Etiket arxivi: Naxçıvan

www.USTAC.az

NAXÇIVANA ZƏRBƏ: REGİONDA ETİMAD BÖHRANININ YENİ MƏRHƏLƏSİ

Bir şərh yazın

NAXÇIVANA ZƏRBƏ: REGİONDA ETİMAD BÖHRANININ YENİ MƏRHƏLƏSİ

Öncədən bildirim ki, aşağıdakı qeydlər açıq mənbələrdə yayılan məlumatlara əsaslanan şəxsi analitik düşüncələrdir.

2026-cı il martın 5-də Naxçıvan Muxtar Respublikasına edilən dron hücumu regionda təhlükəsizlik mühitinin nə qədər həssas olduğunu bir daha göstərdi. Məlumatlara görə, dronlardan biri Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanı ərazəsinə düşmüş və nəticədə bir neçə nəfər xəsarət almışdır.
Azərbaycan tərəfi hücumun İran ərazisindən həyata keçirildiyini bildirərək bunu ölkənin suverenliyinə qarşı yönəlmiş təhlükəli addım kimi qiymətləndirib. İran isə bu ittihamları rədd edərək hadisə ilə əlaqəsinin olmadığını bəyan edib. Beləliklə, hazırkı mərhələdə tərəflərin mövqeləri bir-birinə zidd olaraq qalır.
Naxçıvanın seçilməsi, xüsusən də məktəb və hava limanı ərazisinin seçilməsi heç də təsadüfi görünmür. Bu ərazi həm İranla, həm də Türkiyə ilə sərhəddə yerləşən və regionun təhlükəsizlik balansında mühüm rol oynayan strateji məkandır. Bu səbəbdən burada baş verən hərbi insident təkcə lokal hadisə kimi deyil, daha geniş geosiyasi kontekstdə qiymətləndirilir.
Eyni zamanda Azərbaycanın İranla münasibətlərdə son illər nümayiş etdirdiyi mövqe də diqqətə alınmalıdır. Azərbaycan dəfələrlə öz ərazisinin hər hansı ölkəyə, o cümlədən İrana qarşı istifadə olunmasına imkan verməyəcəyini açıq şəkildə bəyan edib.
Bundan əlavə, İranın ali dini rəhbərinin vəfatı ilə bağlı Azərbaycan Prezidenti tərəfindən İranın Bakıdakı səfirliyinə gedilərək başsağlığı verilməsi, müxtəlif böhranlı vəziyyətlərdə İran vətəndaşlarının təxliyəsinə yardım göstərilməsi, eləcə də İranda günahsız mülki insanların həlak olmasının Azərbaycan tərəfindən böyük təəssüf hissi ilə qarşılanması rəsmi Bakının humanitar və məsuliyyətli yanaşmasının göstəricisidir.
Hətta İranın bu günə qədər Azərbaycana qarşı nümayiş etdirdiyi bəzi xoşagəlməz addımlara baxmayaraq, Azərbaycan tərəfi humanitar məsələlərdə yardım göstərməyə hazır olduğunu dəfələrlə ifadə edib.
Məhz bu fon nəzərə alındıqda, Naxçıvanda baş verən belə bir hadisə qarşılıqlı etimad və qonşuluq münasibətləri baxımından dərin təəssüf hissi doğurur.
Hadisənin bütün detalları və motivləri barədə qəti nəticə çıxarmaq üçün hələ tezdir. Lakin bir həqiqət artıq aydındır: regionda sülh və sabitlik yalnız qarşılıqlı hörmətə, beynəlxalq hüquqa riayətə və mehriban qonşuluq prinsiplərinə əsaslandığı halda davamlı ola bilər.

06.03.2026

Müəlif: Qurban Rzayev

QURBAN RZAYEVİN YAZILARI

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Tofiq Qəbulun yeni kitabı işıq üzü görüb

Bir şərh yazın

Tofiq Qəbulun yeni kitabı işıq üzü görüb

Naxçıvada yaşayıb, yaradan tanınmış pedaqoq, şair Tofiq Qəbulun “Bütöv Yurdun duası gərək” adlı şeir kitabı (Naxçıvan şəhəri.”Əcəmi”dövlət nəşriyyatı) işıq üzü görüb. Kitaba ön sözü AMEA Naxçıvan Bölməsinin İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, şair Elxan Yurdoğlu yazıb. Önsöz “Tofiq Qəbulun Bütöv Yurd duasını dinləyərkən” adlanır. Kitab aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

1.Zaman haqq işini gördü axır ki.
2.Poema: “Ağcabədi şəhərinin ilk şəhidi”.
3.Sevgi duyğuları.
4.Təkbəndlər.
5.Düşüncələrim.
Kitab 7,5 çap vərəqi həcmindədir.

Xatırladaq ki, bu şeir kitabı 2009-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olan şair Tofiq Qəbulun 9-cu kitabıdır.

Yazarlar.az olaraq, biz də öz növbəmizdə Tofiq Qəbulu təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq!

Məlumatı hazırladı: Leyla Mahirqızı

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Naxçıvanda maraqlı tədbir keçirilib – “Füyuzat” jurnalı

Bir şərh yazın

Naxçıvan şəhərində “Füyuzat” jurnalının üz qapaqlarına həsr olunan “Dəyərlərin işığında” sərgisi keçirilir.

Sərgi Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar (MİMTA) Fondu, “Füyuzat” dərgisi, “SEVİNC-Milli-Mənəvi Dəyərlər və Müasir Çağırışlarla Sintezin İnkişafına Dəstək” İctimai Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə baş tutub.

Sərgidə “Füyuzat”ın tarixi, bugünkü fəaliyyəti və milli ideologiyası, üz qapaqlarında toxunulan istiqamətverici məsələlər, verilən mesajlar barədə geniş məlumat verilib.

İlkn mənbə: Əsəd Aslanoğlu – Füyuzat Jurnalı

Yazarlar.Az

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Mikayıl Məxfinin təmsilləri

Bir şərh yazın

BİR VAXT
Bir vaxt məst olub,
İşrətdən, dəmdən.
İndi ayılmır
Qüssədən, qəmdən

GÖR-GÖTÜR
Nə qara düşüb,
Nə də borana:
“Dəlidağ” deyir
Qışda arana.

LƏLƏ KÖÇÜB
Müdir fermada işi
Elə sahmana salıb,
Malın kökü kəsilib,
Lələ köçüb, yurd qalıb…

Müəllif: Mikayıl Məxfi

MİKAYIL MƏXFİNİN DİGƏR YAZILARI

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Zaur Ustac – Zəmanənin Tomrisi

Bir şərh yazın

ZƏMANƏNİN TOMRİSİ
(Səkinə xanım Əliyevanın 100-illiyinə)
(poema)

Tarix bəzən
silah səsi ilə yazılmır,
bəzən bir qadının
titrəməyən səsi ilə yazılır.

1989-un qışı – 19 yanvar 1990-cı il
Naxçıvanı dünyaya tanıtdı.
Bu işi Səkinə xanım –
Zəmanənin Tomrisi gördü…
Kişilər qorxudan qaçıb gizlənəndə
O tribunaya qalxdı,
Yardım istədi…

Ayağında imperiya cəkmələri,
daş divarların içində,
adını tarix bilmirdi hələ –
amma zaman onu tanıyırdı.

Səkinə.
Sadə bir ad,
çətin bir yük.

O, kresloda oturmamışdı,
o, milləti üçün tribunada idi.

Moskva təhdid edirdi,
Bakı tərəddüd edirdi,
imperiyanın ağır dəmir əlləri
Naxçıvanın boğazını sıxırdı.

Deputatlar qorxunu
sükut kimi geyinmişdilər.
50 faiz + 1
bir millətin taleyi qədər ağır idi.

Və o dedi:
— Sessiya olacaq!

Bu nida cümləsi
Naxçıvandakı tanklardan zəhimli idi.

Bu cümlə
SSRİ xəritəsində
ilk çatlaq oldu.

Kərki yanırdı,
qan axırdı,
sərhədlər ağlayırdı,
amma o,
geri çəkilmədi.

Əksinə:
— “Dəmiri isti-isti döyərlər” — deyib,
irəli getdi…

Qars müqaviləsi
tozlu arxivdən çıxıb
canlı sənədə çevrildi.

Türkiyəyə uzanan səs
bir yardım deyil,
bir hüquq idi.

BMT-yə yazılan müraciət
bir kağız yox,
bir fəryad idi.

“SSRİ qoşunları çıxsın!”
— deyəndə
imperiyanın qulağı kar oldu,
amma tarix eşitdi.

Və televiziya ekranında
ilk dəfə
“Azadlıq” nidası səsləndi.

Bir neçə saat sonra
Bakıda
qan yağdı.

20 Yanvar
Naxçıvan qərarının
haqlılığını möhürlədi.

Tarix dedi:
— O qadın gecikmədi.

Sonra
onu kənara çəkdilər,
səssizliyə sürgün etdilər.
Adını demədilər,
şəkillərini gizlətdilər.

Amma
Tomris də
bir vaxt tarixdən
silinmək istənmişdi.

Zamanın Tomrisi
qılınc tutmadı,
amma iradə tutdu.

Ordusu yox idi,
amma xalqı vardı.

Səngəri yox idi,
amma vicdanı vardı.

2010-da
bir qadın köçdü bu dünyadan
ancaq, bir yol,
bir ad qaldı əbədi…

Bu gün
Naxçıvanın dağları
onu tanıyır,
Araz onu xatırlayır,
sərhəd daşları
ona salam verir.

Çünki bəzən
bir ölkəni, bir xalqı
bir qadın xilas edir.

Bəzən
bir imperiyanı
bir cümlə dağıdır.

Və bəzən
zəmanənin Tomrisi
zamanın özündən
cəsur olur.
15.04.2025. Bakı.

Müəllif: ZAUR USTAC

ZAUR USTACIN YAZILARI

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|

Səkinə Əliyeva

Səkinə Əliyeva (1925)

Bir şərh yazın

TARİXDƏ BU GÜN

Bu gün Naxçıvanın SSRİ-dən ayrılması ilə bağlı Muxtar Respublika Ali Sovetinin qəbul etdiyi qərardan 35 il keçir. 19 yanvar 1990-cı ildə qəbul edilən bu qərarla o vaxtkı Naxçıvan MSSR özünü rəsmən müstəqil elan edərək, Sovet imperiyasından ayrılan ilk respublika oldu.

Bu tarixi qərarın qəbulunda Naxçıvan Ali Soveti (indiki Ali Məclis) Rəyasət Heyətinin o vaxtkı rəhbəri Səkinə Əliyevanın əvəzsiz rolu olub. Moskva və Bakı rəhbərliklərinin təhdidlərinə baxmayaraq, Səkinə Əliyeva Naxçıvan Ali Sovetinin fövqəladə sessiyasını çağırır və çətinliklə də olsa bu qərarın qəbuluna nail olur.

O dövrdə belə bir qərarın qəbul edilməsi üçün Naxçıvan Ali Soveti deputatlarının 50 faiz + 1 iştirakı mütləq idi. Lakin imperiyaya sadiq deputatlar bu sessiyanın əleyhinə çıxır, təbliğat aparırdılar. Səkinə Əliyevanın qətiyyəti və cəsarəti sayəsində sessiya baş tutur. Gərgin keçən yığıncaqda tarixi qərar qəbul olunur və ilk dəfə Naxçıvan Televiziyasında elan edilir. Bu qərar Naxçıvanı beynəlxalq arenada tanıtdı və onun qadın rəhbəri Səkinə Əliyevanı məşhurlaşdırdı.

Fövqəladə sessiyadan bir neçə saat sonra Sovet ordusu Bakıda 20 Yanvar faciəsini törətdi. Bu hadisə həmin qərarın necə vaxtında və doğru qəbul edildiyini bir daha sübut etdi.

QƏARARIN SƏBƏBİ VƏ MƏZMUNU

1980-ci illərin sonunda SSRİ-də etnik münaqişələr və separatçı hərəkatlar baş qaldırmağa başlamışdı. Azərbaycan bu münaqişələrdən ən çox əziyyət çəkən regionlardan biri idi. Dağlıq Qarabağda ermənilər Azərbaycanın ərazilərinə iddia edir, SSRİ isə bu münaqişəyə lazımi reaksiya vermirdi. Bundan həvəslənən ermənilər sovet ordusunun dəstəyi ilə artıq Naxçıvana da hücum edirdilər. Nəticədə dinc sakinlər qətlə yetirilirdi.

1990-cı ilin yanvarında sovet ordusunun dəstəyi ilə Naxçıvanın Kərki kəndi işğal edildi. Bu hadisə Naxçıvan əhalisinin Sovet rejiminə qarşı nifrətini daha da artırdı. SSRİ-dən ayrılmaq fikri məhz bu hadisələrlə formalaşdı. Səkinə Əliyeva xalqın istəyinə arxalanaraq bu tarixi qərarın qəbul olunmasına nail oldu.

Qərarda SSRİ Konstitusiyasının 81-ci maddəsinə və Qars müqaviləsinə istinad edilərək, Naxçıvanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünün qorunmadığı vurğulanırdı. Sənəddə aşağıdakı tələblər irəli sürülürdü:

Qars müqaviləsinə uyğun olaraq Naxçıvanın ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün Türkiyəyə müraciət edilsin.
Yaranmış vəziyyətlə bağlı BMT, İran və digər dövlətlərə kömək üçün müraciət olunsun.
SSRİ qoşunları Naxçıvan ərazisindən çıxarılsın.
SSRİ rəhbərliyindən Naxçıvana edilən təcavüzə son qoyulması tələb edilsin.
Bu qərar dünyada böyük əks-səda yaratdı. Qars müqaviləsinin yenidən gündəmə gətirilməsi Naxçıvanın işğaldan qorunmasında mühüm rol oynadı. Tarixi qərar həm də Sovet imperiyasının dağılmasına təkan verdi.

SƏKİNƏ ƏLİYEVANIN SONRAKI TALEYİ

Səkinə Əliyeva 15 aprel 1925-ci ildə Naxçıvanda anadan olub. 1963-cü ildən 1990-cı ilə qədər Naxçıvan MSSR Ali Sovetinə rəhbərlik edib. 1990-cı ilin yanvarında qəbul edilən məlum qərar onu Sovet rəhbərliyinin hədəfinə çevirdi. Qısa müddət sonra o, vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı və siyasətdən çəkildi. O, 2010-cu ildə, 85 yaşında Bakıda dünyasını dəyişib.

Səkinə Əliyevanın adı Naxçıvan və Azərbaycanın tarixində cəsarət və liderlik simvolu kimi xatırlanır. Onun qəhrəmanlığı nə vaxtsa tarix dərsliklərində də yer alacaq və gənc nəsillərə örnək kimi tədris ediləcək.

Məlumatı hazırladı: Tuncay ŞƏHRİLİ

TUNCAY ŞƏHRİLİNİN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

YAZARLAR.AZ

I>>>>>HAMI BU HEKAYƏDƏN DANIŞIR<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I