WWW.YAZARLAR.AZ

www.USTAC.az

Bayram Məmmədov – 70

Əli bəy Azərinin yazıları

YURDUN GƏFAKEŞ OĞLU
(Əməkdar müəllim, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant Bayram Məmmədovun 70 yaşına)

Bayram Heydər oğlu Məmmədov ilin, ayın ən xoş günündə – Bahar bayramında, 21 mart 1956-cı ildə, ölkənin füsunkar bölgələrindən sayılan Zəngilan rayonunun Canbar kəndində qulluqçu ailəsində anadan olub. Atasının işi ilə əlaqədar rayon mərkəzinə köçdüklərindən orada məktəbə qədəm qoymuş, Zəngilan şəhər 1 saylı orta məktəbi 1973-cü ildə əla qiymətlərlə bitirib. Elə həmin ildə qəbul imtahanlarından müvəffəqiyyətlə keçərək Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunun ingilis dili fakültəsinə qəbul olub.
1978-ci ildə ali təhsilini başa vuraraq Zəngilan rayonu ilə qonşu olan Ermənistan SSR Qafan şəhər 21 saylı texniki peşə məktəbinə müəllim təyin olunur. Adıçəkilən məktəb qarışıq məktəb adlanırdı; burada həm rus, həm erməni, həm də azərbaycan sektoru fəaliyyət göstərirdi.
Oktyabr 1978 – may 1980-ci illərdə (ali təhsillilər üçün SSRİ-də həqiqi hərbi xidmət 1,5 il idi) SSRİ SQ-də həqiqi hərbi xidmətdə olan Bayram Məmmədov hərbi xidmətdən sonra müəllimlik fəaliyyətini Zəngilan rayon qiyabi orta məktəbdə, Canbar və Keçikli kənd səkkizillik natamam orta məktəblərində davam etdirmişdir.
11 noyabr 1980-ci ildə Zəngilan rayon Komsomol Komitəsinin İdman və Kütləvi Müdafiə işləri şöbəsinin müdiri təyin olunan Bayram Məmmədov bu vəzifədə 1988-ci ilin iyununadək fəaliyyət göstərmişdir. 1988-1989-cu illərdə Zəngilan rayon Partiya Komitəsində Siyasi Maarif kabinetinin müdiri olub. 1989-1991-ci illərdə o, siyasi təhsilini artıraraq əvvəlcə Saratov Sosial Siyasi İnstitutunda təhsil alır və sonra Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirir. 1 avqust 1991-ci ildən Zəngilan rayon İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini vəzifəsində fəaliyyətini davam etdirir.
Həmin vaxt SSRİ adlı nəhəng bir ölkə yenidənqurma, aşkarlıq, demokratiya adlı mənbəyi və mənsəbi bilinməyən bir okeanın burulğanında çalxalanırdı. Uzun müddət normal qonşuluq münasibətində əmin-amanlıq içində yaşayan millətlər bir-birinə qənim kəsilmişdilər. 1988-ci ilin fevralından başlayan çaxnaşma nəticəsində Ermənistan SSR-də yaşayan iki yüz mindən çox azərbaycan əhli öz qədim dədə-baba yurdundan zorla çıxarılaraq Azərbaycana köçürülmüşdü. Zəngilan rayonu Ermənistan SSR-in Meğri rayonu və böyük sənaye şəhəri sayılan Qafan (şəhər) rayonu ilə həmsərhəd bölgədə yerləşdiyindən daşnaqsütyun ideyaları ilə beyinləri zəhərlənmiş azğın ermənilər bu rayonun kəndlərinə də vaxtaşırı basqın edir, örüşlərdə mal-heyvan otaran nobatçıları döyür, davar oğurlayıb aparırdılar. Kəndlərdə müdafiə məqsədilə könüllülər dəstəsi yaradılırdı. Bayram Məmmədovun yeni yaradılmış ştat üzrə vəzifəyə təyin olunması bu zərurətdən irəli gəlmişdi və ehtiyatda olan baş leytenant rütbəli zabitin bu vəzifəyə təyinatı tam uyğun idi. Belə ki, bu vəzifənin əsas funksiyası Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən Ermənistan SSR-lə həmsərhəd rayonlarında və sərhədyanı kəndlərdə ordu ilə iş aparmaq və rayonda milis tərəfindən ictimai asayişin qorunması sahəsində aparılan işlərə rəhbərlik etməkdən ibarətdi. Çox ziddiyyətli bir dövr hökm sürürdü. Düzdür, qaynar nöqtələrə nəzarət etmək üçün Rusiyanın ucqarlarından bölgəyə ezamiyyətə göndərilmiş rus hərbçiləri sərhəddə yerləşdirilmişdi, lakin onlara bir o qədər də bel bağlamaq olmazdı. Həm də onlar yalnız Qafanla həmsərhəd olan rayonun Şayıflı kəndində yerləşdirilmişdilər. Rayonun Vejnəli-Ağbənd, Kolluqışlaq-Rəzdərə, Yuxarı Yeməzli-Ağbis bölgələri nəzarətdən kənarda qalmışdı. Ov tüfəngləri əllərindən alınan kənd könüllüləri isə şana, balta, yaxşı halda bir quş tüfəngi umuduna qalmışdılar. Belə çətin bir vaxtda Bayram Məmmədov sərhədyanı kəndləri gəzir, könüllü dəstələrlə görüşür, rayonda yaşayan gənclərin potensial gücünü müəyyənləşdirməyə çalışırdı.
Belə bir gərgin vaxtda camaatın təkidi və tələbi ilə Ali Sovetin növbədənkənar sessiyası keçirildi və 8-9 oktyabr tarixində keçirilən iclaslarda gərgin müzakirələrdən sonra Ali Sovet 9 oktyabr 1991-ci il tarixli “Hərbi xidmət keçmək haqqında Qanun” layihəsini qəbul etdi.
Bundan sonra oktyabr ayı ərzində artıq Müdafiə Naziri vəzifəsinə təyin olunmuş general-leytenant Valeh Bərşadlının göstərişi ilə sərhədyanı rayonlardan bölgələrdə ərazi özünümüdafiə taborları yaratmaq üçün namizədlərin təqdim olunması məqsədilə Bakıda, Biləcəri Hərbi Komissarlığında və Üçtəpə poliqonunda toplantılar keçirilsə də bir nəticə əldə olunmur. Yalnız 9 noyabr 1991-ci il tarixində Bayram Məmmədov Zəngilanda ərazi özünümüdafiə taborunun 361 nəfərlik ştatını və 806 saylı hərbi hissənin möhürünü ala bilir. Beləliklə, baş leytenant Bayram Məmmədovun komandir, baş leytenant Cümşüd Əbilovun qərargah rəisi, baş leytenant Süleyman Nuriyevin arxa cəbhə üzrə müavin vəzifələrinə təyinatı ilə tabor yaradılmağa başlayır. 19 noyabr tarixində Zəngilan rayon Partiya Komitəsinin katibi, eyni zamanda rayon Müdafiə Komitəsinin sədri Əli Quliyevin rəhbərliyi ilə taborun yaradılması üçün Müdafiə nazirliyindən rayona ezamiyyətə gəlmiş beş nəfərlik nümayəndə heyətinin iştirakı ilə keçirilən iclasda qərargahın fəaliyyəti üçün 14 saylı texniki peşə məktəbinin binası ayrılır və elə həmin gündən yaradılmaqda olan ərazi özünümüdafiə taborunun fəaliyyəti başlayır.
Bayram Məmmədov çox keçmir ki, növbəti kapitan hərbi rütbəsini alır. O, bu vəzifədə 1992-ci il aprel ayının sonunadək xidmət edir. Aprelin sonu – mayın əvvəlləri ölkədə yaranmış hərki-hərkilik və hərci-mərclik ucbatından bir müddət Müdafiə Nazirliyinin tabeçiliyində olan başqa vəzifələrə keçirilir və 1 dekabr 1992-ci ildən artıq yeni yaradılmış Zəngilan Alayında Alay komandirinin arxa cəbhə üzrə müavini vəzifəsində xidmətini davam etdirir.
Beləliklə, baş leytenant rütbəsindən polkovnik-leytenant rütbəsinədək yüksələn Bayram Məmmədov 10 noyabr 1991-ci ildən 6 iyun 2006-cı ilədək Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində tabor komandiri – hərbi hissə komandiri, Alay komandirinin (hərbi hissə komandirinin) müavini, Müdafiə Nazirinin Arxa Cəbhə və Beynəlxalq Hərbi Əməkdaşlıq idarələrində baş zabit və bölmə rəisi vəzifələrində qulluq etmişdir. Xidmət keçdiyi müddətdə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrini dünyanın otuzdan çox ölkəsində beynəlxalq konfranslarda, seminarlarda, işgüzar görüşlərdə, simpoziumlarda və təlimlərdə layiqincə təmsil etmişdir.
Bayram Məmmədov xidmət dövründə medallar almış, Müdafiə nazirinin fəxri təltifləri ilə mükafatlandırılmışdır. Azərbaycan Vətən Müharibəsi veteranıdır.
Ailəlidir; üç övladı, … nəvəsi var.
İngilis və bir neçə başqa dildə sərbəst danışır.
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Yaradıcılıqla məşğuldur. O, publisistik məqalələri
Ilə dövrü mətbuatda vaxtaşırı çıxışlar edir.
10 mart 2026, Xırdalan şəhəri

Əli bəy Azəri

“Xəzan” ədəbi-bədii jurnalın baş redaktoru,

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Çingiz Mustafayev parkı

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Bu gün – 21 Mart 2026-cı il tarixində Abşeron rayonu, Qobu qəsəbəsində Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Mustafayevin adını daşıyan Çingiz Mustafayev parkı açıldı. Xeyirli olsun!

Bu əziz günlərdə Milli Qəhrəman Çingiz Mustafayevi rəhmətlə anırıq! Ruhu şad olsun.

Məlumatı hazırladı: Tuncay ŞƏHRİLİ

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Tapdıq Əlibəyli – 65

Rəsmiyyə Sabiirin yazıları

Tapdıq Əlibəyli – 65
TAPDIQ ƏLİBƏYLİNİN SÖZ DÜNYASI

1 iyul 2026-cı il tarixdə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, Türk Ağsaqqalları Birliyi (TAİB) İdarə Heyətinin üzvü, şair və jurnalist Tapdıq Əlibəylinin 65 illik yubileyidir. Bu münasibətlə onu əvvəlcədən təbrik edirəm. Tapdıq müəllimə can sağlığı və yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram.
Tapdıq Əlibəyli ilə biz eyni bölgədə – cənub zonasında dünyaya göz açmışıq. Lakin onunla tanışlığım təqribən 20 il əvvəl mərhum professor İsa Alıyev vasitəsilə olub. İsa müəllimlə Tapdıq Əlibəyli yaxın dost idilər. İsa müəllim iqtisadçı alim olsa da, sözə və sənətə ürəkdən bağlı idi. Aşıq musiqisini, muğamı gözəl bilirdi. Özü də şeirlər yazırdı. Onlar tez-tez görüşürdülər. Tapdıq Əlibəyli İsa müəllimi görmək üçün İqtisadiyyat İnstitutuna gəlirdi. İsa müəllim həmin vaxt İqtisadiyyat İnstitutunun direktoru, mən isə elmi katibi idim. O görüşlərin birində İsa müəllim məni Tapdıq Əlibəyli ilə tanış etdi:
– Rəsmiyyə, qızım, tanış ol, sənin yerlin – şair Tapdıq Əlibəyli.
Əslində, mən Tapdıq Əlibəylini qiyabi də olsa şair və jurnalist kimi tanıyırdım, imzasına bələd idim. Sadəcə, əyani tanışlığımız İsa müəllimin sayəsində oldu.

Tapdıq Əlibəyli

Tapdıq Əlibəylinin 65 illik ömür yolu zəngindir. O, gənc yaşlarından könlünü poeziyaya verib. “Ülü söz”ün alovu onu da yandırıb yaxıb:

Şairlər əzəldən söz pərvanəsi,
Atəşə tutulub, oda yaxılıb.
Sözü açıbsa da zindan-qəfəsi,
Şair ürəyinə güllə çaxılıb…

Şairi tale sıxanda da, həyat üzərinə yeriyəndə də bütün qələm əhli kimi söz köməyinə çatıb:

İçimdə büdrəyəndə,
Əlimdən yapışdı Söz.
Qəlbimə söz dəyəndə,
Ruhumda alışdı Söz.

Tapdıq Əlibəylinin yaradıcılığında “söz” anlayışı yalnız ifadə vasitəsi deyil, həm də insanın mahiyyətini açan əsas amildir. “Şeirlərim bir duadı” adlı şeirində şair yazır:

Şeir – bir ruh, könül işi,
Sözdə Tanrı nişanəsi.

“Yanğı həzzi” şeirində şair sözün gücünü od, şimşək, yanğı kimi obrazlarla təqdim edir. Burada söz həm yaradan, həm də yandıran qüvvə kimi təsvir olunur. Şairin fikrincə, həqiqi söz ürəkdən gəlməlidir. “Şam təki şair ömrü də…” misrası ilə şair öz taleyini yanan, əridikcə işıq saçan bir varlığa bənzədir:

Yandırıb Sözü yaxanın
Sözü də yandırıb- yaxır.
Özünü özü yıxanı
Doğması, yadı da yıxır.

“Bükmə ətəyinə abrını sözün” şeirində isə şair sözün məsuliyyətini vurğulayır. Saxta, duyğusuz yazanlara qarşı sərt mövqe nümayiş etdirir:

Qoy səni mindirim mən cin atına,
Enişli-yoxuşlu çap yorulunca.
Özün enmədikcə sözün qatına,
Beləcə çaparsan ömrün boyunca…

Ümumilikdə Tapdıq Əlibəylinin poeziyası ilə yaxından tanış olduqda onun yaradıcılığında üç əsas xətti görmək mümkündür: birincisi – sözün və sənətin müqəddəsliyi; ikincisi – cəmiyyətin mənəvi problemləri; üçüncüsü – doğma yurd və təbiət sevgisi.
Tapdıq Əlibəylinin poeziyasının dili sadə olsa da, lakin obrazlıdır. Xalq danışıq üslubuna yaxın ifadələr, atalar sözlərini xatırladan misralar şeirlərin təsir gücünü artırır, oxucunu düşündürməklə yanaşı, duyğulandırır.
Tapdıq Əlibəylinin şeirlərində xalqın mənəvi dəyərləri, tarixi yaddaşı, eləcə də müasir həyatın ritmi ahəngdar şəkildə birləşir. Onun incə lirizmi və vətənpərvərlik duyğusu yaradıcılığına xüsusi əhəmiyyət qazandırır. “Payız çöhrəsində yazdı 44 Gün” kitabı şairin vətənpərvərlik duyğularının tərənnümüdür. “Gördüyüm başqadı” şeirində isə daha çox ictimai-fəlsəfi motivlər ön plana çıxır. Dünya qeyri-sabit, ziddiyyətli bir məkan kimi təqdim olunur. Burada həqiqət və yalanın, düz və əyrinin qarşıdurması verilir. Şair cəmiyyətin mənəvi aşınmasından narahatlıq keçirir:

Gözlərin oynayır ala buludda,
Fələk saya salmaz sən saydığını.
Sən ki piyadasan, zamansa atda,
Qəfildən boyayar qara ağını…

yaxud:

Hər atası kordan zaman Koroğlu olmaz,
Ağsaqqal sayılmaz hər ahıl kəs də.
Olsa da nə qədər saç-saqqal bəyaz,
Müdriklik bir şərtdir ağsaqqal kəsdə.

Tapdıq Əlibəylinin yaradıcılığında yurd sevgisi xüsusi yer tutur. Bürzünbül mövzusunda yazdığı şeirlərdə doğma kəndin təbiətini təsvir edir:

Tanrı yazan bir əzəli ünvanım:
Dağ havası, yurd sədası -Bürzünbül
Göz açdığım, söz açdığım – rəvanım,
Dağ həvəsi, yurd sevdası -Bürzünbül.

Bu şeirlərdə sadəlik, halallıq, qonaqpərvərlik kimi milli dəyərlər ön plana çəkilir. Şair doğma torpağı yalnız coğrafi məkan kimi deyil, həm də mənəvi kök, milli kimlik kimi təqdim edir:

Köküm torpağımın dərinliyində,
Gövdəm torpaq üstə şaxələnibdir.
Azərbaycanımın şirinliyində
Vətənə məhəbbət -torpaqdakı sirr…

“Çanaq bulaq”, “Dağlar vüqarını çeşməyə süzüb”, “Təbiət sağlığı qoruyub burda” kimi şeirlərdə təbiət canlı, poetik lövhələrlə təsvir olunur. Təbiət yalnız fon deyil, insanın daxili aləmi ilə vəhdət təşkil edən canlı bir varlıqdır. Bulaq, dağ, çəmən obrazları saflıq, paklıq və həyatın davamlılığını simvolizə edir.
Lakin zamanın təsiri ilə itən dəyərlər şairi düşündürür, kədərləndirir. “Bir ev vardı…” şeiri nostalji ruhda yazılmışdır. Şair uşaqlıq xatirələrini, ailə mühitini, ata-ana obrazlarını sevgi ilə yad edir. Təbiət elementləri (söyüd, tut ağacı və s.) insan taleyi ilə paralel təqdim olunur:

Məntək qəribsəyib tut ağacımız?
Budanıb yüz illik qolu-budağı.
Bəlkə elə birdi ağrı-acımız…
Hopub xəyallara uşaqlıq çağı.

Ümumilikdə Tapdıq Əlibəylinin poeziyası milli ruhu, mənəvi dəyərləri qoruyan və sözün gücünü ucaldan poetik nümunələrdir.

Rəsmiyyə Sabir,
İqtisad elmləri doktoru,
professor

Tapdıq Əlibəylinin yazıları

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

DEMƏ SƏMƏD VURĞUN GƏlDİ-GEDƏRDİ

ƏBİL ƏBİLOVUN YAZILARI

DEMƏ SƏMƏD VURĞUN GƏlDİ-GEDƏRDİ
II yazı

əvvəli burada: DEMƏ SƏMƏD VURĞUN GƏLDİ-GEDƏRDİ

2007- ci ilin 1 mayında Neftçalada atamın 80 illik yubileyi keçirildi yubileyə gələn qonaqlar arasında Səməd Vurğunun övladları – Xalq Şairi Vaqif Səmədoğlu və Aybəniz xanım da var idi.Həm Vaqif müəllim, həm də Aybəniz xanım həmin yubileydə çıxış da etdilər. Həmin unudulmaz yubuliyein lent yazısını bir neçə gündən sonra,bütövlükdə, “İçtimai” televiziyada göstərdilər. Vaqif Səmədoğlunun həmin çıxışını bu yazıma əlavə edirəm. Oma görə ki, Vaqif Səmədoğlu həmin çıxışında,1954-cü ilin 12 iyununda atası Səməd Vurğunla birlikdə bizə gəldiyi günü də xatırlayır:

ATAMIN NEFTÇALADA KEÇİRİLƏN 80 İLLİK YUBİLEYİNDƏ (01 MAY 2007) XALQ ŞAİRi VAQİF SƏMƏDOĞLUNUN ÇIXIŞI

Əziz dostlar!
Bu saat Milli Məclisin şıdırğı iclası gedir.Ancaq Milli Məclis 2010-cu ilədək davam edəcək və bundan sonra da müstəqil Azərbaycan var olduqca Milli Məclisimiz, parlamentimiz olacaq. Ancaq İmamverdi müəllim kimi böyük bir insanın, böyük bir şəxsiyyətin 80 illiyi bir dəfə olur. Ona görə də mən bu gün parlament iclasında deyil, burada- İmamverdi müəllimin yubileyində iştirak edirəm.
Əziz dostlar!
Mənim mənsub olduğum Səməd Vurğun ailəsindən atam da, anam da, böyük qardaşım da dünyalarını dəyişib. İkicə adam qalmışıq- böyük bacım Aybəniz xanım və mən. Bu gün ikimiz də burdayıq. Başqa cür ola bilməzdi. Səməd Vurğunun ocağında qalanlar mütləq və mütləq bu gün İmamverdi kişinin hüzuruna buyurmalıydılar, onun haqqında xoş sözlər deməliydilər və onun əlini öpüb qayıtmalıdırlar.
İmamverdi müəllim yaşda məndən böyükdür, amma hafizəsi mənim hafizəmdən yaxşıdır. İlk dəfə mən İmamverdi müəllimi görmüşəm 12- 13 yaşım olanda -Neftçalada. Əllinci illərin əvvəli idi. İmamverdi müəllimlə Səməd Vurğunun qucaqlaşıb öpüşmələrinin, indi öpüşməsinlər,o gün şahidi oldum.Həmin gün axşam bir tədbir var idi. Ancaq mən tədbirdə iştirak eləmədim, çünki uşağıydım, bir at gətirmişdilər və mən o atı minib gəzdim Neftçalanın küçələrində.
Səməd Vurğun dünyasını dəyişəndən sonra mən növbəti dəfə İmamverdi müəllimin evində olanda onun evinin divarında bir şəkil gördüm: İmamverdi müəllim- gənc İmamverdi Əbilov çıxış edir və Səməd Vurğun rəyasət heyətinində oturub.
Hələ bir dəfə də olmayıbdır ki, mən bu mahala gəlim, maşını Neftçalaya sürdürməyim. İmamverdi müəllimin evində çörək yeməyim, yatmayım. Dəfələrlə İmamverdi müəllimin evində olmuşam, onun kitabxanasını paxıllıqla və dərin hörmətlə seyr etmişəm. Özünün müdrik, son dərəcədə ağsaqqal söhbətlərinə qulaq asmışam və doğrudan da heyran qalmışam.
Bu kişinin Bakıya gəlməyə dəfələrlə imkanı olub. Dəfələrlə bu kişiyə təklif ediblər ki, Bakıya gəl. Gəlsəydi, bu saat Azərbaycan elmi sahəsində, istər ədəbiyyat olsun, istər tarix olsun, ən üstün mövqelərdən birini tutacaqdı. Ancaq bu kişi Neftçalanı tərk eləmişdi.
Bir də mən öz həyat təcrübəmdın bir şeyi Sizə demək istəyirəm. Hamımız Sovet dövrünü yaşamışıq.Birinci katiblər olub, indi İcra başçıları var. Birinci katiblər nüfuzlu müəllimlərdən şeytandan qorxan kimi qorxublar. Çünki katibləri onlar işdən çıxara biliblər. Ancaq mən Neftçalanın neçə 1-ci katibinin, neçə İcra başçısının İmamverdi müəllimə necə böyük hörmətlə, necə böyük İzzətlə yanaşdığının şahidi olmuşam. Bircə misal deyim. Rıhmətlik İbrahim müəllim – İbrahim Qurbanov deyirdi ki, mənim Neftçalada İmamverdi Əbilov kimi arxam var. İbrahim Qurbanovun bax bu sözü mənə bəs idi. Arxa İbrahim Qurbanov kimi qüdrətli, hörmətli bir raykom katibi İmamverdi müəllimə arxa deyirdi.
Doğrudan da nəinki Neftçalaya, İmamverdi müəllim həmişə bu mahala arxa durub, Muğanın arxasında durub, bu zonanı arxasıyca aparıb.Və bu yolda çox böyük nüfuz, çox böyük hörmət qazanıb. Mən əminəm ki, İmamverdi müəllim bu gözəl yolu davam etdirəcək. Bu, təkcə Sizin deyil, Neftçalanın, Salyanın xoşbəxtliyi deyil, Azərbaycan mədəniyyətinin, Azərbaycan varlığının səadətdir, xoşbəxtliyidir.

Ardı burada: DEMƏ SƏMƏD VURĞUN GƏlDİ GEDƏRDİ

Xüsusi qeyd: Şəkil atamın 80 yaşı tamam olan gün Neftçalada çəkilib. Şəkildə olanların adlarını yazmağa məncə ehtiyac yoxdur. Amma yenə də… Soldan sağa: Atam, Aybəniz xanım Vəkilova, Vaqif Səmədoğlu, Anar, Fikrət Qoca, Bəkir Nəbiyev.

Müəllif və mənbə: Etibar Əbilov

Əbilin gündəliyindən

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Rizvan Hacıyev – Yarımçıq hörük

Hacıyev Rizvanın digər yazıları

Yarımçıq hörük

(hekayə)

O, həmişə elə geyinərdi ki, yaxasına asılacaq medal mütləq görünsün. Son vaxtlar medalların sancaqla taxıldığını bilsə də, əvvəllər medalın sancaqla, yoxsa vintlə bərkidiləcəyini öncədən hesablayar, geyimini onun yaxada necə dayanacağına uyğun seçərdi. Uzun saçlarını yarıya qədər hörər, açıq rəngli kolqotka isə heç vaxt geyinməzdi. Onu görəndə adamın ağlına ilk gələn fikir bu olurdu:
“Yenə hansısa səhnədən çıxıb gəlib, hələ də roldadır…”
Yubkası üst geyimindən həmişə uzun olardı. Yaşıl rəngdən başqa hər çalarda yubkası vardı. Ayaqqabı seçəndə qotazlardan xoşu gəlmədiyini desə də, ayaqqabıları əksərən elə qotazlı olardı. Al-qırmızı dodaq boyası çantasından əskik olmazdı, amma onu yalnız axşamlar, xalq arasına çıxanda çəkərdi. Addımları adətən sürətli olsa da, dodaqlarına boya çəkilən günlərdə küçələrin bağrına sancılan həzin addımlarla yeriyərdi.
Güləndə yanaqlarında yaranan çökəkləri göstərmək üçün əvvəlcə yerə baxar, sonra başını qaldırar, çöhrəsinə qonmuş o xoş ifadəni baxışları ilə ətrafdakılara paylayardı.
Uzun barmaqlarında həmişə gümüşü üzüklər olardı. Çeçələ barmağı digərlərindən bir qədər qısa olsa da, ilk baxışdan fərq sezilməzdi. Əli üşüyəndə ilk sızlayan baş barmağı olardı. İctimai nəqliyyatda həmişə öz yerini tutar, əlini heç vaxt cibinə salmazdı. Bəlkə də buna görə ciblərinin ağzı tikili paltarlar seçərdi. Boynundan zərif zəncirlə işləməyən qədimi bir saat asardı. Hərdən o saatı barmaqları ilə sığallayaraq sanki zamanın nəbzini yoxlayardı. Sağ çiyninə aşırdığı çantadan isə darağın sapı həmişə görünərdi.
Göz yaşları axanda heç kim ayırd edə bilməzdi ki, sevincdir, yoxsa kədər. Hər iki halda bəbəklərində dərin bir hüzn kölgəsi dolaşardı. Danışarkən sağ əli sola, sol əli sağa elə hərəkət edərdi ki, bədən dilini ondan öyrənmək olardı. Gözünü gözə toxundursa da, kipriklərinin rəqsi heç bir emosiyanın ritminə tabe olmazdı.
Ülfət qədər nazik dodaqları incə belindən daha çox diqqət çəkirdi. Mənim üçün bütün bunlar keçici bir ovqat yaratsa da, ondakı qadınlıq başlanğıcı həmişə özünü göstərirdi. Tanışımın “Qadınların hamısı aktrisadır” deməsi, mənim dərhal “Elə kişilər də…” cavabımı doğururdu. Bu dialoq mənə Asif Atanın məşhur deyiminin yaddaşımda dəyişdirdiyim formasını xatırladırdı:
“Sovet ailəsi bir dam altında iki gəda biri erkək, biri xanım.”
Maraqlısı o idi ki, bu xanımı heç vaxt kiminləsə qoşa görə bilmirdim. Sovet dövründə hamı hansısa cütün parçası idi. İndi isə onda o ənənəvi ailə mənzərəsini görmürdüm. Nə də onu sərbəstliyin simvolu adlandırmaq olardı. O, görünməz, amma sərt bir nizamın içində təkbaşına hərəkət edirdi.
Kim onun haqqında məndən nəsə eşitmişdisə, söz düşən kimi onu soruşurdu. İnsanların onu məndən soruşması boynuma məsuliyyət qoydu ona görə də daha dərindən maraqlanmalı idim. Mən isə qəribə bir qısqanclıqla cavab verirdim. Sanki onu hamıdan qorumaq, bu gizli “rolun” yeganə şahidi olmaq istəyirdim.
Artıq uzaqdan müşahidə yetərli deyildi. Onun dünyasına daxil olmaq üçün onun dilində danışmalı idim. Mən də geyimimdə onunla səsləşən, amma məni də fərqləndirən bir obraz yaratdım. Pencəyimin yaxasındakı köhnə gümüşü sancaq onun medalına bir “parol” idi. Ciblərimi açıq buraxıb əllərimi gizlətməyim, onun tikili ciblərinə sakit bir üsyan idi. Öz sərbəstliyimlə onun nizamını sınağa çəkirdim.
Bir gün onun avtobusdan düşüb uça-uça getməsi məni heyrətləndirdi. Yeniyetmə kimi fırlanması, sol əli ilə tutduğu çantası, palıd rəngli ayaqqabısı, bənövşəyi kəlağayısı… Amma ən çox saçı diqqətimi çəkdi. Hörükləri yenə yarımçıq idi. İçimdə qəribə bir məğrurluq oyandı.
O anda avtobusun pəncərəsindən sıraya daxil olan bir avtomobilə baxdım. Sükan arxasında oturan qadın bir vaxtlar bu yarımçıq taleni tərk edib gedən idi. İndi isə uşağını tək böyüdən fədakar ana kimi öz həyatını yaşayırdı. O da dayanacağa baxdı. Baxışlarında tanış bir həsrət vardı bəlkə də bir zamanlar arzuladığı ailə tablosunun kölgəsi.
Bir anlıq göz-gözə gəldik. O getdi. Mən avtobusda qaldım. Hər ikimiz keçmişin modelindən uzaqlaşmışdıq.
Mən isə yarımçıq bir hörüyün şahidi olmaq arzusu ilə avtobusdan düşdüm və ona yaxınlaşdım.
Gəl saçlarını hörüm…
Qadın yavaşca döndü. Yaxamdakı gümüşü sancağa, boynumdakı şarfa baxdı. Yanağındakı məşhur çökəklər yenə göründü. Çantasından darağı çıxarıb mənə uzatdı və baxışlarındakı hüznü bir cümləyə sığdırdı:⁷
Hörmək asandır… əsas odur ki, düyünləri çözə biləsən.
Zaman öz dairəsində fırlanır, amma heç nəyi dəyişmir. Gərdiş eyni nənniləri eyni ritmlə yelləyir. Hər uzanan saç hörük taleyi yaşamır. Və hər paslanmış saatın əqrəbləri yenidən yerimir.
Bir hündürboylu tanışım deyirdi ki, hündür qadınlardan xoşu gəlmir, uzun saçlar isə yalnız hörükdə gözəl görünür. Mənə isə elə gəlirdi ki, o qadın kimin üzünə baxırsa baxsın, baxışlarında bir sual gizlidir.
Görəsən, qarşısındakı insan onun yarımçıq hörüyünü sona qədər hörə bilərmi?
26.02.2026
(100 illik Türkoloji Qurultay günü yazılıb)

Müəllif: Hacıyev Rizvan

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

İki bayramın görüşü

GÜLƏR NİZAMİQIZININ YAZILARI

İki bayramın görüşü
Bəzən zaman sadəcə axmır danışır. Elə anlar olur ki, təqvim susur, amma mənalar dillənir. Bu il Novruzla Ramazanın bir araya gəlməsi də məhz belə bir səssiz, amma dərin söhbətdir: torpağın nəfəsi ilə ruhun səsi eyni anda eşidilir. Novruz gələndə torpaq danışır. Quru budaqlarda həyatın pıçıltısı eşidilir, külək belə ümid qoxuyur. Bu, sadəcə baharın gəlişi deyil bu, yaddaşın oyanışıdır. İnsan öz kökünə, öz mənəvi başlanğıcına qayıdır. Ocaqlar yanır, amma əslində isinənsə ürəklər olur.
Torpaq oyananda insan da oyanır; bahar təkcə fəsil deyil, ruhun özünü xatırlamasıdır.
Ramazan isə səssiz bir dərinlikdir. O, səs-küylə gəlmir qəlbə enir. Gün ərzində aclıqla sınanan bədən deyil, əslində insanın nəfsidir. Bu ayda insan öz içində gizlənən həqiqətlə üz-üzə qalır. Paylaşmaq, bağışlamaq, səbr etmək bunlar sadəcə əməllər deyil, ruhun təmizlənmə yoludur.
İnsan ac qalanda bədən zəifləyir, amma ruh güclənir; çünki doymaq yalnız süfrə ilə deyil, vicdanladır.
Bu iki bayramın qovuşması bir rəmzdir. Novruz bizə deyir: Yenidən başla. Ramazan isə pıçıldayır: Özünü tap. Biri torpağı dirildir, digəri qəlbi. Biri həyatın başlanğıcıdır, digəri mənanın dərinliyi.Bəlkə də həyatın ən böyük sirri məhz buradadır insan həm torpaq kimi yenilənməli, həm də ruh kimi saflaşmalıdır.Bu günlərdə yanan tonqallar təkcə qışın soyuğunu yox, içimizdə qalan köhnə ağrıları da yandırmalıdır. Açılan süfrələr isə təkcə qarnı deyil, ürəyi doyurmalıdır. Çünki insanın ən böyük ehtiyacı yemək deyil anlaşılmaq, paylaşmaq və sevilməkdir.
Bayram süfrəsi bolluqla deyil, bölüşməklə zəngin olur.
Novruzun alovu ilə Ramazanın nuru birləşəndə, insan öz içində yeni bir işıq tapır. Bu işıq nə gözlə görünür, nə də sözlə tam anlatmaq olur o, sadəcə hiss edilir. Və bəlkə də bayramın ən böyük möcüzəsi budur: insan bir anlıq özünü xatırlayır… kim olduğunu, niyə yaşadığını və nə üçün sevməli olduğunu.
Çünki bayram zamanın içində bir fasilə deyil, insanın içində bir başlanğıcdır.

Müəllif: Gülər Nizamiqızı

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Aqillər yurdunun pir övladıyam!

ZAUR USTACIN YAZILARI

USTACAM
Müzəffər ordunun şanlı əsgəri,
Ərənlər yurdunun ər övladıyam!
Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox,
Babəklər yurdunun hürr övladıyam!
* * *
Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü,
Ədalət, həqiqət bağrımda közdü,
Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü,
Mövlalar yurdunun nur övladıyam!
* * *
Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm,
Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm,
Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm,
Alovlar yurdunun nar övladıyam!
* * *
Unutma, şah babam Xətai başdı,
Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı,
İlham, nə keçilməz sədləri aşdı,
İgidlər yurdunun nər övladıyam!
* * *
Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var,
Gen dünya yağıya daim olub dar,
Düşmən qarşımızda yenə oldu xar,
Aslanlar yurdunun şir övladıyam!
* * *
Göydən Yer üzünə ərmağan, payam,
Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam,
Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam,
Ozanlar yurdunun sirr övladıyam!
* * *
Ustacam, vətənim vətən içində,
Axıb duruluruq zaman köçündə,
Min bir anlamı var, adi “heç”in də,
Aqillər yurdunun pir övladıyam!
13.11.2020. Bakı.

Müəllif: Zaur USTAC

www.USTAC.az

21 Mart – Poeziya Günüdür

GÜLƏR NİZAMİQIZININ YAZILARI

21 Mart – Poeziya Günüdür

21 mart yalnız təbiətin oyanışı, torpağın nəfəs alması, baharın gəlişi ilə yadda qalan bir tarix deyil. Bu gün həm də insan ruhunun ən incə, ən saf və ən dərin ifadə forması olan poeziyanın bayramıdır. Təbiətdə baş verən dirçəliş necə ki, həyatın yenilənməsini simvolizə edirsə, poeziya da insanın daxili aləminin yenidən doğuluşunu, hisslərin oyanışını ifadə edir. Bu gün söz sadəcə ünsiyyət vasitəsi olmur — söz nəfəsə çevrilir, yaddaşa çevrilir, zamanın içindən keçərək gələcəyə uzanan bir körpü olur.

Poeziya insanın danışa bilmədiyi anlarda danışan, susa bilmədiyi anlarda isə sükuta çevrilən bir həqiqətdir. Bu baxımdan poeziya nə qədər ifadəli olsa da, bir o qədər də izahı çətin olan bir fenomendir. “Poeziya nədir?” sualı əsrlər boyu verilmiş, lakin heç vaxt tam və qəti cavablandırılmamışdır. Çünki poeziya tərifə sığmayan bir hissdir. O, nə yalnız ədəbiyyatdır, nə də sadəcə sənət. Poeziya insanın daxili aləminin ritmi, varlığın görünməyən tərəfinin səsidir.

Tarixi baxımdan poeziya insanla yaşıddır. İlk duyğu ilə, ilk qorxu ilə, ilk sevgi ilə birlikdə yaranmışdır. İnsan hiss etməyə başladığı andan poeziya doğulmuşdur. Hələ yazı mövcud olmamışdan əvvəl poeziya var idi — çünki o, kağızda deyil, qəlbdə başlayır. Bu səbəbdən poeziya yalnız yazılı mətn deyil, həm də insanın varlığının ayrılmaz bir hissəsidir.

Ədəbiyyat tarixində poeziya həmişə aparıcı mövqedə dayanmışdır. Bunun əsas səbəbi onun insanın ən saf halını ifadə etməsidir. Poeziya yalan danışmır, maska taxmır. O, olduğu kimidir və insanı da olduğu kimi göstərir. Bu, poeziyanın ən böyük gücüdür: səmimiyyət. Şeir oxuyan insan təkcə sözləri deyil, həm də o sözlərin arxasındakı hissləri yaşayır, onları öz daxilində yenidən yaradır.

Elmi baxımdan poeziya yalnız bədii ifadə vasitəsi deyil. O, insan beyninin və duyğularının harmoniyasını təşkil edən mürəkkəb bir sistemdir. Ritm, söz və məna birləşərək insan psixologiyasına təsir göstərir. Poeziya yaddaşı gücləndirir, hissləri dərinləşdirir və düşüncə üfüqlərini genişləndirir. Bu baxımdan poeziya yalnız estetik zövq mənbəyi deyil, həm də idrak vasitəsidir. O, insanın həm emosional, həm də intellektual inkişafına xidmət edir.

Din və mənəviyyat baxımından da sözün xüsusi yeri vardır. Yaradılışın başlanğıcı sözlə əlaqələndirilir, vəhy sözlə gəlir, dua sözlə edilir. Poeziya isə bu sözün ən incə, ən saf formasıdır. O, insanı Yaradanla yaxınlaşdıran bir körpüyə çevrilir. Çünki poeziyada səmimiyyət, daxili təmizlik və ruhun səsi var. Bu xüsusiyyətlər poeziyanı yalnız estetik deyil, həm də mənəvi dəyərə çevirir.

Poeziya eyni zamanda insanın özünü tanıma yoludur. O, insanı öz iç dünyasına aparır, orada gizlənən suallarla üzləşdirir və cavabları hiss etdirməklə göstərir. Bəzən bir misra bir ömrü izah edir, bəzən isə bir ömür bir misraya sığır. Bu, poeziyanın möcüzəsidir — az sözlə çox şey demək, görünməyəni hiss etdirmək.

Poeziya zamanı dayandırmaq gücünə malikdir. O, keçmişi bu günə gətirir, bu günü isə gələcəyə ötürür. Şairlər sadəcə yazmır — onlar zamanı qoruyur, yaddaşı yaşadır, hissləri gələcəyə çatdırır. Hər bir şeir bir dövrün izidir, hər bir misra bir taleyin səsidir. Bu baxımdan poeziya həm də cəmiyyətin güzgüsüdür. O, dövrün ağrılarını, sevincini, ümidini və arzularını özündə əks etdirir.

21 mart – Poeziya Günü bizə bir həqiqəti xatırladır: insan sözlə yaşayır, sözlə iz qoyur və sözlə yadda qalır. Poeziya isə bu sözün ən uca formasıdır. İnsan danışanda söz yaranır, insan hiss edəndə isə poeziya doğulur. Bu gün poeziyanı qeyd etmək sadəcə şeir oxumaq deyil. Bu gün insanın öz ruhuna qayıtması, hiss etməyi yenidən xatırlamasıdır.

Müasir dünyada texnologiyanın sürətlə inkişaf etdiyi, informasiyanın artdığı bir dövrdə poeziyanın rolu daha da önəmli olur. Çünki poeziya insanı mexanikləşməkdən qoruyur, onu hiss edən varlıq kimi saxlayır. O, insanı öz daxilinə yönəldir, sükutun içində danışmağı öyrədir. Poeziya insanın ruhunu qoruyan bir sığınacaqdır.

Nəticə etibarilə demək olar ki, poeziya yazılan bir şey deyil — poeziya yaşanan bir həqiqətdir. O, insanın içindən gəlir, hisslərdən doğulur və yenidən insanın içində yaşayır. 21 mart yalnız təbiətin deyil, həm də insan ruhunun oyanış günüdür. Bu gün poeziyanın bayramıdır — sözün nəfəsə, hissin sənətə, insanın isə özünə çevrildiyi gündür.

Müəllif: Gülər Nizamiqızı

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Sona Abbasəliqızı – Könlü oyaqlardan xəbər al məni

21 Mart Poeziya Günü

Bu gün sözün nəfəs aldığı, duyğuların sətirlərə çevrildiyi gündür Poeziya Günü.
Poeziya insanın içində gizlənən səslərin dilə gəlməsidir. Bəzən bir misrada bir ömür yaşayır, bəzən bir kəlmə ilə qəlbin ən dərin qatlarına toxunur. Şeir nə zamana, nə sərhədə sığır o, ruhun azadlıq formasıdır.
Bu gün qələm tutanların, sözə sığınanların, duyğunu qoruyanların günüdür. Hər kəsin içində bir şair var kimisi yazır, kimisi susaraq yaşayır.
Poeziya gününüz mübarək. Sözünüz heç vaxt tükənməsin.

QƏLƏMİM ALTDA

Haqq başım üstündən baxır göz kimi,
Ümid ürək açır şirin söz kimi.
Misralar içimdə yanır köz kimi,
Vərəqlər od tutur qələmim altda.

Bezib bu dünyanın ab-havasından,
Atıram özümü söz qayasından.
Səsimin, sözümün əlifbasından,
Vərəqlər od tutur qələmim altda

Ağrı çöllərini adlayıb keçir,
Möhnətin dizini qatlayıb keçir,
Əcəlin bağrını odlayıb keçir,
Vərəqlər od tutur qələmim altda

Sona, sinəmdəki duyğular kövrək,
Açır yaxasını söz çiçək-çiçək.
Şam kimi sinəmdə alışır ürək,
Vərəqlər od tutur qələmim altda.

KÖVRƏK MİSRALARIM

Hökmünə “mərhəba” ulu nəqqaşın,
Yaddaşı olmuşdu özü yaddaşın.
Xətrinə dəymədi payızın, qışın,
Kövrək misralarım,kövrək sözlərim.

Safdı ilhamımın ilki, əzəli,
Duyğum heç görmədi payız xəzəli.
Sevgiylə oxşadı min bir gözəli,
Kövrək misralarım, kövrək sözlərim.

Kövrək bir dünyadır şair ürəyi,
Bahar ətirlidir arzu, diləyi.
Daim əziz tutdu halal çörəyi,
Kövrək misralarım, kövrək sözlərim.

Üzü haqqa sarı erəyim qaçır,
Könüllərin şahı müşküllər açir..
Qəlbimə, ruhuma nur, işıq saçan,
Kövrək misralarım, kövrək sözlərim.

XƏBƏR AL MƏNİ

Möhnət qəfəsinə düşübdü bülbül,
Misralar içində inildəyir gül.
İrfan həsrətiylə alışan könül,
Könlü oyaqlardan xəbər al məni.

Sözün zirvəsindən yollara boylan,
Güllü qafiyənin başına dolan.
Misra həsrətiylə gözləri dolan,
Bəyaz vərəqlərdən xəbər al məni.

Belə qəribsəyib kövrəlmə, könülüm,
Alışıb ocağım,üşüməz külüm.
Haqqın şairinə neyləyər ölüm?-
İsti ocaqlardan xəbər al məni.

Sona, xəyal qonub zirvə daşına,
Hopub söz həniri ocaq daşına.
Cığırlar hörmətlə çıxar qarşına,
Qosqoca dağlardan xəbər al məni.

MƏNİ SORUŞUN

Söz hikmət nurutək dolaşır qanda,
Anlasın məclis də, məclis quran da.
Ellər bağçasında məclis quranda,
Mənalı çağlardan məni soruşun.

Hikmətli kəlməsi nur, işıq saçan,
Sənət eşqi ilə yaşadı bir can.
Hər vaxt gəlişinə qolunu açan,
Doğma qucaqlardan məni soruşun.

Sözün yamacına könlünü sərdi,
Səbriylə ovutdu kədəri, dərdi.
Hər çiçək üzündən bir misra dərdi,
Güllü yaylaqlardan meni sorusun.

Adını əzizlə, xətrini istə,
Ürək baş qoyubdu el qəmi üstə.
“Kərəmi”, “Dübeyti”, “Dilqəmi” üstə,
Gəzən barmaqlardan məni soruşun.

Sona, söz yaratdım tər güllər kimi,
Yazdım varaqlara mən bu ərkimi,
Öpəndə misramı təbərrik kimi,
Şirin dodaqlardan məni soruşun.

DÜNYANIN DƏRDİNDƏN KEÇİB GEDİRƏM

Üfürmə bu sönmüş ocaq közünü,
Səbrimlə kor etdim dərdin gözünü.
Gördüm insanların min bir üzünü,
Dünyanın dərdindən keçib gedirəm.

Butun ayrılıqlar sona çataçaq,
Çəkdiyim ahlarda dünya batacaq.
Onsuz da sönəcək bir gün hər ocaq,
Dunyanın dərdindən keçib gedirəm.

Gözündən tanıdım mərdi, namərdi,
Fələk qəm xalçası önümə sərdi.
Bu ömrün axırı qəza-qədərdi,
Dünyanın dərdindən keçib gedirəm.

Donub qulağımda zamanın səsi,
Boğmuşam içində neçə həvəsi.
Dərddir başdan-başa həyat səhnəsi,
Dünyanın dərdindən keçib gedirəm.

Dərdin sarayını tarimar etdim,
Nəfsimlə hər zaman intihar etdim.
Sonayam, könlümün kamına yetdim,
Dünyanın dərdindən keçib gedirəm.

Müəllif: SONA ABBASƏLİQIZI

SONA ABBASƏLİQIZININ YAZILARI

DAHA ÇOX ŞEİR BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var