgan qismat,
Sensiz bu olamda yo‘q menga rahmat,
Ko‘nglimni tushun, qil menga shafqat,
Mendan boshqasini sevma, iltimos.

Qo‘llaring tutayin, yo‘llarda birga,
Baxtimiz kuladi biz bo‘lsak birga,
Begona nigohga boqmagin zarra,
Mendan boshqasini sevma, iltimos.

QIZG‘ONIB SEVAMAN SENI HAMMADAN

Seni baxtli etmoq orzumdir faqat,
Senga atalgan ushbu muhabbat,
Men uchun sen o‘zing eng katta davlat,
Qizg‘onib sevaman seni hammadan.

Fasllar rashkimga o‘xshar beqaror,
Ko‘nglimda yonadi yashirin iqror,
Senga bog‘langanman men ham intizor,
Qizg‘onib sevaman seni hammadan.

Seni yo‘qotishdan qo‘rqaman har dam,
Ismingni takrorlab topaman malham,
Sensiz dunyo menga qorong‘u olam,
Qizg‘onib sevaman seni hammadan

Ko‘zimda yulduzdek porlaysan har tun,
Senga atalgan bu yurak butun,
Sevgi daryosida men bo‘ldim majnun,
Qizg‘onib sevaman seni hammadan.

IChKI SAHIFA

Shu savol ichimda uyg‘ondi yana,
Nega yurak buncha ishonar senga?
Har javob topilmas jumboq bir fanda,
Har sukut o‘xshaydi yashirin dardga.

Balki men o‘zimni o‘qib adashdim,
Sen emas, men edim satrlarda jim.
Har betda o‘zimni izlab yashadim,
Har harfda ko‘rdim siniq taqdirim.

Ko‘zlarim charchasa ham o‘qidim kitob,
Har satr orasin yurak his qildi.
Ba’zan u taskin, ba’zida azob,
Ba’zan butun dunyo ichim siqildi.

Ishq degan aslida nimadir o‘zi?
Savolmi, javobmi, yoki bir xayol?
Har sahifa ochsam cho‘chiyman o‘zim,
Har sahifa ichra yashirar savol.

Oxiri bildimki, bu oddiy holmas,
Bu — yurak yozgan sahifalarim.
Ishq deb ataganim aslida bir dard,
Ichimda yashagan eng og‘ir sabrim.

Va endi yopaman sekin kitobni,
Lekin yuragimda qoladi izing.
Har tugagan satr boshlaydi yana,
Sen bilan tugamas hech qachon o‘zim…

Müəllif: Uzuloy XAYDAROVA

Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, TYB-nin “Tomris Ödülü” laureatı, bədii qiraətçi, yazıçı-şair

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Başqalarında nəyə qıcıqlanırsan? Cavab sənin içində gizlidir

Aytac Ələkbərovanın yazıları

Başqalarında nəyə qıcıqlanırsan? Cavab sənin içində gizlidir

Dayan və bir anlıq düşün: Başqalarında səni ən çox qıcıqlandıran şey nədir? Tənbəllik? Yalançılıq? Yaltaqlıq? Həddindən artıq yemək? Bəlkə də arıq olmaq?
Qəribədir ki, hər insanda qıcıq yaradan xüsusiyyətlər fərqli olur.
Xatırlayıram ki, tələbəlik illərimdə bəzi tələbələrə qıcıqlanırdım. Onlar mütəmadi gecikirdilər, dərsi o qədər də əhəmiyyətli hesab etmirdilər. O vaxt düşünürdüm ki, bu, normal reaksiyadır. İnsan məsuliyyətli olmalıdır. Ağlımdan belə keçmirdi ki, mənim reaksiyamın bu qədər kəskin olması normal deyil.
Bəs niyə məhz mən bu qədər qıcıqlanırdım? Kiminsə məsuliyyətsiz olmasının mənə nə aidiyyəti var idi?
Bunun fərqində deyildim və üzərində düşünmürdüm. Ta ki, K. Q. Yunqun “kölgə” anlayışı ilə tanış olana qədər.
Karl Yunq deyirdi: “Başqasında sizi ən çox qıcıqlandıran şey, sizin öz kölgəniz ola bilər.”
Bəs kölgə nədir?
Yunqa görə kölgə insanın özündə görmək istəmədiyi, inkar etdiyi, utandığı və ya qorxduğu bütün xüsusiyyətlərin toplusudur. Bunlar yox olmur, sadəcə şüurun dərinliklərinə basdırılır.
Qısacası, hər insanda xəsislik, ədalətsizlik, yalançılıq, məsuliyyətsizlik, aqressiya və buna bənzər xüsusiyyətlər var. Sadəcə, biz uşaqlıqdan etibarən bəzi tərəflərimizi qəbul etməməyi öyrənirik. Onlar isə yox olmur, sadəcə fərqli formalarda üzə çıxırlar.
Yunqun ən maraqlı fikirlərindən biri də budur ki, kölgə yalnız mənfi xüsusiyyətlərdən ibarət deyil.
Qaranlıq kölgə
Bunlar cəmiyyətin qəbul etmədiyi hisslər və davranışlardır: qəzəb, qısqanclıq, tamah, eqoizm, nəzarət istəyi, aqressivlik, bəzi cinsi istəklər və s.
Qızıl kölgə
Bu isə daha az danışılan, amma çox vacib olan anlayışdır. Bəzən insan müsbət xüsusiyyətlərini də basdırır:
“Mən istedadlı ola bilmərəm.”
“Lider olmaq mənə yaraşmaz.”
“Bu qədər sevinmək düzgün deyil.”
Kölgə haqqında araşdırdıqdan sonra başa düşdüm ki, əslində məsuliyyətsizlik mənim özümdə qəbul etmədiyim tərəfdir. Uşaqlıqdan “sən məsuliyyətlisən”, “tənbəllik sənə yaraşmaz”, “hər şeyi vaxtında etməlisən” kimi cümlələri eşidərək daxilimdəki məsuliyyətsiz tərəfi susdurmuşam.
Başqalarında həmin xüsusiyyəti görəndə isə bu, mənə özümü xatırladır. Mən onu qəbul etmədiyim üçün əsəbiləşirəm. Psixologiyada bu mexanizm proyeksiya adlanır.
Həddindən artıq nəzarətçi biri başqalarını “özbaşına” olduqları üçün tənqid edir. Öz eqoizmini görməyən biri hər kəsi “xudbin” adlandırır. Dərinliyində qaydaları pozmaq istəyən biri isə qaydaları pozanları ən sərt şəkildə mühakimə edir.
Kölgə yalnız qəzəbdə deyil, heyranlıqda da yaşayır.
Bir film izləyirsən və oradakı qəhrəmanın cəsarətinə heyran qalırsan: “O nə qədər cəsurdur. Mən heç vaxt belə ola bilmərəm.”Yunqa görə bu hiss qızıl kölgənin səsidir, yəni basdırılmış potensialın.
Deməli, nəyə heyransansa, onun bir parçası sənin daxilində də mövcuddur.Bəzən isə birinə paxıllıq edirsən. Paxıllıq etdiyin şey çox vaxt sənin həyata keçirmədiyin potensialını göstərir.
Məsələn, birinin gözəl təqdimat bacarığı var. Onu izləyirsən, ürəyin döyünür, daxilən narahat olursan və hətta ona qarşı qıcıq hiss edirsən. Əslində isə bu, sənin öz təqdimat bacarığına sahib olmaq istəyən tərəfinin səsidir.
Kölgəni kəşf etmək üçün özünə bu sualları ver:

Başqalarında məni ən çox qıcıqlandıran üç xüsusiyyət hansılardır?
Bu xüsusiyyətlər həyatımda heç bir rol oynamayıbmı?
Əgər bu xüsusiyyəti özümdə görsəydim, nə hiss edərdim?
Həyatımda hansı mövzular dönə-dönə təkrarlanır?
Hansı tənqidlər məni daha çox yaralayır və niyə?
Özümdə görməkdən ən çox çəkindiyim nədir?
Bu suallar üzərində dərindən düşün.
Çoxları kölgə anlayışını öyrənəndə ilk sualı belə olur: “Bunu necə aradan qaldırım?”
Yunq deyirdi ki, bu mümkün deyil və buna cəhd etmək təhlükəlidir.
Basdırılmış kölgə daha güclü şəkildə geri qayıdır. Tarixdə ən böyük şiddət hadisələrinin bəziləri ən çox “əxlaqlı” görünməyə çalışan insanlar tərəfindən törədilib. Çünki inkar etdiyin kölgə yox olmur. O, toplanır, sıxılır və bir gün nəzarətsiz şəkildə partlayır.
Həll yolu inkar etmək deyil, tanımaq, qəbul etmək və inteqrasiya etməkdir.
İnteqrasiya o deməkdir ki: “Bu hisslər məndə var. Mən onları görürəm, qəbul edirəm və şüurlu şəkildə idarə edirəm.”
Qəzəbini inkar etmirsən, onun səbəbini anlamağa çalışırsan. Tənbəllik istəyini basdırmırsan, sadəcə nə vaxt istirahətə ehtiyacın olduğunu eşidirsən.
Kölgəni bir otaq kimi təsəvvür edirəm. O otağa işıq salmaq qorxulu görünə bilər. Amma içəri girdikdə çox vaxt görürsən ki, orada gizlənmiş bir xəzinə var. Sən sadəcə onu kəşf edirsən.
Kölgəndən qaçdıqca o böyüyür, üzləşdikcə isə sən böyüyürsən.
Sevgi ilə qalın…

Aytac Ələkbərova,
klinik psixoloq, təlimçi

YENİ MƏLUMATLAR BURADA

QƏNDAB XANIMIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

O’ZBEKISTON FUTBOLCHILARI!

Nasiba Xaydarovanın yazıları

O’ZBEKISTON FUTBOLCHILARI!

Asl bahodirlar, bizning yigitlar,
Halol olishdilar asl maydonda.
Uyda Ergash Karimovni esladik,
Faqat shunisi boʻldi yomonda.

Futbolchilar buyuk, bizning fahrimiz,
Kurashdilar maydonda, vijdoni bilan.
Charchagan edilar, aniq sharhimiz,
Toʻp surdilar, halol imoni bilan.

Lekin omad ozgina, tark etdi xolos,
Qalbimizda ammo umid shaʼmi charaqlar.
Futbolchilar kuyinmang, ishonchu-asos,
Quyosh chiqar albat, yutuq soʻroqlar!

Portugaliyadan qoldik, bo‘lmangiz xafa,
G‘alaba yo‘li bor, sabr ham e’zoz.
Mag‘lubiyat baʼzan bo‘lgaydir saboq,
Kelajakda yutuqlar kutadi asos!

Bayrog‘imiz baland, niyatlar ulug‘,
Yuraklarda so‘nmas ishonch va g‘urur.
Maydonda ter to‘kkan har bir o‘g‘lonning,
Mehnati munosib hurmati, shon-shuur.

Bugun bo‘lmasa agar, ertaga albat,
Futbolchilar omad keladi, emasdir yakun.
Ruhingiz sinmasin, jasur yigitlarsiz mard,
O‘zbekiston fahrisiz, doimo har kun.

Müəllif: Nasiba Xaydarova

Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, TYB-nin “Tomris Ödülü” laureatı, bədii qiraətçi, yazıçı-şair

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Təranə Dəmirin yeni şeirləri

ZAUR USTACIN YAZILARI

***

Buludlar da toxtamır,küləklər də səngimir,
Bilmirsən nə istəyir Göy üzü Yer üzündən.
Yaman çoxalıb indi söz alıb söz satanlar,
Gör nələr çəkirik biz bu al,bu ver üzündən.

Ürəklər daşa dönüb sevgilər kiçiləndən,
Zamanla cəngə girib uduzanlar,udanlar.
Hamı dərd yolçusudu,yollar ələm daşıyır,
Səhərin öz sirri var,gecənin öz sirri var.

Biri şöhrət xəstəsi,biri alqış acıdı,
Biri də nağıl gəzir özünü ovutmağa.
Arzular da nigaran,xəyyallar da yarımçıq,
Ümid saman çöpüdü yıxılanda tutmağa.

Nə baharı bahardı,nə də qışı qış deyil,
Fəsillər də dəyişib,hamısı baş aldadır.
Şeytana atılan daş qayıdıb bizə dəyir,
Şeytan öz kefindədi,adamı daş aldadır.

***

Bir yuxu tuta səni,
Dəli-dolu bir yuxu.
Qata səni önünə
Bu möcüzə,sirr yuxu.
Yerdən,Göydən keçirə,
Səsdən,küydən keçirə.
Yaxandan elə tuta
Yaxan qala əlində.
Gedəsən uzaqlara
Bir yuxunun belində.
Unudasan hər şeyi,
Ayrılığı,həsrəti.
Qaranlığı,zülməti.
Çıxasan yaddaşından,
Doğmanın da,yadın da,
Çəkilə üzərindən
Sinsi-sinsi baxışlar.
Günlərin bir günündə
Bir məktub göndərələr
Sənə sənin adından:
“Getdim,məni bağışla”
Təzədən doğulasan,
Təzədən yeriyəsən,
Təzədən yıxılasan.
Təzədən ağlayasan,
Təzədən kiriyəsən.
Təzədən seviləsən,
Təzədən qırılasan,
Təzədən yaşayasan,
Təzədən yorulasan..
Bir yuxu tuta səni…

***

Bu adam kimə əl çalır?
Gəlib gedənə alçalır,
Başın sağ olsun,İlahi!

Bu qadın niyə yorulub?
Gözündə həya,yorulub,
Üzü ağ olsun,İlahi!

Bu çiçək niyə ağlayır?
Batıbdi suya,ağlayır,
Qoyma boğulsun,İlahi!

Bu ağac niyə quruyub?
Dırmaşıb göyə,quruyub,
Qoyma yıxılsın,İlahi!

Bu dünya niyə boşalıb?
Gedir ölümə,baş alıb,
Dəymə,dağılsın,İlahi!

***

Bu yolun əvvəlin bildik
Bəs bunun sonu hardadı?
Gecəni birtəhər keçdik,
Bəs bunun danı hardadı?

Bilmədik,girdik oyuna,
Baxmadıq adam sayına,
Düşdük həqiqət hayına,
Tapmadıq,hanı,hardadı?

Hər gün bir yalan doğuldu,
Şər-böhtan,filan,doğuldu,
İlandan ilan doğuldu,
Bu Qır qazanı hardadı?

Üstümüzə dərd uladı,
Oba köçdü,yurd uladı,
Çaqqallar meydan suladı,
Bunun aslanı hardadı?

Tez-teləsik yola çıxdıq,
Hardan gəldik,hara çıxdıq,
Bu nağıl da yarımçıqdı,
Bunun qalanı hardadı?

***

Gündüzkü istinin rütubəti vururdu adamı gecənin səssizliyində,
Səhər o qədər çırpınmışdı ki,külək də deyəsən yorğunluğunu çıxarırdı gecə-gecə,
Mürgü döyürdü göy üzündə səssizcə.
Pərdələr pəncərələri yelpikləmirdi,
Nəfəsi tıncıxırdı şəhərin,
Ağaclar utandığından yarpaq-yarpaq tər tökürdü.
Yuxusu qaçmış qadın da bu səssiz,havasız iyun gecəsini acgözlüklə ciyərinə çəkirdi.

Müəllif: Təranə DƏMİR,

AYB -nin və AJB-nin üzvü, şair -publisist

Oxuyun >> Gözündə tük var

Məlahət Quliyeva, www.USTAC.az

Məlahət Quliyeva (1958)

ZAUR USTACIN YAZILARI

Məlahət Quliyeva – yazar

Məlahət Quliyeva – Quliyeva Məlahət Sahib qızı (Məmməquliyeva), 1958-ci ildə Ağcabədi rayonunun Boyat kəndində anadan olub.
1979-2013-cü illərdə Respublika DIN-nin Yanğından Mühafizə İdarəsində (İndiki Fövqəladə Hallar Nazirliyində) xüsusi hərbi rütbəli əməkdaşı olaraq bir çox vəzifələrdə xidmət edib.
Hazırda hərbi təqaüdçüdür. Məşədi-Kərbəlayı xanımdır. 2 oğlu, 8 nəvəsi var.
Məlahət xanım Quliyeva (Məmməquliyeva) gənc yaşlarından bədii yaradıcılıqla da məşğul olur. Gözəl müğənni və çox istedadlı şairə kimi tanınır. Gənc yaşlarından şeirləri müxtəlif mətbuat orqanlarında, Azərbaycan Respublikası DİN-nin “Mübariz keşikdə” və “Zəngəzur” qəzetində, eyni zamanda FHN-nin DYMX-nin “Yanğınla Mübarizə” jurnalında, o cümlədən “Şərqin səsi, “Ziya”, “Elm və Təhsil”, “Kredo”, “Yurd sevgisi” qəzetlərində, “Zim.Az” və “Zirvə. info” saytlarında, “Zirvə”, “Buta”, “Vətən”, “Canım Azərbaycanım”, “Xarıbülbül”, “Şərqin səsi”, “Rəvan”, Poeziya çələngi “, “Zəfər”, “Bakı Təbriz”, “Poeziyamızın Nizami Gəncəvi zirvəsi” və bir çox ədəbi məcmuələrdə də dərc olunub.
“Borçalı” qəzetinin və “Yurd” saytının baş redaktorudur.
Türkmən Ədəbiyyatçılar (Birliği-Tuzhurmatu Onursal ÜYE), Azərbaycan Yazıçılar, Turan Yazarlar və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.
“Abdulla Şaiq”, Məmməd Araz”, “Zirvə” diplomu və medalı “XXI Əsrin Ziyalısı,” “Heydər Zirvəsi”, fəxri diplomu və medalı, “Natavan Xurşidbanu” diplomu və medalı, “Qızıl qələm”, media mükafatları laureatıdır. “Şəhid ailələrinə qayğı” cəmiyyətinin fəxri diplomuna layiq görülüb. “Turan” Ədəbiyyatı Yazarlar Birliyinin və idarə heyətinin üzvü , Turan xalq şairidir.
8 kitab müəllifidir.
Biz də hörmətli Məlahət xanıma ədəbi- bədii yaradıcılığında və şəxsi həyatında yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq.

ÖZÜMDƏN YAZIM

Həyatın hər cürə üzündən yazdım,
Deyirəm bir az da özümdən yazım.
Dünyanı içinə alıb, gəzdirən,
Ağlaya bilməyən gözümdən yazım.

Məndən üz döndərib məni yaradan.
Bir kərə rəhm etmir ol Şahı-Mərdan.
Qəlbimi yandıran acı duyğudan,
Gül kimi saralan üzümdən yazım.

Ömür yaşayıram, mən zərrə-zərrə,
Dəli sevda məni saldı çöllərə.
Ya Rəbbim ah-nalə olarmı belə,
Yer-göyə sığmayan dözümdən yazım.

Fələkdən yaman çox kileyliyəm mən,
Əzəldən taleyim yazılıbdı kəm.
Gündüzüm-gecəmə gəlməyibdi tən,
Kələfi düyünlü çözümdən yazım.

Qəlbimə süzülür gözümün yaşı,
Sızlayır, göynəyir ürəyim başı.
Sevdalı yolumda olmuşam naşı,
Bağrımı yandıran közümdən yazım.

Köksümə sığınıb söz xəzinəsi,
Yayılıb aləmə sədası-səsi.
Haqdı-ədalətdi hər bir kəkməsi,
Dünyanı titrədən sözümdən yazın.

Məlahətəm, ömür yolum dumandı,
Qaranlığa nur çiləyən imandı.
Aləm bilir qəlbim dərya-ümmandı
Həyatda qoyduğum izimdən yazım.
24.03.2024

ULU BABAM MEHDİQULU

Nə gözəldi yurdum-yuvam,
Hər yanda var elim-obam.
Xan övladı, Xan köküm var,
Mehdiqulu ulu babam.

Bir tərəfim Qaçaq Nəbi,
Bir tərəfim Mehdiqulu.
Tutduğum yol haqqın yolu,
Ulu babam Mehdiqulu.

Xan oğludu atam-babam,
Ulu nənəm Xan Natavan.
Soyum-köküm Xan oğlu Xan,
Ulu babam Mehdiqulu.

Qaçaq Nəbi nəsilliyəm,
Dünya boyda əsilliyəm.
Soy-kökümdən mən bəlliyəm,
Ulu babam Mehdiqulu.

Banu xanım Ulu nənəm,
Yoxdu onun yerin verən.
Bilsin ellər o kökdənəm,
Ulu babam Mehdiqulu.

Xan nəsilli, Xan köküm var,
Vüqarlıdı uca dağlar.
Zirvəsində gəzər qartal,
Ulu babam Mehdiqulu.

Məlahətəm, mən saf niyyət,
Yazdıqlarım tam həqiqət.
Bilsin aləm ən nəhayət,
Tutduğum yol qeyrət yolu,
Ulu babam Mehdiqulu.
10.12.2024

DEYİLİR CƏNNƏT

Mən bir Ana gördüm sinəsi dəftər,
Ona heyran oldu bütün hər nəfər.
Ağzını açanda dürrü ələndi,
Ana ürəyində vardı təpər.

Sözü-söhbətindən məclis əyləndi,
Göydə buludlarda əsib- yelləndi.
O elə danışdı, elə söylədi,
Telli sazda yaman coşub, dilləndi.

Dediyi kəlməyə göylər oynadı,
Məclisdə hamının qanı qaynadı.
Sevincdən, kədərdən söhbətlər açdı,
Göydə mələklər də durub, dayandı.

Uçdu xəyaları arana- dağa,
Həm indiki vaxta, həm cavanlığa.
Bir anlıq dayanıb, xəyala daldı,
Boylandı keçmişə, bir sola-sağa.

O ziyalı idi, həm də bir Ana,
Sanki mələk imiş gəlib cahana.
Hər bir kəlməsindən, şirin sözündən,
Qələm əhli olan gəldi ilhama.

Anadan qiymətli yox özgə nemət,
Anadı hər kəsə şərəf-ləyaqət.
Analar Allahdan bizə əmanət,
Ana müqəddəsdir bil, ay Məlahət.
Ayağı altına deyilir cənnət.
15.04.2025

MİNNƏTDARAM MƏN ANAYA

Qovdu aylar, illər birin,
Kövrək oldu yaman qəlbim,
Yaş üstünə yaşda gəldi,
Heç nə vermir gənclik yerin.

Demirəm ki, qocalmışam,
Bəlkə bir az ucalmışam.
Yaxşı-yaman bu ömürdə,
İlləri yola salmışam,

Şükür olsun yaradana,
Bəxş eyləyib bu cahana.
Gözəl keçib illərimiz,
Həyat dönüb gülüstana.

Altmışımı adlamışam,
Yetmişimi haqlamışam.
Xoşbəxt günlər yaşayaraq,
Bu həyatdan kam almışam.

Hər bir dərdi silib atdım.
Qəm-kədərə sevinc qatdım.
Ömür bir az vəfa qılsa,
Bəlkə gedib yüzə çatdım.

Məlahətəm, mən bir dünya,
Bənzəyirəm günə-aya,
Doğulduğum bu gün üçün,
Minnətdaram mən Anaya.
09.02.2025

MƏNA GƏZİRƏM

Mən şair demədim, özümə heç vaxt,
Söz səltənətində dağılmasın taxt.
Hər kəsin öz yeri, öz qələmi var ,
Kimin kim olduğun göstərəcək vaxt.

Mən şair demədim, özüm-özümə,
Bir kimsə gülməsin haqqın sözünə,
Sevmirəm özünü tərif etməyi,
Yaxşı görsənməkçün xalqın gözünə.

Mən şair demədim, özüm-özümə,
Qoy mənə qiyməti el-aləm versin.
Yazdığım əsərin hər bir kəlməsin,
Ələkdən keçirib, xalq sözün desin.

Mən şair demədim, özüm-özümə,
Peşmanlıq içində, döyüm dizimə.
Deyirlər “El gözü, tərəzi gözü”,
Xalq şair sözünü yazsın izimə.

Hər kəsin dünyada öz amalı var.
Özümə tərifim mənə olar ar.
Yazıb-yaradıram, mən azdan -çoxdan,
Yazmasam gen dünya mənə olar dar.

Ürəkdən keçəni demədim hələ,
Kaş yazıb-yaradım mən indən belə.
Elə bir əsərim gəlsin ərsəyə,
Toxunsun ürəkdə incə bir telə.

Məlahətəm, gördüyümü yazıram.
Hər kəlməni min mənaya yozuram.
Yaxşını-yamanı ələyib- seçib,
Hər sözümdə dərin məna gəzirəm.
04.04.2025

SƏN BİLƏYDİN

Eşqin idi dərdə dərman,
Fələk verdi özgə fərman.
Sanki məni vurdu ilan,
Kaş ki, bunu sən biləydin.

Ayrılıqdan gəldi xəbər,
Sevgidən qalmadı əsər.
Ayrılıq ölümdən betər
Kaş ki, bunu sən biləydin.

Çıtır-çıtır yandı ürək,
Sevən könlüm oldu kövrək.
Sənsiz ömür nəyə gərək,
Kaş ki, bunu sən biləydin.

Ürəyimin sındı teli,
Eşqin məni etdi dəli.
Vurdu məni zalım əli,
Kaş ki, bunu sən biləydin.

Can evindən söküldü can,
Üzdü məni qəmi-hicran.
İç dünyamda qopdu tufan,
Kaş ki, bunu sən biləydin.

Ürək sındı cilik-cilik,
Sümüklərdə dondu ilik.
Mən unutdum bir dəfəlik,
Kaş ki, bunu sən biləydin

Məlahətəm, əhli-halam,
Əhdə-anda düz ilqaram.
Eşq yolunda tarimaram.
Kaş ki, bunu sən biləydin.
21.06.2024

KÖNLÜM

Yenə ləngər vurur çağlayan könlüm,
Sağalmaz yarasın ağlayan könlüm.
Vəfasız dünyanın odu-közüylə,
Özün-öz gözüylə dağlayan könlüm.

Sınıbdı ürəyim, qırılıb qəlbim,
Dünyaya sığmaylr göyərmiş dərdim.
Dönüb gəncliyimə yaman kövrəldim,
İçində diləyin bağlayan könlüm.

Sevgi-məhəbbətim gözümdə qaldı,
Hicranın naləsi canımı aldı.
Bağrım al qan oldu, ürəyim yandı,
Olmadı yarasın bağlayan könlüm.

Sevdalı günlərin atəşi söndü,
Sevən könlüm qara zindana döndü.
Çərxi fələk yaman tərsinə çöndü.
Öz közü özünü dağlayan könlüm.

Məlahətəm, “dərdi canda saxladım”,
Yaş da ötür, yetmişi də haxladım.
Əridi sümüklər, kökdən laxladım.
Köksündə dərdlərin tığlayan könlüm.
04.06.2025

AY ZALIM FƏLƏK

Dağların suyunu içmək istədim,
Bulanıb lil oldu ərşimdə mənim.
Əyilib torpağın öpmək istədim,
Qarışıb gil oldu qarşımda mənim.

Bu necə qismətdi, necə taledi,
Üstümə yer-göyün qəmin ələdi.
Hər yandan bağlandı açıq yollarım,
Bilmədim bəlalar haradan gəldi?

Nə yaman tez soldu gülüm-çiçəyim,
Dağlar boyda oldu qəmim, kədərim.
Acı tale məni yıxıb- sürüdü,
Ah-nalə içində ötdü illərim.

Haraya getdimsə yolum lax çıxdı,
Tənhalıq qəlbimi yandırıb-yaxdı.
“Yıxdı can evimi” candan ayrılmaq,
Göz yaşım sel olub köksümdən axdı.

Ha yana əl atdım əllərim yandı,
Dövr etmədi qanım, damarda dondu.
Vəfasız dünyada bir gün görmədim,
Qaraldı ocağım, çırağım söndü.

Yandı ahı-zardan ağzımda dilim,
Alova büründü soyumuş yerim.
Bilmirəm neylədim zalım fələyə,
Qaraya çönübdü acı taleyim.

Məlahətəm, bəxt-taledən oldum kəm,
Ürəyim dərdlidi, gözlərim də nəm.
Daha yox taqətim ay zalım fələk,
Kor olub gözlərim, çıxıbdı didəm.
02.06.2025

GÜLÜM

Kövrək sinən üstə sevirəm sözün,
Görüşəndə güllə yazaram, gülüm.
Vücudun çiçəkli bahar çəməni,
Ətrindən məst olub azaram gülüm.

Xəfif təbəssümü, o şux yerişi,
Məhəbbət gülünə bənzəyir işin.
Odlu baxışını, şirin gülüşün,
Vüsala həvəsin yozaram, gülüm.

Gəl biz ayrılmayaq eşq səfərindən,
Hicrana dağ çəkək xoş zəfərindən.
Məcnun inciməsin, bu əməlimdən
Leylinin adını pozaram, gülüm.

Sarılıb boynuna, tutum qolundan,
Sevgi yağsın bütün sağı-solundan.
Xumar gözlərinin nurlu yolundan,
Gizlicə qəlbinə sızaram, gülüm.

Qəlbimdən köksünə atəş yayılsın,
Həsrəti yox edək, vüsal ayılsın.
Bu görüş əbədi sevgi sayılsın,
Vücuduna düşən güzaram ,gülüm.

Sevgi budağından qönçə gül dərim,
Çalınsın ahəstə vüsal zəfərim.
Könlümü könlünə namə göndərim,
Möhür vurmağına hazıram, gülüm.

Ürəyə mehmantək alasan məni,
Sevda alovuna salasan məni.
Belinə kəmərtək dolasan məni,
Vüsalın yolunu cızaram, gülüm.

Gecikmiş sevdanın bəxti açılsın,
Sevda günəşindən şəfəq saçılsın.
Əhdə sadiq qalaq, həsrət qaçılsın
Yolları gözümə düzərəm, gülüm.

Məlahətəm, sevdam olsun ərmağan,
Bulud kimi səmalardan nur yağan,
Saf eşqimiz alovlansın hər zaman,
Eşqin atəşinə dözərəm gülüm.
23.02.2025

DANIŞIM-DİNİM

Tək olmaq məxsusdu yalnız Allaha,
Sevgi-məhəbbətdə olub çox baha.
Çətinlik olsada həyatın üzü,
Qoşa yaşamağı düşünmə daha.

Ömür pillə-pillə sürür karvanın,
Artıq ötüb-keçib qoşalıq anım.
Əzəldən bəd gəldi zavallı bəxtim,
Nəbzini tutmadım heç vaxt zamanın.

Sevdalı yollarda çevrildi çarxım,
Gənclikdən bulandı saf gedən arxım.
Vuran elə vurdu öndən, arxadan,
Necə çabalayım, mən necə qalxım?

Alışdı ürəyim köz oldu sinəm,
Özümdə bilmirəm mən indi kiməm.
Ələndi başıma məhəbbət odu,
Bir söz də tapmadım, danışam, dinəm.

Məlahətəm, qəlbim qəmdən ağrıyır,
Həsrətli günlərim könül dağlıyır.
Qərarsız ötüşür ayım-illərim,
Qəlbimin yarası qaysaq bağlıyır.
12.06.2025

MƏLAHƏT QULİYEVANIN YAZILARI

QƏNDABIN XANIMIN YAZILARI

Məlumatı hazırladı: Leyla Mahirqızı

Oxuyun >> Gözündə tük var

ŞƏLALƏ CAMALIN YAZILARI

www.USTAC.az

Şəlalə Camal növbəti ali təhsilini başa vurub

İyun 24, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Şəlalə Camal növbəti ali təhsilini başa vurub

Multidisiplinar media nümayəndəsi Şəlalə Camal növbəti ali təhsil mərhələsini uğurla tamamlayıb.

O, məzuniyyət sevincini rəsmi “Instagram” hesabında izləyiciləri ilə bölüşərək bu uğurun əzm, zəhmət və davamlı inkişafın nəticəsi olduğunu qeyd edib.

Şəlalə Camal ilk ali təhsilini rejissor sənəti ixtisası üzrə alıb. Təhsil və peşə fəaliyyəti dövründə Prezident təqaüdünə layiq görülən media nümayəndəsi, eyni zamanda müxtəlif mükafat, fəxri fərman və diplomlarla təltif olunub.

Media sahəsində fəaliyyəti ilə yanaşı, bədii yaradıcılıqla da məşğul olan Şəlalə Camalın müəllifi olduğu şeir və hekayələr oxucular tərəfindən maraqla qarşılanır.

Paylaşımında o, əldə etdiyi diplomun yeni hədəflərə aparan növbəti addım olduğunu vurğulayaraq gələcəkdə də elmi və peşəkar fəaliyyətini davam etdirəcəyini bildirib. Fotolar:

KƏLBƏCƏR HAQQINDA

ZAUR USTACIN YAZILARI

QƏNDABIN DİGƏR YAZILARI

Məlumatı hazırladı: Leyla Mahirqızı

Oxuyun >> Gözündə tük var

Həcər Atakişiyevanın yazıları

www.USTAC.az

Hüseyn Cavid niyə bu gün də aktualdır?

İyun 24, 2026 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

ABDULLA ŞAİQ və HÜSEYN CAVİD

Hüseyn Cavid niyə bu gün də aktualdır?

Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrindən biri olan Hüseyn Cavid təkcə öz dövrünün deyil, bütün zamanların sənətkarıdır. Onun əsərləri yazıldığı dövrdən uzun illər keçməsinə baxmayaraq, bu gün də oxunur, araşdırılır və düşündürür. Bunun əsas səbəbi H.Cavidin əsərlərində qaldırdığı problemlərin zamandan və məkandan asılı olmadan insanlığın taleyi ilə bağlı olmasıdır. Hüseyn Cavid yaradıcılığının mərkəzində insan dayanır. O, insanın daxili aləmini, mənəvi seçimlərini, xeyirlə şər arasındakı mübarizəni böyük ustalıqla təsvir etmişdir. Müasir dünyada da insanlar eyni mənəvi məsələlərlə üzləşirlər. Buna görə də Cavidin qəhrəmanları və onların yaşadıqları hadisələr bugünkü oxucuya yad görünmür. Bəzi sənətkarlar yalnız yaşadıqları dövrün deyil, bütün zamanların söz adamları olurlar. Onların yaratdıqları əsərlər müəyyən bir tarixi mərhələnin sərhədlərini aşaraq əsrlər boyu insanların düşüncəsinə təsir göstərir, yeni nəsillər üçün mənəvi yol xəritəsinə çevrilir. Azərbaycan ədəbiyyatında belə qüdrətli şəxsiyyətlərdən biri də Hüseyn Caviddir. O, təkcə böyük dramaturq və şair deyil, həm də insanlığın taleyi, azadlıq, ədalət və mənəvi kamillik haqqında düşünən mütəfəkkir idi. XX əsrin əvvəllərində yaşayıb-yaratmasına baxmayaraq, Hüseyn Cavidin qələmə aldığı problemlər bu gün də aktuallığını itirməmişdir. Dünyanın müxtəlif yerlərində baş verən müharibələr, insanların hakimiyyət və sərvət uğrunda apardıqları mübarizələr, cəmiyyətlərdə yaşanan mənəvi böhranlar, insanın öz vicdanı ilə üz-üzə qalması kimi məsələlər Cavid yaradıcılığının əsas mövzularını təşkil edir. Bu səbəbdən onun əsərlərini oxuyan müasir insan tez-tez öz dövrünün hadisələri ilə qarşılaşdığını hiss edir. Hüseyn Cavid insanı bütün yaradıcılığının mərkəzinə qoymuşdu. O, insanın mənəvi gücünə, düşüncə azadlığına və kamilləşmək qabiliyyətinə inanırdı. Yazıçının qəhrəmanları sadəcə bədii obrazlar deyil, insan ruhunun müxtəlif tərəflərini əks etdirən canlı xarakterlərdir. Onların keçirdikləri daxili mübarizə, qarşılaşdıqları çətin seçimlər və mənəvi sınaqlar bu gün də hər bir oxucu üçün tanış görünür. Çünki zaman dəyişsə də, insanın qarşılaşdığı əsas suallar dəyişmir. Müasir dövrdə texnologiya sürətlə inkişaf edir, həyat tərzi dəyişir, informasiya axını getdikcə artır. Lakin bütün bu dəyişikliklərə baxmayaraq, insanlıq yenə də sülh, ədalət, azadlıq və mənəviyyat kimi əbədi dəyərlərə ehtiyac duyur. Hüseyn Cavidin əsərləri məhz bu dəyərləri qorumağın vacibliyini xatırladır. Onun yaradıcılığı bizə göstərir ki, insanı yüksəldən də, uçuruma aparan da onun öz seçimləridir. Bu gün Hüseyn Cavid haqqında danışmaq yalnız böyük bir ədibin xatirəsini yad etmək demək deyil. Bu, həm də müasir dünyanın problemlərinə klassik ədəbiyyatın işığında baxmaq, keçmişdən gələn hikmətin bugünkü insan üçün nə qədər əhəmiyyətli olduğunu anlamaq deməkdir. Məhz buna görə Hüseyn Cavidin əsərləri hər yeni nəsil tərəfindən maraqla oxunur və onun irsi Azərbaycan ədəbiyyatının ən qiymətli mənəvi sərvətlərindən biri kimi yaşayır. Yazıçının ən məşhur əsərlərindən biri olan “İblis” faciəsi xüsusilə diqqətəlayiqdir. Əsərdə müharibələrin, zorakılığın və insan tamahının doğurduğu faciələr göstərilir. Təəssüf ki, XXI əsrdə də dünyanın müxtəlif bölgələrində müharibələr davam edir, günahsız insanlar əziyyət çəkirlər. Bu baxımdan “İblis” yalnız bir ədəbi əsər deyil, həm də insanlığa ünvanlanmış ciddi xəbərdarlıqdır. Hüseyn Cavidin aktuallığını təmin edən əsas amillərdən biri onun yaratdığı əsərlərin dərin fəlsəfi məzmunudur. Yazıçının “İblis”, “Şeyx Sənan”, “Peyğəmbər”, “Topal Teymur”, “Xəyyam”, “Səyavuş” və “Ana” kimi əsərlərində insanın mənəvi dünyası, azadlıq arzusu, ədalət axtarışı və xeyirlə şərin mübarizəsi əks olunmuşdur. Xüsusilə “İblis” faciəsində müharibələrin və insan tamahının doğurduğu fəlakətlər göstərilir. “Şeyx Sənan” əsərində dini və milli ayrı-seçkiliyin fövqündə duran insan sevgisi tərənnüm olunur. “Peyğəmbər” əsərində isə mənəvi kamillik və həqiqət uğrunda mübarizə ideyaları ön plana çəkilir. Bu əsərlərdə qaldırılan problemlər bu gün də cəmiyyət üçün əhəmiyyətini qoruduğundan Hüseyn Cavid müasir oxucuya yaxın olaraq qalır. Hüseyn Cavid həm də azad düşüncənin tərəfdarı idi. O, insanın mənəvi və fikri azadlığını yüksək qiymətləndirirdi. Müasir cəmiyyətin inkişafı üçün də sərbəst düşüncə, elmə və həqiqətə bağlılıq vacib amillərdir. Cavidin əsərləri oxucunu hazır fikirləri qəbul etməyə deyil, düşünməyə və həqiqəti axtarmağa çağırır. Cavid yaradıcılığında humanizm xüsusi yer tutur. O, insanları dilinə, dininə və mənsubiyyətinə görə deyil, insan olduqları üçün dəyərləndirirdi. Bu fikir qloballaşan dünyada daha böyük əhəmiyyət qazanır. Müxtəlif mədəniyyətlərin və xalqların birgə yaşadığı müasir dövrdə qarşılıqlı hörmət və tolerantlıq cəmiyyətlərin inkişafının əsas şərtlərindən biridir. Hüseyn Cavidin həyat yolu da gənc nəsil üçün örnəkdir. O, çətinliklər və təqiblərlə üzləşsə də, öz əqidəsindən dönməmiş, sənətinə və ideallarına sadiq qalmışdır. Bu xüsusiyyətlər bu gün də gənclərə iradə, prinsipiallıq və mənəvi möhkəmlik nümunəsi göstərir. Hüseyn Cavid bu gün də aktualdır, çünki onun əsərlərində insanlığın dəyişməyən problemləri əks olunur. Müharibə və sülh, azadlıq və əsarət, xeyir və şər, humanizm və ədalət kimi mövzular bu gün də dünya gündəmindədir. Cavidin yaradıcılığı bizə yalnız keçmişi öyrətmir, həm də gələcəyi daha düzgün qurmaq üçün düşünmək imkanı verir. Məhz buna görə Hüseyn Cavidin əsərləri hər yeni nəsil tərəfindən yenidən kəşf olunur və öz dəyərini qoruyub saxlayır. Hüseyn Cavid Azərbaycan ədəbiyyatının yalnız böyük nümayəndəsi deyil, həm də bəşəri idealları öz yaradıcılığında əks etdirən qüdrətli mütəfəkkirdir. Onun əsərlərinin dəyəri müəyyən bir dövr və ya cəmiyyətlə məhdudlaşmır. H.Cavid insanın mənəvi dünyasına, vicdanına, azadlıq istəyinə və həqiqət axtarışına müraciət etdiyi üçün onun yaratdığı obrazlar və irəli sürdüyü fikirlər zaman keçdikcə köhnəlmir. Əksinə, hər yeni dövr bu əsərlərin məzmununa yeni çalarlar qazandırır və onların aktuallığını daha da artırır. Bu gün dünyanın müxtəlif bölgələrində müharibələrin davam etməsi, insanların hakimiyyət, sərvət və şəxsi maraqlar uğrunda bir-birinə qarşı çıxması Hüseyn Cavidin xüsusilə “İblis” əsərində səsləndirdiyi fikirlərin nə qədər doğru və uzaqgörən olduğunu göstərir.

Yazıçı insanları düşündürməyə, mənəvi dəyərləri hər şeydən üstün tutmağa çağırırdı. O, insanlığın xilası üçün gücün deyil, ağlın, mərhəmətin və ədalətin vacib olduğunu vurğulayırdı. Bu ideyalar isə bu gün də öz əhəmiyyətini itirməmişdir. Hüseyn Cavidin əsərlərində tərənnüm olunan azadlıq ideyası da müasir insan üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. O, azadlığı yalnız siyasi məna ilə deyil, insanın düşüncə və mənəviyyat azadlığı kimi dəyərləndirirdi. H.Cavidə görə, insan ilk növbədə öz qorxularından, cəhalətindən və mənəvi əsarətindən qurtulmalıdır. Məhz buna görə onun qəhrəmanları daim həqiqət axtarışında olur, çətin seçimlər qarşısında qalır və mənəvi kamilliyə doğru irəliləməyə çalışırlar. Bu xüsusiyyətlər müasir gənclər üçün də mühüm həyat dərsidir. Yazıçının yaradıcılığı bizə onu da öyrədir ki, insanı böyük edən yalnız biliyi və ya gücü deyil, onun mənəvi keyfiyyətləridir. Hüseyn Cavid öz əsərlərində sevgi, mərhəmət, sədaqət, humanizm və ədalət kimi dəyərləri ön plana çəkərək cəmiyyətin sağlam inkişafının mənəvi əsaslar üzərində qurulmalı olduğunu göstərmişdir. Bu baxımdan onun əsərləri yalnız ədəbi nümunə deyil, həm də mənəvi tərbiyə məktəbidir. Bu gün Hüseyn Cavid irsinin öyrənilməsi və təbliği xüsusilə vacibdir. Çünki qloballaşan dünyada milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, gənclərin sağlam dünyagörüşü ilə formalaşması və cəmiyyətin mənəvi inkişafı üçün belə sənətkarların yaradıcılığına böyük ehtiyac vardır. H.Cavidin əsərləri insanı düşünməyə, öz vicdanı ilə üzləşməyə və həyatın mənası haqqında suallar verməyə sövq edir. Məhz bu xüsusiyyət onun yaradıcılığını ölməz edir. Hüseyn Cavid fiziki olaraq bu dünyadan ayrılsa da, onun ideyaları, əsərləri və sənət fəlsəfəsi yaşayır. Hər dəfə “İblis”, “Şeyx Sənan”, “Peyğəmbər”, “Topal Teymur”, “Xəyyam” və digər əsərləri oxuduqda, biz təkcə böyük bir yazıçının yaradıcılığı ilə tanış olmuruq; həm də insanlıq haqqında dərin həqiqətlərlə qarşılaşırıq. Buna görə də Hüseyn Cavid bu gün də aktualdır, sabah da aktual olacaq. Çünki onun yaradıcılığı insanın və bəşəriyyətin əbədi problemlərinə işıq tutan mənəvi xəzinədir.

Müəllif: Həcər Atakişiyeva

“Yazarlar” jurnalının redaktoru, Yaradıcılıq Komissiyasının sədri, ədəbiyyatşünas-tənqidçi

Atakişiyeva Həcər Aslan qızı

Oxuyun >> Gözündə tük var