ƏSL VAXTIDIR (Qəndab – Sən gecikmə) Gözündən könlümə süzülən işıq, Meraca uzanan cığır olubdu, Məchul baxışların dərinliyində, Neçə min açmamış arzu solubdu…
Faili-muxtarıq, qədər bir naxış, Min istək yaradır adi bir baxış, İsti nəfəsinlə ali bir alqış, Ruhumu çuğlayıb, qəlbə dolubdu.
Ustacam, dərsimi aldım dərindən, Nə sən gecikmisən, nə tez gəldim mən, Sevdanın odunu aldım əlindən, Sonda iki səyyah yolun bulubdu. 29.05.2026. Bakı. Müəllif: Zaur USTAC
AVMVİB, AJB və AYB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru,şair-publisist, tərcüməçi-nasir, naşir
Məmməd Arazın məzarı başında “VƏTƏN MƏNƏ OĞUL DESƏ…” (esse) Vətən təkcə doğulduğun torpaq deyil. Vətən insanın nəfəsidir, yaddaşıdır, köküdür, adına layiq yaşamaq məsuliyyətidir. İnsan bəzən ömrü boyu özünü axtarır, bəzən də bütün ömrünü Vətənin içində tapır. Çünki Vətən insanı böyüdür, formalaşdırır, ona kimlik verir. Elə buna görə də Vətən sevgisi sadəcə bir duyğu yox, bir ömürlük sədaqətdir. Böyük şair Məmməd Arazın poeziyasında Vətən anlayışı hər zaman müqəddəs zirvədə dayanır. Onun misralarında torpaq daş deyil, nəfəs alan canlıdır; dağlar sadəcə yüksəklik yox, qeyrət rəmzidir; insan isə Vətən qarşısında cavabdeh olan bir övladdır. Həyat insanı dəyişir. İllər keçir, arzular köhnəlir, güclər azalır, zaman insanı öz süzgəcindən keçirir. Gənclikdə adam özünü dağ sanır, tufan sanır, ildırım sanır. Düşünür ki, dünyanı dəyişəcək. Amma zaman keçdikcə anlayır ki, insanı böyük edən güc yox, sədaqətdir. İnsanı ucaldan şöhrət yox, mənsub olduğu torpağa bağlılığıdır. Məmməd Araz bunu bir ömür yaşayıb yazan sənətkar idi. O bilirdi ki, insanın həqiqi qüdrəti Vətən sevgisindən başlayır. Elə buna görə yazırdı: “Vətən mənə oğul desə nə dərdim, Mamır olub qayasında bitərdim.” Bu misralar sadəcə şeir deyil. Bu misralar ömür andıdır. Bu misralar torpaq qarşısında baş əyməyin yox, torpağın özünə çevrilməyin etirafıdır. Mamır olmaq – kiçilmək deyil. Mamır olmaq – Vətənin daşına çevrilməkdir. Onun qayasına kök salmaqdır. Adın unudulsa belə, ruhunun torpağın yaddaşında qalmasıdır. İnsan üçün bundan böyük səadət varmı? Bu gün dünyanın müxtəlif yerlərində insanlar öz köklərindən uzaq düşürlər. Texnologiya böyüyür, şəhərlər böyüyür, imkanlar artır. Amma bəzən insanın ruhu kiçilir. İnsan doğulduğu torpağın qoxusunu, uşaqlıq küçələrini, ata ocağını unutmağa başlayır. Halbuki insan keçmişindən ayrılan kimi gələcəyini də itirir. Vətən sevgisi yalnız döyüş meydanında sübut olunmur. Vətən sevgisi müəllimin dərsində yaşayır, əkinçinin torpağında boy atır, şairin misrasında nəfəs alır, qələmin ucunda sabaha çevrilir. Hər vicdanlı əməl Vətənə xidmətin bir parçasıdır. Tarix boyu bu torpaqlar oğullar yetişdirib. Adı dastanlara dönən igidlər, sinəsini sipər edən şəhidlər, sözü ilə millətin ruhunu yaşadan qələm adamları… Onların hamısını birləşdirən bir həqiqət olub: Vətən onlara sadəcə yurd olmayıb – tale olub. İnsan bəzən öz ömrünü ölçmək istəyir. Nə qazandığını, nə itirdiyini düşünür. Amma ömrün həqiqi dəyəri insanın arxasında nə qoyması ilə ölçülür. Bir insan torpaq üçün nə etdi? Milləti üçün nə yazdı? İnsanlara nə verdi? Budur əsas suallar. Məmməd Arazın poeziyası bizi öyrədir ki, keçmişini inkar edən gələcəyini qura bilməz. İnsan dünənini sinəsindən asa bilməlidir. Keçmişindən utanmamalıdır. Çünki yaddaşını itirən xalq yolunu itirər. Bu gün də Vətən bizdən eyni şeyi istəyir: dürüst olmağı, vicdanlı yaşamağı, torpağın qədrini bilməyi. Vətən yalnız sərhəd xətti deyil. Vətən ana laylasıdır. Qəbir daşına çevrilmiş ata nəsihətidir. Məktəb həyətində dalğalanan bayraqdır. Yaddaşımızı yaşadan dildir. Qələmimizin yazdığı həqiqətdir. İnsan ömrü bir gün bitir. Adlar unudulur. Vəzifələr dəyişir. Şöhrətlər solur. Amma Vətən üçün yaşayanların izi qalır. Daşda qalır. Sözdə qalır. Ürəklərdə qalır. Bəlkə də insan ömrünün ən böyük arzusu budur – bir gün Vətən ona oğul desin. Və insan o zaman anlayar ki, ömrü hədər yaşamayıb. Çünki Vətənin qəbul etdiyi övlad olmaq dünyanın bütün şöhrətlərindən daha böyük mükafatdır. 14.10.2021. Bakı.
Jurnalist Elman Eldaroğlu feysbuk hesabında publisist yazıların aktuallığının zəmanəsi bitənədək davam etdiyini, nəsr əsərlərininsə bütün zamanlar üçün aktual olduğunu yazıb. Bir tərəfdən mövzu mənə doğma, həm də polemikalıq olduğundan, digər tərəfdən də yazılan rəylər diqqətimi çəkdiyindən müzakirəni mətnə çevirməyi vacib sandım. Jurnalistin fikirlərinə yazıçı, publisist, mətbuat tədqiqatçısı Şəfəq Nasir bu cür cavab verib: – Publisistikanın zəmanəsi bitmək nə deməkdir? Bütün zamanlarda ədəbi janrların hər biri özünün baxış bucağından aktuallıq kəsb edib, edəcək. Hər hansı bir dövrün ədəbi mühiti araşdırılanda bədii, publisistik və poetik əsərlər tədqiqata cəlb olunur. Publisistika cazibəli və çevik janr olduğu üçün hər zaman işləkdir. Elman Eldaroğlu: – Şəfəq Nasir xanım, dünənin yaxşı publisistikası bu gün yalnız mütəxəsislər üçün maraqlıdır, yaxşı nəsr əsərləri isə bütün dövrlərdə geniş oxucu kütləsi üçün maraqlı olur. Şəfəq Nasir: – Hər başlanan yeni dövr ədəbiyyatın və mətbuatın bütün janrlarında aktuallıq kəsb edən mövzuları doğurur. Bu mənada publisistika da, nəsr də bütün zamanlar üçün aktualdır. İ.Qaspiralı, M.Cəlil, Ü.Hacıbəyli, C.Hacıbəyli, Ə.Hüseynzadə, Ə.Ağaoğlundan… başlamış, publisistik əsərlərin gözəl nümunələri bu gün də var, sabah da yaranacaq. Bir nüansı da unutmayaq: publisistika bütünlükdə dövrün gerçəkliyini əks etdirir. Nəsr əsərləri müəyyən mənada gerçək hadisələrə söykənsə də ən çox yazıçının bədii təxəyyülünün məhsuludur. Şəfəq xanımın cavabı ürəyimdən oldu. Demək olar ki, şair, publisist, şərqşünas-tərcüməçi Hafiz Rüstəmin fikirləri də onunku ilə eynidir: “Məsələn, dahi bəstəkarımız Üzeyir Hacıbəyovun publisistikası musiqi yaradıcılığından geri qalmayan, ölkəmiz durduqca öz sosial aktuallığını itirməyən və itirməyəcək əsərlərdir, zənnindəyəm”. Elman Eldaroğlu: “Hafiz Rüstəm Ustad, xalq Hacıbəylini publisistikasına görə deyil, əsərlərlərinə görə sevir”.
Bu dəfə müzakirəyə mən də qoşuldum: – Elman müəllim, söhbətin mövzusu sevilmək deyil axı… Əslində, polemikalıq mövzu qoymusunuz, qələm adamlarını bir yerə yığa biləcək fikirlərdir. Məncə, janrları müqayisə edib hansınasa üstünlük vermək doğru olmaz, hərəsinin öz məqsədi, öz xidməti var. Hər dövrün hadisələri ilə tanış olmaq üçün publisistika köməyimizə çatır. Hansısa bir dövrə aid hekayə yazanda həmin dövrün mətbuatını araşdırırıq. Şəfəq Nasir Hafiz Rüstəmə xitabən yazdı: Doğrudur. Ü. Hacıbəylinin musiqisi qədər də publisistikasının ictimai təsiri böyük olub. Bəndənizin yaradıcılığında nəsr, publisistika qoşa qanad kimidir. Hər ikisi də düşüncəmdə doğallıq kəsb edir… Bu bir həqiqətdir ki, istər klassik, istərsə də müasir yazıçılarımız nəsrdə ifadə edə bilmədiklərini publisistikada cəsarətlə qələmə alıblar. Çünki, publisistika həm də həyat gerçəkliyini bədii duyumla ifadəyə meydan verən çevik janrdır. Belə. Bəs siz necə düşünürsünüz?
Osloda 28 May – Müstəqillik Gününə həsr olunmuş tədbir təşkil edilib
Norveç paytaxtı Oslo şəhərində Nizami Gəncəvi adına həftəsonu Azərbaycan dili məktəbinin təşkilatçılığı ilə 28 May – Müstəqillik Gününə həsr olunmuş konsert proqramı keçirilib.
Tədbirdə Azərbaycanın zəngin mədəni irsi, milli-mənəvi dəyərləri və dövlətçilik ənənələrini əks etdirən sərgi nümayiş olunub. Sərgidə dövlət rəmzləri, kəlağayı nümunələri, milli atributlar və Azərbaycan mədəniyyətini təcəssüm etdirən müxtəlif eksponatlar təqdim edilib. Konsertin açılışında çıxış edən Nizami Gəncəvi adına həftəsonu Azərbaycan dili məktəbinin müəlliməsi və koordinatoru Gunay Aliyeva Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin tarixi əhəmiyyətindən, xalqımızın müstəqillik ənənələrindən və bu dəyərlərin gələcək nəsillərə aşılanmasının vacibliyindən danışıblar.
Konsertin bədii hissədə milli musiqi və rəqs nömrələri təqdim olunub. Drezden Simfonik Orkestrinin solisti, Norveç Musiqiçilər Birliyinin üzvü,kamança ifaçısı Şəbnəm Hüseyn milli musiqilər və mahnılarla çıxış edərək tədbirin yüksək əhval-ruhiyyədə keçməsinə töhfə verib. Norveç Azərbaycanlıları Gənclər Təşkilatının sədri Arvin Balanji pianoda musiqi nömrələri ifa edib. Bəstəkar-pianoçu Arzu Rzayeva isə müəllifi olduğu əsərləri səsləndirib. Rəqqaslar Əzizə İbrahimova və Səid İbrahimov konsertdə Azərbaycan milli rəqslərini təqdim edərək iştirakçılar tərəfindən böyük maraqla qarşılanıblar.
Konsertdə xanəndə Aytən Xakzadın ifasında muğam və xalq musiqisi nümunələri də səsləndirilib. İfa olunan musiqi nömrələri qonaqlar tərəfindən alqışlarla qarşılanıb.
Nizami Gəncəvi adına həftəsonu Azərbaycan dili məktəbinin şagirdləri də proqramda fəal iştirak edərək 28 May – Müstəqillik Gününə, Vətənə və dövlətçilik dəyərlərinə həsr olunmuş vətənpərvərlik mövzusunda şeirlər söyləyiblər.
Tədbirin əsas məqsədi Norveçdə yaşayan Azərbaycan icmasının birliyinin və həmrəyliyinin daha da möhkəmləndirilməsi, Azərbaycan tarixinin, mədəniyyətinin və milli dəyərlərinin təbliği və 28 May – Müstəqillik Gününü qeyd etmək olmuşdur.
Qeyd edək ki, tədbir iştirakçılara Azərbaycanın müstəqillik tarixini, milli-mədəni irsini və dövlətçilik ənənələrini daha yaxından tanıtmaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyıb.
Milli Kitabxana “28 May – Müstəqillik Günü” ilə əlaqədar elektron layihələri istifadəçilərə təqdim edib
Azərbaycanın Müstəqillik Gününə həsr olunmuş “28 May – Müstəqillik Günü” adlı elektron məlumat bazası və eyniadlı virtual sərgi istifadəçilərə təqdim olunub.
Elektron məlumat bazasında (https://anl.az/el/emb/Cumhuriyyet/) tammətnli resurslar “Rəsmi sənədlər”, “Şərqdə ilk parlamentli respublika – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti”, “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin fəaliyyətinin əsas tarixləri”, “Görkəmli şəxsiyyətlərin fikirləri”, “İstiqlal bəyannaməsi”, “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucuları”, “Azərbaycan hökuməti”, “Təhsil”, “Nəşrlər”, “Xatirəsinin əbədiləşdirilməsi”, “Fotoqalereya” və “Videoqalereya” bölmələrində istifadəçilərə təqdim olunur.
Virtual sərgidə (https://anl.az/el/vsb/28_may/index.html) müstəqilliyimizin tarixi, dövlətçilik tarixi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması, Cümhuriyyət yaradıcıları və s. mövzularda dövri mətbuatda çap olunan məqalələr, Azərbaycan və xarici dillərdə ədəbiyyatlar nümayiş olunur.
AZƏRBAYCAN Ətir olub bir şüşədə Qıfıllandı, bağlı qaldı. Tədbirlərdə, məclislərdə Önə çıxan yad sinəyə Səpilərək ətir saçdı Azərbaycan… Varaq-varaq bir guşədə Oxunmamış nağlı qaldı. Arzularda, xəyallarda Qamətini əyə-əyə, Azadlığa tərəf qaçdı Azərbaycan… Almaları çox yubandı, Hər arzusu nağıl oldu. Nağıl deyən quduzlandı. Dilin dandı, adın dandı… “Şimal”, “cənub” arazlandı. Bəyaz atlı bir özğəyə Bel bağladı, qucaq açdı Azərbaycan… Azad oldu bir hissəsi, Haray çəkir hər hissəsi. Susur yenə haqqın səsi… Qartal, quzğun arasında, Sülh quşutək səmalarda, Qayalara dəyə-dəyə, Qanad açıb uçdu, uçdu Azərbaycan…
NİCAT ƏRTÜRKÜN HƏYATI VƏ YARADICILIĞINA BİR BAXIŞ Azərbaycan ədəbi mühitinin istedadlı və uğurlu gənc nümayəndələrindən biri də “Nicat Ərtürk” təxəllüsü ilə tanınan publisist-şair Nicat Ərrəhman oğlu Qasımzadədir. Bu təqdimat yazısında Nicat Ərtürkün həyat yolu və yaradıcılığı ilə tanış oluruq:
Qısa bioqrafik məlumat: Qasımzadə Nicat Ərrəhman oğlu: 1982-ci ilin may ayının 31-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonunun Sədərək kəndində anadan olmuşdur. Sədərək rayon 1 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra Heydər Əliyev adına Regionlararası Akademiyanın İstisad fakultəsinə daxil olmuş, oranın tam kursunu uğurla bitirmişdir. Ali təhsilli iqtisadçıdır. Yeniyetmə yaşlarından etibarən ədəbiyyat sahəsinə həvəs göstərmişdir. Ədəbiyyat sahəsində “Nicat Ərtürk” kimi çıxış edən bu dəyərli şair Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin üzvüdür. Ədəbiyyatla bağlı uğurlu fəaliyyətinə görə, indiyədək bir çox fəxri fərman, diplom və ödüllərə layiq görülmüşdür. Bununla bağlı xüsusi olaraq “Qızıl Qələm” Media Mükafatı, “Ziyadar” Mükafatı, “Heydər Əliyev” Medalı, “Heydər Əliyev” Fəxri Media Mükafatı, “Xəlilrza Ulutürk” Diplomu, “Zəfər” Media Mükafatı və “Həsən Bəy Zərdabi” Fəxri Media Mükafatlarını, son olaraq isə “Ustad Niftalı Göyçəli”, “Həməşəra” Fəxri Diplomu və Turan Yazarlar Birliyinin xüsusi Ödüllərinə layiq görüldüyünü göstərmək olar. Nicat Ərtürkün indiyədək aşağıda göstərilən üç kitabı işıq üzü görmüşdür:
“Səsləyir Zəngəzur, Qarabağ bizi” (2015);
“Zirvələrin fatehi” (2019);
“Ana həsrəti” (2026)… Nicat Ərtürkün ədəbi dünyası təmiz, duyğulu və dərinmənalı, eyni halda sadə, səmimi və pozitivdır. Onun qələmə aldığı şeirləri nəzərdən keçirdikdə, orada vətən sevgisi, valideynə qarşı sayğı və sevgi, milli-mənəvi dəyərlər, haqq-ədalətin önəmi, xüsusilə də milli kimlik mövzusuna xüsusi yer verildiyini təsbit etmək olar. Ailəlidir, dörd övladı var.
Subyektiv baxışım: Bir insanın qələm əhli olub, ədəbiyyat sahəsində yazıb-yaratması, müxtəlif və çoxsaylı şeir, poema, esse, hekayə, povest, ədəbi təhlil və tənqidlər ərsəyə gətirməsi heç şübhəsiz bir imtiyaz və bacarıq sayılır. Hətta, kimlərsə bu sahənin peşəkarı və ustadı da ola bilərlər. Lakin ədəbiyyat sahəsində bir şair və ya yazıçının bütün bunlarla yanaşı həm də həyatda ədəbli və etikalı bir insan olması bu bacarığı daha yüksək zirvəyə qaldırır, onun sahibini isə cəmiyyət və xalq arasında ziyalı bir şəxsiyyətə çevirir. Burada yazılanları düşünmək və əyani şəkildə dərk etmək üçün şairlər və yazıçılar arasında öz danışığı və davranışına hakim olan insanlara diqqət yetirmək kifayətdir. Çünki belələri ədəb, ərkan, etika və əxlaqdan gələn ədəbiyyat sahəsində ulduz xəstəliyi, kortəbii danışıq və davranış, mənəm-mənəmlik, təkəbbür, paxıllıq, ara vurmaq, qeybət, lovğalıq və digər bu kimi iyrənc xislətlərdən uzaqdır. Doğrudan da, etikasız ədəbiyyat və ədəbi bacarıq nəyə yarayır ki?! Əlbəttə, hər kəsin xüsusi və fərdi həyat tərzi var və kimsənin başqa bir insanın özəl həyatına müdaxilə etməsinə icazə verilmir. Burada əsas məqsəd, insanların cəmiyyət arasında sərgilədikləri ictimai davranışdan ibarətdir… Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının gənc nümayəndələrindən olan dəyərli qardaşım Nicat bəy Ərtürk sözün həqiqi mənasında ədəbiyyat sahəsində xüsusi istedadı və bacarığı ilə yanaşı, həm də gözəl əxlaq, etika sahibi olan dəyərli insan, öz şəxsiyyətinə sayğı ilə yanaşan aydın şəxsiyyətdir. Amma məsələ bununla bitmir. Çünki Nicat Ərtürk eyni halda öz milli kimliyinə sıx bağlı olan bir el şairi, vətəni və dövlətçiliyinə sadiq olan dəyərli bir vətəndaşdır. Bir insanın ədəbiyyat sahəsində xüsusi bacarığı ilə yanaşı, həm də həyatda gözəl əxlaq və etika sahibi olması, həmçinin, öz milli kimliyi, vətəni və dövlətçiliyinə sədaqətlə yanaşması isə onu çox gözəl bir simvola, əsil ədəbiyyat və insanlıq nümunəsinə çevirir. Bu günlərdə doğum gününü qeyd edəcək dəyərlimiz Nicat Ərtürk də belələrindəndir. Milli kimlik, vətən və dövlətçiliyə sədaqət isə əxlaq və etikanın tələblərindən olsa da, bunu ayrıca qeyd etmək xüsusi önəm daşıyır…
Arzu və diləklər: Fürsətdən istifadə edib dəyərlimiz şair-publisist Nicat bəy Ərtürkü doğum günü ilə əlaqədar ürəkdən təbrik edir, Ulu Tanrıdan ona uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!
İlqar İsmayılzadə fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, TYB İdarə Heyətinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları laureatı, teoloq, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist 28.05.2026
