Mənim Vətənim paytaxtı Bakı, mərkəzi şəhərləri Gəncə, Naxçıvan, Lənkəran, Bərdə, Şəki, Sumqayıt, Mingəçevir, Şirvan olan, başı min illər boyu müsibətlər çəkmiş Azərbaycandır.
Dilim Azərbaycan dilidir.
Milliyyətim Azərbaycandır.
Üçrəngli bayrağım möhtəşəmdir.
Gerbim əvəzsizdir.
Himnim ana laylası kimi həzindir, məlhəmdir, eyni zamanda bir qəhrəman nərəsidir, sərvaxtlığa çağırışdır.
Böyük əksəriyyət tərəfindən qəbul edilən hər iki lider – Məmmədəmin Rəsulzadə və Heydər Əliyev də bu böyük və qədim tarixə malik olan milliyyətin adının məhz Azərbaycan olduğunu vurğulamışlar. Əsas qanunumuz olan Konstitusiyada da belə yazılıb. Konstitusiya isə alimlərin araşdırması, parlamentarilərin layihəsi əsasında hazırlanıb, ümummilli səsvermə nəticəsində qəbul olunub.
Mənim vətənimdə çoxsaylı etniklər və kiçik xalqlar yaşayır. Azərbaycan hamımızın vətənidir. Bizim gücümüz Azərbaycanı özümüzə hamılıqla doğma sayaraq hədsiz sevməyimizdədir. Bu sevgini heç kim, heç bir qüvvə qəlbimizdən çıxara bilməz.
Azərbaycan altı min illik tarixə malik qədim bir millətdir. Əcdadı Azərbaycan olan bir çox xalqlar inkişaf edərək millətə çevrilmiş özlərinə dövlət (ustad Şirməmməd Hüseynova rəğmən) qurmuşlar. Azərbaycanlar onları da özlərinə doğma sayır, mədəni əlaqələrini daim inkişaf etdirirlər.
Bu gün coğrafi bölgülərə görə Dərbənd, Təbriz, Borçalı, Kərkük və bölgələr başqa dövlətlərin tərkibindədirlər. Texniki vasitələr hesabına onlarla yaradılmış mədəni əlaqələr də öz doğmalığını büruzə verir. Eyni zamanda dünyanın müxtəlif bölgəsinə səpələnmiş həmvətənlərimiz doğma yurdda yaşayan qohumları, dostları ilə həmişə əlaqə saxlayırlar.
Əziz Azərbaycan və Azərbaycanlılar! Sizi Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü və yeni – 2025-ci ilin gəlməsi münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edir, doğmam kimi bağrıma basır, sülh şəraitində xoş və firavan həyat, işlərinizdə uğur və nailiyyətlər arzulayıram.
Zaur Ustac, “Qərbin bağrında Şərq çiçəyi” (Müasir türk yazarı Karalina Laurent Turuncun söz dünyası), “Xalq qəzeti”, 17 aprel 2024-cü il, say: 76 (30480), s.10.
Cığırımız Yol oldu! – Zaur Ustac, “Olaylar” qəzeti, 19-25 aprel 2024-cü il, say: 13 (4992), s.16.
Zaur Ustac, “Santavik Əhməd” (hekayədən bir parça), “Xəzan” jurnalı, Mart – aprel – 2024, say: 03 (57), s.122-125.
Vaqif İsaqoğlu, “Sevgi dolu şeirlər”in işığında (Zaur Ustac yaradıcılığına bir nəzər), “Olaylar” qəzeti, 25-31 oktyabr 2024-cü il, say: 37 (5013), s.22.
Təranə Dəmir, “Səmimiyyətdən yoğrulan şeirlər” (Zaur Ustac yaradıcılığı haqqında), “Xəzan” jurnalı, sentyabr – oktyabr – 2024, say: 07 (61), s.64-65.
Zaur Ustac, “Hər səngər məbəddi, pirdi hər əsgər” (şeirlər), “Xəzan” jurnalı, sentyabr – oktyabr – 2024, say: 07 (61), s.66-69.
Vaqif İsaqoğlu, “Sevgi dolu şeirlər”in işığı, “525-ci qəzet”, 31 oktyabr 2024-cü il, say: 200 (6488), s.14.
Zaur Ustac, “Ermənistanın dəhşətli ekosid siyasəti haqqında yeni nəşr”, “525-ci qəzet”, 6 dekabr 2024-cü il, say: 224 (6512), s.13.
Əli Rza Xələfli, “Zaur Ustac – 50” (Adı ağl tacı, sözü gül tacı), “Kredo” qəzeti, 19 dekabr 2024-cü il, say: 75-76 (1253-1254), s.1-4.
Zaur Ustac, “Bayraq bizim bayrağımız” (şeirlər), “Kredo” qəzeti, 19 dekabr 2024-cü il, say: 75-76 (1253-1254), s.3.
Cahangir Namazov (Özbəkistan), “Milli dəyərləri qoruyan şair” (Zaur Ustac haqqında), “Həftə içi” qəzeti, 19-25 dekabr 2024-cü il, say: 47 (3560), s.7.
Cahangir Namazov (Özbəkistan), “Milli dəyərləri qoruyan şair” (Zaur Ustac haqqında), “Olaylar” qəzeti, 20-26 dekabr 2024-cü il, say: 45 (5021), s.17.
Vaqif İsaqoğlu, “Sevgi dolu şeirlər”in işığında (Zaur Ustac yaradıcılığına bir nəzər), “Xəzan” jurnalı, dekabr 2024 / 9 / 63, s.2-3.
Zaur Ustac, “Bəlkə də payızı biz uydurmuşuq?!” (şeirlər), “Xəzan” jurnalı, dekabr 2024 / 9 / 63, s.4-5.
“Xəzan” jurnalının redaksiya heyəti, “Zaur Ustac – 50” (təbriknamə), dekabr 2024 / 9 / 63, s.6.
*Davamı 2025-ci il siyahısında.
Xarici mətbuatda – 2024
Türkiyə. “Manşet – fethiye” qəzeti, 03 aralık 2024, salı, Yıl 4, Sayı: 172, s.6. “gönlümde biriken sözüm var benim”, Zaur Ustac – şair – Bakü – Azerbaycan.
Özbəkistan. “Маърифат ва ёшлар” qəzeti, 7 декабрь 2024 йил шанба № 24 (72), s. 3. Qardoshlar ijodidan – Zaur Ustac, Kezdim, Bu oqshom…
Antologiyalar – 2024
“Tənha çiçək tez solar”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2024-cü il, 336 səh. Zaur Ustac s. 320-324.
“Yağışlı bir gün idi…”, (hekayələr toplusu) Bakı, “TEAS” Press Nəşriyyat evi, 2024-cü il, 436 səh. Zaur Ustac s. 185-192.
“Könül nəğmələri”, (ədəbi toplu) Bakı, “Borçalı”, 2024-cü il, 560 səh. Zaur Ustac s. 306-318.
“Hara gedir bu dünya”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2024-cü il, 368 səh. Zaur Ustac s. 347-353.
“Analı, Atalı dünyam”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2024-cü il, 384 səh. Zaur Ustac s. 366-371.
“Xəyallar dünyası”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2024-cü il, 400 səh. Zaur Ustac s. 382-385.
“Ömür dastanının boyları”, (İbrahim Yusifoğlu – 70) Bakı, “Şirvannəşr”, 2024-cü il, 436 səh. Zaur Ustac s. 233-237.
“Zirvəyə gedən yollar”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2024-cü il, 384 səh. Zaur Ustac s. 370-373.
Müəllif əsərləri – 2024
1.Zaur Ustac, “Sevgi dolu şeirlər”, Bakı, “Adiloğlu” nəşriyyatı, 2024-cü il, 130 səh. (I, II, III nəşrlər)
Tərtibçilik – 2024
1.Zaur Ustac, “Ağ adam” (Rəşad Məcidin anadan olmasının 60 illiyi münasibətilə), Bakı, “Ustac.Az” ” nəşrləri, 2024-cü il, 100 səh. “Yazarlar dərnəyi” XXXV – KİTAB.
2.Zaur Ustac, “Hürriyyət elçisi” (Şəhidi-şühəda Nəcəfi Elxanın əziz xatirəsinə), Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2024-cü il, 40 səh. “Yazarlar dərnəyi” XXXVI – KİTAB.
Redaktorluq – 2024
1.“Damcı izi…”, (şeirlər) Təvəkkül Goruslu. Bakı, “Adiloğlu” nəşriyyatı, 2024-cü il, 160 səh.
2.“Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda Ermənistann ekosid, urbisid və kultursid siyasəti” (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının nümunəsində) Ayətxan Ziyad İsgəndərov. Bakı, “El” kitab çapı mərkəzi, 2024-cü il, 68 səh.
Ön söz – 2024
1.“Üç qardaş”, (şeirlər) Məmməd Mərzili. Bakı, “Adiloğlu” nəşriyyatı, 2024-cü il, 236 səh.
Layihələr – 2024
1.“Top 100 in Azerbaijan” (şair kimi), Bakı, 2024-cü il.
Mükafatlar – 2024
1.“Ziyadar” mükafatı, “Yazarlar” jurnalının Yaradıcılıq Komissiyası tərəfindən, Rəşad Məcid haqqında olan “Ağ adam” kitabına görə (№ 171 – 14.11.2024 elan olunub), Bakı, 2024-cü il.
2.“İlin yazarı”, “Mücrü” nəşriyyatı tərəfindən (24.12.2024 elan olunub), Bakı, 2024-cü il.
Vətənimizin qüdrətinin artmasına öz töhfəmizi verək!
Azərbaycan həqiqətlərinin yorulmadan təbliği, Azərbaycan reallıqlarını olduğu kimi təqdim etmək hər bir vətəndaşımızın namus və şərəf işidir. İnsanlığa xas olan ən vacib xüsusiyyətlər dövlətə, dövlətçiliyə xidmət, Vətəninə, dilinə, dininə olan sevgi və xidmətlər, xalqının bəşəriyyətə bəxş etdiyi qiymətli dəyərlərin təbliği, dünya azərbaycanlılarının birliyinin yaranması və qorunması üçün yorulmadan çalışmaq vacibdir. “Vətənimizin qüdrətinin artması naminə hər birimiz əsgər olmalıyıq”- istiqamətində aparılan işlərin nəticələri sevindiricidir. Azərbaycan məktəbi, Azərbaycan müəllimi fəxr edib, qürur duyur. Onun yetirmələri müstəqil dövlətimizin tarixi torpaqlarını düşmən tapdağından təmizlənməsinə imza atmışlar! Allahın qüdrəti, Zamanın diqtəsi: Azərbaycan dövlətinin Zəfər yürüşü, Qayıdışın başlanmasının nəticəsidir Qələbə! Dünyanın Azərbaycan maraqları, heyranlığı, dilə gətirdiyi: -Azərbaycanın öz torpaqlarının işğaldan azad etdiyi döyüşlərdə hərbi qüdrəti, döyüş taktikası, müasir texnologiyalardan istifadə məharəti! Xalqın, dövlətin, Silahlı Qüvvələrin birliyi! Vətən sevgisi! İgid oğulların göstərdikləri rəşadətlərlə Qürurlanırıq! Azərbaycanın hər bir vətəndaşı səfərbərdir! Müstəqil dövlətimizin müdafiəsi, qorunması dünyanın hər çür var-dövlətindən, nemətindən qiymətlidir! Məkrli düşmən hiyləsinə qalib gəlmək üçün bir olub yumruq olmaq zamanın diqtəsi və tələbidir! Unutmayaq: Verilənin dəyərini, qiymətini vaxtında bilmək gərəkdir! Qarabağ müharibəsi Azərbaycanın qızıl hərflərlə yazılan yeni tarixinin təməli oldu. Bu müharibədə əsgər və zabitlərimiz düşmənin canlı qüvvəsini və texnikasını məhv edərək, xalqımıza qələbə sevincini yaşatdı. Vətənin sevən Vətən oğulları. Onlar Azərbaycan xalqının 30 illik Vətən həsrətinə son qoydu. Milyonlarla insanın vətən həsrətinə son qoymaq naminə öz canlarından keçən bu igidlər xalqın, əzizlərinin ürəyində yaşayacaq. Cözün aydın Azərbaycan Dünyası! Xoşbəxt Xalqıq, Birliyimiz Qələbəmiz oldu! Torpağında Şəhid yatan Qarabağımız var! Allahın Qüdrəti yar oldu bizə! Gözlərimizdə sevinc yaşları!.
Vətəni Sevmək İmandandır!Vətəndən öncə heç nə yoxdur! Hamılıqla məsuliyyət daşıyırıq! Bir olaq güclü olaq, ədalətli olaq! Vətən hamının dünyaya göz açdığı, torpaqinda uyuduğu məkandır! Vətənini, dilini, dinini sevəsən, sevmək azdır, həm də onu sevdirəsən! Olum-ölüm məqamında edilən səhvi Allah heç bir bəndəsinə bağışlamaz! Qəlbimizdə olan ambisiyaları öldürək, Vətənimizin, dövlətimizin, dövlətçiliyimizin qorunması üçün bir olaq!
Hər zaman düşünək:- Vətən bizim üçün hər şeydir. Biz Vətən üçün nə etmişik! “Vətən anadır” – kəlməsi eşidə-eşidə böyüyürük. Torpağın üstündə addımladıqca yavaş-yavaş dizlərimiz bərkiyir, qollarımıza qüvvət gəlir. Bütün varlığımızla bu yurda, bu torpağa, ana Vətənimizə-Azərbaycanımıza borcluyuq. Biz hamımız Azərbaycanımızı işıqlı sabahlara, aydın gələcəyə qovuşdurmağa çalışmalıyıq. Yurdumuzda gözü olan düşmənləri qəlbimizdəki Vətən sevgisinin gücü, Vətən məhəbbətinin atəşi ilə yandırıb məhv etməliyik. Hər bir insan üçün əvəz olunmaz məkandır onun Vətəni. Olan Vətən sevgisi. Hər bir xalqın, millətin sahib olduğu ən böyük sərvət onun müstəqil dövlətinin olmasıdır. Müstəqilliyə gedən yol böyük mübarizələrdən keçir. Onu qazanmaq və qoruyub saxlamaq qurban tələb edir.Qarabağ uğrunda şəhid olan generalımız Polad Haşımovun, yüksək rütbəli zabit və əsgərlərimizin, mülki vətandaşlarımızın, nigaran ruhlarımızın rahat olmas üçün bizim Qarabağ torpağını düşmən tapdağından azad etməyimiz ola bilərdi. Şükür bu baş verdi. Qarabağda Vətənin azadlığı uğrunda əbədiyyətə qovuşmuş şəhidlərin məzarı başında hörmətlə dayanıb, sevinc göz yaşları içində: -Gözünüz aydın Vətən oğullarl, biz yurdumuzu yağılardan azad etdik sözünü deyə bildik! Bu gözəl həyatda yaşamaq, var olmaq Allahın insanlara bəxş etdiyi paydır. Ancaq əsl məharət bu həyatda yaşadığın qədər yaratmaq, xalq üçün yaxşı mənada yararlı olmaq, ömrünü xalqına həsr etməkdir. Hər bir Vətəndaşımızın mill və bəşəri dəyərlərə sahib olması İnsanlığın qorunmasına verdiyi töhfələr Vətən üçün qürurvericidir. Vətən həm də ona görə böyük və qiymətlidir ki, onda ulu babalarımızın ölməz izi var. Və bu izlər hər birimizə ana südü qədər şirin, təmizdir, ana qucağıtək isti və doğmadır. Deməyək Vətən bizim üçün nə edib, deyək ki, biz Vətən üçün nə etmişik! Vətəni yaşadan da, onu ucaldan da, şərəfləndirən də, qoruyan da bizik. Vətən torpağı bizim üçün toxunulmazdır, müqəddəsdir.
Gözün aydın Azərbaycan Dünyası! Yolumuz Haqq yoludur! Bir yumruquq, Birliyimiz Əbədi! Sözümüzün var kəsəri! Dünya nizamına imza atırlq! Azərbaycan Türkiyə modeli yaradırıq! Azərbaycan Sərq ilə Qərb arasında Qapıdır! Dünya üçün Böyük İpək Yoludur! Üzüyünün Qaşı, Başimizın Tacı Qarabağ! Qürurumuz Dövlətimiz, Millətimiz, Ordumuz!Tarix yazan Ali Baş Komandanımız! Şəhidlər Ölməz, Vətən Bölünməz! Qarabağda dalğalanan Bayraq, Bir daha enməz!
Azərbaycan Respublikasının sərhədlərinin bərpası, torpaqların mənfur düşmən tapdağından təmizlənməsi, yeni tarixin yazılmasında imzası olan Vətən övladlarına mənəvi dəstək olmaq əsas qayəmizdir.Tarixi torpaqlarımızın düşmən tapdağından təmizlənməsində əldə etdiyimiz uğurlar Allahın qüdrəti, zamanın diqtəsdir. Dünyanın Azərbaycan maraqları , heyranlıqla dilə gətirilən:-Azərbaycannın öz torpaqlarını işğaldan azad etdiyi döyüşlərdə hərbi qüdrəti, döyüş taktikası, müasir texnologiyalardan istifadə məharəti!Vətən müharibəsinin 44 günə başa catmısı üçün Xalqımızın birliyi, igid oğullarimizin göstərdikləri rəşadətlər Qürurvericidir!
Yurd yerinin həsrətinə son verildi! Xalq üçün yaxşı mənada yararlı olmaq, ömrünü xalqına həsr etmək xoşbəxtlikdir. Vətənə, Xalqa, Dövlətə, Dövlətçiliyə hörmət və məhəbbətlə xidmət yolu keçən, fəaliyyətinin yeni səhifəsi Azərbaycan Respublikasının sərhədlərinin bərpası, torpaqların mənfur düşmən tapdağından təmizlənməsi, yeni tarixin yazılması birliyimizin təntənəsidir. Qarabağ müharibəsi Azərbaycan tarixinə qızıl hərflərlə yazıldı.Vətən müharibəsində möhtəşəm Qələbənin qazanılmasında imzası olan oğullarımızla yanaşı Dünya Azərbaycanlıları xaricdə aksiyalar keçirmiş, döyüş bölgəsinə maddi, mənəvi dəstək göstərilmişlər. Azərbaycandan kənarda yaşayan şəhid ailələrinə mənəvi və maddi dəstək göstərmiş soydaşlarımız vardır.
Rahat olub Şəhid ruhları! Əllərdə olan Azərbaycan övladları! Günahsız Körpələrimiz! Gəncəmiz, Bərdəmiz,Tərtərimiz! Bütöv Azərbaycan gözlərin aydın Bayrağımız Şusada Dalğalanır! Şuşa Azərbaycanın ürəyidir! .Xilaskar Azərbaycan ordusunun qanı ilə, canı ilə Şuşanı 30 ildən sonra azad etməsi bizim üçün:
-Qeyrətimizin, namusumuzun üzərindən ləkənin götürülməsi, sınmış ruhumuzun qaytarlması, Şəhidlərimizin ruhunun şad olması, Xocalının qısası, mənfur düşmənə verdiyimiz tarixi dərsdir! Bütün varlığımızla bu yurda, bu torpağa, ana Vətənimizə-Azərbaycanımıza borcluyuq. Biz hamımız Azərbaycanımızı işıqlı sabahlara, aydın gələcəyə qovuşdurmağa çalışmalıyıq!Qarabağın azad olunmasında şəhid olmuş Vətən oğullarımız , Qazilərimiz cəmiyyətin həssas üzvü olmaqla diqqət, qayğı, hörmət və ehtirama layiqdirlər. Gərəkdi onların səsi vaxtında eşidilsin, problemləri dərhal həll olunsun. Buna gücümüz yetər!
Vətənə, Xalqa, Dövlətə, Dövlətçiliyə hörmət və məhəbbətlə xidmət yolu keçən, fəaliyyətlərinin yeni səhifəsində Azərbaycan Respublikasının sərhədlərinin bərpası, torpaqların mənfur düşmən tapdağından təmizlənməsi, yeni tarixin yazılmasında imzası olan Vətən övladlarına mənəvi dəstək olmaq əsas qayəmizdir! Vətən müharibəsində ömrünü, sağlamlığını xalqına, Dövlətinə, dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsndə həsr etmiş, böyük zəhmətlər bahasına əldə olunan uğurlara imza atmış oğulların ömür yolu gənclər üçün öyrənilməli nümünədir!
Dünyada yaşayan bütün azərbaycanlılar bu gün qüdrətli, Qalib,müstəqil Azərbaycan dövləti ilə haqlı olaraq fəxr edirlər! Müstəqillik bizim üçün ən böyük xoşbəxtlikdir, ən böyük sərvətdir. Dünyada yaşayan bütün azərbaycanlıların dünya xəritəsində Azərbaycan kimi dövləti var, öz sözünü deyir, deyəcək, uğurlu inkişafımız bundan sonra da təmin ediləcəkdir. Dünyamızı qorumaq, İnsanığın qorunsası üçün bir olaq birləşək! Türk xalqları arasında birlik və dostluğun gücləndirilməsi birgə əməkdaşlıq, dəyərlərin qorunması və təbliği, Vətənə və İnsana sevgi! Yaradanın yaradıqlarını sevməklə qorumağanın yolu: İlahi eşqidən, mənəviyyatdan ,halal və düz yolda olmaqdadır! Yeni Era Türk erasıdır.Türk dünyasının uğurlarına dəstək olmaq, dünyada sülhün, əmin amanlığın qorunmasına töhfə vermək üçün daha səylə çalışmaq gərəkdir.
Azərbaycanlılar minilliklər boyu özlərinin tarixi torpağı olan Azərbaycan ərazisində yaşayaraq, bəşər sivilizasiyasına böyük töhfələr veriblər. Müharibələr, inqilablar, hərbi münaqişələr, dünyada gedən ictimai-siyasi proseslər nəticəsində Azərbaycan parçalanıb, azərbaycanlıların bir qismi yurd-yuvalarından didərgin salınıb, deportasiyalara məruz qalıb, iş tapmaq, təhsil almaq məqsədi ilə doğma Vətəni tərk edərək başqa ölkələrdə məskunlaşıblar. Hazırda dünyanın hər yerində azərbaycanlılar yaşayırlar.
Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Gününün əsası 1989-cu il dekabrın axırlarında qoyuldu. Şimali və Cənubi Azərbaycan arasındakı sərhəd dirəkləri dağıdıldı. Bu vaxt İstanbulda türkdilli xalqların Konfransı keçirilirdi. Konfrans da dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyinin qeyd olunmasına qərar verdi. . 1991-ci ilin 16 dekbrında Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyev dünya azərbaycanlılarının birliyini yaratmağın əhəmiyyətini nəzərə alaraq, dekabrın 31-ni Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü elan etdi. Beləliklə, bütün azərbaycanlılar üçün əziz olan 31 dekabr Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü kimi qeyd edilir. bütün azərbaycanlılar üçün əziz olan 31 dekabr Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü kimi qeyd edilir.
Əziz Vətən Övladları: Həmrəylik günü hər bir azərbaycanlı üçün birlik!
“9” RƏQƏMİNİN VƏ “DOQQUZ” SÖZÜNÜN MƏNASI NƏDİR? (DİLÇİLİK ELMİNİN FƏLSƏFƏSİNDƏN SƏTİRLƏR…)
Mövcud olan bütün elmlərin fəlsəfəsi vardır.Məhz bu səbəbdən də müasir dövrdə hər hansı elmi müdafiə edən şəxsə həmin elm üzrə fəlsəfə doktoru elmi adı verilir. Qədim Yunanıstanda, Qədim Romada əhali içərisində düşüncə sahibi olan şəxsiyyətlər filosof adlanırdılar. Bu elmi dərəcə dilçilik elminə də şamil olunur.Dildə olan hər bir sözün açıq və ya gizli mənaları vardır.Yəni dildə mənası bilinən və bilinməyən sözlər. Söz əgər mövcuddursa, onun mütləq şəkildə mənası da vardır.Elə “mövcud” sözünün mənası da “var olan” deməkdir.”Varlıq” özü mahiyyətcə fəlsəfənin təməl daşıdır. Mövzuya keçək.Niyə “9” rəqəminin adı “doqquz”dur? Qədim Oğuz dillərində “doqquz” sözü “tokuz, toğuz” kimi tələffüz edilmişdir.”Doğmaq” sözü də “toğ, toğtur, toğur” və s. kimi işlənmişdir. Ən qədim türklər körpənin doqquz ayın tamamında doğulmasını özlərinə məxsus qayda ilə hesablaya bilmişlər.Məhz bu səbəbdən də 9 “toğuz, doqquz” rəqəminin adlanmasını “toğurmaq” sözündən yaratmışlar.”Yaranmaq” sözünün kökü də “Ğor Tanrısı”nın adındandır.(ğ-y keçidi, “yar-ğar”)Yaradan Tanrının epitetidir.”Toğurmaq” sözü Qədim Oğuzların “ta+n və Qa+r” tanrılarının qoşa adlarındandır.Tayfalar birləşərkən tolerantlıq göstərərək tanrılarının adlarını yaşatmağa razı olurdular. Bu fəlsəfi nominasiya heç bir rabitə olmadan latın və yunan dillərində də eyni paralellikdədir.Latın dilində 9 rəqəmi “novem”, “doğum sözü isə “natio” kimi tələffüz olunur.( Natella adı da “doğum günü” kimi mənalanır.) Latın dilində hər iki sözün mənası Nuh peyğəmbərin adı lə bağlıdır.Latın dilində Nuh peyğəmbərin adı ”Noe” kimi tələffüz olunur.Qədim latınlar Nuh peyğəmbəri insanların və digər canlıların xilaskarı, onlara yenidən həyat verən(doğulmalarına) peyğəmbər hesab edirdilər.Məhz bu səbəbdən də “yeni” nə varsa bütünlükdə Nuh peyğəmbərin adı ilə bağlıdır.Ərəfəsində olduğumuz “Yeni il” də “novus, niew,novıy,nov” və s.sözlər Nuhun adındandır.(“Novruz” sözü də həmçinin) Qədim yunan dilində də belədir.”Ennea”- 9 (doqquz); “gennis” – “doğmaq” mənasını bildirir.Bu məfhumda da Nuhun adı deformativ şəkildə vardır. Hətta diqqət verilərsə “9” rəqəminin özü də ibtidai insan tərəfindən yeni doğulmuş körpəyə bənzədilmişdir. Yaponların həyat rəmzi emblemində həkk olunmuş ana bətnindəki körpələrin də təsviri 9 rəqəminin əksidir. Fars dilində də 9 rəqəmi “nöh”adlanır. Ərəb dilində “vav” həri də “vələd” sözü ilə bağlı olaraq ərəb rəqəmi olan “doqquz”a bənzəyir.Yəni təzə doğulan körpəyə.Ərəb dilindəki “nun” hərfi də Nuhun gəmisinə bənzədilmişdir. Maraqlıdır ki, Qədim Oğuz dillərində qoşa samitli sözlərə az rast gəlinir.”Doqquz” sözü bu səbəbdən diqqəti çəkir. “Doqquz” sözünə sözduyumu ilə baxsaq, orada bu gün işlətdiyimiz “oğul-qız” sözlərinin izləri sezilməkdədir.Əslində oğuz dillərində “oğul” sözünün özü “oğuz” sözünün birinci hecasındandır..”Qız” sözü də həmçinin “oğız” söündəki “ğız” sözündən yaranmadır.Bu latın dilində də eyni paralellikdədir.Latın dilində “natio” – “doğum”, “natus”-“ oğlan”, “nata” isə “qız” deməkdir. Türk dilində ” doğal”, latın dilində “natural” sözləri “doğulduğu kimi” mənalanır. “Doğu”, “orient” ( fironizmdən gələn (H)or- günəş tanrısının adındandır) sözləri də günəşin doğulduğu istiqaməti bildirir. Bu nominasiyaların yaşı insanın yaşı ilə yaşdaşdır.Keçən qərinələr ərzində fonetik hadisələr nəticəsində sözün yarandığı kök sözlər deformasiyaya uğrayaraq başqa şəkillərə düşmüşdür.Saitlə başlayan sözlər özünə samitləri, samitlə başlayan sözlə isə özlərinə sait səsləri proteza etmişlər.Hər bir sözün genezində onun mənası gizlənmişdir.Bunu tapmaq üçün dilçilikdən tələb olunan əsas şərtlər: məntiq, psixologiya, sintez, sözduyumu, fəlsəfi semantika və s.kimi məziyyətlərdir. P.S.Əgər fəlsəfə sözlərlə izhar edilirsə, sözlərin yaranışı da dərketmənin – yəni fəlsəfənin məhsuludur.Mənanı dərk etmək fəlsəfi məqamdır.Əgər hər bir sözün mənası varsa, onun fəlsəfəsi də vardır.Böyük Nizaminin, Xəqaninin, Nəsiminin, Füzulinin yaratdıqları sözlərin sehri onların fəlsəfəsi deyilmi. Söz təfəkkürün məhsuludur.Təfəkkürsüz də fəlsəfə yoxdur. DİLÇİLİKDƏN ETÜDLƏR
ИЗМЕНА (рассказ) Тунзаля родилась в отдалённой деревне одного из Аранских районов. Её отец, Фаррух, был директором фермы, а мать Гюлли – домохозяйкой. У неё было три сестры и два брата. Тунзаля очень любила кататься на лошади. У них была красивая серая лошадь. Каждый год в летние месяцы Фаррух брал стадо колхоза на пастбище. На этот раз он сказал, что возьмёт с собой и Тунзалю. Девочка была очень рада услышать, что отправится в гору вместе с отцом. Она вышла из дома и побежала на детскую площадку, чтобы поделиться с детьми своей радостью. С детьми была и соседская дочь Хумар. Ей было двенадцать лет. Её мать, тётя Сяням, была бригадиром доярок на ферме. Каждый год Хумар вместе с матерью ходила на пастбище. Когда Тунзаля сказала, что в этом году пойдет с ними в горы, Хумар с интересом начала рассказывать об увиденном на пастбище. Затем Хумар взяла пятилетнюю Тунзалю за руку и отвела её домой, сказав, что завтра придёт за ней, и ушла. В ту ночь Тунзаля от радости заснула спокойно. А когда открыла глаза, увидела, что уже наступило утро. Её отца не было дома. Тунзаля очень волновалась. В это время к ним пришла их соседка тётя Сяням со своей дочерью Хумар. Мать Тунзали дала тёте Сяням дорожные припасы, которые приготовила с вечера, и поцеловав Тунзалю, проводила их до ворот. Перед фермой была припаркована машина с тентом. В машину загружались вещи, необходимые для использования на пастбище. В эту машину также посадили женщин и детей. Но Тунзале в душе хотелось оседлать серого коня. Тётя Сяням увидела, что Тунзаля сидит без настроения, отдельно от детей. Она ласково спросила: “Тунзаля, а почему бы тебе не поиграть с детьми?». Услышав вопрос тёти Сяням, доярки и дети посмотрели на Тунзалю. Одна из доярок подошла к Тунзале, погладила её по голове и спросила, чья она дочь. Тунзаля с детской наивностью ответила: «Отца». Все засмеялись. Тётя Сяням сказала этой женщине, что Тунзаля дочь Фарруха. Тётя Сяням погладила Тунзалю по голове и объяснила, что пастухи и Фаррух отправились в путь ещё в сумерках. Они ведут скот другим путём. Дети играли в машине, а если они видели кого-нибудь на дороге, то кричали: “Мы едем в гору”. Внезапно машина остановилась. Фаррух показался на обочине дороги. Он залез в машину и спросил, как они. Узнав, что всё в порядке, он позвал свою дочь Тунзалю, взял ее на руки и посадил на серого коня. Через два дня они дошли до пастбища. Остановились у подножия одной горы. Эта гора была очень высокой, при взгляде на неё темнело в глазах. Погода была моросящая, а на вершине горы лежал снег. Они поднялись в гору. Скот с большим трудом продвигался по узкой тропинке. Горная дорога закончилась. Здесь были установлены палатки. Очень отчётливо слышался детский шум, женские голоса, лай собак. Когда Тунзаля добралась до палаток, то увидела тётю Сяням. Она вошла в палатку. Хотя было лето, погода здесь была очень холодная, вершины гор были покрыты белым снегом. В палатках горела печь. Возле каждой палатки развели костёр, и на нём готовили еду. Наступал вечер. Поужинав, они приготовились лечь спать. Уже прошло десять дней, как Тунзаля оставалась на горе. Её отец Фаррух, заявив, что беспокоится о доме, вместе с дочерью вернулся в деревню. …Деревня Тунзали была весьма живописной. Эта деревня была самым крупным населённым пунктом. Тунзаля очень любила свою деревню. Она мечтала о том, что после окончания школы получит высшее образование, станет председателем колхоза и сделает свою прекрасную, родную деревню ещё краше. Она всегда поднималась на гумно выше своего дома, и оттуда наблюдала за своей деревней. В своих мечтах, верхом на сером коне она объезжала все зерновые поля и посещала заповедники. И только голос матери: «Тунзаля!» мог вернуть её к реальности, и она быстро отвечала: «Иду». Она приходила домой, помогала матери по хозяйству, делала уроки и ложилась спать. Прошли годы. Тунзаля окончила среднюю школу, получила аттестат, поехала в Баку. Тунзаля жила в Баку. Чтобы продолжить образование, она училась в техникуме. Её родители переехали в Баку в тот же год, когда Тунзаля окончила техникум. Она стала хорошенькой, красивой девушкой. Если из деревенских жителей, обучавшихся в Баку встретил её, никогда бы не узнал. Однажды к ним пришла её тетя Бюллур и сказала, что для Тюнзалы придут сваты. Выяснилось, что подруга тёти Бюллур выбрала Тунзалу для своего брата. Тётя сказала, что парень из хорошей семьи. Через несколько дней для Тунзали пришли сваты. А через две недели состоялась помолвка. Её жених Расим жил в Сумгаите, и там же работал. Он с нетерпением ждал конца недели, чтобы пойти на свидание со своей возлюбленной. Однажды, когда они встретились, Тунзаля спросила:
Могу я задать тебе вопрос?
Конечно, – сказал Расим.
Расим, ты сам меня выбрал и полюбил или кто-то посоветовал?
Моя сестра посоветовала тебя мне. Я согласился, и не жалею об этом. Дни шли один за другим. Приближалось время свадьбы. С первых же дней Тунзале не понравились манера общения и некоторые черты поведения Расима. Девушка не питала к нему никаких чувств. Она часто говорила в душе своей: «Я поспешила, поспешила, очень поспешила, когда-нибудь пожалею об этом, тогда будет уже поздно». Через месяц у Тунзали состоялась свадьба. Они жили в Сумгаите. Через некоторое время Расим пришел и сообщил, что его назначают главным мастером в один из горных районов на молочный завод. …После долгой езды по горам машина выехала на прямую дорогу. Проехав ещё немного, показался посёлок. Построенные рядами дома, были отделены друг от друга невысокими заборами. Показалось большое, высокое здание с красной черепичной крышей. Вокруг него был возведён забор. Расим сказал:
Это моё новое место работы. Сначала он загнал машину туда, поговорив с персоналом, с двумя парнями вернулся обратно. Они пришли, чтобы помочь выгрузить из машины предметы домашнего обихода. Тунзаля только прибрала в доме, как со двора послышался женский голос. Она позвала Расима. Расим встретил женщину и пригласил в дом. Он представил её Тунзале:
Судаба – лаборант завода, – сказал он. Судаба была добродушной, улыбчивой девушкой 21-22-х лет. Они быстро нашли общий язык. Судаба помогла Тунзале распределить посуду. Они выпили чай. Расим ушёл на завод. Проходили дни. Тунзаля привыкала к дому. Когда она открывала дверь, перед ней открывался вид на гору. Глядя на высокую гору, перед глазами темнело. Получив разрешение Расима, Тунзаля поднималась на гору и оттуда наблюдала за посёлком. В посёлке каждый трудился на своем дворе, копал землю, сажал картошку, выращивал зелень, помидоры и огурцы. Большинство мужчин работали на совхозе. Немного поодаль был виден заповедник. Люди косили траву в заповеднике и заготавливали сено для скота. Прошли месяцы. Настало время Тунзале родить ребёнка. Её отвезли в родильное отделение больницы. Расим до утра сидел и ждал во дворе больницы. Под утро ему сообщили, что у него родился сын. Он очень обрадовался. Он вошел внутрь, взял ребёнка на руки, и поцеловал Тунзалю в лоб. Когда Расим вышел, то увидел, что его ждут друзья. Они поздравили Расима с тем, что он стал отцом. До выписки Тунзали из больницы оставался один день. Она скучала по Расиму. Она сказала дежурному врачу, что хочет пойти домой. Хотя дежурный врач ей не разрешил, но Тунзаля взяв малыша и небольшую сумку отправилась в путь. Расстояние между домом и больницей было всего 200 метров. Она вошла в дом. Положив сумку на пол, она подошла к свекрови, поцеловала её в лоб. Свекровь выглядела очень слабой. Она отдала малыша бабушке и прошла в спальню. Она не поверила своим глазам: на её кровати лежала другая женщина, а Расим лежал рядом. Тунзаля вскрикнула не своим голосом: “Негодяй, что ты делаешь?”. Она сбросила Расима с кровати. Расим поспешно встал и сказал Тунзале:
Наберись терпения, возьми себя в руки, остановись! Тунзаля ничего не слышала, со всей силой била Расима по лицу, говоря: «Ты негодяй». Вдруг поблизости заметила бутылку. Взяв бутылку, она ударила Расима по голове. Когда увидела кровь на голове Расима, она словно проснулась ото сна. Не сказав никому ничего, она собрала свои вещи, взяла малыша на руки и вышла на улицу, подошла к автобусной остановке. Она зашла в автобус и села в среднем ряду. Свекровь не отходила от неё. Всю дорогу она думала, что же произошло: “Ведь, Расим – мужчина, почему же он не сдержал своего слова, он же обещал быть верным, надежным?”. Голос свекрови отвлёк её от размышлений:
Дочь моя, ты пожалеешь об этом. Не уходи! Тунзаля подумала: “Как же я могу пожалеть об этом? Сожалеть после этого инцидента?” Тунзаля пришла к себе домой. Свекровь тоже была с ней. Дома она рассказала обо всём, как всё произошло. Отец ничего не сказал. Он насыпал табака в трубку и вышел на улицу. А мать заплакала и сказала: ”Моя девочка стала несчастной”, – а затем взяла у неё ребенка, прижала его к себе и поцеловала. Проходили дни. Малыш рос. Изо дня в день грустные мысли гнули спину Фарруха. А лицо матери совсем не улыбалось, она словно ждала кого-то. Тунзаля жила в одной комнате со своим малышом. Иногда, глядя на своего малыша, вспоминала о прошедших днях и тайно плакала. Наконец, малыш вырос, и Тунзаля вела сына Юниса за руку в ближайший детский сад. Тунзаля вернулась на прежнюю работу. Её встретили очень хорошо и поздравили с тем, что она стала матерью. А когда её спрашивали о муже, она уходила от ответа. А в душе страдала. Однажды одна из женщин по соседству посватала Тунзалю для своего деверя. После долгих колебаний Тунзаля, наконец, согласилась. Через несколько дней они посватались к Тунзале. А через два месяца Тунзаля переехала в дом мужа. Но один вопрос постоянно тревожил сердце Тунзали: “Интересно, правильно ли она поступила? Не ошиблась ли на этот раз?”. Она часто мысленно сравнивала нового мужа Мусу с Расимом. Думала, что, возможно, Муса не будет похож на Расима. Но она совсем не испытывала любви к Мусе. Тунзаля постепенно привыкала к Мусе. Квартира Мусы находилась на так называемой территории “Советская” города Баку. В одном дворе жили семь семей, и все родственники. Проходили дни. Муса и Тунзаля жили дружной семейной жизнью. Тунзаля снова ждала ребенка. Однако на сердце у неё всё ещё было тревожно: «Я во второй раз создала семью, интересно, буду ли я счастлива с Мусой?». Тунзаля не любила Мусу, она очень страдала из-за этого. Однако она старалась, как могла, обходиться с ним ласково. …В последние дни Муса очень любил употреблять алкоголь. Бывало, что он пил и спал несколько дней подряд. Он ни о чём не думал. А Тунзаля не обращала на это внимания, она была занята своими делами. Однако через несколько месяцев частое употребление алкоголя Мусой начало беспокоить Тунзалю. Она уже боялась распада своей второй семьи. Её представления о мужчине, о муже были перевернуты. Муса уже стал отцом, он очень радовался. Но каждый день приходил домой пьяным. Каждый день ходил в ресторан и веселился с друзьями. …Утром, когда Муса готовился пойти на работу, Тунзаля сказала ему:
После работы никуда не ходи, приходи домой, нам надо съездить в город, купить нужные ребенку вещи. В этот день Муса пришёл домой рано, он не был пьян. Тунзаля обрадовалась. Оставив младенца со свекровью, они отправились с Мусой в город. Купили необходимые вещи и возвращались домой. По дороге Муса сказал Тюнзале:
Ты подожди меня здесь, я приду. Муса ушёл и вернулся через двадцать минут, он был пьян. Тунзаля очень расстроилась и сказала:
Муса, а ты сказал, что не будешь пить.
Я выпил пиво, – пробормотал он себе под нос. Тунзаля полтора года сидела дома и заботилась о сыне. Затем она отдала и второго ребенка в детский сад, и вышла на работу. Тунзаля иногда предавалась размышлениям, вспоминала свои мечты о семье, которую она представляла себе, когда была девушкой: создаст семью с любимым парнем, как домохозяйка будет заботиться только о нём, посвятит ему свои лучшие годы. Утром будет провожать, а вечером будет ждать его возвращения, будут жить душа в душу. А теперь все её мечты были разбиты. И поэтому всю свою любовь он отдала своему ребенку. Ради своего ребенка она пыталась сохранить свою семью. В семье уже родился второй мальчик. Однако, Муса не мог бросить пить.
Муса, хватит, я не могу больше терпеть. Если ты ещё раз придёшь домой пьяным, мы разведёмся, – чтобы сказать эти слова, Тунзале пришлось собрать все свои силы. Но с течением времени Муса становился все более и более невыносимым. Не говоря уже о том, чтобы пить, он стал не приходить домой и по ночам. Даже до Тунзали доходили слухи, что её муж встречается с непристойными женщинами. И однажды Тунзаля сказала Мусе:
Нам нужно разойтись. Я не могу больше делить с тобой постель. И я воспитаю своих мальчиков настоящими мужчинами… …В учреждение, где работала Тунзаля, был назначен новый начальник. Он собрал сотрудников всех отделов и провёл собрание, познакомился с персоналом. Начальник часто приходил в комнату Тунзали, интересовался её работой, давал ей указания. Однажды начальник позвонил и попросил Тунзалю принести некоторые документы. Тунзаля передала документы одной из девушек и отправила их. Через несколько минут девушка вернулась и сказала, что начальник зовёт вас к себе. Тунзаля пришла в комнату начальника. Начальник обратился к ней строго, сделал замечание за то, что она не пришла, когда он её позвал. А затем сменил разговор и спросил мягким голосом:
Сколько лет ты здесь работаешь? – 14 лет.
Ты замужем? – Да.
У тебя есть дети?
У меня три сына. Чтобы сменить разговор, начальник вызвал директора отдела Tунзали. Проверил необходимые документы, дал определенные задания по работе, и разрешил им уйти. Однажды начальник снова позвонил и вызвал Тунзалю к себе. Тунзаля сказала, что в отделении никого нет, я приду позже и положила трубку. Ей стало тревожно на душе: «Что он хочет от меня? Похоже, мне придётся уйти с работы. Куда мне идти? Я привыкла к этой работе». … Тунзаля была занята работой. Рядом она почувствовала вздох. Она обернулась и увидела, что начальник стоял совсем близко, улыбался, его золотые зубы блестели во рту. Тунзаля ужаснулась, и обернувшись, изо всех сил оттолкнула начальника. Не ожидая этого, начальник, не удержавшись, зашатался и упал. На шум пришёл начальник отдела. Начальник был растерян, он быстро вышел из комнаты. Тунзаля опустила голову. Её охватил гнев. Начальник отдела сказал: «Молодчина», и вышел из комнаты. После этого инцидента начальник больше не вызывал её в свою комнату. И редко заходил в отдел, где работала Тунзаля. Тунзаля скучала от одиночества. Вспоминая прошедшие дни, она, то грустила, то радовалась, то плакала. Она жаловалась на свою судьбу. Ошибки, которые она допустила в жизни, ранили её сердце, иногда заставляя жалеть о последствиях. А когда смотрела на своих сыновей, она гордилась ими и благодарила Бога. Тунзаля думала о сердечном друге, с которым могла бы поделиться своими переживаниями. Но она очень боялась. И тут же думала: «Нет, разве можно встретить такого преданного мужчину, которому можно было бы довериться? Чтобы он любил только тебя, его любовь к тебе была неугасимой». На работу Тунзали приходил красивый, невысокий парень. Он был холост. Его звали Валех. А когда, бывало, что он несколько дней не заходил, девушки в комнате скучали по нему. Однажды Валех открыл дверь и вошёл, в руках у него были сладости для девушек. Валех сидел между Халимой и Джамилей. Они пили чай и ели сладости. Немного погодя Валех ушёл. Он нравился Халиме. Она в шутку сказала Джамиле, в следующий раз, когда придёт Валех, скажи ему, что ты нравишься Халиме. Через несколько дней Валех снова пришёл. Они вновь устроили чаепитие и начали разговаривать. Оставшись одни, Джамиля спросила Валеха:
Валех, почему ты не женишься? Халима хорошая девушка, и ты ей нравишься. Валех замялся и сказал:
Джамиля, я очень уважаю Халиму, как хорошего друга. Но я пока не думаю жениться. После ухода Валеха Джамиля передала его слова Халиме. Халима ничего не сказала. В следующий раз, когда Валех пришёл, он посидел больше, они пили чай и много разговаривали. Джамиля следила за ним. После ухода Валеха Джамиля сказала Халиме:
Халима, я заметила, что Валех разговаривал с нами, но его взгляд был прикован к Тунзале. Тунзаля тоже почувствовала эти взгляды. Прошли дни. Валех стал чаще приходить к девушкам в комнату. Он уже разговаривал с Тунзалей, справлялся о самочувствии. Однажды Валех пожаловался:
Я дома один, скучаю, никто даже не звонит мне. Тунзаля сказала:
Хочешь, дай свой номер телефона, и я дам его девчонкам, пусть позвонят тебе. Валех дал свой номер телефона. Тунзаля хотела дать номер одной из знакомых девушек, но остановилась. Через несколько дней Валех сказал Тунзале:
Что случилось? Никто не звонил мне? Тунзаля засмеялась и сказала:
Валех, честно, я забыла. В этот раз они обязательно позвонят. Через два дня Тунзаля позвонила Валеху. Они немного поговорили. После этого дня Тунзаля часто звонила Валеху, они разговаривали, делились своими проблемами. Валех нашел путь к сердцу Тунзали. В тот день, когда Тунзаля не звонила Валеху, то она чувствовала, что будто в жизни чего-то не хватает. А после разговора с ним она успокаивалась, на сердце становилось спокойно. До этого времени Тунзаля никогда не испытывала подобных чувств ни к одному мужчине. Но Тунзалю тревожило внутреннее беспокойство: «Не приведёт ли это отношение к чему-то плохому?..». Однажды Валех пригласил Тунзалю к себе домой. И Тунзаля пообещала приехать. Но в душе она всё думала: Интересно, можно ли доверять Валеху? Или, он тоже такой же, как и другие мужчины? Вечером позвонил Валех. Он напомнил о предстоящей встрече.
Если я обещала, значит, приду. Но я не знаю, можно ли тебе доверять или нет? Валех засмеялся:
Не волнуйся, придёшь, увидишь. Утром Валех зашёл в магазин, купил продуктов, а затем встретился с Тунзалей и они вместе пришли домой. По дороге он сказал Тунзале:
Хорошо посмотри на дорогу, чтобы в следующий раз могла придти сама. Тунзаля сказала:
Как знать. Приду я сюда снова, или нет. Они вошли в дом. Вместе приготовили еду, пообедали, выпили чай. А затем они сели на диван и начали разговаривать. Во время беседы Валех взял Тунзалю за руку. Тунзаля хотела убрать руку, но не смогла, будто ток прошёлся по всему телу. Валех притянул её к себе, и Тунзаля почувствовала его горячее дыхание на своём лице. Тунзаля начала биться, но не смогла вырваться из сильных рук Валеха. В мгновение ока Валех подчинил её своему обаянию. Когда она пришла в себя, ей было стыдно и неловко. Она на мгновение задумалась: «Почему Валех так поступил? Ведь между ними была очень большая разница в возрасте. Валех молод, его будущее впереди. А у Тунзали уже сердце сгорело, а душа тлеет. Тунзаля была очень ревнивой. Она не могла ни с кем поделиться тем, что имела. Итак, интересно, к чему тогда приведёт конец этих отношений? Тунзаля встала, взяла со стола хлеб и сказала:
Валех, ты меня пригласил, вот я и пришла. Но если ты приведёшь сюда другую женщину, будь тогда проклят. У Валеха изменилось выражение лица, он опустил голову и промолчал. Тунзаля тоже была в замешательстве, она не знала, что делать. Она хотела пойти домой, отдалиться отсюда, забыть эту сцену. Она собралась. Валех тоже вышел вместе с ней. По дороге Тунзаля ничего не говорила. Валех что-то говорил ей, спрашивал о чём-то. А она в душе всё перебирала: «Чем всё это закончится? Почему она подружилась с Валехом?». Она всю дорогу ругала себя: «Нет, я неправильно поступила, не должна была идти к нему домой. Всё равно этим отношениям нет конца. Нам придётся разойтись когда-нибудь». Внезапно из задумчивости её вырвал голос Валеха:
Позвонишь, хорошо? Тунзаля не ответила. Они попрощались и разошлись. Тунзаля ругала себя: «Почему же, ты подпустила Валеха близко? Мой разум не смог противостоять моим чувствам. У меня есть чувство к нему, это чувство сломило мою волю, подчинило меня ему. А может, это и есть любовь?». Тунзаля никогда никого не любила, но теперь это чувство воспламенило её сердце. Она нашла человека, о котором мечтала. Но на душе был и страх. Она боялась потерять все эти радости, эти прекрасные чувства. Женщина, столкнувшаяся в своей жизни со многими трудностями, боялась, что и эта радость будет недолгой. … Однажды Тунзаля с Валехом сидела дома. Вдруг зазвонил домашний телефон. Валех поднял трубку. Это был женский голос, она спрашивала что-то. Валех ответил кратко, попрощавшись, положил трубку. Тунзаля, не выдержав, спросила:
Кто была эта женщина, Валех?
Одна из старых знакомых. Оба замолчали. Вечером Тунзаля отправилась домой. Придя домой, она позвонила Валеху, но не смогла попасть, телефон был «занят». В голове Тунзали начали вертеться всевозможные плохие мысли. Через двадцать минут она смогла дозвониться до Валеха:
С кем ты разговаривал всё это время?
Ни с кем, возможно, ты не могла попасть. Они немного поговорили и попрощались. Той ночью Тунзаля не сомкнула глаз. С того дня Тунзаля потеряла покой. Все действия Валеха стали казаться ей подозрительными. В один из воскресных дней Тунзаля пришла в дом Валеха. В этот день был праздник Нового года. Они немного поговорили. Затем Валех позвонил кому-то и поздравил, поговорил несколько минут. В телефоне был слышен женский голос. Наступила тишина. Тунзаля старалась не показывать гнева на лице, улыбалась неискренне, но её теребила внутренняя тревога. Страшная мысль пришла ей в голову: «О, Боже, мужчины все похожи друг на друга. Нет, я ошиблась, он такой же, как и другие мужчины». Чуть позже Валех набрал в Москву:
Алло, это Ира? Они что-то сказали. Валех повесил трубку. Тунзаля ничего не спросила. Тунзаля очень сожалела, погрузилась в собственные мысли, если бы она могла заново родиться, не повторила бы допущенных ошибок. Тунзаля подумала, что, если бы смогла вытерпеть действия своих предыдущих супругов, смогла бы прожить с одним из них. Постоянно искала мужчину, которого представляла себе в своих мечтах. Она была в поисках идеального мужчины. Но не смогла его найти, потому что такого не было. Тунзаля поняла эту реальность слишком поздно. Она решила, что больше не будет иметь близость ни с одним мужчиной. У неё было три сына. А что ещё ей нужно? Она посвятит им себя и воспитывает их так, как представляла мужчину своей мечты. Она будет гордиться ими… 1997-й год
Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü münasibətilə AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MİLLİ MƏCLİSİNİN MÜRACİƏTİ
Əziz soydaşlar, dəyərli həmvətənlər! Sayına və intellektual potensialına görə dünyanın böyük millətləri ilə bir sırada dayanmağa haqqı çatan qüdrətli Azərbaycan xalqını milli-mənəvi bütövləşməyə çağırış günü münasibəti ilə hər birinizi səmimi qəlbdən salamlayırıq. Tariximizə və mədəniyyətimizə dərin kök salmış Həmrəylik Günü dil, əqidə, əməl birliyimizin rəmzinə çevrilmişdir. Biz bu günü qeyd edərkən xalqımızın əsrlər boyu yaratdığı milli dəyərlərə sadiqliyimizi, onları daha da artıraraq gələcək nəsillərə ötürmək əzmində olduğumuzu ifadə edirik. Bəşər sivilizasiyasının inkişafının indiki mərhələsi dünyanın siyasi mənzərəsinin sürətlə dəyişməsi, millətlərin tarix səhnəsində oynadıqları rolların keyfiyyətcə yeniləşməsi ilə fərqlənir. Həyat sübut edir ki, etnik-siyasi baxımdan mütəşəkkil qüvvəyə çevrilə bilməyən xalqlar ümumdünya inkişafında tutduqları mövqeləri tədricən itirir, getdikcə zəifləyərək öz hüquq və mənafelərini həyata keçirmək imkanlarından məhrum olurlar. Ulu Öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə otuz üç il öncə başlanmış milli-mənəvi bütövləşmə hərəkatı getdikcə daha geniş vüsət alır. Dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan soydaşlarımız ümummilli məqsədlərimizin gerçəkləşməsi naminə milli birliyin misilsiz əhəmiyyət daşıdığını dərindən dərk edirlər. Azərbaycan icmaları və diaspor təşkilatları inkişaf edib möhkəmlənir, soydaşlarımızın və həmvətənlərimizin siyasi, iqtisadi, sosial və mədəni hüquqlarının müdafiəsi işində yaxından iştirak edirlər. Dünya azərbaycanlılarının bir-biri ilə və tarixi Vətənlə əlaqələrinin güclənməsinə, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda yaşayan soydaşlarımızın hüquq və mənafelərinin, təhlükəsizliyinin, milli kimliyinin qorunmasına, onların inkişafına, Azərbaycan dilini, ənənələrini və mədəniyyətini qoruyub saxlamasına, dəfələrlə soyqırımına və deportasiyaya məruz qalmış Qərbi azərbaycanlıların hüquqlarının bərpasına və zorla tərk etməyə məcbur olduqları ata-baba torpaqlarına qayıtmasına dəstək verilməsi Azərbaycan Respublikasının dövlət siyasətinin ayrılmaz tərkib hissəsini təşkil edir. Əziz soydaşlar, dəyərli həmvətənlər! Ötən bir ildə Azərbaycan Respublikası yeni böyük uğurlara nail olmuşdur. Ölkəmizin siyasi, iqtisadi və hərbi potensialı daha da artırılmışdır. Əhalinin yaşayış səviyyəsi yüksəlmişdir. Dövlətimizin beynəlxalq mövqeləri daha da möhkəmlənmişdir. İkinci Qarabağ müharibəsi və antiterror əməliyyatı nəticəsində ərazi bütövlüyümüz və suverenliyimiz tam bərpa edildikdən sonra ölkəmizin bütün ərazisində azad və ədalətli Prezident və parlament seçkilərinin keçirilməsi dövlətimizin sülh və sabitlik şəraitində demokratik inkişafında yeni mərhələ açmışdır. Dünya miqyaslı tədbir olan COP29 konfransının Bakıda keçirilməsi ölkəmizin iqlim dəyişmələri probleminin həlli üçün göstərilən beynəlxalq səylərdə liderliyini təsdiq etmişdir. İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının Qahirədə keçirilən Zirvə görüşündə Azərbaycanın yekdil qərarla D-8 təşkilatına üzv qəbul edilməsi dövlətimizin xarici siyasətinin yeni böyük uğuru olmuşdur. Əziz soydaşlar, dəyərli həmvətənlər! Azərbaycan Respublikası bütün dünya azərbaycanlılarının ümid və istinad yeri, ata-baba yurdu olduğundan Asiyada, Avropada, Amerikada və başqa qitələrdə yaşayan soydaşlarımız doğma Vətəndə baş verən ictimai-siyasi prosesləri diqqətlə izləyir, dövlətimizin milli mənafelərə uyğun olan müstəqil siyasət yeritməsindən, dünya birliyinin sayılıb-seçilən üzvlərindən birinə çevrilməsindən məmnunluq duyurlar. Yeni tarixi dövrün astanasında Azərbaycan xalqı yeni imkanlara və nailiyyətlərə hazırdır. Keçmişdə qarşılaşdığımız çətinliklər bizi daha güclü etmişdir. Şübhə yoxdur ki, xalqımızın yeni dövrdə davamlı yüksəlişinin yolu on milyonlarca soydaşımızın və həmvətənimizin milli-mənəvi birliyinin möhkəmlənməsindən keçir. Azərbaycanın dünyaya daha yaxından tanıdılması, xalqımızın qədim adət-ənənələrinin, gözəl dilinin, zəngin mədəniyyətinin yaşadılması və təbliğ edilməsi sahəsində görüləsi işlərimiz çoxdur. Soydaşlarımızın və həmvətənlərimizin bir vəzifəsi də yaşadıqları ölkələrin ictimai-siyasi həyatına inteqrasiya etməklə bərabər, milli özgünlüyümüzü uca tutmaq, milli hüquqlarımızı qorumaq, hər sahədə bir-birinə dəstək olmaqdır. Əziz soydaşlar, dəyərli həmvətənlər! Sizi ümummilli qayələrimizin gerçəkləşməsi naminə sıx birləşməyə çağırır, xalqımızın mənafelərinin qorunması uğrunda mübarizəyə səsləyirik. Dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi günü münasibəti ilə hamınızı ürəkdən təbrik edir, hər birinizə can sağlığı, ailə səadəti, firavanlıq arzulayır, doğma Azərbaycanımıza nurlu gələcək diləyirik!
Hörmətlə, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi.
(Müraciət Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2024-cü il 29 dekabr tarixli iclasında qəbul edilmişdir.)
Həlak olan ekipaj üzvlərinə Milli Qəhrəman adı verildi
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev “Azərbaycan Hava Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus “Embraer 190” tipli sərnişin təyyarəsi Bakı–Qroznı (Rusiya Federasiyası) reysini yerinə yetirərkən baş vermiş qəza zamanı yüksək peşəkarlıq və şücaət göstərmiş şəxslərin təltif edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Sərəncamda deyilir: “2024-cü il dekabrın 25-də Bakı–Qroznı (Rusiya Federasiyası) reysini yerinə yetirən “Azərbaycan Hava Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus “Embraer 190” tipli sərnişin təyyarəsi Rusiya Federasiyasının hava məkanında kənar fiziki və texniki müdaxiləyə məruz qalaraq idarəetməni itirmiş vəziyyətdə Qazaxıstan Respublikasının Aktau şəhəri istiqamətinə yönləndirilmişdir. İnsan tələfatı və xəsarət alanlar olmasına baxmayaraq, pilotların, bələdçilərin yüksək peşəkarlığı, şücaəti və cəsurluğu sayəsində təyyarə qəza enişi həyata keçirmiş və sərnişinlərin bir qismi xilas edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 23-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:
“Azərbaycan Hava Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus “Embraer 190” tipli sərnişin təyyarəsi Bakı–Qroznı (Rusiya Federasiyası) reysini həyata keçirərkən baş vermiş qəza zamanı xidməti vəzifələrinin yerinə yetirilməsində, sərnişinlərin həyatının xilas edilməsində yüksək peşəkarlıq, şücaət və fədakarlıq göstərdiklərinə görə aşağıdakı şəxslər təltif edilsinlər:
“Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı” adı ilə:
Kşnyakin İqor İvanoviç (ölümündən sonra)
Kalyaninov Aleksandr Georgiyeviç (ölümündən sonra)
“Həzrəti Heissanın Mesia İncili necə ki yazdı Matte oniki Mesianın şagirdlərindən biri” – “Məsihin on iki şagirdlərindən biri olan Matte tərəfindən yazılmış Həzrəti İsa Məsihin İncili”.
Bu, unikal tarixi əlyazma, İncilin azərbaycancaya tərcüməsindən qısa bir hissədir.
Tərcümə, 16-17-ci əsrlərdə Səfəvi dövründə İsfahanda, latın əlifbası ilə və fransız orfoqrafiyası əsasında yazılıb. Bu incə sənət əsəri, 1680-ci ildə isveçli səyyah tərəfindən Moskvada satın alınıb və indi İsveçdəki Uppsala Universitetində qorunub saxlanılır.
P.S. Demək ki bu, azərbaycan dilində latın qrafikası ilə yazılmış ilk əsərdi.
