Diktatorun qəribəlikləri
Ona bəzən “altıbarmaq” da deyirdilər..
Bir neçə il öncə “Tarixin kölgəsi” tarixi-siyasi dram üzərində işləyərkən əsərin əsas iştirakçılarının –Rəsulzadə və Nərimanovun, həyat və fəaliyyyəti ilə bağlı xeyli axtarışlar apardım. “Qəhrəmanlarımdan” biri də Stalin idi. Əlbəttə, əldə olunan bəzi detal və sənədlərin hamısını təbii ki, bir bədii əsərdə vermək mümkün deyildi. Ona görə də “ellər atası” haqda “qalıq” epizodları təqdim etmək qərarına gəldim.
…Bütün tarix kitablarında Stalinin 1 dekabr 1879 cu il tarixdə doğulduğu qeyd olunur. Əslində isə, kilsə kitabının təqvim bölümündə onun 18 dekabr 1878-ci ildə dünyaya gəlib.
…Bəziləri Stalinin çox sadə, “kasıbyana” həyat sürdüyünü iddia edir. Guya əynindəki köhnə şineldən başqa bir çeyi olmayıb. Bu, zahirən elədir. Əslində diktator bütün SSRİ-ni pz “mülkiyyəti” hesab edirdi. O ki qaldı onun şəxsi təminatına… o, ölkənin ən varlı adamı idi. Məsələn, Baş katibin 12 bağ evi, bir neçə mənzili vardı. Düzdür, Stalinin fərdi avtomobili yox idi. Əvəzində onun bütöv bir qaraj dolu lüks modelli maşınları vardı. Əvvəllər Rolls-Royce Phantom, 1930-cu illərin sonunda Packard Twelve, son illərdə zirehli ЗИС-115 markalı avtosu olub.
… Stalin uşaqlıqda “çiçək xəstəliyi” keçidiyinə görə sifəti çilli, daha doğrusu çopur idi. Qəzetçi-fotoqraflar onun şəkillərini “retuş” edir, çopurlarını “təmizləyirdilər”. Stalinin sol qolu sağ qolundan 2-3 sm. qısa idi. Uşaq vaxtı onun qolu sınmışdı. Bir varianta görə əyyaş atası Vissarion oğlunu yerə çırpmış və nəticədə qolun sümüyü sınmışdır. Digər varianta görə yenə uşaqlıqda sürətlə keçib gedən faytonun altında qaıb sınmışdır.
…Stalinin yaddaşı möhkəm idi. Rus dilini 8 yaşından öyrənməyə başlasa da, ömrünün sonunacan dialektdə danışsa da bu dildə savadlı yazırdı. O, rus və gürcü dillərindən başqa kilsədə oxuyarkən latın dilini də öyrənmişdi. Farsca anlayırdı. Azərbaycan dilində yazmasa da danışır, fikir bildirir, söhbət edirdi.
… Stalinin uşaqlıq və gənclik dostu gürcü menşevik İremaşvili yazırdı ki, Baş katibin valideynləri etnik osetin idi.Stalinin soyadı əvvəllər Dzuqayev olub, sonralar dəyişdirilərək Cuqaşvili kimi sabitləşib.
…Stalinin anası uzun müddət imkanlı bir iş adamı olan Eqnataşvilinin evində xadimə işləmişdi. Bu adam İosifin təhsil haqqını ödəyir, anası Yekaterin ilə yaxın münasibətinə görə qadına maddi yardım edirdi. Sonralar Stalin ölkə rəhbəri olarkən Eqnataşvilinin iki oğluna kömək etmiş- Aleksandra general rütbəsi vermiş, Vasilini isə Gürcüstan parlamentinin sədri təyin etmişdir.
… Stalin çox mütaliə edən olub. Gecələr oxuyurdu. Sutkada 300-400 səhifə kitab oxuyurdu. Mütaliə edərkən “xəlvəti” eynək taxan Stalin adamların yanında heç vaxt bunu bildirmirdi. Onun heç yerdə gözlüklü səkli yoxdur. Sutka ərzində 4-5 saat yatırdı.
..Stalinin yaxın çevrəsindəki adamlar ona öz aralarında bəzən “altıbarmaq” deyirdilər. Nə üçün? Çünki Stalinin ayagında altı barmaq var idi.
…Stalinin boyu haqqında müxtəlif rəqəmlər səslənir. Bəstəboy olduğu göstərilir. Son zamanlar bu rəqəm”dəqiqləşdirilib”, dahi rəhbərin boyu 1.70 sm, çəkisi 70 kq. Olub.
…Stalinin bərbəri kim olub? NKVD əməkdaşı, yüksək çinli zabir Karl Viktoroviç Pauker Stalinin yaxın “silahdaşı”, cangüdəni olub. Tirana o qədər yaxın olub ki, hətta Stalin üzünün, bəğının qırxılmasını məhz Paukerə etibar edib. Amma yazıq Paukeri 1937-ci ildə dahi rəhbərə sui-qəsd hazırladığına görə güllələyiblər.
…Stalinin ən çox qorxduğu peşə sahibləri diş həkimlər, yəni stomatılıqlar idi. O. belə hesab edirdi ki, günlərin bir günü həkimlər düşmənlərin təhriki ilə onun dişinin dibinə zəhərli iynə vurub ellər atasını o dünyaya göndərə bilərlər. Həyatının son illərində ağzında 3-4 diş vardı, həkimlər onunçün “gecə protezləri” düzəltmişdilər, yatanda ağzından çıxarırdı. Yeri gəlmişkən, Stalin rejimi yüzlərlə həkimin repressiyasına fərman vermişdi.
…Dahi rəhbərin “oxrana” əməkdaşının yazdığına görə opera müğənnisi Vera Davıdova Stalinin məşuqəsi olub.
…Qızıl ordu Trotskinin rəhbərliyi altında qələbə çalmışdı. Hətta, Stalin qələbənin bir illiyi münasibəti ilə 1918-ci ildə Lev Trotskini tərifləyib göyə qaldıran bir məqalədə yazmışdı. Amma sonralar hakimiyyət uğrunda gedən mübarizədə onlar düşmən oldulat. Trotskini Moskvadan qovdular, o, əvvəlcə Almaataya, sonra Türkiyəyə, daha sonra Meksikaya getdi və Stalinin əmri ilə qətlə yetirildi. Onun İstanbul fəaliyyəti və oradakı evi haqqında vaxtilə ətraflı yazmışam, tapıb oxuya bilərsiz.
Müəllif: FİRUZ MUSTAFA
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
