Əziz dostlar, oktyabrın 25-i Bakı Dövlət Univetsitetinin nüfuzlu müəllimlərindən biri Rüstəm Sultanovun doğum günüdür. O, 1964-1965-ci illərdə bizə – Mexanika-riyaziyyat fakültəsinin tələbələrinə Ali cəbr və xətti cəbrdən mühazirə oxumuşdu. Rüstəm müəllim, Moskva Dövlət Pedaqoji Universitetini bitirmiş, namizədlik dissertasiyası müdafiə etdikdən sonra, fakültədə dosent vəzifəsində çalışırdı. Mehdi Əliyevin rektorluğu dövründə universitetin tədris işləri üzrə prorektoru vəzisində işləyirdi. Sonralar Cəbr kafedrasının müdiri, fakültənin dekanı vəzifəsində işlədi, professor elmi adına layiq görüldü. Rüstəm müəllim universitetin sanballı, ağsaqqal, böyük nüfuza malik, səliqəli, səhmanlı professorlarından biri idi. Təəssüf ki, indi belə müəllimlərin sayı çox azdır. Allah rəhmət eləsin.
Sultanov Rüstəm Maksun oğlu, funksional analizin inteqral tənliklərə tətbiqi sahəsində mütəxəssis, 25 oktyabr 1910-cu ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuş, orta təhsilini Naxçıvan şəhərində almış, 1927-ci ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu bitirmiş, 1932-1937-ci illərdə ali təhsilini Moskva Vilayət Pedaqoji İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsinin “Riyaziyyat” şöbəsində almış, riyaziyyatçı ixtisasına yiyələnmiş, 1944-1946-cı illərdə Azərbaycan SSR-nin EA-nın aspirantı olmuşdur. 1947-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Elmi Şurasında “Abel mənada operator qruplarının açıq cəm şəklində olan dövrlü yarımqruplara ayrılışı” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. O, 1949-cu ildə “Funksiyalar nəzəriyyəsi və cəbr” kafedrası üzrə dosent elmi adına layiq görülmüşdür. 1927-1928-ci illərdə Naxçıvan şəhərinin Yengicə kənd ibtidai, 1928-1929-cu illərdə Naxçıvan 7 illik məktəblərində, 1929-1932-ci illər ərzində Tbilisi şəhərinin 97 nömrəli əmək məktəbində fizika və riyaziyyat müəllimi, 1937-1940-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Qiyabi Pedaqoji İnstitutunda müəllim, 1939-1941-ci illər ərzində Xəzər Ali Hərbi-Dəniz, 1942-1943-cü illərdə F.E.Dzerjinski adına Mühəndis Ali Hərbi-Dəniz Məktəblərinin, Azərbaycan Politexnik İnstitutunun “Ali riyaziyyat” kafedralarında baş müəllim vəzifəsində və Azərbaycan SSR EA Fizika və Riyaziyyat İnstitutunda çalışmışdır. Sultanov Rüstəm 1938-1947-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsində müəllim, baş müəllim, 1942-ci və 1950-ci illərdə mexanika-riyaziyyat fakültəsinin dekan müavini, 1948-1971-ci illərdə “Funksiyalar nəzəriyyəsi və cəbr” kafedrasında dosent, 1965-1971-ci illər ərzində universitetin tədris hissəsi üzrə prorektoru, 1971-1988-ci illərdə “Cəbr və topologiya” kafedrasında professor, 1966-cı ildə müvəqqəti olaraq rektor, 1975-1978-ci illərdə mexanika-riyaziyyat fakültəsinin dekanı, 1980-1982-ci illərdə “Cəbr və topologiya” kafedrasının müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1988-ci ildə təqaüdə çıxmışdır. 40-dan çox elmi məqalənin, metodik və dərs vəsaitinin müəllifi olmuş, ali məktəblər üçün nəzərdə tutulan ali cəbr və riyazi analizə dair kitabları rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir. Rüstəm Sultanov 1988-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
“Mən Buradayam – I Am Here” adlı sərginin açılışı keçirilib
“İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin və Azərbaycan Fotoqrafları Birliyinin dəstəyi ilə Bakı Fotoqrafiya Evində Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin əcnəbi tələbə və məzunlarının fotoəsərlərindən ibarət “Mən Buradayam – I Am Here” adlı sərginin açılışı keçirilib.
Adını ibtidai sinifdə oxuduğum illərdə babamdan eşitmişdim. Həm təhsilə marağımızın oyanması, həm də yaxşı insan olmağa çalışmağımız üçün Qoşqar Əhmədovdan danışardı.
Görkəmli sovet və Azərbaycan riyaziyyatçısı, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı Qoşqar Teymur oğlu Əhmədov 1917-ci il oktyabrın 25-də, indiki Azərbaycan Respublikası Gədəbəy rayonunun Söyüdlü kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
1930-33-cü illərdə Bakı Beynəlmiləl Pedaqoji Texnikumunda təhsil almış, 1940-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsini, 1942-ci ildə F.Dzerjinski adına Hərbi Akademiyanı bitirmişdir. O, 1950-ci ildə fəlsəfə doktoruluğu, 1960-cı ildə elmlər doktorluğu dissertasiyasını müdafiə etmiş, 1961-ci ildə professor elmi adını almış, 1969-cu ildə AEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir. 1942-1946-cı illərdə Bakı qarnizonu komandanının zenit artilleriyası üzrə müavini, 1946-1961-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetində assistent, dosent, dekan müavini, 1958-ci ildən ömrünün sonuna qədər Diferensial və inteqral tənliklər kafedrasının müdiri, 1970-1972-ci illərdə Mexanika-riyaziyyat fakültəsinin dekanı işləmişdir.
Əhmədov Moskva Riyaziyyat Cəmiyyətinin və keçmiş SSRİ Ali Təhsil Nazirliyi nəzdnində Riyaziyyat üzrə Metodik Şuranın üzvü olmuşdur.
AMEA-nın müxbir üzvü Qoşqar Əhmədov 1975-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
ADPU-nun Filologiya fakültəsində “Alimlərimizi tanıyaq və tanıdaq” layihəsinə start verilib
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) Filologiya fakültəsinin dekanı dosent Könül Həsənovanın təşəbbüsü ilə keçirilən “Alimlərimizi tanıyaq və tanıdaq” layihəsinin məqsədi Azərbaycan elminin inkişafında mühüm rolu olan görkəmli alimlərin həyat və yaradıcılığını tələbələrə tanıtmaq, onların elmi irsini gənc nəsil arasında təbliğ etməkdir.
Oktyabrın 24-də keçirilen layihənin ilk tədbiri filologiya elmləri doktoru, professor Təyyar Salamoğluna həsr edilib.
Tədbirdən əvvəl Filologiya fakültəsinin tanıtım filmi nümayiş olunub. Filmdə fakültənin tarixi, professor-müəllim heyəti və fəaliyyəti haqqında geniş məlumat verilib.
Tədbirdə fakültənin professor-müəllim heyəti, tələbələr və dəvətli qonaqlar iştirak ediblər.
ADPU-nun rektoru professor Cəfər Cəfərov, beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru professor Mahirə Hüseynova, akademik Muxtar İmanov, dosent Qüdrət Umudov, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin sədri Elçin Şıxlı, Əməkdar incəsənət xadimi, tənqidçi İntiqam Qasımzadə, publisist, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Natəvan Dəmirçioğlu çıxışlarında layihənin əhəmiyyətindən danışmış, Təyyar Salamoğlunun zəngin elmi irsinin gənc tədqiqatçılar üçün örnək olduğunu vurğulamış, belə tədbirlərin tələbələrin elmə marağını artırdığını qeyd etmişlər.
Sonda Filologiya fakültəsinin dekanı dosent Könül Həsənova professor Təyyar Salamoğluna fakültənin elmi-pedaqoji fəaliyyətində göstərdiyi xidmətlərə görə təşəkkürünü bildirərək ona xatirə plaketini təqdim edib.
Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış simalarından biri olan Zaur USTAC 1975-ci ildə Bakı şəhərində andan olub. Ali təhsillidir. Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, ehtiyatda olan zabitdir. Bədii-publisistik kitabların, metodiki-tədris vəsaitlərinin və balacalar üçün (ingilis dilindən) tərcümələrin müəllifidir. Milli ruhda qələmə alınıb hər iki qrafika ilə (müasir və əski əlifba ilə Ana dilimizdə) çap olunmuş kitabları Bütöv Azərbaycan coğrafiyasında yayımlanır. Xüsusi ilə kiçik yaşlı məktəblilər üçün ana dilimizdə olan öyrədici (Ana dili və Hesab) şeirlərdən ibarət kitabları geniş oxucu kütləsinə tanış olmaqla bərabər məktəb və liseylərin məktəbəhazırlıq qruplarında tədris vəsaiti kimi tətbiq (2019-2020-ci təris ilindən etibarən) olunur..
Zaur USTAC 1988-ci ildən fasiləsiz olaraq dövri mətbuatda dərc olunur, 40-dan artıq kitabın müəllifidir. 2007-ci ildən özünün təsis etdiyi “Yazarlar” jurnalı, 2010-cu ildən isəYAZARLAR.AZ saytı idarəçiliyindədir.
Zaur Ustacın əsərlərinin 2011-ci ildən etibarən internet vasitəsi ilə bir neçə stabil və təhlükəsiz portalda pulsuz yayımlanmasının nəticəsi olaraq bu gün o internet üzərindən ən çox oxunan yazarlarımızdan biri, bəlkə də birincisidir.
Zaur USTAC yaradıcılığı Ana dilimizdə oxuyub, anlamağı bacaran dünyanın harasında yaşamasından asılı olmayaraq, internetə çıxışı olan hər bir şəxs üçün əlçatandır.
BAYRAQ, BİZİM BAYRAĞIMIZ!!!
(Arazın o tayında bayrağımız dalğalanıb)
Üstündən yüz Araz axsın, Torpaq, bizim torpağımız!!! Güney, Quzey fərq eləməz, Oylaq, bizim oylağımız!!! * * * Axışı lal, susur Araz, Mil, Muğanı yorur ayaz, Kərkükdən ucalır avaz, Oymaq, bizim oymağımız!!! * * * Göyçə dustaq, Urmu ağlar, Yaşmaq düşər, börü ağlar, Qaşqayda bir hürü ağlar, Papaq, bizim papağımız!!! * * * Dörd bir yanın qarabağlı, Dəmir qapı çoxdan bağlı, Bir ağacıq qol, budaqlı, Yarpaq, bizim yarpağımız!!! * * * Ustac boşa deməz əlbət; -“Sərhədinə elə diqqət”, Bu kəlamda var bir hikmət, Sancaq bizim sancağımız!!!
ARAZ Halına acıdım lap əzəl gündən, Bu qədər qınanır bilmirəm nədən, Arazı heç zaman qınamadım mən, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz! * * * Sarıyıb Yurdumun şırım yarasın, Açmayıb, bağlayıb qardaş arasın, İndi mən qınayım bunun harasın? Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz! * * * Çəkib acıları, yığıb suyuna, Sakitdir, bələddir hamı huyuna, O da qurban gedib fitnə, oyuna, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz! * * * Xudafərin qucaqlayan qoludur, Keçidləri salam deyən əlidir, Bayatılar pöhrələyən dilidir, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz! * * * O tayda çifayda deyir Şəhriyar, Bu tayda dardadır indi Bəxtiyar, Yarını gözləyir hər gün Lütfiyar, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
NADANLIQ
Urmu axan göz yaşımdı,
Yanağımda duz olubdu…
Urmu, Urmu söyləməkdən
Bağrım başı köz olubdu…
* * * Şümürə lənət deyənlər Susuz qoyubdu dindaşın… İnsan insana qənimdi, Günahı nə dağın, daşın? * * * Savalanı dərd qocaltdı, Murov soyuqdan üşüyür… Araz sükütun pozmayır, Kür əlçatana döşüyür… * * * Dəmir Qapım pas atıbdı, Neçə körpüdən keçmirik… Kərkük, Mosul unudulub, Bağdada iraq demirik… * * * Nəsimi nəşi Hələbdə, Füzuli hərəmdə qalıb… Babəkin ruhu sərgərdan, Bəzz qalasın duman alıb… * * * Suyumu daşla boğurlar, Daşımı suyla yuyurlar… Xudafərin, Urmu incik, Bizləri bizsiz qoyurlar… * * * Şah babam yol ortasında, Koroğlu göylərdə gəzir… Bizi, bizdən ayrı salan Nadanlıq ruhumu əzir…
MƏN ZƏFƏRƏ TƏŞNƏYƏM Qutlu zəfər sancağım, Sancılmağa yer gəzir! Alınası öcüm çox, Bu gün ruhumu əzir! * * * Dərbəndi, Borçalını Unuduruq həmişə… Kərkük, Mosul bağrı qan, Boyun əyib gərdişə… * * * Yudumun dörd bir yanın Hürr görmək istəyirəm! Şanlı zəfər tuğuma Zər hörmək istəyirəm! * * * İrəvan peşkəş olub Beş sətirlik kağızla… Zəngəzuru naxələf Verib quru ağızla… * * * Bədnam Araz illərdir Olub qargış yiyəsi… Top doğrayan qılıncın O taydadır tiyəsi… * * * İstəyirəm bu bayraq Dalğalansın Təbrizdə! Urmuda üzsün balıq, Sanki üzür dənizdə… * * * Xoyda, Mərənddə bir gün, Olum qonaq üzü ağ. Ərdəbilə, Tehrana Qurulmasın ta duzaq… * * * Qarsdan, Ağrıdan baxım, Qaşqayadək görünsün! Qapıcıqdan, Qırxqıza Ağ dumanlar sürünsün! * * * Bu arzular həyata Keçməsə, mən heç nəyəm! Neynim, mayam belədir, Mən zəfərə təşnəyəm!!!
BU GÜZ Zəfər libasında sevinc göz yaşı, Hər iki sahildə dayanıb ərlər! Ayrılıq atəşi elə qarsıyıb, İçərək qurudar Arazı nərlər! * * * Göylərdən boylanır Tomris anamız, Əlində qan dolu o məşhur tuluq! Xain yağıların bağrı yenə qan, Canı əsməcədə, işləri şuluq… * * * Uşaqdan böyüyə hamı əmindir, Tarix səhnəsində yetişib zaman! Bu dəfə biryolluq bitəcək söhbət, Nə güzəşt olacaq, nə də ki, aman! * * * İllərdir həsrətdən gözləri nəmli, Mamırlı daşların gülür hər üzü! Neçə qərinədir qalmışdı çılpaq, Yamyaşıl çayırla gəlib bu güzü! * * * Al donun geyinir Günəş hər səhər, Səmamız masmavi, göy üzü təmiz! Duman da yox olub, itib buludlar, Gözün aydın olsun, sevin, a Təbriz!
USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam!
DAĞLAR (Dağlara xitabən üçüncü şeiri) Tarix səhnəsində yetişdi zaman, Başlanmış bu çağın mübarək, dağlar! Hələ nə zəfərlər gözləyir bizi, Qutlanmış novrağın mübarək, dağlar!
* * * Dövranın gərdişi döndü, dəyişdi, Davadan doğulan ərlər yetişdi, Didilmiş yaralar tutdu, bitişdi, Üç rəngli duvağın mübarək, dağlar!
* * * Nə vaxtdır yol-iriz bağlı qalmışdı, Qoynunda yağılar məskən salmışdı, Canımı sağalmaz bir dərd almışdı, Sayalı qonağın mübarək, dağlar!
* * * Qurtuldu yağıdan zənburun, balın, Bir başqa görünür yamacın, yalın, Zirvəndən boylanır şanlı hilalın, Müqəddəs sancağın mübarək, dağlar!
* * * Haqqa nisbət tutub ulu Ələsgər, Andırıb, tanıdıb, bilib pərisgar, Hər səngər məbəddi, pirdi hər əsgər, Şuşa tək ocağın mübarək, dağlar!
* * * Ay Ustac, min şükür arzuna yetdin, “Dədə”n gedən yolu, sən də qət etdin, Dolandın dünyanı yurdunda bitdin, Doqquzu zər tuğun mübarək, dağlar!
ÜÇ QARDAŞ (Azərbaycan, Türkiyə, Pakistan qardaşlığına)
Bir qardaş sağında, biri solunda, Təpəri dizində, gücü qolunda, Qardaşlıq məşəli yanır yolunda, Yeni çağ başladır xan Azərbaycan! Türkiyə, Pakistan, can Azərbaycan! * * * Xətai amalı bu gün oyaqdır, Nadirin əməli bu gün dayaqdır, İlhamın təməli bu gün mayakdır! Yeni çağ başladır xan Azərbaycan! Türkiyə, Pakistan, can Azərbaycan! * * * Zamanla yaşadıq xeyli qeylü-qal, Görməsin bir daha bu birlik zaval, Dağlara biryolluq qayıdır Hilal, Yeni çağ başladır xan Azərbaycan! Türkiyə, Pakistan, can Azərbaycan!
TUNCAYA
(Tuncayın timsalında !!!)
Tanrı tutub, ağ torpaqdan mayanı, Gündoğandan Günbatana sənindi! Nişan verib, yeddi günlük Ayını Əksi düşən tüm torpaqlar sənindi * * * Xəzəri ortaya düz qoyub nişan, Boynuna dolanan Hilal sənindi! Ən uca zirvələr, ən dərin göllər Ormanlar, dəryalar, düzlər sənindi! * * * Tanrının payıdı, lütf edib sənə, Tanrıya sarsılmaz inam sənindi! Ataya, Anaya, qocaya hörmət Sirdaşa sədaqət, güvən sənindi! * * * Zamanla hökm etdin tüm yer üzünə Hakimiyyət sənin, höküm sənindi! Aman istəyəni kəsmədin heç vaxt, Ən böyük ədalət, güzəşt sənindi! * * * Unutma ki, lap binədən belədi, Mərhəmətli, yuxa ürək sənindi! Xilas etdi, bağışladı ənamlar, Yamana yaxşılıq, ancaq sənindi! * * * Döyüşdə, düşməni alnından vuran, Süngüsü əlində ərlər sənindi! Savaşda, uçağı kəməndlə tutan, Qüvvəsi qolunda nərlər sənindi! * * * Dəli-dolu Türk oğullar cahana Bəxş etdiyi şərəfli ad sənindi! Adı gəlsə, yeri-göyü titrədən Qorxu bilməz, şanlı əsgər sənindi! * * * Çöldə simgə etdin Qurdu sancağa, Kəhər Atın ən yaxşısı sənindi! Ay-yıldızı nişan tikdin Bayrağa, Zəkalar, dühalar tümü sənindi! * * * Tutduğun yol tək Tanrının yoludu, Aydın zəka, tər düşüncə sənindi! Çoxu deyir, tay dünyanın sonudu, Fəqət bilməz, yeni dünya sənindi!!!
ANA DİLİM Bu şipşirin Ana dilim, Həm də qutlu sancağımdır! Min illərdir Ata Yurdun Sərhədini bəlirləyir… Ta Şumerdən üzü bəri, Dədəm Qorqud öyüd verib, Şah İsmayıl fərman yazıb, Qoç Koroğlu nərə çəkib… Ulu Babəkin fəryadı, Füzulinin ah-naləsi, Nəsimin şah nidası, Bu dildədir!!! Bu dil, Tomrisin dilidir; Layla deyib, Hökm verib… Min illərdir Ata Yurdun Sərhədinin keşiyində Əsgər kimi durub, bu dil!!! Ana dilim həm əsgərdir, Həm də sərhəd!!! Toxunulmaz bir tabudur!!! 19.02.2023. Bakı.
Əcnəbi tələbələr ADPU-nun Heydər Əliyev Mərkəzi ilə tanış olublar
Okyabrın 23-də Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) hazırlıq kursunda təhsil alan əcnəbi dinləyicilər universitetin Heydər Əliyev Mərkəzi ilə tanış olublar.
Əcnəbi dinləyicilər ilk öncə Ümummilli Liderə həsr olunan “Azərbaycan tarixinin Heydər Əliyev mərhələsi” mövzusunda məruzəni dinləyiblər. Məruzədə qeyd edilib ki, Ulu Öndərin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi illər ölkənin dirçəliş və tərəqqi mərhələsini təşkil edir. Heydər Əliyev müstəqil Azərbaycanın Prezidenti seçildikdən sonra respublikanın ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi, elmi-mədəni həyatında ciddi dönüş yaranıb, beynəlxalq əlaqələri genişlənib, dünya birliyində mövqeləri möhkəmlənib. Ümummilli Lider öz uzaqgörən siyasəti ilə dövlətçilik, milli tərəqqi, dünyəvilik kimi ümumbəşəri dəyərləri ehtiva edən azərbaycançılıq ideologiyasının əsasını qoyub.
Məruzədən sonra dinləyicilər dünyanın tanınmış dövlət başcılarının Heydər Əliyevlə bağlı söylədiyi fikirlərdən ibarət slaydları izləyiblər.
Mərkəzdəki eksponatlarla tanış olan iştirakçılara burada nümayiş olunan 400-dək foto, arxiv sənədinin surəti, kitab, jurnal və məcmuə haqqında məlumat verilib.
Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətinə, zəngin siyasi irsinə həsr olunmuş sənədli filmin nümayişindən sonra dinləyicilərin fəallığı ilə keçən son hissədə mövzu ətrafında qarşılıqlı sual-cavab və müzakirələr aparılıb.
Ötür gözüm önündən ömrün ötən çağları, Tale qismət elədi durdum o ucalıqda… Mən üstünə çıxmışam sinəmdəki dağların, – Nə gözəl görünürmüş yurdum o ucalıqdan…
Sanki doğma hənirdən xaraba kənd sevindi, Yaralı xatirələr ürəyimi göynətdi… Bu divarları uçan ev mənim ilk evimdi, Bu həyət ayaq tutub gəzdiyim ilk həyətdi…
Ömrün ixtiyar çağı insan olur yalquzaq, Nə yaxşı ki, dərələr qısqanmır dağa çayı. Bu, mənim yer üzündə ilk su içdiyim bulaq, Bu, suyunda çimdiyim ilk çaydır – Ağa çayı…
Heç zaman ürcah olmaz deyirdilər dağ dağa, Uşaqlıqla qocalıq burda üz-üzə gəlib… Hanı qaya üstündə bitən nəhəng dağdağan? – O quruyandan bəri kəndimiz gözə gəlib…
Ömrün ötən çağları çevrilibdir səraba, Lənət olsun düşmənin ev yıxan nifaqına… Hacı Hüseyin bəyin yurdu qalıb xaraba, Düşmən Şahsuvar bəyin od vurub tifaqına…
Məlhəm tək içimdəki dərin yaranı yuyur, Ağa çayı axdıqca nələr düşür yadına? Göz yaşıma qarışıb doğma bulağın suyu, Yeni bir ahəng qatır qəlbimin fəryadına…
Yaralı xatirələr mənə verməyir macal, Çırmanıb uşaq vaxtı bu çaydan çox keçmişəm… Çaylaqdakı hər qaya çevrilir addamaca, Ayaq basıb üstünə adlayıram keçmişə…
Ən ağır məqamlarda yetə bilir dost dada, Burda hər yol, hər cığır mənə doğma, tanışdı… Elə bil Ballı qaya dilə gəlib astadan Mənimçün şirin-şirin xatirələr danışdı…
Sönən ocaq közərir korun-korun, gizlicə, Bura yenidən dönmək taleyin fürsətidi… Xarabaya dönsə də, kəndim gözəlmiş necə! Onu gözəlləşdirən sonsuz yurd həsrətidi…
…Ötür gözüm önündən ömrün ötən çağları, Bəxtim ayaq üstəymiş, durdum o ucalıqda. Fövqündə dayanmışam sinəmdəki dağların, – Nə gözəl görünürmüş yurdum o ucalıqdan… 09.02.2021
Müəllif: Rafiq YUSİFOĞLU, şair, Əməkdar mədəniyyət işçisi, filologiya elmləri doktoru, professor.
ABŞ və Rusiya arasındakı sərhəd (Diomid adaları, Berinq boğazı) Cəmi 4 km məsafədə — amma zaman fərqi 21 saatdır!
Berinq boğazı Asiyanın ən şərq nöqtəsi (169° 44′ Qərb) ilə Amerikanın ən qərb nöqtəsi (168° 05′ Qərb) arasında yerləşən boğazdır. Bu gün Rusiya ilə ABŞ (Alaska) arasında coğrafi sərhəd rolunu oynayır və eyni zamanda Amerika və Asiya qitələrinin bir-birinə ən yaxın olduğu yerdir.
Niyə İsveç kralı öz məmurunu Qızılbaş nişanlı gerb ilə təltif etdi? – inanılmaz tarixi fakt!
17-ci əsrdə Qızılbaş dövləti dünyanın ən böyük ipək istehsalçılarından biri idi. Lakin Osmanlı ilə münasibətlər Səfəvilərin ticarət yollarını bağlayırdı və buna görə də o dövrdə Baltik dənizinin böyük gücü olan İsveç qərara gəldi ki, Səfəvi ipəyini birbaşa öz limanlarına gətirsin.
Bunun üçün İsveç, Qızılbaş dövlətinə elçi olaraq polkovnik-leytenant Ludviq Fabritiusu təyin etdi.
O, aylarla səyahətdən sonra paytaxt İsfahana çatdı. Orada Səfəvi Şahı Süleymanın hüzurunda Avropaya yeni ticarət yolunu, İsveçə aid Narva (indiki Estoniya) limanı vasitəsilə sınamağa razı saldı. Bir neçə il sonra Səfəvi nümayəndələri Stokholma gəldi, bu Səfəvilərin İsveçə ilk rəsmi səfəri idi.
5 il müddətində İsveçin Səfəvi dövlətindəki səfirliyi dönəmində Fabritius, ticarət sahəsində böyük müqavilələr imzalayaraq İsveç və Səfəvi əlaqələrini yüksək səviyyəyə çatdırdı.
O, həmçinin Səfəvi hökmdarı və Qızılbaşlar arasında böyük nüfuza sahib oldu. Fabritius Səfəvi və Qızılbaş mədəniyyətini və geyim tərzini xüsusilə Qızılbaş türbanını mənimsəyərək oraya uğurla adaptasiya oldu.
İsveç kralı Lüdviq Fabritiusun bu uğurlu nailiyyətindən o qədər məmnun oldu ki, 1687-ci ildə onu “Cəngavər” fəxri titulu ilə təltif edərək, Fabritius ailəsini “Adliga ätten Fabritius nr. 1120” adıyla İsveç aristokrat reyestrinə daxil etdi.
İsveç kralı Ludviq Fabritiusa ailəsinin gerbinə Qızılbaş dövlətinin “Aslan və Günəş” simvolunu və Qızılbaş papağının nişanını daxil etməyə icazə verdi. Fabritius ailəsinin Qızılbaş gerbi İsveçin “Riddarhuset” (Zadəganlar evi) arxivində saxlanılır.
Kurtuluş Savaşı’ının değerli Genelkurmay Başkanı, Batı Cephesi Komutanı, 1. Başbakan, 2. Cumhurbaşkanı Mustafa İsmet İnönü ve Mustafa Kamal Atatürk. “Namuslular da en az namussuzlar kadar cesur olmalı” – İsmet İnönü
