XOCALIM, AY XOCALIM Bu dağların qoynunda yaşıl bir kənd varıydı, Əlvan saray, güllü bağ, gen aynabənd varıydı. Neçə dodağı şəkər, söhbəti qənd varıydı, Neçə incəbel gözəl, zülfü kəmənd varıydı. Yoxdu daha, nağıldı, İtdi, batdı, dağıldı. Mənim şirin qafiyəm, mənim üçcə hecalım, Xocalım, ay Xocalım! * * * Ağzından alov saçan silahlar yedi səni, İştahalar, nəfslər, tamahlar yedi səni. Bağışlanmaz, yuyulmaz günahlar yedi səni, Göydə Allahı danan “allah”lar yedi səni, Heç Allah götürərmi qisasımı gec alım? Xocalım, ay Xocalım! * * * Neçə ki yer üzündə yamanlar, pislər yaşar, İçi dolu qurd olan nankor xəbislər yaşar, Dumanlı beyinlərdə dumanlı hisslər yaşar, Neçə ki bu şeytanlar, cinlər, iblislər yaşar, Gərək hər gün, hər saat yağılardan öc alım, Xocalım, ay Xocalım! * * * Quruyub cadar olmuş dodaqlara nə deyim? Kəsilmiş biləklərə, barmaqlara nə deyim? Qar içində buz olmuş ayaqlara nə deyim? Yaxınlar eşitmirsə, uzaqlara nə deyim? Tanrı rəva bilməsin, mən bu dərdlə qocalım, Xoclım, ay Xocalım! * * * Nə möcüze göstərim, nə cürə imkan tapım, Qan itirən kəslərin damarına qan tapım? Hansı yolu seçim ki, dərdinə dərman tapım, Amansız cəmiyyətdə sənə nə aman tapım? Millətəmi güvənim, torpaqdanmı güc alım? Xocalım, ay Xocalım! * * * Sənə yas verənlərə yas dalınca yas gərək, İgidlərim öyməli, oğullarım xas gərək. Dəmirdən geyim gərək, poladdan libas gərək, Ölümə ölüm gərək, qisasa qisas gərək, Gərək səndən ötəri qala yıxım, bürc alım, Xocalım, ay Xocalım! * * * Həyat şirin, yol çətin, ölüm ucuz, can baha, Baş qaldırıb ağrılar, dözmür ürəklər daha. Təslim olmaq yaraşmaz bu gün ağrıya, aha, Yalvarmaq istəyirəm peyğəmbərə, Allaha, Haqqımı qaytarmağa bir ömür də borc alım, Xocalım, ay Xocalım! * * * Töküldülər üstünə quduz kimi, ac kimi, Şumladılar yer kimi, qırdılar ağac kimi, Dağıtdılar çöllərə əsir, yalavac kimi. Səni qaldırammasam başım üstə tac kimi, Tarixin yaddaşında çətin qalxım, ucalım, Xocalım, ay Xocalım! * * * Bizdən ürək istədin, ürək vermədik sənə, Bizdən kömək istədin, kömək vermədik sənə, Bizdən qanad istədin, lələk vermədik sənə. Aylarla su vermədik, çörək vermədik sənə, Buraxdıq özbaşına əlimizdən cənnəti, Sənsiz nəyimə gərək Məkkə görüm, Hac alım, Xocalım, ay Xocalım! * * * Təzədən yandı xallar muğamın nəvasında, Bayquşlar ötür bu gün bülbülün yuvasında. Biqeyrət oğulların şan-şöhrət havasında, Kəmfürsət övladların vəzifə davasında, Harayına çatmağa tapılmadı macalım, Xocalım, ay Xocalım! * * * Yerbəyer eləməmiş sevincimi, dərdimi, Bir-birindən seçməmiş mərdimi, namərdimi, Əjdahalar əlindən qurtarmamış yurdumu. Tanrının qırmancına döndərməmiş ordumu. Qoy gəlməsin ölümüm, qoy çatmasın əcəlim, Xocalım, ay Xocalım! XOCALIM, ay XOCALIM!!! 31 yanvar 1997
Qаrа-qırmızı Хоcаlı (muğаm üstündə охunаn аğı) Qаr yаğаn göylərə qаn püskürürdü Müqəddəs tоrpаğın yаrаlаrındаn. Bu gecə heyrətdən dаğlаr dа dоnub, Dоnub heyrətindən qаrаlаn bulud. Bu gecə qаn yаğır аğ qаr üstünə. Bu gecə Хоcаlı аl-qаn rəngində, Bu çаylаr, meşələr аl qаn içində. Bu gecə аğаcın yаrpаğı biz-biz, Аğlаyır, sızlаyır qаr içində iz. * * * Evinə qаçаnlаr evindən qаçır, Özünə qаçаnlаr özündən qаçır, Аnаlаr sinəsin gülləyə аçır. Şахtаdа о bаyrаq körpə əlinin İçində dоn vurmuş bir ümid yаtır, İnləyən, bоğulаn bir ümid bаtır. Bir ümid çırpınır şəhid əlində. * * * Bu gecə göylərdən qаnlаr tökülür- Bizim üstünə qəzəb qаnlаrı, Bizim içinə əzаb qаnlаrı. Bu gün qаn içində üzür Хоcаlı, Dərdi süzgəcindən süzür Хоcаlı, İndi хəyаllаrdа gəzir Хоcаlı. Gəzir ölkə-ölkə, gəzir elbəel, Gəzir fəsil-fəsil, gəzir ilbəil. Sinədə, аlındа gəzir Хоcаlı, Hər kəsin cаnındа gəzir Хоcаlı, Yаrаlı Хоcаlı, əsir Хоcаlı. * * * Qаn, qаrın üstünə ХОCАLI yаzır. Bu gecə dərdlər də qаrа-qırmızı. * * * Хоcаlı Vətənin qаn yаrаsıdı, Хоsаlı Vətənin cаn yаrаsıdı. İnsаnlаr cаn verir, cаn gecəsində, İnsаnlаr cаn verir, qаn gecəsində. Bir оrdu yeriyir, bir şər оrdusu- Kimsəsiz, günаhsız insаn üstünə, Yenə qаn tökülür zаmаn üstünə. * * * Bu qаnlı gecədə yer-göy аlışır Bu qışın, sоyuğun sаzаqlаrındа. * * * Bəşərin sоnuncu fаciə günü Dünyаdа bir kimsə yаtа bildimi? Bu gecə dünyаnın sоn qəm gecəsi, Bu gecə dərdlərın ilk cəm gecəsi, Bəşərin sоnuncu mаtəm gecəsi, Bizi qаn içində bаtırıb gedir. * * * Gör neçə illərdi dоnub Хоcаlı. Bu yerin yаzınа hələ qаr yаğır, Bu хаlqın bаşınа hələ qаn yаğır. * * * Dоn vurmuş körpənin qаrlı izini Yаyın istisi də əridə bilmir. Хоcаlı hаrаyın, Хоcаlı səsin, Dünyаnın sükutu kiridə bilmir…
XOCALININ DƏRDİ HARAY… Ulu tanrı, hardan gəldi bəd xəbər? Bəd xəbərə ürək dözsün nə qədər? İç dünyamdan bir ah qopdu bu səhər, Xocalının dərdi haray, ay haray! * * * Bu milləti qırdıran kim, qıran kim? İgidləri kürəyindən vuran kim? Bilinmirsə kim müttəhim, kim hakim… Xocalının dərdi haray, ay haray! * * * Dağı-daşı sac içində qovruldu, Böyük-kiçik tank altında qırıldı. Xocalının külü göyə sovruldu… Xocalının dərdi haray, ay haray! * * * Nə qocası, nə cavanı seçildi, Qadınların qızıl qanı içildi. Körpələri xəzəl kimi biçildi, Xocalının dərdi haray, ay haray! * * * Bədən getdi, qol doğrandı, baş dindi, Göz ovuldu, göy ağladı, yaş dindi. Torpaq yandı, yurd dağıldı, daş dindi… Xocalının dərdi haray, ay haray! * * * Zülmü görüb zaman təzdən qocaldı, Xatın kəndi bu vəhşətə mat qaldı. Öz dərdini unudaraq ün saldı- Xocalının dərdi haray, ay haray! * * * Aman Allah, tufana bax, tufana, Şəhər zülmət, toz qarışıb dumana… Saçın yolub dad eləyir hər ana, Xocalının dərdi haray, ay haray! * * * Belə sərgi sərməmişdi bu dünya, Belə dövran sürməmişdi bu dünya, Belə qırğın görməmişdi bu dünya! Xocalının dərdi haray, ay haray! * * * Qayasına mən başımı qoyaram, Torpağını al qanımla boyaram. Dünya boyu sızıldayar bu yaram… Xocalının dərdi haray, ay haray! * * * Xocalının dərdi bizə qalx! – deyir. Düşmənləri süngüsünə tax! – deyir. Qılıncını nərə çəkib çax! – deyir. Xocalının dərdi haray, ay haray! * * * Bu harayda Allah eşqi olmalı! Axan qanlar qan yaddaşı qalmalı! Bu qisası əzəl-axır almalı! Xocalının dərdi haray, ay haray! İnsanların mərdi haray, ay haray!
Xocalısız 30 il 44 günlük müharibədə işğal olunmuş ərazilərimizin əksər hissəsi Ordumuz – qəhrəman döyüşçülərimiz tərəfindən azad olundu. 28-30 il həsrətində olduğumuz torpaqlara, yurd yerlərimizə qovuşduq. Bu Qələbə torpaqlarımızla birlikdə qürurumuzu, şərəfimizi özümüzə qaytardı. Qarabağın çox yerləri işğaldan azad olundu. Bu illər ərzində xəyalı ilə yaşadığımız Cəbrayıl, Füzuli, Qubadlı, Zəngilan, Xocavəndin bir hissəsi (Hadrut), Şuşa, Ağdam, Laçın, Kəlbəcər də… Bu sevinc ağrılarımızın böyük bir hissəsini unutdurdu. Lakin Xocalı ağrısı, Xocalı müsibəti hələ də içimizdə ağır yara kimi qaldı. İşğalda qalan, millətin, xalqın, vətəndaşın, dövlətin üstündəki qara ləkə, ən böyük faciəmiz olan Xocalı. Xocalı faciəsində 613 nəfər həlak oldu (bunlardan 63 uşaq, 70 qoca, 106 nəfər qadın idi), 1275 nəfər girov götürüldü, 150 nəfərin taleyindən xəbər olmadı, 487 nəfər yaralandı, 3 ailə tamamilə məhv edildi, 25 uşaq hər iki valideyndən məhrum olundu, 130 nəfər valideynlərindən birini itirdi.* Qarlı-şaxtalı fevral günündə yaralıları, şəhidləri, don vurmuş xocalıları meşədən, dağdan gətirənlər və o günlərin şahidləri olan başqa ağdamlılarla bərabər şəhidlərin yuyulub dəfnə hazırlandığı Ağdam məscidinin divarları da o ah-nalələri unutmayacaq. Bizə o ağrıları unutduracaq, təsəlli verəcək hadisə Xocalının düşmən işğalından azad olunması ilə olacaq. Torpağın üzündən qan ləkə, yad iz, muradlıq, çirkab təmizlənəcək. Ruhumuz kimi. Ermənilər tərəfindən darmadağın edilən, yerində indi ermənilər üşün hündür mərtəbəli binalar tikilən, İvanyan məntəqəsi adlandırılan Xocalı, bizim üçün təkcə vətən torpağı deyil, həm də qədim tarixi olan yaşayış məskənidir. Xocalı başdan-başa tarixi-memarlıq abidələri diyarıdır. “Xocalı qəbiristanlığı”nda aşkar edilmiş miladdan əvvəl XIII-VII əsrlərə aid Xocalı-Gədəbəy mədəniyyət abidələrini, son Tunc və ilk Dəmir dövrlərinə aid Nekropolu, Kurqan çölünü, eramızın IV-VII əsrlərinə aid kilsələri, XIV əsrə aid Xocalıda Hacı Əli günbəzini, 1356-cı ildə inşa olunmuş dairəvi türbəni, XVIII əsrdə Qarabağ xanı Pənahəli xan tərəfindən tikilmiş Əsgəran qalasını və onlarca başqa tarixi abidələri ilə… 1810-cu ildə Rusiya ilə İran arasında sülh danışıqları Əsgəran qalasında aparılmışdır. Əsgəran sözünün mənası “Qədim Aran” deməkdir. Tarixi faktlar sübut edir ki, Xocalı ərazisi Azərbaycanın ən qədim diyarlarından biridir. Aparılan araşdırmalar göstərmişdir ki, xalqımızın uzaq keçmişindən tutmuş bu gününədək olan məşğuliyyəti, sənətkarlığı, dini baxışları, mədəniyyəti Xocalı toponomiyasında öz əksini tapmışdır. Ermənilər uşaqların, qocaların, qadınların başına dünyada görünməmiş vəhşiliklər gətirməklə bərabər tariximizi də yer üzündən sildilər. Müqəddəs məkanı nurdarladılar, erməniləşdirdilər. Bu tariximizin ən qara səhifələrindən biridir. İndi səni başqaları təmizləyir, Xocalı. Ermənilərə ev tikmək üçün. Məhz sən də… Sənsizlikdən 30 il keçdi. Hələ də sənə kənardan baxırıq. Ürəyimizin gözləriylə. Sənə getmək mənə, bizə qadağandı. Sənə qovuşmaq yasaq. Ağdamdan Şuşaya gedəndə xocalıları da özümüzlə götürməyi düşünürdük. İndi o yolla nə özümüz gedə bilirik, nə də sizi götürə bilirik. Arzularımız yarımçıq qaldı. … Xosalısız qaldıq. Bu gün də sənin işğal, faciə gününü qeyd edirik. Tariximizin çox qara günləri qızardı. Qızarmayan tarixlər içində 26 fevral günü də qaldı. Azərbaycanın müsübət günü – Xocalının işğalı. Ömrümüzün, həyatımızın, xalqımızın qara günü: 26 fevral 1992-ci il. Sinədə, аlındа gəzir Хоcаlı, Hər kəsin cаnındа gəzir Хоcаlı, Yаrаlı Хоcаlı, əsir Хоcаlı. … Dоn vurmuş körpənin qаrlı izini Yаyın istisi də əridə bilmir. Хоcаlı hаrаyın, Хоcаlı səsin, Dünyаnın sükutu kiridə bilmir…
* Bu qəbildən olan siyahıların dəqiqləşdirilməsi bütün itkinlərimiz haqqında tam dəqiq məlumat əldə etdikdən sonra başa çatacaq.
XOCALI (poema) Daş körpənin dilindən Proloq “Ya Qarabağ, ya ölüm, Başqa yolu yox artıq!”- Deyəsən unutmuşuq, Qan quruyubdur artıq? * * * Vətən dediyin bu yer Yaddan çıxıbsa əgər, İndi doğru cavab ver, Qeyrət satılıb məgər? * * * Budur Vətən torpağı, Budur Vətən bayrağı? Hanı boz canavarlar, Hazırkı mərd oğullar? * * * Haray, yenə də haray, Cihad savaşdır artıq! Qanlı qış gecəsindən Neçə gün keçir artıq! l hissə YAŞAMAQ İSTƏYİRƏM Bu haray elan deyil, Lal körpə harayıdır, Bizi tək analar yox, Dünya anlamalıdır! * * * “Vətən” adlı igidim, Dəyanət istəyirəm! Yağıya ölüm gərək, Əsirtək istəmirəm! * * * Nifrətimlə yenidən Bir savaş istəyirəm, Kələklər yetər artıq, Diri hay istəmirəm! * * * Qəlpə dəyən, ayılan Sağ dığa istəmirəm, Boş hədəfə şığıyan Bir güllə istəmirəm! * * * Deyin, dünya tanısın Qoy vəhşi toxumları, Sözdə dövlət sayılan Əkiz – “xaç” tulaları. * * * Hamı savaş gözləyir, Mən dava istəmirəm, Doğmaca torpağımı Tam azad istəyirəm! * * * Kürsüdən çığırmağa Mif, yarış istəmirəm! ATƏT özünə gülür, Mən alqış istəmirəm. * * * Yenidən dağ aşmağa Yoxdur daha taqətim. Didəm qanla dolsa da, Budur hal vəziyyətim. * * * Duyan yoxdursa əgər, Kimə gərək niyyətim? Qisas alın, baş kəsin, Qana-qan istəyirəm! * * * Ey şanlı Milli Ordum, Mərhəmət istəmirəm. Haylar ölü can versin Canlı can istəmirəm. * * * Əsir kimi sağ qalan Bir canlı istəmirəm, Yaşamaq istəyirəm, Yaşamaq istəyirəm! ll hissə BİR ANA QUCAĞINDA Mən bir uşaq doğuldum Yaşamağa cahanda. Tam haqqımla vətəndaş, Xocalı torpağında. Qəsd olundu yurduma Gecənin son çağında. Şaxtalı, don, amansız, Soyuq, qarda, boranda. Dondum, heykələ döndüm Bir ana qucağında. * * * Bilmədim sevgi nədir, Bilmədim həyat nədir. Bölmədim sevincimi, Bildirmədim dərd nədir. Bilmədim ölmək üçün Günahlarım bəs nədir? Şaxtalı, don, amansız, Soyuq, qarda, boranda Dondum, heykələ döndüm Bir ana qucağında. * * * Mənim yaşda günahsız Körpələr nə qədərdir? Qoy duysun bəşəriyyət, Bəlkə yüz minlərlədir. Bu quduzluq, soyqırım, Qan dünyaya ləkədir. Şaxtalı, don, amansız, Soyuq, qarda, boranda Dondum, heykələ döndüm Bir ana qucağında. * * * Qoca, qadın, ya körpə – Heç kimə baxmadılar. Qışqıran hər bir kəsin Başından vururdular. Məni möhkəm vurdular, Yəqin ölmüş sandılar. Şaxtalı, don, amansız, Soyuq, qarda, boranda Dondum, heykələ döndüm Bir ana qucağında. * * * Qızdır məni, ey Günəş, Mən bəşər övladıyam. Anamın qucağında Donmuş buz parçasıyam. Bir daş olsam da belə, Ruhum bilir hardayam. Şaxtalı, don, amansız, Soyuq, qarda, boranda Dondum, heykələ döndüm Bir ana qucağında. Epiloq Hər il gəlib keçirik Heykəlinin önündən, Sənə baxa bilmirik, Gizlənirik gözündən. * * * Dünyaya göstəririk, Guya səni anırıq, Əslində belə deyil, Xəcalətli qalırıq. * * * Tezcə qisas alınsa, Sevincimi bölərdim. Hayların göz yaşını Qanlı güllə silərdim. * * * Bilmirəm nə istəyir, İblis yenə “vur” deyir. İnsanlıq sülhü sevir, Hamı bizə “dur” deyir. * * * Ey çırpınan canlı daş, Kaş bitəydi bu savaş, Öz yurduna dönəydi İnsanlar yavaş-yavaş! Son. 23-25.02.2016.
Bu gün (25 fevral) Ukraynanın böyük şairi T.Q.Şevçenkonun doğumunun 208-ci, ölümünün isə 161-ci ildönümüdür. Yəqin ki Vətənindəki bugünkü gərgin durum ona agah olmamış deyil. Qardaş Ukrayna xalqına və böyük şairə ehtiramımı bildirmək üçün bu gecə şairin məşhur “Vəsiyyət” şeirini dilimizə tərcümə etdim.
VƏSİYYƏT Məni Dnepr sahilində, çox sevimli Ukraynamın bir düzünün ortasında, dikdir yerdə dəfn edin ki, ixtiyar Dneprin necə səs-səmir qopardığını, düşmən qanını yurdumdan yuyaraq mavi dənizə nə cürə apardığını gözlərimlə görə bilim. Bax onda oyanacağam, varıb Allah dərgahına səcdədə dayanacağam. Bütün bunları görməsəm, Kinimi yeməyəcəyəm, “Allah var”, – deməyəcəyəm… Məni dəfn edib dik durun, qolunuzdan zəncirləri son halqaya qədər qırın. Tökün düşmən qanını siz, möhkəmlənsin iradəniz. Yeni, azad ailənizdən məni də çölə atmayın. Daim səmimi bir səslə xatırlayın, unutmayın. 25 dekabr 1845.
SAATIN ƏQRƏBLƏRİ… Saatın əqrəbləri firlandıqca səs edir, Günlər elə bir şeydi ömürdən ildən gedir, Boş sözlər nadan kimi, küləyə bənzər əsir, Yaşa doldum, hiss edib ümidlə geri baxdım- Fevralın otuzuna vədə verib vaxt aldım! * * * Yollar qırov bağlamış ümüdlərə qor düşmüş, Xəyallar pərən pərən arzular talan çökmüş, Doğurdanda adam tək yaşamaq böyük yükmüş, Gah gerəyə gahda ki, irəlliyə yön aldım- Fevralın otuzuna vədə verib vaxt aldım! * * * Enişidə dolandım, yoxuşuda keçmişəm, Zaman zaman dünyanın hər üzünü görmüşəm, Qəlbi nadan birinə verərkən səhv etmişəm, Çox təəssüf ki, bunu, sonunda gec anladım- Fevralın otuzuna vədə verib vaxt aldım- * * * Nə biləydim sonu yox dərk etmədim vaxtında, Dildə aciz qalibdı, danışarkən haqqında, Yuxuya dalmış idim, gördüm deyir son anda, Gözləyəcəm gələrsən, yubanmazsan həyatım- Fevralın otuzuna vədə verib vaxt aldım!
ÖZ CƏZANDIR ÇƏK, QADIN… Bu gun şəklinə baxıb Gördüm siyah tellərin Ağarıbdı qar kimi. Sən ki, belə deyildin, Bir vaxt göz oxşayırdın Hər addımda dil açan Çiçəkli bahar kimi. Bəs, niyə saçlarına Erkən dən düşdü sənin? Bəlkə bulanıq sular Bircə anda üstündən Adlayıb keçdi sənin? Bir nişanə qalmadı Əzəlki yerişindən. Bir vaxtlar məst olurdu Çoxları gülüşündən… Sən heç belə deyildin Əhdini tapdalayıb Baş götürüb gedəndə. Yəqin günahın kimi Qəlbini çəkib dara Saçlarındakı dən də… Söylə, niyə axı sən Eşqimi ağlar qoyub, Əsiri oldun yadın? Heç özüm də bilmirəm Necə əff edim səni, Öz cəzandır, çək, qadın!
SEVƏNLƏRİ VAR OLSUN… (“Sevgililər günü”nə) Gör necə də gözəlmiş Ömrün vüsal çağları. Sevgidir insanlığın Nur timsallı baharı. Tükənməyən arzular Məhəbbətdən güc alsın – Sevənləri var olsun! * * * İsinsin saf duyğular Körpə nəfəsi ilə. Vəcdə gəlsin ürəklər Gənclik həvəsi ilə. Saf eşqin təravəti Nə saralsın, nə solsun – Sevənləri var olsun! * * * Şən nəğmələr dolaşsın Hər yanı qarış-qarış. Qorxutmasın heç kimi Çovğun, şaxta, qarlı qış. Təkcə eşqin havası Həmişə qəlbə dolsun – Sevənləri var olsun! * * * Seymur mübarək deyir, Sevgililər gününə. Qoy, yamanlıq çıxmasın Qəlbən sevib-sevilən İnsanların önünə! Bu şeirim cavanlara Məndən nişanə qalsın – Sevənləri var olsun!
BU GÜN MƏNƏ TOXUNMAYIN İçimdə vulkan püskürür, Titrəyir sütünum-tağım. Üstümdən qarayel keçib, Üşüyür əlim-ayağım. Baxışlarım sanki donub – Quzeydəki qar kimiyəm! Bu gün mənə toxunmayın Simi qırıq tar kimiyəm! * * * İşığa həsrət qalmışam, Zülmət çökübdür üstümə. Bir namərdin gizli əli Yaman durubdu qəsdimə… Əlçatmayan, ünyetməyən – Bir uçuq divar kimiyəm. Bu gün mənə toxunmayın Simi qırıq tar kimiyəm! * * * Yollar üzümə bağlıdı, Yoxuşum yox, enişim yox. Məhbusam tənha adada, Doğma yurda dönüşüm yox! Əhədimi kəsib külək – Alışmayan qor kimiyəm. Bu gün mənə toxunmayın Simi qırıq tar kimiyəm! * * * Nə gücüm var, nə taqətim, Bozqurd kimi ac gəzirəm. Elə bil havalanmışam, Dərdimə əlac gəzirəm. Bu gün mənə toxunmayın – Simi qırıq tar kimiyəm. Bu gün mənə toxunmayın Simi qırıq tar kimiyəm!
ATA HƏSRƏTİ Ata, yoxluğuna necə tablaşım, Sənsiz qurumayıb hələ göz yaşım. Keçir dərd içində baharım-qışım, Heç vaxt qınamasın qoy, nadan mən – Ata həsrətidir, sızladan məni! * * * Elə bil fırlanır başıma dünya, Dönüb qar-sazaqlı qışıma dünya. Ta gəlmir nədənsə xoşuma dünya, Sıxır için-için ürək-can məni – Ata həsrətidir, sızladan məni! * * * Kaş, atam dirilib geriyə dönə, Sığınam Tanrının böyüklüyünə… Dikmişəm gözümü hər gələn günə, Nə eşq ovundurur, nə ad-san məni – Ata həsrətidir, sızladan məni! * * * Sanki suya həsrət bomboş səhrayam, İşığı qeyb olan ulduzam, ayam. Heyim qalmayıb ki, günləri sayam, Qoparıb kökümdən bir tufan məni – Ata həsrətidir, sızladan məni! * * * Dikəldə bilməyir Seymur qəddimi, Tapdamaq çətinmiş dərdin rəddini… Dinmədim, qəm-kədər aşdı həddini, Tutub elə bil ki, nahaqq qan məni – Ata həsrətidir sızladan məni!
MƏNİM ÖMÜR YOLUM (Öz doğum günümə yazdığım şeir) Boylanıb geriyə baxdım bir anlıq, Elə bil üstümü duman-çən aldı. Gözümün önündən keçdi cavanlıq, Ömrün bir ili də arxada qaldı. * * * Nə yaman tez ötdü aylar-fəsillər, Anlar tufan kimi, yel kimi keçdi. Durub arxasınca baxdığım illər, Qarşımdan bulanıq sel kimi keçdi. * * * Söykədim üzümü xatirələrə, Sevdalı çağlarım geriyə döndü. Zülmətdə qərq olan neçə bənd-bərə, Mənimlə birlikdə dil açdı, dindi. * * * Közərdim təzədən sönmüş ocaqtək, Nurlu sabahların seyrinə çıxdım. Yaratmaq eşqiylə çırpındı ürək, Keçilməz sədləri bir anda yıxdım… * * * Duruldum su kimi avazda-səsdə, Sanmayın ağlımı nəsə çaşdıdı. Bir il gəldisə də yaşımın üstə, Məni şeirlərim cavanlaşdıdı. 04.02.2022.
MƏNİ QƏRİBSƏSƏN ÜRƏYİNDƏ GƏZ Nə əlIərm çatır, nə səsim sənə, Tanışdır istəyim-həvəsim sənə. Bilirəm doğmadır nəfəsim sənə. Demirəm bir acı külək kimi əs – Qəriblik eşqimi sarsıda bilməz! * * * Keşkə xoş sorağın çataydı mənə, Çıxaydıq xəyalən çölə-çəmənə. Adını çəkirəm mən dönə-dönə, Hicranın yolunu saf eşqinlə kəs – Qəriblik eşqimi sarsıda bilməz! * * * Dönsəydin əzəlki görüş yerinə, Gül-çiçək səpərdim qədəmlərinə. Bəlkə getməyək bir də dərinə… Nisgili, kədəri gəl tapdala-əz – Qəriblik eşqimi sarsıda bilməz! * * * Seymur heç vaxt səni unudan deyil, Yalançı məhəbbət şərəf-şan deyil. Eşqimin möhləti bircə an deyil, Məni qəribsəsən ürəyində gəz – Qəriblik eşqimi sarsıda bilməz!
SƏNİ NECƏ TAPIM… (Dialoq) Oğlan Yatmışdım, telefonun zəngi oyatdı, Məst etdi, ay gözəl, xoş səsin məni. Avazın könlümə şirinlik qatdı, Yerimdən oynatdı həvəsin məni. Qız Səni soraqlayıb, aramasam da, Bənd oldum bir anda kəlmələrinə. Düşdüm elə bil ki qaynar bir oda, Danmıram, ürəkdən vuruldum sənə. Oğlan Dedim, bəs bəxtimdir üzümə gülən, Ürəyim köksümə sığmadı mənim. Sandım ki, səsindən nurdu süzülən, Dil açdı al-əlvan şehli çəmənim… Qız Sanki məhəbbətin düşdüm sehrinə, Adını soruşmaq çıxdı yadımdan. Şükr etdim Allahın böyüklüyünə, Qəlbimdə dağ kimi böyüdün hər an… Oğlan Dalğamı dəyişdi, telefonmu söndü, Elə bir andaca itirdim səni. Nömrən gizli imiş, neyləyim indi, Xəyalən könlümdə bitirdim səni…
XOCALIMIZ QƏM SELİNDƏ İSLANIR (Xocalı şəhidlərinin xatirəsinə) Göy üzünü qara bulud alıbdır, Dört tərəfi mənfur düşmən sarıbdır, Necə insan canlarından olubdur, Bu gün nisgil dolu qəlblər talanır- Xocalımız qəm selində islanır. * * * Qoca cavan baxmayaraq vurubdu, Körbə üzü, saralıbdı solubdu, Bu matəmə dünya şahid olubdu, Bu gün nisgil dolu qəlblər talanır- Xocalımız qəm selində islanır. * * * Yağı talan etdi Ana Vətənin Dağılmaz başından dumanı,çəni, Çağırır,Xocalı çağırır səni, Bu gün nisgil dolu qəlblər talanır, Xocalımız qəm selində islanır.
HƏR GÜN NƏFDİR Altmış üçdən nəf hesablar kişilər, On səkkizdən başlamışam saymağa… Kaldan, şitdən daim uzaq durmuşam, Meylim olub özün tutmuş qaymağa… * * * Zənbur kimi çiçək-çiçək gəzmişəm, Gül üzəndə, tər qönçəsin üzmüşəm, Qürbət elin cəfasına dözmüşəm, Bir arzum var, kaş dönəydim oymağa… * * * Ustac xoşlar, kəsə etsin söhbəti, Çalış boşa yeməyəsən möhnəti, Dadımlıqdı bu dünyanın neməti, Macal verməz heç kimsəyə doymağa… 15.05.2020. Bakı.
ŞƏHİD HAQQI (Mübarizlərin ruhu qarşısında borcluyuq…) Hər bir gedən şəhidin haqqı var boynumuzda, Onlara borclu olan bir can var qoynumuzda, Gərəkdir, sırğa ola; qulaqda, eynmizdə, Əgər biz unutsaq da, dövran bunu unutmaz… Bu yara hey su verər, zaman onu qurutmaz… * * * Bu bizim şakərimiz, həp şikarı unutmaq, Boş-boş təsəllilərlə ruhumuzu ovutmaq, Cismimiz oyansa da, layla deyib uyutmaq, Bir gün biz istəsək də, dövran bizi oyatmaz… Biz yatmaq istədikdə, zaman bizi uyutmaz… * * * Bir əsgər kəmərinin toqqasıcan yoxuq biz, İllərdi ki, gözləyir; neçə qışdı, neçə yaz, Deyir: – “Gəl bu şəhidə bir quruca məzar qaz”, Bu qədər bivec ata, yada ki, qardaş olmaz… Vallah, atam-qardaşım bundan vacib iş olmaz… * * * Hər şeyi yükləmişik, Lazım bəyin belinə, Zalım oğlu zalım da qüvvət verib dilinə, Heç kimsə razı olmaz, bir quş səkə gülünə, Bəs bu dağlarda yatan gül balalar kimindi?! Ay – ulduzlu toqqalar, qumqumalar kimindi?! * * * Dəstəklərə yazılı, neçə-neçə adımız, Qundaqlara qazılı, sezilməyən ay-ulduz, Nişan durub, gözləyir; birdən düşər yolumuz, Gəlin, o nişanların gözün yolda qoymayaq… Bu işi, bu gün görək, sabaha saxlamayaq… * * * Bu işin bir yolu var, göstəribdi Mübariz! Torpaq bizim Vətənsə, düşməlidi izimiz. Bəsdir bəhanə etdik, bağlanıbdı yol-iriz. Örnəkdən, ibrət alıb, cümləmiz coşmalıyıq!!! Tikanlı məftilləri bu gün biz aşmalıyıq!!! * * * Dəli bilirlər bizi, doğruldaq adımızı, Dost özün göstərəcək, tanıyaq yadımızı, İllərdir su vermişik, püskürək odumuzu, Belə yaşamaq olmaz, bilməliyik hamımız!!! Mübariz gedən yolu, getməliyik hamımız!!! 03.08.2019 – 19.06.2020. Bakı.
GƏL, BU DƏRDƏ DÖZ DƏ YAŞA… (Poladla, İlqarın məzarı başında) Hanı qoşun, hanı ləşkər? Tək qalbdı iki Paşa… Baiskarı kimdi, bilməm, Kaş dönəydi özü daşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… * * * Əlim üzümdə qalıbdı, Sözüm ağzımda qalıbdı, Arzum gözümdə qalıbdı, Qanım gözdə dönüb yaşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… * * * Ustacam, artıb ələmim, Ta yazmır, sınıb qələmim, Hər gün də artır sələmim, Eşqim düzdə dönüb quşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… 17.07.2020. II FX. Bakı.
TORPAQ BİZİ GÖZLƏYİR… (Milli Qəhrəman İlqar Mirzəyevin xatirəsinə) Gəlmişəm görüşə yenə də, qardaş! Ayaqlar olmadı sonadək yoldaş… Qollarım qoynumda qurudu bardaş… Yadıma xırdaca günahım düşdü… Yanında boş yerə tamahım düşdü… * * * Gəlmişəm görüşə yenə də, qardaş! Ayaqlar olmadı sonadək yoldaş… Qollarım qoynumda qurudu bardaş… “Hazırdır məzarlar”, – eyindən keçir… Yanına gələn yol çiyindən keçir… * * * Gəlmişəm görüşə yenə də, qardaş! Ayaqlar olmadı sonadək yoldaş… Qollarım qoynumda qurudu bardaş… Bu süslü “otaqlar” xiffət eyləyir… “Daş yastıq yataqlar” minnət eyləyir… * * * Gəlmişəm görüşə yenə də, qardaş! Ayaqlar olmadı sonadək yoldaş… Qollarım qoynumda qurudu bardaş… Səngər, məzar ortaq bizi gözləyir… Qardaş, Ana torpaq bizi gözləyir… 23.08.2020. – Bakı. (II F.X.)
YER CƏZA YERİDİR! Ey insan, unutma; Almanı xatırla, Adəmi xatırla, Həvvanı xatırla! * * * Ey insan, unutma; Əzanı xatırla, Qəzanı xatırla, Cəzanı xatırla! * * * Ey insan, unutma; Yer cəza yeridir! Yer cəza yeridir! Yer cəza yeridir! 14.09.2020. Bakı.
Öz yanına apar məni! Ey xəstə könlüm dərmanı, Dərdim var, bəs dərman hanı?! Tərk edəndə bu dünyanı, Əymə yolum sağa-sola düz, yanına apar məni! Ata, burda tənha qoyma, öz yanına apar məni! * * * Yağış yağar, çətirim sən, Çiçək qoxan ətirim sən, Hər bir misram, sətirim sən, Deyəcəyəm şirin-şirin söz, yanına apar məni! Ata, burda tənha qoyma, öz yanına apar məni! * * * Gözüm yolda, könlüm səsdə, Ruhum sıxılır qəfəsdə. Alovlanıb sinəm üstə, Dayanmadan yanar-sönər köz, yanına apar məni! Ata, burda tənha qoyma, öz yanına apar məni! * * * Gör, nə yazdı Fələk qarı?! Məlul qoydun dostu-yarı… Bu cavabsız sualları Bircə-bircə cavablandır çöz, yanına apar məni! Ata, burda tənha qoyma, öz yanına apar məni! * * * Saçlarıma saldın dəni, Yaşatdın dumanı-çəni. Boynubükük bənövşəni Qoyma qala kol dibində üz, yanına apar məni! Ata, burda tənha qoyma, öz yanına apar məni! * * * Həyat fani, ömür yalan, Ey canını candan alan! İlişib üzümdə qalan Öz əlimlə qapatdığım göz, yanına apar məni! Ata, burda tənha qoyma, öz yanına apar məni! * * * Sən qəbirdə yata-yata, Mənim üçün ömür xəta! Hey deyirdim: “Yaşa, Ata, Oğulların toy günündə süz, yanına apar məni! Ata, burda tənha qoyma, öz yanına apar məni! * * * Heç kim gəlmədi dalınca, Tanrı canını alınca… Əcəlimə az qalınca Əzrayılla gəl canıma döz, yanına apar məni! Ata, burda tənha qoyma, öz yanına apar məni!
Atam vay! Qandı gözü, əl vurmayın, toxunmayın ağrıyır, Nalə çəkib neçə-neçə könülləri dağlıyır, Taleyimdə xoş nə varsa, qapısını bağlıyır. Qaysaqlanmır, təpələnmir içimdəki yaram vay! Sənsiz haram ağrımayır, can ay Ata, haram vay! * * * Gözümüzdən axan qan-yaş ümmanların selidi, Əllərinə həsrət qalan, qızlarının telidi. Qorxmuram ki, ad qoyarlar deyərlər ki, dəlidi! Yoxsa gəlib bir ömürlük başdaşını saram, vay! Sənsiz haram ağrımayır, can ay Ata, haram vay! * * * Düz otuz beş il yaşadım, hər ötən gün rəngarəng, Həm arxamdın, dayağımdın, həm ömrümə bərbəzək! Evin uçsun mərdimazar, gələn gündən bizə dəng, Həyatıma bir rəng qatdı, başımdakı qaram, vay! Sənsiz haram ağrımayır, can ay Ata, haram vay! * * * Sən yoxsansa, mən də yoxam, bır quruca nəfəsəm, Arzuları ürəyində həbs olunan qəfəsəm, Susdurmayın, innən belə “Ata!” hayqıran səsəm! Çıxıb getdin, mənsə hələ bu dünyada varam, vay! Sənsiz haram ağrımayır, can ay Ata, haram vay! * * * Həyat hələ davam edir, gecə düşür, gün batır, Hamı girir, isitdiyin isti yataqda yatır. Bir ucuzca ölüm nədir, Tanrım, mənə tez çatdır! Yaşadığım hər bir anım mənə olsun haram, vay! Sənsiz haram ağrımayır, can ay Ata, haram vay! * * * Nə yerdəyəm, nə göydəyəm, nə evdəyəm, nə çöldə, Nə dağdayam, dərədəyəm, nə çaydayam, nə göldə! “Səbr elə! Dözümlü ol!”-demək asandı dildə, Tabutumda inildəyir şaqqalanmış param, vay! Sənsiz haram ağrımayır, can ay Ata, haram vay! * * * Sakit durma, Ulu Tanrım, dərgahından danış-din! Can alanda, can verəndə Atama nə çəkdirdin?! Bir kənarda susmuş idim, necə məni dindirdin, Dünya mənə dar gəlməyir, mən dünyaya daram, vay! Sənsiz haram ağrımayır, can ay Ata, haram vay!
Torpaq. Doğulandan gözəyirmiş, Soyuq, üzüqara torpaq. Biz pay verdik uddu səni Qara torpaq, qara torpaq! * * * Boş qalan yatağın-yerin Gah isinir, gah da sərin Sinəmizdə açdı dərin Yara torpaq, yara torpaq! * * * Gedən gedir, qalır qalan. Dünya fani, ömür yalan! Səni əlimizdən alan Qalsın, zəhirmara torpaq! * * * Daha keçmir günümüz xoş! Arxamız boş, önümüz boş. Bir şeir də gəl, ona qoş! Sığmır misralara torpaq… * * * Əcəl çatar, verməz aman Uşaq, körpə, qoca, cavan. Baxmaz yetişəndə zaman Payıza, bahara torpaq! * * * Nə dahisi, nə aqili, Nə alimi, nə cahili. Udur elə diri-diri Baxmır dövlət-vara torpaq! * * * Harayıma, nəfəsimə Bir yol səs verə səsimə. Sıxa məni də köksünə Tezlikilə sara torpaq!
Qalx oğlunun son zəngidi, ay Ata! Bağımızdan gül-çiçək dərəcəkdin, Öz əlinlə toplayıb, hörəcəkdin, Qohumlara qonaqlıq verəcəkdin… A bəxtəvər, əcəb çatdın murada! Qalx oğlunun son zəngidi, ay Ata! * * * Min həvəslə gözləmişdin bu günü, Ay ömrümün bəzəyi, toy-düyünü! Görəmmədin məzmununu, bəyini, Bəs nə deyim indi, qohuma yada? Qalx oğlunun son zəngidi, ay Ata! * * * Dağılıbdı dünyam xaraba, uçuq, Göz yaşlarım düzülüb muncuq-muncuq. Arzuların ürəyimdə tumurcuq, Diləklərin keçmədi ki, həyata. Qalx oğlunun son zəngidi, ay Ata! * * * Ata, səndin hər zaman gərəyimiz, Süfrəmizdə duzumuz, çörəyimiz. Axı necə açılsın ürəyimiz? Başımızda var bu boyda qan-qada. Qalx oğlunun son zəngidi, ay Ata! * * * Xoş nağıldın, heyif pis bitdi sonu. Anlamadıq taleyin bu oynunu. Qəbrin üstə gəlib büküb boynunu, Axı, niyə göz yumdun bu fəryada? Qalx oğlunun son zəngidi, ay Ata! * * * Böyütmüşdün onu əziyyət ilə, Neçə həvəs, xoş arzu, niyyət ilə. Şərəf ilə, şan ilə, şöhrət ilə, İndi bir bax, bu qırılan qanada! Qalx oğlunun son zəngidi, ay Ata! * * * Qolu qırıq aşıqların sazıyam, Tanrı, göndər Əzarayılı razıyam! Nuranəyəm Rafailin qızıyam! Qurban olum, üstümdəki bu ada! Qalx oğlunun son zəngidi,ay Ata!
Ölə bilmirəm! Gəldim öpəm başdaşını, Göydən düşən baş daşını. Gözümdəki göz yaşını, Silirəm…silə bilmirəm! * * * Sən nə çəkdin, necə çəkdin, Gündüz çəkdin, gecə çəkdin, Boşmu çəkdin, heçə çəkdin, Bilirəm…bilə bilmirəm! * * * Bu günümdə, dünümdəsən, Harayımda, ünümdəsən. Gözlərimin önündəsən Gülürəm…gülə bilmirəm! * * * Gör, nə yazdı Fələk qarı?! Gəl, məni də apar barı! Bir yol gəlir sənə sarı Gəlirəm…gələ bilmirəm! * * * Bu nədi, bu nə düyündü? Deyin mənə, kim öyündü?! Can verirəm, düz on gündü Ölürəm… ölə bilmirəm!
Ana, belə olurmuş ayrılıqlar… Atamdan sonra… Sübh açılar… işinə tək gedərsən, Yağış yağar, əsər külək gedərsən, Yavaş-yavaş bu dərdi çək, gedərsən. Ana, belə olurmuş ayrılıqlar! Ayrılıqdan betər dünyada nə var?! * * * Sübh açılar… günəş doğar mənə nə? Körpə olum bas, bağrına-sinənə, Atam alıb, öpüb-oxşasın yenə… Ana, belə olurmuş ayrılıqlar! Ayrılıqdan betər dünyada nə var?! * * * Günortalar… hazır olar yeməyin, Heç kim yeməz, boşa gedər əməyin. Dur, yığışdır! Daha yoxdu köməyin… Ana, belə olurmuş ayrılıqlar! Ayrılıqdan betər dünyada nə var?! * * * Günortalar… heç nəyə həvəsim yox, Can üstəyəm, verməyə nəfəsim yox, Dünya dolu sanki, heç bir kəsim yox! Ana, belə olurmuş ayrılıqlar! Ayrılıqdan betər dünyada nə var?! * * * Axşam olar… gün üfüqdə can verər, Səhər yenə onu bizə dan verər. Kim deyir ki, dərmanı zaman verər? Ana, belə olurmuş ayrılıqlar! Ayrılıqdan betər dünyada nə var?! * * * Axşam olar… ürəyim çox darıxar, Dərdə, sərə doymuşam tox, darıxar. Dünya uçsun Atam ki yox, darıxar! Ana, belə olurmuş ayrılıqlar! Ayrılıqdan betər dünyada nə var?!
