Bu gün “Yazarlar” jurnalı redaksiya heyətinin üzvü və eyni zamanda yaradıcılıq məsələlri üzrə meneceri, gənc yazar Şəlalə Camalın ad günüdür. Bu xoş gün münasibəti ilə qələmdaşımızı təbrik edir, həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq. Uğurlarınız bol olsun, Şəlalə xanım!
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<<<< WWW.USTAC.AZ və WWW.BİTİK.AZ >>>>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru
VAR MIDIR?
Sorsam ki dertlere düşersem eğer,
Dermana gidecek bir yol var mıdır?
Dostlarım yaranım bakıp boş ver der,
Uzanıp tutacak bir kol var mıdır?
* * *
İnsan ki hayatta garip başına,
Dökülür soğuk su pişen aşına,
Yüzünü sürse de mezar taşına,
Sükuna ermeye bir hal var mıdır?
* * *
Kader kimisine baştan garezli,
Öyle bir hayat ki sürgit marazlı,
İçimde cehennem harlı, alazlı,
İtiraz edecek bir dil var mıdır?
* * *
Adamın bahçesi tarumar olsa,
Yüreği kederle gâm ile dolsa,
Yüzünün güneşi kararıp solsa,
Kaçıp kurtulacak bir il var mıdır?
* * *
Doğarken yalnızım ölürken yalnız,
Apansız sönecek gökte her yıldız,
Gülüp de geçerim olsaydım arsız,
Kalbimden tutacak bir el var mıdır?
Müəllif: Faruk HABİBOĞLU
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<<<< WWW.USTAC.AZ və WWW.BİTİK.AZ >>>>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru
Ümid “xəstə”si
Tibb bacısından xahiş etmişdi, bu gün çarpayısını pəncərənin yanına qoyacaqdılar.
Doya – doya pəncərənin şəffaf şüşəsindən günəşin nura boyadığı dünyaya baxacaqdı.
Çox keçmədi nərmənazik, badam dodaqlı, gülər üzlü həkim tibb bacısı ilə gəldi.
Bu həkimdəki xoş ovqata heyran olmamaq mümkün deyildi.
Hər xəstəni öz dilində dindirən, xoş nəvazişlə yanaşan, qardan seçilməyən ağ paltarlı qadın sanki bir mələk idi.
Gülə- gülə bizə yaxınlaşdı.
Salam verib, əlini onun alnına qoydu:
– Niyə narahatsan, ay dayı?
– Yox, ay qızım, narahat deyiləm.
– Çarpayının yerini indi deyişəcəklər, narahat olma.
– Çox sagol, qızım .
– Bax ha, özünü yerə çox vermə. Sənin hələ nə yaşın varki?
Gülürük.
-70 – i keçib, ay qızım.
– Maşallah, 17 yaşında görsənirsən .
Dayının dodağı qaçır. Üzünə cavanlıq eşqi gəlir, bığaltı gülümsünür.
Həkimin dediyi bu bir kəlmə ona ruh verir sanki. Dikəlib oturur.
– A qızım, Allah səndən razı olsun.
– Yastığın yüngül olsun, dayıcan, gələcəm. – deyib başqa xəstələrini yoxlamağ gedən gözəl qəlbli həkimin vurduğu ətrin qoxusu bir müddət otaqdan çəkilmir.
Bir az keçmiş iki tibb bacısı gəlib, dayının çarpayısının yerini dəyişirlər.
Dayının qoluna girib stulda otuzdururuq. Güclə oturan dayının iradəsinə heyran
– heyran baxıram.
Stulda rahat otura bilməyən dayı əlimi geri itələyir :
– Ay ogul, məni tutma, hələ gücüm tükənməyib.
Gülürük.
Tibb bacıları dayının çarpayısını düzəldib, dayını öz yerinə keçirdirlər.
Dayı bir müddət oturub, pəncərədən çölə baxır. Günlərdi burdadı, yanına tez – tez gəlirəm. Xəstəliyi çox ağırdı. Vəziyyətində heç bir irəlləyiş yoxdu.
Son günlərini yaşadığını özü bilmir. Müalicə alıb evə qayıtmaq ümüdü ilə yaşayır.
Sevgi dolu gözlərlə pəncərədən çölə baxır.
Payızın, küləyin yelinin vurub yerə sərdiyi yarpaqlara baxdıqca ah çəkir .
Üzünü mənə tutub :
– Bax, bala görürsən yarpaqları?
Başımı yelləyirəm. Narahat oluram. Nahaq çarpayının yerini dəyişdik ,
– Payızdı, dayı, yarpaqların tökülən vaxtıdı.
– Elədi oğul, həyat da belədi, zəif insanları tez məğlub edir.
Heç nə demirəm.
Sükut çox çəkmir.
– Uzan, bir az dincəl.- deyirəm.
– Narahat olma, oğul.
Mən yaxşıyam.
Çətinliklə uzanır. Yenə də mənim köməyimdən imtina edir.
Hava qaralmağa doğru gedirdi .
Birdən güclü külək başladı. Agaclar küləyin müşayəti ilə rəqs edirdilər . Hərdən pəncərəyə gəlib dəyən nar agacının çubugu , sanki küləyin çaldıgı musiqinin son akkordlarını vururdu .
Dayıya belə hava xoş olmaz deyə düşündüm .
– Bəlkə pərdəni çəkək ?
– Nə danışırsan , ay ogul? Belə gözəl təbiət hadisəsini qaçırtmaq olar?
– Bir azdan ildırım , falan ..
Sözüm agzımda qaldı .
– Hər bir təbiət hadisəsinin öz yeri var . Mən hər birindən güc alıram .
Bir az əsəbi verilən cavabdan sonra sakitcə yerimdə oturdum.
Nədənsə darıxmaga başladım .
– Durum bir siqarət çəkim,dayı icazənlə .
– Get ay ogul , ö zəhirmarı qarışdır qanına . Elə bilirsən xeyri var?
– Adətkar olmuşam , tərgidə bilmirəm .
– İradən olsa , tərgidərsən. Mən də çəkirdim , cavanlıqda .. Eh .. başını bulayır .
– Cavan idik , dostlarla içki məclisi qurardıq , səhərəcən qəlyanın tüstüsü siqaretin tüstüsünə qarışardı . Havadakı dumana baxıb həzz alardıq .Noldu sonu?
– Ay dayı ,xəstəliyin ona nə dəxli?
– Hə , bax , mən də elə deyirdim . İndi deyirəm keşkə o səhvləri etməzdim .
Siqaret eşqim sönür . Yandırmaq istədiyim siqareti qutusuna qoyub çölə çıxıram .
Öz – özümə düşünürəm .
Həkimlər dayının vəziyyətinin çox pis oldugunu deyirlər . Kimsəsi olmayan bu agsaqqala nəsə olsa mən neyniyərəm?
Qəribə tanışlıgımız olmuşdu dayıyla .
Gec idi , yorgun argın evə qayıdırdım . Bu gün aylıq məvacibimi almışdım . Beynimdə kirayə pulu , kamunal ,borclarımı ödəməyəcək pulumun haqq – hesabını etdiyimdən , ətrafda baş verənləri görmürdüm . Dar dalanların birinə girmişdim . Hər dəfə burdan qorxa – qorxa keçirdim . Birdən yaxınlıgımda hənirti eşitdim . Arxaya dönməyə macal tapmadım . İsti havada böyrümə dəyən soyuq nəsə oldugunu hiss edən kimi ürəyim sanki yerə düşdü .Qorxdugum başıma gəlmişdi . Soygunçular idi . Biri bıçagı böyrümə tutdu, o biri üst başımı axtardı .Bir tərəfdən canımın ,digər tərəfdən onsuzda problemlərimi ödəməyəcək maaşımı itirmək qorxusu məni az qala dəli edəcəkdi . Birdən kimsə o iki nəfəri götürüb divara çırpdı . Heç nə anlamadım . Qaçmaga taqətim olmadıgından ordaca yerə oturdum . Məni xilas edən , yerdən qaldıran, bu gün can verən dayı idi. Ondan sonra dost olduq .
Otaga qayıtdım. Dayı üzünü pəncərəyə çevirib , göyün üzünə gözünü qırpmadan baxırdı . Sanki gözünü qırpsa , nəyisə qaçıracaqdı .
Xəyaldan ayırmaq istəmirəm .
Bir qədər baxandan sonra gülümsünür . Üzünü mənə çevirib ;
– Yaxın gəl ,sənə həyat heykayəmi danışacam .- deyir .
Sevinərəkm çarpayısının ayaq tərəfində otururam .
– Hə ogul bala , mən də sənin kimi cavan olmuşam. Gəncliyimdə bir qıza aşiq olmuşdum . Fikirə gedir , gözləri dolur , agır – agır nəfəs alır .
– Su verim?
– Yox , yox . Yaxşıdı hər şey .- deyib , özünü gümrah göstərmək üçün sönük gözlərinə yalançı ümüd gətirir .
– Hə bala , dəlilər kimi sevirdim. Yolda görmüşdüm , kim oldugunu bilmirdim. Gözüm ondan başqa heç kimi , heç nəyi görmürdü .Çiyninə tökülən şabalıdı saçları , iri qara gözləri məni valeh etmişdi . Əyninə geyindiyi baharı xatırladan al əlvan rəngli donlar ona xüsusi yaraşır , gözəllik verirdi . Yaxınlaşmaga cürət etmirdim , amma şam kimi əriyirdim . Hər dəfə yolunda durub ilahinin yaratdıgı bu gözəlliyə doyunca baxmaq üçün saatlarla işimdən ayrı qalmalı olurdum. Amma bu məni yaşadan , gün verən günləri xatırladıqca indi də ruhum sanki cavanlaşır , xoşbəxt oluram .
Hə nə başını agrıdım , 4 ay beləcə bu gözəl günləri yaşadım.
Bir gün özümdə güc tapıb , mənə enerji verən günəşimə yaxınlaşdım .
Qəlbimin dərinliklərində kök atan sevgimi bu gözələ bildirdim . Heç nə demədi .İri gözlərini süzdürüb gülümsündü . Uzaqlaşıb getdi . Mənim cismimi də , ruhumu da özünə baglayıb getdi .
Günlər beləcə keçirdi . Mən yaxınlaşıb danışırdım , o gülümsünürdü .
Düzünü desəm cavab verməməyi məni pərt etsə də , büruzə verməməyə çalışırdım . Bir gün yenə işdən gəlirdi . Belə bir hava var idi . Əlində çətir tutmuşdu , qarşı səkidən gəlib yanımdan keçəcəkdi . Mənə çatanda istədim səni sevirəm deyib qışqıram . Nədənsə utandım , amma qarşısını kəsib dilim topuq vura – vura , onsuz yaşaya bilməyəcəyimi , ona aşiq oldugumu dəfələrlə təkrarladım .
Yenə gülümsündü , əlində tutdugu vərəqi mənə verib , uzaqlaşdı . Tez – tələsik səliqə ilə bükülmüş vərəqi açdım .
– Mən nə eşidə , nə də danışa bilmirəm .Zəhmət olmasa fikrinizi bu vərəqə qeyd edin . – yazmışdı . Elə bil məni ildırım vurdu . Yerimdəcə quruyub qaldım . Əvvəl məni aldatdıgını zənn etdim . Sonra öyrəndim ki , zavallı həqiqətən qüsurlu imiş .
Səbrim çatmıyıb , həyəcanla yarıda hekayəsini böldüm ;
– Uzaqlaşdın?
Əsəbi şəkildə mənə baxdı ;
– Dəli olmusan? Sevgi qüsur tanımaz bala .
Səbrsizləndim .
– Sonra nə oldu?
Öskürək tutdu dayını . Sinəsindəki xışıltı, köksününün tez – tez qalxıb – enməsi vəziyyətinin yaxşı olmadıgını göstərirdi .
– Bir az dincəl , danışarsan.
– dedim.
– Hə bala, düz deyirsən .
Amma dayana bilmədiyi bəlli idi . Yenidən danışmaga başladı.
– Qüsurlu olmagı vecimə deyildi , bütün halıyla qəbulum idi . Bircə hə desəydi , hər şey yoluna düşəcəkdi .
Sevgimi kagız üzərinə sıgdırıb , ona cavab verə bilmirdim . Amma əlacım yox idi . Bircə kəlmə yazdım .Səni sevirəm , mənim həyatımın sönməyən günəşi olarsan?
İnan adını da bilmirdim .Sən demə bu gözəlliyin adı Şəms imiş . Odur ki günəş kimi bərq vururmuş .
Bir gün əlim əsə – əsə məktubumu ona verdim . Günlərlə yolunda dayanıb cavab gözlədim . Gəlib yanımdan keçəndə başını aşagı salıb keçir ,sönük gözlərini gizlətməyə çalışırdı .Heç nə anlaya bilmirdim . Ürəyim az qalırdı dayana . Əlim hər şeydən soyumuşdu . Artıq işə də getmirdim . Siqareti – siqaretə calayırdım .
Və bir gün . Gözlədim gəlmədi . İki gün gözlədim gəlmədi .Vəziyyətimi təsəvvür belə edə bilməzsən . Nə edəcəyimi bilmirdim . İntihar etməyə belə gücüm yox idi . Səssiz gediş məni məhv etmişdi .
Bir neçə gün sonra öyrəndiyim xəbər məni göydən götürüb yerə çırpmışdı .
Dayının danışdıqca həyəcandan qızardıgını , əllərinin əsdiyini görüb qorxuya düşdüm . Tibb bacısını səsləmək istədim , qoymadı .
– Onsuzda bu gün sabah öləcəm ,qoy sonacan danışım – deyib , gülümsəməyə çalışdı . Kədər dolu gözlərdə illərin sevgisi yatırdı .
– Hə bala , öyrəndim ki ,yazıq qız ,həm də ürək qüsurlu imiş . Bu dünyaya əlvida deyibmiş .
Ondan sonra illərlə yaşaya bilmədim . Mənim sevgi günəşim ölmüşdü . Qəbrini tapıb günlərlə ora gedib aglayırdım Məzarı ilə dərdləşir , günlərimi onunla keçirirdim . Ölmək istəyirdim.
İllər sonra ayıldım ki , həyat davam edir .İlahidən güc alıb , həyat adlı amansız taleyimlə barışıb yoluma davam etdim.
Sonra ailə qurmadım. Ona olan eşqimi qəlbimə həkk etmişdim. Günəş qəlbimdə ayrısı üçün yer buraxmamışdı.
Bəlkə də anamı uşaq vaxtı itirməyim, bacımın olmamagı ona bu qədər baglanmagıma gətirib çıxartmışdı. Bəlkə də onlar olsa idi mənim həyatımı başqa tərəfə istiqamət alardı.
Amma bir söz deyim, mənim eşq adlı günəşim sönmüşdü. Həyat adlı sevgimsə bu günə kimi məni bir gün də olsa tərk etmədi. İradə , ümüd , arzu həmişə yanımda oldu.
Danışdıqca gözlərindəki həyat eşqi ətrafa işıq saçırdı . Bu yaşdakı cismdə olan , cavan ruh məni heyran etmişdi. Gözlərinin giləsinin işıgı sönmək üzrə idi, amma həyata olan sevgi, həyata baxış bucagının hərtərfli gözəlliyi o sönüklüyü ört- basdır etməyi bacarırdı.
Son anları oldugunu anlayırdım. Yaxınlaşıb əlindən tutdum. Dodagının altında kiminləsə danışırdı elə bil. Üzümə baxıb gülümsündü . Nurlu çöhrəsinə yeni bir nur qonmuşdu sanki. Hər tərəfə göz gəzdirdi. Sonra pəncərədən çölə baxdı. Göy üzünü sevgi ilə süzdü . Yavaşca kəlmeyi- şəhadətini deməyə başladı.
Sönük , amma ümüd dolu gözlər göyə dikilib qalmışdı.
-Gəlirəm , gəlirəm, nə gözəldi oralar deyib, gözlərini fani dünyaya əbədi olaraq yumdu.
Üzündə illərdi o balaca qəlbinə sıgışdırdıgı günəşin əksi bərq vururdu.
Ümidlə yaşayıb , ümid xəstəsinə çevrilən bu gözəl , nur üzlü insanın öz günəşinə qovuşmaq üçün necə tələsdiyi çöhrəsinə yansımışdı.
Müəllif:Leyla YAŞAR
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<<<< WWW.USTAC.AZ və WWW.BİTİK.AZ >>>>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru
“QIZILƏHMƏD ALMALARI” nəşr olundu
“Mütərcim” nəşriyyatı yazıçı Akif Abbasovun “QIZILƏHMƏD ALMALARI” hekayələr kitabını nəşr etmişdir.
Abbasov A.N. Qızıləhməd almaları. Hekayələr. Bakı: Mütərcim, 2022, –120 səh.
Redaktorları: filologiya üzrə elmlər doktoru, professor Telman Vəlixanlı, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru Lalə Məmmədlidir.
Kitabda yazıçının son illərdə qələmə aldığı və internet səhifələrində, internet jurnallarında özünə yer almış hekayələri, lətifəvari hekayələri toplanmışdır. Hekayələrdə məzəli adamların əhvalatları, gündəlik həyatda baş verən gülməli hadisələr işıqlandırılır, cəmiyyətə zidd, yararsız insanlar tənqid edilir.
Hazırladı: Tuncay ŞƏHRİLİ
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<<<< WWW.USTAC.AZ və WWW.BİTİK.AZ >>>>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru
XOŞBƏXTLİYƏ AZADLIQ VERİLMƏYƏNDƏ…
Təkcə ədəbi qəhrəmanının yox, əsərindəki bütün obrazların xarakterlərini mükəmməl yarada bilməyən söz adamının yazdıqları yaddaqalan ola bilməz. Təranə Məmmədin yığcam hekayələrinin qəhrəmanlarında bu mükəmməllik əsəri oxunaqlı etməklə bərabər, həm də onların müsbət və mənfi etik-əxlaqi xüsusiyyətləri bir mənəvi dərs kimi dəyərlidir.
Təranə xanım “Sirr” romanında da təzadlı xarakterlər yaratmağı bacarıb. Əsərin baş qəhrəmanları – sevginin əzablı yollarında bütün çətinliklərə sinə gərən Elçin və Ayna, həmçinin digər obrazlar – Aida, İradə xanım, Malik, Humay ana, şəhid Elvin, Elçinin həyat yoldaşı Şəmsiyyə, oğlu Azad hər gün rastlaşdığımız, ancaq diqqətimizdən yayınan insanlar olsa da, yazıçı təhkiyəsi onları bizə ya doğmalaşdırır, ya da belələrinə rast gəlməyi arzulamır.
“Həyatda hər şeyi pulla, var-dövlətlə ölçən, bir qədər sərt, bir az özündən razı, təkəbbürlü” İradə xanımla sadə, səmimi, mənəvi zəngin, maddi sərvətlərə laqeyd Ayna bir-birindən yerlə göy qədər fərqli ana və baladırlar. Böyük bir klinikanın baş həkimi İradə xanımın “fəlsəfə”si: “həyatda hər şey alınır və satılır. Bu səbəbdən də çalışıb alıcı olmaq lazımdır. Bunun üçün həmişə qazanmaq, həmişə fəal olmaq gərəkdir”.
Əslində İradə xanımı da qınamıram. O, madar övladının gələcəyindən nigaran qayğıkeş anadır. Aynanın durumundakı dəyişikliyi həmin an hiss edir. Ancaq bircə alqışlayanmamalı xisləti var ki, hər şeyi maddiyyatda görür. Anlamır ki, pul həmişə səadətə yol açmır, pul bəzən bəlalar da gətirir.
Təranə xanım zamanın nəbzini tutmağı bacaran yazıçı olmaqla yanaşı, həm də həssas və mərhəmətli anadır. O, hekayələrindəki müxtəlif ana obrazları bu günün qayğıları ilə yaşayır zamanın xaosundan narahatdır. Həmişə vurğulayır ki, bəşər övladının hamısı eyni mənəvi yükü daşımır, müsbəti də var, mənfisi də. Bu, həyatın gerçəkliyidir, heç kim də bundan qaça bilməz.
Ayna isə tam başqa xarakterli, ayıq düşüncəli, erudisiyalı, insansevər çağdaş Azərbaycan gəncidir. “O, anasının yaşadığı həyat tərzini bəyənmir”. Həyata baxışı başqadır, “müstəqilliyi və fərqli düşünməyi sevir”. İki əksqütblü düşüncə tərzi hətta ailə daxilində onların bir-birinə yaxınlaşmasına, problemləri birgə həll etməsinə əngəl törədir. Ona görə də Ayna anasının məsləhətini – “elə adamlarla oturub dur ki, onların arasından özünə ər tapasan” öyüdünü ən azı yola verir, onu yerinə yetirmək fikrindən uzaqdır. Ayna üçün mənəvi meyarlar sadəlik, səmimilik, təmənnasız münasibət, mərhəmət, saf sevgidir. Bu səbəbdən “hərdən anası ilə fikirləri haçalanır”.
Yazıçı İradə xanımın iç dünyasının paxırını Aynaya daha bir “ağıllı” məsləhəti ilə açıb tökür: “çalış sevmə, əziyyət, cəfa, hicran, bunlar sənə lazımdır?”…
İradə xanımın Aynadan sonra ikinci əksqütblüsü çıxılmaz qayğıların burulğanında çarpışan Humay anadır. Elçinin və şəhid Elvinin anası cəfakeş, övladlarının üstündə kövrək yarpaq kimi əsən həssas qəlbli insandır.
Aynanın rəfiqəsi Aida dostluğa sədaqətli, hər situsiyada nə etmək lazım olduğunu bilən, ən çətin və ağır günlərdə rəfiqəsinin dərdinə şərik olan, Aynanın xoşbəxtliyi naminə özünü fəda etməyə hazır dayanan, uzun müddət ilahi sevgisinin yolunu gözləyib ona qovuşan sevgilidir.
Elçin sadə və qayğıları bol ailədə böyüyüb, püxtələşib, anası və qardaşı ilə birlikdə ehtiyac içində yaşayıb. Hər şeyi pulla ölçən İradə xanım ona Aynadan əl çəkmək üçün pul da təklif edib. Bundan qəti imtina edən, qürurunu və sevgisinin saflığını qoruyan Elçin həmin gündən Aynanın xoşbəxtiliyinə mane olmamaq üçün bir daha onunla görüşməməyi qərara alıb. Sonradan bacarığı və zəhmətiylə şirkət sahibi olub. O, kitabın redaktoru, qazi şair – publisist Rəfail Tağızadənin yazdığı kimi, “sevgisinə sadiq qalan və ömrünün sonuna kimi unutmayan Azərbaycan kişi”sidir. “Sevginin həddini bilməyən” Elçinin öz sevgi ölçüsü, əyarı, qədəri var.
Elə əvvəldən Elçin ilə Aynanın xoşbəxtliyi yolunda “qaratikan” bitmişdi, Təpəgöz kimi səadət yolunu kəsmişdi. Bu, pul, sərvət hərisliyi, qılıncdan da iti tamah idi. Belə qollu-budaqlı “qaratikan”ı İradə xanım uzun müddət idi səhra ürəyində becərməkdəydi. Yaxşı bilirik ki, səhra bitkilərinin yarpağı, çiçəyi, meyvəsi olmur, ancaq tikan sahibidirlər. Tez-tez Ayna ilə Elçinin kövrək, azad sevgiyə tamarzı qəlbinə zəhərli ox kimi batan tikanlar onlara acı, əzab, kədər, sağalmaz mərəzlər bəxş etməkdəydi, “ömürlərini bada verirdi”.
Elçin babasının İçərişəhərdəki “həm keçmiş, həm də çox uzaqdan boylanan gələcək” yaşayan evində xəyallar içərisində çabalayanda “yanında Aynanı hiss edirdi”. Onun “uğur mələyi” əlçatmazlıqda nakam sevgisinin acısını çəkməkdəydi. “Bütün ali hisslərə yad” İradə xanım isə öz xislətiylə baş-başa dayanıb iki sevən gəncin həyatını hərraca qoymuşdu – pullu, “nüfuzlu” kürəkən axtarırdı. Amansız tale onu Maliklə rastlaşdırdı. Malik adlı-sanlı nəsildən idi, həm də polkovnik İsmayılovun bacısı oğluydu.
Malik həkim geniş dünyabaxışlı, mədəni, alicənab olsa da anlamırdı ki, “əgər qadın bir kişini gerçəkdən sevərsə, onun gözündə dünyadakı kişilər tam olaraq anlamını itirər” (Oskar Vilde). Sonradan Malik “qadının yer üzündə ən vacib vəzifəsi ana olmaqdır” fikrinə gəlib Aynaya sivil qaydada, dostcasına ayrılmağı təklif edəndə yəqin ki, mənim kimi çoxları da Malikin böyüklüyünə həsəd aparacaqlar. Çünki hər Şərq kişisi özünün dünyaya övlad gətirə bilməmək bacarığının olmamasını etiraf edə bilməz…
Elçinlə Aynanın və Maliklə Aynanın ilk görüşlərində yaşananları Təranə xanımın təhkiyəsi ilə analiz edib paralellər aparanda görürük ki:
“Ağappaq incə çiçək dəstəsi, iki gəncin arasında ilk bağlantı – bir saniyəlik baxış və zövqlərin üst-üstə düşməsi” sevginin ilahiliyindən xəbər verir.Təranə xanım sevginin aliliyinə Aynanın diliylə aydınlıq gətirir:
“Sən başqasan, Elçin! Sən hamı kimi deyilsən. Bilmirəm necəsən, amma başqasan”.
O “hamı”lar, o “başqa”lardı ilahi sevgiyə, xoşbəxtliyə qənim kəsilənlər.
Malik isə laboratoriyada ilk atüstü görüşdəcə Aynaya gözəllikdən alacalanmış şəhvətli gözlərlə baxır, Aynanın əlini öpməyə çalışır. Sonrakı görüş üçün restoranı bağlatdırır, Aynanın barmağına üzük taxmaq şərəfinə nail olmaq istəyir. İki fərqli münasibət, iki fərqli duyğu, biri ilahi, o biri qeyri səmimi. Ağappaq incə çiçək dəstəsi və brilyant üzük. İki fərqli sevgi etirafı. Malik də Aynanı sevirdi, yazıçı bizi buna inandırır, ancaq Malik anlamaq iqtidarında deyil ki, sevgi qarşılıqlı olmalıdır:
“Tanrı insana həyat adlı ən gözəl nemət, dərk etmək imkanı və bir az da şans verirsə və o bundan düzgün istifadə edə bilmirsə, günah özündədir. Ən Ali məhkəmədə “nədən narazısan?” sualına cavabı “heç nədən” olmalıdır. Çünki həyat yaşamaq üçündür”.
Dərin hikmətdir, lap aforizm səviyyəsində…
Həyat bəşər övladının gözündə ya məzhəkə, ya dram, ya da faciə şəklində yazılmış ömür kitabıdır. Hər kəs bu kitabı öz əməlləri ilə yazır, pozur. İradə xanım Aynanın və Elçinin həyatına dramatiklik gətirən səhnələrin müəllifiydi, Ayna, Elçin, Aida isə xoşbəxtliyi üçün çarpışan, ömür kitabının hər qiymətli səhifəsini işıqlı qəlbləri ilə yazmağa çaılşan həyat aşiqləri, həm də bəyaz barış göyərçinləri. Doğrudan da, bir mahnıda deyildiyi kimi, sevənlərindi dünya…
İradə xanımın monoloqvari gecikmiş etirafı sonrakı peşmançılıqdan, quru təsəllidən başqa bir məna daşımır:
“Gör başıma nələr gəldi. Mən qızımın ad-sanını qorumağa çalışarkən indi bu naməlum əlaqəni necə qəbul edə bildim? Mən Elçinə evimdə qızımla görüşməyə necə icazə verdim? Bəlkə həqiqətən bütün bunları Tanrı mənim yersiz qürurumun, yekəxanalığımın nə qədər əsassız olduğunu sübut etmək üçün göstərir? Mən doğma qızımı sevdiyi insandan ayırıb onu pula, evə, vəzifəyə görə bir başqasına ərə getməyə vadar etdim. Allahın işinə bax ki, qızım bu neçə ildə ana da ola bilmədi. İndi isə mən, İradə xanım, heç vaxt qəbul etmədiyim qanunsuz görüşlərə, qızımın başqa kişiylə görüşməyinə göz yumuram. Mən bunu necə edə bildim? İndi hətta Aynanın Elçindən uşağı olsa, mən bunu qəbul etməyə hazıram”.
Obrazların daxili aləminə vara bilmək, psixoloji məqamları açmaq bacarığı yazıçı, şair kimi Təranə xanımın böyük uğurudur. Bu onun ana, həyat yoldaşı, pedaqoq missiyasının və mühüm dövlət orqanlarındakı işinin nəticəsidir.
Təranə xanım “Sirr” romanı ilə ürəyindəkiləri bəşər övladına bəyan edir: ”siz hər şeyi bilə bilməzsiniz, çünki siz Allah deyilsiniz!”. Allahlıq iddiasında olanların sonrakı peşmanlığının faydasız olduğunu babalarımız çoxdan deyiblər, çoxumuz isə ata-babalarımızın dediyinə biganələrdənik. Çat vermiş ürəklərin ağrılarına məlhəm qoymaq bəzən heç zamanın da yadına düşmür. Nə yaxşı ki, Elçinlər, Aynalar, Aidalar hələ ətrafımızda yaşayırlar…
Roman elə qeyri-adi, gözlənilməz hadisələrlə sona çatır ki, bu ədəbi keçidi heç kim gözləmirdi. Nədir, gözləmədiyimiz hadisələr? Qoy, bu da sirr olsun. Bu sirri bilmək üçün əsəri oxumaq məsləhətdir. ‘Sırr’ sızi nəhəng bir novella təsiri bağışlayacaq.
Aristotelə görə, sevgi əzab çəkməkdir. Ayna da, Elçin də əzab çəkə-çəkə yaşadılar və…
Bu “və”nin arxasında çox suallar dayanıb. On yeddi ildə Elçin tez-tez kimin qəbrinin üstə tər ağappaq gül dəstəsi qoyurdu? Və sair, və ilaxir…
Təranə xanımın bir ana harayıdı “Sirr”. İnsanları başa salmağa çalışır ki, ürəyimizi sevgi ilə qidalandırmasaq mənəvi dünyamız bütün müqəddəs dəyərləri itirəcək. Bu da insanlığın məhvi olacaq.
Bəli, Təranə xanım, “sevgini insanı diriltmək gücünə inanmayanlar” yaşaya bilməzlər…
“ Xoşbəxtliyə azadlıq vermək lazımdır” (Əbu Turxan). Xoşbəxtliyə azadlıq verilməyəndə doğmalarımıza əzablı ömür yaşadırıq və yaşadacağıq. Axı həyatın hər anı qiymətlidir. Qədrini bilək…
Yanvar 2022.
Müəllif: Vaqif OSMANOV
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<<<< WWW.USTAC.AZ və WWW.BİTİK.AZ >>>>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru
XƏZƏR DELTASINDA GÖYQURŞAĞI
(Zaur Ustacın yeni kitabı haqqında)
Dilin gözəlliyi onun ilkinliyində, təravətində, kökündədir. Bu gün yazılan ədəbi mətnlərdə (istər poeziya, istər nəsr nümunələrində) sanki yad cisimlər dolaşır, dilin substansionallığı qondarma, hibrid sözlərə qurban verilir. İnsan əşyaları sözlər vasitəsilə tanıyır, özünü sözün batinindəki mənalarla formalaşdırır.
Söz həm də arxetiplərin övladıdır. Bədii mətnlər arxetiplərdən sızan elementlərlə yaranır. Mən Zaur Ustacın formaca ənənəyə bağlı, məzmunca yeni şeirlərini oxuyanda şairin bu fikir akrobatlığı məni yaxşı mənada təəccübləndirdi. Şeir qeybdən bizə ötürülən xəbərlərdir, bu informasiyaları poetik düşüncələrlə süsləmək istedadın göstəricisidir. Zaur bəyin şeirlərində ustadlardan bizə əmanət qalan dastan estetikası səma pıçıltılarını öz içindən keçirərək yeni biçimdə XXI əsr oxucusuna təqdim edir.
ZAUR USTAC – XƏZƏR DELTASINDA GÖYQURŞAĞI
ZAUR USTAC – XƏZƏR DELTASINDA GÖYQURŞAĞI
ZAUR USTAC – XƏZƏR DELTASINDA GÖYQURŞAĞI
ZAUR USTAC – XƏZƏR DELTASINDA GÖYQURŞAĞI
Zaurun bu kitabı sanki sakit axan çayın coşub-çağlayan dənizə – Xəzər deltasına qovuşduğu yerdir. Hissin, duyğunun müxtəlif çalarları, rəngləri bu şeirlərdə göyqurşağı kimi birləşir. Şeirlərdən alınan təəssüratları ümumən bu cür ifadə etmək olar: Xəzər deltasında göyqurşağı.
Çiçək açsa, haçan həyat ağacın,
Yaz çağındır, o çağını yaza yaz!
Qan qaynasa, qışın oğlan çağında,
Qışa deyil, o çağını yaza yaz…
* * *
Araz dağdır, haldan hala hal eylər,
Sakit axar, eldən elə yol eylər,
Dost-aşina, taydan taya əl eylər,
Ayaq açsa, o çağını yaza yaz!
Bu misralar “Şahi-cahan” şeirindəndir. Şair “kamera”sını (poetik görüm bucağı) Araza tuşlayıb, bu kamerada Araz çayının coğrafi təyinatından əlavə milli identifikasiyasına da işarələr sezmək mümkündür.
Milli Qəhrəman İlqar Mirzəyevin xatirəsinə həsr olunmuş şeirdə bu iki misra məni tutdu:
Özün getdin yuxuya,
Milyonları oyatdın…
Olduqca tutumlu ifadədir, yaddaşa həkk olunur. Həqiqətən, İlqar Mirzəyev, Mübariz İbrahimov, Polad Həşimov kimi oğullar Zaur bəyin təbirincə desək, “yuxuya” getsə də xalqın milli şüurunun oyaq qalması üçün canlarından keçdilər.
Başlanan yol qapından,
Şuşayadək uzandı…
Vətən oğlun itirdi,
Torpağını qazandı…
Can-torpaq qiyaslanması şeirdə orijinallığı ilə seçilir, yadda qalır. Şəhadət məqamına yetişən əsgər Vətənə, Vətənin şəklinə çevrilir, Vətənləşir. İnsan yoxdursa, Vətən də yoxdur, Vətən yoxdursa, insan da mövcud deyil. İnsanı ayaqda saxlayan üstündə durduğu torpaqdır. Ana torpaq ifadəsi əbəs yaranmayıb. Hamımız onun bağrından qopmuşuq, sonda yenə də onun qucağına düşəcəyik. Bu qəbil şeirlər Vətən sevgisinin əlifbasıdır. Vətən sevgisi imanla müqayisə olunur. İmansız adam üçün Vətən anlayışı yoxdur. Bu anlayışların konkretləşməsində poeziya çox böyük rol oynayır. Səməd Vurğunun “Azərbaycan” şeirini xatırlayın. Uşaqların ürəyinə Vətən sevgisini bu şeirlə toxum kimi əkmişik. Abbas Səhhətin “Vətən” şeirini yada salaq. “Vətəni sevməyən insan olmaz, olsa ol şəxsdə vicdan olmaz”. Ana südü kimi qanımıza hopan bu şeirlər zaman-zaman içimizdəki yurd sevgisini körükləyib.
Zaur Ustacın şeirlərini fərqləndirən həm də bu komponentlərdir. Həmin komponentlər dilin folklor qatından mayalanaraq həmin şeirlərin sanbalını, çəkisini birə beş artırır. Ədəbi genetika burada öz sözünü deyir. Zaur bəy estafeti öz sələflərindən alıb gənc nəsilə ötürür. Bu mənada şairlər, qələm adamları keçmişlə gələcək arasında möhkəm körpülər quran körpüsalanlardır.
“Xəzər deltasında göyqurşağı” adı altında toplanmış bu şeirləri bircə-bircə təhlil etmək fikrim yoxdur. Bu şeirlərdə 44 günlük Vətən savaşının da izləri var, didaktikanın ötəsində olan misralar da var, şəraitin diktə etdiyi (gərəkli və lazımlı!) pafos da var. Rənglər spektrində qovuşan hislər, duyğular oxucunun qan yaddaşına xitab edir.
Qələm dostuma yaradıcılığında uğurlar arzulayıram! Özü demiş, “bu yol ərənlər yoludur”. Yolun uğurlu olsun, Zaur Ustac!
11.01.2022. Bakı.
Müəllif: Kənan HACI ,
Şair, yazıçı, tərcüməçi.
MƏQALƏ DİGƏR MƏNBƏLƏRDƏ:
Məqalə ön söz kimi:
Ənənəvi mətbuatda:
Elrktron mənbələrdə:
Mənbə: edebiyyatqazeti.az Arxiv: archive.vn
Mənbə: hafta.az Arxiv: archive.vn
Mənbə: bitik.az Arxiv: archive.vn
Mənbə: yazarlar.az Arxiv: archive.vn
Mənbə: tezadlar.az Arxiv: archive.vn
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<<<< WWW.USTAC.AZ və WWW.BİTİK.AZ >>>>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru
MÜQƏDDƏSLƏR
(… bütün məzarsız Vətən övladlarına ithaf olunur…)
Səngəri məzarı olan qardaşım,
Hələ də bilinmir əhvalın sənin…
Dəfndən Məada Bərzəx deyirlər,
Məchuldur durumun, məqamın sənin…
* * *
Silahın pas tutub, daha heç atmaz,
Dəbilqən gəzsə də, çəkmən köç etməz,
Kəmər yox olsa da, toqqan heç itməz,
Qumquman olubdu kimliyin sənin…
* * *
Üç rəngli bayrağım süsləyən dağlar,
Hər zirvə minlərlə şəhidi ağlar,
Bənövşə çiçəyi qəlbimi dağlar,
Dağların ağ qarı kəfənin sənin…
* * *
Zaur buz bulaqdan içəmməz daha,
Bənövşə müqəddəs, dərəmməz daha,
Ağ qarı tapdayıb, gəzəmməz daha,
Bu yurdun nəyi var, ünvanın sənin…
09.05.2021. Bakı.
ATALAR
Atalar Yer üzündə Allahın kölgəsidir,
Haqdır, ədalətdi bu, Allahın bəlgəsidir.
* * *
Həm arxa, həm dayaqdı övlada varlı ata;
Uşaq var ata istər, uşaq da varlı ata…
* * *
İstəyirəm gorəsən, mümkün deyil danışmaq,
Belə olur atanın ətəyindən yapışmaq…
* * *
Allah ətəyi kimi, bərk sarılıb, tutuşmaq,
Balaca yumruqlarla, “allahlarla” vuruşmaq …
* * *
Həm arxa, həm dayaqdı övlada varlı ata;
Uşaq var ata istər, uşaq da varlı ata…
13.06.2021. Bakı.
İLQAR
(Milli Qəhrəman İlqar Mirzəyevin xatirəsinə)
Qəhrəman olmaq üçün
Gəlmişdi Yer üzünə.
Silahı sevgi idi,
Qonmuşdu nur üzünə.
* * *
Verdilər İlqar adın,
Böyüdü üzdə vüraq.
Fəxriydi dostun, yadın,
Əhdinə düzdü İlqar.
* * *
Ananın sevinciydi,
Obanın şan-şöhrəti.
Ziyası oldu xalqın,
Əritdi zin-zülməti.
* * *
Gətirdi gedişiylə
Şərəfi, şanı bizə.
Qollara qüvvət oldu,
Təpəri yetdi dizə.
* * *
Məzara düşən gün o,
And içdi mərd oğullar:
-“Bu qanı alacağıq,
Sən rahat uyu, İlqar!”
* * *
İgidlər tutdu sözün,
Bir gündə döndü zaman.
Göstəriş verildi ki,
Düşmənə yoxdur aman!
* * *
Çin oldu arzuları,
Qarabağ oldu azad.
Uyuyur rahat indi,
Şəhidim indi rahat…
21.06.2021. Bakı.
VƏTƏN DAŞI
“Yaşıl”ına yaşıl qatan,
Dizi yaşıl oğullar var!
“Göy”ün açıq olsun deyə,
Göydən buludu qovdular!
* * *
“Qırmızı”na qanın qatan,
Gözü yaşlı analar var!
Sən beləcə şax dur deyə,
Qəddini əydi atalar!
* * *
Haqqın yoxdur; nə solmağa,
Əyilməyə Vətən daşı!
Vətənimin sözüsən sən,
Yadelliyə Vətən daşı!
29.06.2021. Bakı.
O GÜN
(Milli Qəhrəman İlqar Mirzəyevin xatirəsinə)
Hər şey belə başladı,
Gülə-gülə getmişdin…
Döndün üzdə təbəssüm,
Çöhrənə həkk etmişdin…
* * *
Tək getmişdin gedəndə,
Yüz min olub qayıtdın…
Özün getdin yuxuya,
Milyonları oyatdın…
* * *
Hər şey belə başladı,
Bütün xalq həmdəm oldu…
Cümlə aləm toplandı,
Azərbaycan cəm oldu…
* * *
Yuxudaykən əbədi,
Yatmışlara qalx dedin…
Vətənin qara dərdin
Al boyayıb, ağ etdin…
* * *
Girib torpaq altına,
Çıxartdın üzə nə var…
Bir gedişə mat idi,
Taxtada tüm fiqurlar…
* * *
Tarixində satrançın
Bəlkə də bu oldu ilk…
Qarşısında bir topun,
Vəzir olmuşdu fillik…
* * *
Hər şey belə başladı,
Qonaqların sığmadı
O gün həyət-bacana,
Məmləkəti çuğladı…
* * *
Başlanan yol qapından,
Şuşayadək uzandı…
Vətən oğlun itirdi,
Torpağını qazandı…
* * *
Belə şanlı hekayət,
Tarixdə bir, ya iki…
Lap başqası varsa da,
Möcüzədir bizimki …
* * *
Bu dastanı qanıyla
Yazdı ərlər, ərənlər…
Bu kitabın qədrini,
Bilir yazmaq bilənlər…
14.07.2021. Bakı.
Müəllif: Zaur USTAC,
“Yazarlar” jurnalının baş redaktoru,
şair-publisist.
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<<<< WWW.USTAC.AZ və WWW.BİTİK.AZ >>>>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru
Bu gün “Yazarlar” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, Samux rayonu üzrə bölgə təmsilçimiz, dəyərli söz adamı Seymur Sönməzin doğum günüdür! Ad günü münasibəti ilə qələmdaşımızı təbrik edir, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun, Seymur müəllim! Şairin şad günü münasibəti ilə qələmə aldığı şeirini sizə təqdim edirik:
MƏNİM ÖMÜR YOLUM
Boylanıb geriyə baxdım bir anlıq,
Elə bil üstümü duman-çən aldı.
Gözümün önündən keçdi cavanlıq,
Ömrün bir ili də arxada qaldı.
* * *
Nə yaman tez ötdü aylar-fəsillər,
Anlar tufan kimi, yel kimi keçdi.
Durub arxasınca baxdığım illər,
Qarşımdan bulanıq sel kimi keçdi.
* * *
Söykədim üzümü xatirələrə,
Sevdalı çağlarım geriyə döndü.
Zülmətdə qərq olan neçə bənd-bərə,
Mənimlə birlikdə dil açdı, dindi.
* * *
Közərdim təzədən sönmüş ocaqtək,
Nurlu sabahların seyrinə çıxdım.
Yaratmaq eşqiylə çırpındı ürək,
Keçilməz sədləri bir anda yıxdım…
* * *
Duruldum su kimi avazda-səsdə,
Sanmayın ağlımı nəsə çaşdıdı.
Bir il gəldisə də yaşımın üstə,
Məni şeirlərim cavanlaşdıdı.
04.02.2022.
Şeirin müəllifi:Seymur SÖNMƏZ
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<<<< WWW.USTAC.AZ və WWW.BİTİK.AZ >>>>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru
MƏZARLIQDA YANAN İŞIQ
Evinə doğru yol almışdı. Hava qaralmağa doğru gedirdi. Günəş çoxdan öz məkanına çəkilmişdi. Ay taxtına çıxıb yer üzünü nuruyla işıqlandırmağa hazırlaşırdı.
Çox yorulmuşdu bu gün. Gecə yuxuda rəhmətlik atasını görmüşdü. Qarmaqarışıq yuxu idi. Yadında qalan atası, bir də şam idi. Gecə yuxudan qorxub oyanmışdı. Sonra nə qədər etsə də yata bilməmişdi. Başı yaman bərk ağrıyırdı. Yuxunun mənasını nə qədər çalışsa da yoza bilmirdi. İşdə agsaqqalları Rəcəb dayıdan soruşmuşdu. Rəcəb dayının cavabı onu bir az sakitləşdirmişdi.
-Xeyirli yuxudu, bala.
Amma içində bir sual var idi. Atası və şam bunları nə birləşdirir görəsən?
Evə yolu çox uzaq idi. Hərdən yolunu qısaltmaq üçün məzarlıq tərəfdən gedərdi. Özünə təsəlli verə-verə keçərdi məzarlıqdan
-Ölülər diriyə heç nə etməz – deyə.
Bu gün də yolunu qısaltmaq qərarına gəlmişdi.
Məzarlığın çox qədim və maraqlı tarixi var idi. Deyilənə görə burada şəhidlər dəfn edilmişdi.
Bir çox,şəhidin məzar daşı yox idi. Adları da yazılmamışdı. Bunu onunla əlaqələndiridilər ki, mənfur düşmənlər bu qoçaq igidlərimizin məzarlarını tapıb dagıtmasınlar. Yağı düşmənə qan udduran igidlər haqqında, yaşlı nəsil dastan edib danışardılar.
O da atasından eşitmişdi bütün bunları.
Nədən xatırladı gecə-gecə bunları?
Məzarlıqdan keçəcəkdi axı?
Məzarlığa az qalmış gözünə uzaqdan bir işıq göründü. İstədi geri qayıtsın. Yolu yarı etmişdi. Arxada itlər hürüşürdü. Vahimə basdı onu.
Yavaş-yavaş yoluna davam etdi. Bir tərəfdə qorxu, bir tərəfdə maraq onun əlindən tutub məzarlığın ortasına gətirdi. Gecənin zülmətində bura necə gəldiyini anlaya bilmədi. Sanki hansısa sehirli qüvvə ona güc verirdi.
İşıq gələn məzara yaxınlaşdı. Yaxınlaşana kimi xəyalından min cür fikir keçdi. Bəlkə ot alışıb, bəlkə ayın işigı nəyinsə üzərində bərq vurur, hardasa oxumuşdu bəzi falçılar məzatlıqda şam yandırır, bəlkə onlardı? Yuxu yadına düşdü. Ürəyində səksəkə məzara yaxınlaşdı.
Qaranlıq, səssizlik, hərdən gələn çaqqlların ulaşması, ən əsası ölülərin məkanı.
Az qaldı ürəyi dayansın. Ətrafa baxdı. Heç kim yoxdu. Qorxa-qorxa məzara yaxınlaşdı.
Kənara çəkildi, yıxılmaqdan özünü güclə saxladı. Özünü topalayıb, gözlərini ovxalayıb bir də baxdı.
Məzardan səs gəlməyə başladı:
– Ey, bəni insan qorxma…
– Sən kimsən?
– Tanımarsan.
– Bu işıq nədi?
– Sənə bir söz deyəcəm. Xahiş edirəm anama çatdır.
– Mən ananı tanımıram axı.
– Bax, mən şəhidəm.
– Şəhid!?
– Bəli.
Səssizlik hökm sürdü. Artıq ürəklənmişdi. Məzardan gül qoxusu gəlməyə başladı. Ətraf işıqlanmağa başladı.
– Anama de, ağlamasın. Mən cənnətdəyəm. Üzülməsin. Mən rahatam. Mən sağam. Şəhid anası olduğu üçün fəxr etsin.
– Atama de, belini əyməsin. Vüqarlı olsun! Şəhid atası olduğu üçün.
– Bacıma de, başını dik tutsun. Şəhid bacısl olduğu üçün.
– Mən onları tanımıram axı?
– Sən onları tanıyırsan.
Bütün şəhidlər deyir bunu …
Ətrafa baxdı. Heç kim yox idi. işıq çəkilib getmişdi. Yuxusunun mənasını indi anladı…
Müəllif:Leyla YAŞAR
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<<<< WWW.USTAC.AZ və WWW.BİTİK.AZ >>>>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru
Xocalı soyqırımı: Tarix heç nəyi unutmur
1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə erməni silahlı dəstələri SSRİ dövründə Xankəndi (Stepanakert) şəhərində yerləşdirilmiş 366-cı motoatıcı alayının zirehli texnikası və hərbi heyətinin köməkliyi ilə Xocalı şəhərini zəbt etdilər.
Hücumdan əvvəl, fevralın 25-i axşam çağından şəhər toplardan və ağır zirehli texnikadan şiddətli atəşə tutulmağa başlamışdır. Nəticədə şəhərdə yanğınlar baş vermiş və fevralın 26-ı səhər saat 5 radələrində şəhər tam alova bürünmüşdür. Belə bir vəziyyətdə, erməni əhatəsində olan şəhərdə qalmış təqribən 2500 nəfər əhali yaxınlıqdakı azərbaycanlılar məskunlaşmış Ağdam rayonunun mərkəzinə çatmaq ümidi ilə şəhəri tərk etməyə məcbur olmuşdur.
Ancaq bu niyyət baş tutmadı. Şəhəri yerlə yeksan etmiş erməni silahlı dəstələri və motoatıcı alayın hərbiçiləri dinc əhaliyə divan tutdular.
Bu qırğının nəticəsində 613 nəfər həlak olmuşdur, onlardan:
uşaqlar – 63 nəfər;
qadınlar – 106 nəfər;
qocalar – 70 nəfər.
8 ailə tamamilə məhv edilmişdir.
25 uşaq hər iki valideynini itirmişdir.
130 uşaq valideynlərindən birini itirmişdir
487 nəfər yaralanmışdır, onlardan:
uşaqlar – 76 nəfər;
1275 nəfər əsir götürülmüşdür.
150 nəfər itkin düşmüşdür.
366-cı alay
Erməni silahlı dəstələri və 366-cı motoatıcı alayın şəxsi heyəti Azərbaycanın yaşayış məntəqələrinin atəşə tutulmasında iştirak etmiş üzvləri Xocalı şəhərində törədilmiş vandalizmin əsas cinayətkarlarıdır.
Xocalı soyqırımında iştirak etmiş ermənilərin və onların köməkçilərinin hərəkətləri insan haqlarının kobud pozulması, beynəlxalq hüquqi aktlara – Cenevrə konvensiyası, Ümumdünya İnsan Haqları Bəyannaməsi, Vətəndaş və siyasi hüquqlar barədə Beynəlxaq Saziş, Fövqəladə vəziyyətlərdə və hərbi münaqişələr zamanı qadınların və uşaqların müdafiəsi Bəyannaməsinə həyasızcasına məhəl qoyulmamasıdır.
Bu faciədə həmçinin, Azərbaycanın o vaxtkı siyasi və hərbi rəhbərliyi də günahkardır. Ayaz Mütəllibov Azərbaycanın Prezidenti və Ali Baş Komandanı olaraq ölkənin ərazi bütövlüyünün, təhlükəsizliyininn və onun vətəndaşlarının mühafizəsinin təminatçısı kimi Qarabağda,o cümlədən Xocalıda baş verən hadisələrin qarşısının alınması üçün zəruri olan tədbirləri görməmişdir. Ölkənin ali vəzifəli şəxsi kimi Konstitusiya qaydasının, ərazi bütövlüyünün, insanların hüquq və azadlıqlarının müdafiəsini təmin edə bilmədi. Onlar hətta qırğın baş verəndən sonra, xalqın qəzəbindən qorxaraq acı həqiqəti bilməkdən çəkindilər və erməni silahlı cinayətkarlarının törətdikləri azğınlıqların həqiqi miqyası barədə məlumatlar gizlədildi.
XOCALI FACİƏSİ – SOYQIRIMLAR ZİRVƏSİ
Baş verən hadisədən söz açmaq istəyəndə,
Yada düşür keçən əsr, tarixə dönmüş əsr.
Allah, ürəyim əsir!
Öz yurdunda İnsan əsir əsir-yesir.
Cəllada dönən “insan” göz çıxarır, baş kəsir.
Düşmən sənin başın kəsir.
Faciənin dəhşəti, onun vəhşi xisləti
İnsanın əhdin kəsir.
Xocalı faciəsi – soyqırımlar zirvəsi!
Xerosima, Xatın var tarixin yaddaşında,
Xocalı faciəsi tarixin qan yaddaşında!
Əsil soyqırımdır faciələr zirvəsi xalqımın yaddaşında!
Görən nəymiş günahı,
Körpə uşağın günahı?
Qarının, qocanın nədir günahı?
Cavanın, nazəninin günahı?
Susanların günahı!!!
Görməz gözün, kar qulağın günahı,
Biganəlik günahı!
Nəcür biganə olasan, kar olasan, kor olasan,
Görməyəsən olanları, olanları danasan?
İnsanlar tut təki qırılır, sən susasan?
Əl iyalın insanları,
Darda olan insanları tək qoyasan,
Sən köməksiz qoyasan?
Günahsız insanlara qyasan?
Qız-gəlini, uşaqları, qocaları,
Təpədən dırnağadək silahlanmış,
Arxasında alaydurmuş,
Qudurmuş, gözü qızmış düşmən ilə tək qoyasan,
Sən üzbəüz qoyasan?
“El qırılıb” – yalan bəyənat yayasan?
“Ölən iki nəfərdir”. Sanki adi xəbərdi!
Xocalıdan xəbər ver:
Xocalı kiçik kəndidi birzaman,
Qismətinə nələr düşdü, ayaman!
Kəndin qismət payına qəsəbə, şəhər olmaq düşən zaman,
Xocalı Qarabağın paytaxtı yerindəydi.
Genişləndi, abad oldu, aeroportlu şəhər oldu.
Xankəndinə çəpər oldu, Şuşa dərdi çəkən oldu!
Düşmənini yandırıban tökürdü, başına od tökürdü
Xocalının igidləri, nazənin gözəlləri!
Düşmənsə qisas üçün elə fürsət gözləyirdi.
Düşməndən alçaq olan,
Sapı özündən olan baltaların köməyi ilə,
Alçaqların,iblislərin köməyi ilə qurulurdu planlar.
Elsə kömək haraylar!
Allah, karmış qulaqlar!
Sanki daşmış ürəklər!
Ürəksizlər əlindən qan ağlayır ürəklər!
Xəbər verir küləklər:
– Baxın, bir el talan olur,
Qan içində görün, körpələr boğulur!
Köməksiz qocaları, qadınları donvurur!
İnsan oğlu hayqırır:
– Qırıblar, qırıblar bizi, kəsiblər nəslimizi!
Gör necə vurublar bizi, soyublar dərimizi!
Beynimizi çıxarıblar, gözləri çıxarıblar,
Təhqir edib gəlinləri, qızları,
Qocaların ayağını çatıblar,
İgidləri qurban kimi kəsiblər!
Bütün nəslini kəsiblər!
Nəslin kökünü kəsiblər!
Xocalını məhv ediblər!
Gizlətmək istəyənlər gördün, susub durdular,
Yalan bəyənat yaydılar!
Nə yaxşıki, aşkar oldu həqiqət.
Təəssüf,dünyayaçatdırılmadı vaxtında bu həqiqət!
Minnətdarıq hamılıqla Çingizə!
Faciəni O çatdırıb elimizə!
Faciənin ağrısı görən kimdən yankeçir?
Ağrı ürəkdən keçir!
Görün neçə vaxt keçir?
El od tutub alışır, göynəyir için-için,
Bazarlarda satılan Xocalı qızları üçün!
Ölənlər xoşbəxtdirlər, qalanlarsa peşiman!
Namusu təhqir olan elim, obam peşiman!
Xalqın dərisini soyanlar,
Millətimi, soyumuzu qıranlar
Tarixin qarşısında cavab versinlər gərək!
Faciənin dəhşəti başa düşülsün gərək!
Bütün dünya bilsin gərək:
– Daşüstündə yaradılan, torpağa həsrət olan,
Gözü doyub dolanmayan, lənətlənmiş ermənilər,
Alçaq, iblis ermənilər törədiblər soyqırımı!
Soyqırımlar zirvəsidir Xocalı faciəsi!
Dünyaya çatdırılsın soyqırımlar zirvəsi!
Xocalı faciəsi! Xocalı faciəsi!
Daş üstündə bax, yaranan bir dığa,
Torpaq üstə gör nə oyunlardan çıxır,
Düşmən sənin öz evindən, elə öz yuvandan çıxır!
Qoynunda bəslədiyin sənin axırına çıxır.
Kəsir bütün nəslini, o, sənin axırına çıxır.
Artıq 30 ilkeçir, indi çıxart səsini!
Var qüvvənlə hayqır sən, intiqama çağırsən!
İntiqam almaq üçün səfərbər ol, yığıl sən!
Od oğlusan, öz adını doğrult sən!
Qalxayağa, torpağını azad eylə,
Qələbə bayrağın sanc Xankəndə və söylə:
– Gözünaydın anam, bacım, intiqamın alındı!
Rahat yat, şəhid olan torpağında rahatdı!
Şükür olsun, şəhid torpaq azaddı!
Qismətində olanlar, Xocalının tarixində yaşadılar.
Şəhid olan insanlar “intiqam”hayqırırlar.
Xocalını unudanlar, həqiqəti dananlar
Hara qaçıb gizlənərlər?
Gözə görünməz olandan onlar necə gizlənərlər?
Ölümüylə qəhrəmanlar özlərini yaşadarlar,
Satqın olub alçalanlar ölməyi arzularlar!
Öz-özünə nifrətdən necə yaxa qurtararlar?
Zaman-zaman insanlar Xocalını xatırlarlar!
Şəhidlərin ruhlarına onlar dua oxuyarlar!
Körpəsini“boğ”deyəndə, “sən onu susdur” deyəndə,
Fəryad qopardı ana, yalvardıTanrısına:
– “UluTanrı, axı özün görürsən günahsızdı
Körpə balam bilirsən!
Öz əlimlə boğmalıyam balamı,
Qüdrətinə qurban olum, xilaseylə balamı!
Qıyma ona körpədir, ağzından süd iyisi gəlir!
Köməksizdir körpə balam, xilas olsunTanrım, balam!
O yaşasın yaşadanın qüdrətindən,
O söz açsın insanlara taleyindən,
Xocalının şəhid olan körpəsindən.
Körpələrin günahı nə? Tanrı, özün ayırd eylə!”
Günahkar olanlara, körpələrə qıyanlara,
Nəfsinə qul olanlara.
Xalq üçün yaşasın körpə,
Satqınların, alçaqların üzünə tüpürən körpə.
Unutmasın qoy alçaqlar: onlarında balasından
Şəhid olan körpələrin bil, qisası alınar!
Bax, o zaman anlayarlar!
Əməlinin bil, cəzasın alanlar nəticə çıxararlar!
Tarixin ibrət dərsini unutmazlar!
Torpaqların itməsi, insanların şəhid olub getməsi.
Bunlar faciə deyil, Faciə – insanlığın itməsi!
Nəfsinə qurban olanlar, sərvət zəlili olanlar,
Bu dünyanın əyləncəli həyatına uyanlar,
İnsanlığa qəsd edir.
Bax, o zaman abır, ismət, namus əllərdə olur,
Torpaq tapdaq altda olur.
Xocalının qızları yad əllərdə necə fəryad eyləyirlər!
Özlərinə onlar ölüm diləyirlər!
Alçaldırlar gəlinləri, qızları,
Cavanları onlar qurban kəsirlər!
Başını süngüilə kəsənlər, gözünü çıxaranlar,
Evindəcə sənin gəlib oturanlar!
Öz qanın dan öz düşmənin yaratdın,
Sənin üçün o da dastan yaratdı.
“Binamusluq dastanı!”
Sənsə yenə oyanmırsan, nəticəni çıxarmırsan!
Öz qoynunda ilanlar bəsləyirsən,
Səni birdə çalmaq üçün ona fürsət verirsən!
“El bir olsa, zərbi kərən sındırar” – deyiblər.
Cənnət məkan bir diyar xilaskarın soraqlar:
Faciələr faciəsi – Xocalı faciəsi!
Qiymətini verən kəsi soraqlar.
Qönçə ikən solan körpə uşaqlar
Sizdən cavab soraqlar:
– 30 il keçir faciədən, necə dözüb durursuz?
Qız-gəlinlər əllərdədir, susursuz!
Yoxmu sizdə bir təpər?
İnsan olan elin namusun çəkər!
Çəkilsəydi ətdən çəpər,
Əliyalın qoruyardın gözəllərin.
Əllərdədir gözəllərin!!!
Ar eyləyin, bircə qeyrətə gəlin,
Birləşiniz birYumruq tək!
Nəfsimizi öldürək, düşmənin başın əzək!
Azad edək əsir olan torpaqları,
Əldə olan qadınları, qızları
Yurd yerini, gor yerini gəlin azad eyləyək!
Gorsuz, kəfənsiz ölənləri dəfn edək!
Namussuzluq ləkəsini üstümüzdən biz silək!
MİLLİ QƏHRƏMAN
ÇingizMustafayevə ithaf olunur
Hamı kimi yaşayırdı, təminatlı insan idi,
İnsanların sağlamlığın qoruyan bir həkimidi,
Öz ruhuna hakim idi!
O, sevirdi İnsanları, Vətənini, Elini…
Elin qürur yerini.
Qarabağda baş verən dəhşətli faciələr
Dözülməz etdi onu, od içinə atdı onu.
Bir əsgərə döndü O!
Çağırışsız, filansız könüllü cəbhələrə getdi O!
Əlində yox silahı, kameraydı onun olan silahı,
Birdəki, vicdan səsi!
Harda çətin məqamdı, Çingiz orda olardı,
Haqsızlığa dözməyib, o necə qışqırardı,
Bəzən də eləcə yalvarardı:
– “Atıb getməyin eli, tarix sizi bağışlamaz!
Mən qalıram yanınızda, çəkəcəyəm onları,
Mənim gücüm buna çatır” – deyirdi!
Xocalıda
baş verən faciəni çəkən Çingiz hönkürürdü,
Qarğıyırdı bu vəhşəti, qırıblar necə bizi,
Qanına qəltan ediblər körpəmizi!
Meyitləri bax, yan-yana çatıblar,
Dünyadan xəbərsiz olan körpələr
Sakit-sakit, quzu kimi yatıblar!
Vicdanı yatan kəslər, alçaq, xəbis, nacinslər
Qorxdular, səksəndilər Çingiz açan sirləri,
O söylədi dünyaya faciəni!
Xocalı qurban getdi!
Arxasında alay durmuş erməni hikkəsinə!
O, göstərdi dünyaya erməni hikkəsinə,
Məkrinə, hiyləsinə.
Soyqırım necə olur.
Millətin körpəsinin qətlinə,
Fərmanverənlər verdi Çingizin də qətlinə.
Özü çəkib öz qətlini, insanlara göstərdi o,
Olan insan məkrinə.
İnsanlığa düşmən olan,
Milləti naməlum olan o caninin məkrinə.
Şəhid olub o, yaratdı insanların qəlbində
İnsanlıq heykəlini.
Şəhidtək əbədiləşdi,
İnsantək o, heykəlləşdi!
Cavan getdi, o tərk etdi bizləri,
Tarixlərdə yaşadacaq şəhid olan kəsləri!
(Qeyd:- material Ç.Mustafayevin ölümünün 9-cu il dönümü günü yazılıb)
FAYDALI BİR İŞ GÖRÜN,
BƏLKƏ GƏTİRƏ FAYDA!
Dünyaya haray salıb, “bizi yaman qırıblar,
Bizi türklər qırıblar”söylədi ermənilər –
Neçə illər, əsrlər!
Siz tanıyın soyqırımın, erməninin türk qırımın –
Sözlərini dayanmadan, durmadan söyləyənlərin
Səsinə səs verəndə tapılıb,
Fransada bu “soyqırım” tanınıb!
Türk dünyası mat qalıb.
Bizdə çaşıb qalmışıq, bu işə mat qalmışıq.
Tarixi yada salmışıq:
Bu əsrdə nə az, nə çox düz üç dəfə
Bu dığalar bizi qırıb çatmışlar,
Yurdumuzu, yuvamızı dağıtmışlar,
Biz isə unutmuşuq olanları.
Deməyə utanmışıq, əhəmiyyətsiz sanmışıq,
Ağzımıza su alıb dayanmışıq.
Elə buna görə də daha ağır faciə,
Xocalı soyqırımı keçən əsrin sonlarına düşübdür.
Payımıza faciələr faciəsi düşübdür.
Bizsə susub durmuşuq, gözümüzü yummuşuq!
Dilimizi udmuşuq, beləcə uduzmuşuq!
Bir sözü unutmuşuq, necə deyi babalar:
“Sonradan peşmançılıq bilin, verməyir fayda”,
Daldan atılan daşdan siz söyləyin nə fayda?
Vaxtında görülən iş bilin iz verər fayda,
Zərərin yarısından qayıtmaq özü fayda!
Nə qədər ki, gec deyil,
Faydalı bir iş görün, bəlkə gətirə fayda!
Onun adı əlifbada ilk hərifdi,
Xocalıda şəhid olan Əlifdi,
Aeroportda rəis olanƏlifdi,
Qəhrəmandı, igiddi!
Mətanətli, mərd qadını məhəbbətlə yaşadır!
İnsanlar da xatirəsin əziz tutub yaşadır!
DAHA AĞIR FACİƏ!
Boğ körpəni, öz əlinlə boğ körpəni,
Kəs səsinikörpənin!
Hamı durub gözləyir, susub durub gözləyir
Körpəni boğsunAna, səsini kəssin Ana!
Yazığı gəlir Ana, naçar qalıbdı rAna!
Çıxış yolun arayır, qarğıyır yeri-göyü,
Ürəyində yalvarırAllahına,
Əlac qalıb Allahına!
Üzülməmiş dənəsi, xilas olur körpəsi.
Meyidləri çəkən zaman tapıb Çingiz əmisi.
Balan yaşayır deyib.
Gözlərindən yaş süzülənAna deyir:
-O, Çingizin qızıdı, Ana ona borcludur,
Bütün millət, xalq özüdə!
Bəli, Çingizə borcludur!
O, söyləyib həqiqəti, o, açıbdır cinayəti
Sübut edib o, faktların diliylə,
Kameranın gözüilə, dediyini necə deyib diliylə:- Allah, qırıblar bizi, kəsiblər nəslimizi, kökümüzü.
Dünyaya çatdırmasaq faciəmizi,
Tarix bağışlamaz bizi!
BAYATILAR
İgidləri xar olan,
Qızları əllərdə olan,
Namusu tapdaq olan,
Yiyəsiz dustaq olan
Yaralıdır Xocalı!
Talan olan, viran olan,
Köməksiz, arxasız olan
UnudulanXocalı!
Harayına haray çatmır!
Haraya da kömək çatmır,
Səsi yetib, ünü çatmır,
Tək qalıbdırXocalı!
Xocalını satan satıb,
Xocalını alan alıb,
Kimlər satıb, kimlə alıb,
Özü bilir Xocalı!
Satan onu ucuz satıb,
Alan onu ucuz alıb!
Ona görə qırıb, çatıb,
Başlar kəsib, göz çıxarıb,
Beynin için çıxarıb,
İçin-içalatın çıxarıb.
Dağ döşündə, elə düzdə,
Leş-leşədi insan düzdə!
Törədilən bu cinayət
İnsanlığa xəyanət!
Lənə olsun, min lənət!
Nəfsinə qurban olan,
Sapı özündən olanlar
Törətdilər cinayət.
Qansızlar qanından olan,
Canilərə, cəlladlara min lənət!
Öz elində, öz yurdunda
Şəhidlərçün cavabdeh olanlara
Rahatlıq olmasın gərək,
İntiqam alınsın gərək!Bütün dünya bilib tanısın gərəXocalı faciəsin, erməni xislətin,
Onun məramın, məqsədin,
Türkün amansız düşmənin,
İnsanlığın düşmənin!
Ağı deyib qoy ağlasın igidləriXocalının,
Yarıcanı yad əlində igidləri Xocalının!
Ağlasın ağlar kimi, sinəsi dağlılar kimi,
Qaysaq tutmuş yarasının, qaysağı qopmuş kimi.
Torpağından qansızır,
Məkrindən bir amansız qan sızın!
Şəhiddir oğlu, qızı!
Ayağındanbir qızın,
Erməni dığasının 60 corabı çıxanda,
Gördüyü dəhşətlərdən ürəy ipartlayanda
İnsan olan bax, o zaman anlayar
Faciənin mahiyyətin o, dərk edər, anlayar!.
Şad və xürrəm yaşayardı bir zamanXocalılar.
Öz evində qaçqınlara yer ayrıan Xocalılar.
Düz 29 ildir qaçqın, köçkün, küskün olan Xocalılar.
Nə zülümdür, bu nə zülüm?
Zülüm, olmaz belə zülüm!
İnsanlıq tarixində olmayıbdır belə zülüm!
Gözünün qabağında atanın
Qızını rüsvay edib,
Oğlunu qurban kəsirlər,
Onun əhdini kəsirlər!
Baş verən faciələrin dəhşəti,
İnsanın olan xisləti
Səni dəhşətə gətirir
Faciə – son nəticədir!
Niyə insan qabaqcadan görə bilmir, duya bilmir,
Faciə nədən törəyir, səbəb nədir?
Axı sən şüurlusan – unudursan bunu sən.
İdarəni gərəkdir ki,
Hər bir zaman sən şüurla edəsən.
Bax, o zaman baş verəcək faciənin
Bil, alarsanq arşısını!
Faciəyəsən imkan yaratmazsan.
Vaxtında görülən iş bilin, gətirir fayda!
Sonradan peşman olmaqdan,
Kim qazanıbdır fayda?
Qayda belədir, qayda!
Sən vaxtında almalısan faciənin qarşısını!
Gər vaxtında alammasan faciəninqarşısını,
Heç olmasa mahiyyətin sən dər keylə, gəl vaxtında,
Sən dünyaya car çək söylə: – Nə olub, nədən olub?
İnsan dönüb cəllad olub!
O, baş kəsib, göz çıxarıb,
Böyük eli, bir obanı öz yerindən,
Öz yurdundan o, çıxarıb!
İnsanlarsa susub durub,
Zalıma, qəddara dönüb,
ilana, əqrəbə dönüb, o, necə nadana dönüb.
Öz canını öz əliyləo çıxarır,
Öz canına necə qıyır.
Bircə candan var olduğun unudur!
Zaman-zaman canki, canla qorunub,
Böyük Haqla,bil inamla, sevə-sevə qorunub.
Haqqı danan, insanlığa düşmən olan,
Şeytana yoldaş olan,
İnsana, insanlığa yad olan kəslər!
Allah istəyən anda ,
Yer üzündən silər, süpürər sizi,
O, kəsər nəslimizi, kökümüzü!
Nə qədərki, gec deyil, anlayın bu həqiqəti!
Bu beşgünlük dünyanınvarına,
Sərvətinə uymayın!
İnsana düşmən olub, insanlığa qıymayın,
Bir-birini qırmayın!
Sevginizlə bir-birini qoruyun!
Hamılıqla dönər olsaz Haqqasiz,
Bilin, xilas olarsınız!
Bəşərin xilası İslamda, qanunda Qurandadır!
Bunu dərk edən zaman,
Bax, əməl edən zaman
Faciəsiz yaşarsız, həyatdan zövq alarsız!
Əməlilə, xidmət ilə ucalarsız,
Şeytandanxilas olarsız!
Bilin ki, mələk olarsız, xeyirxah insan olarsız!
Dünyaya sizsiz bəzək!
Haqqa dönsə üzünüz, açılar bəsirət gözünüz!
Bax, o zaman faciə yaratmazsız,
Sonra qan ağlamazsız, ürəklər dağlamazsız.
İşığa bələnərsiz, siz nura bürünərsiz,
Xoşbəxt ömür sürərsiz!
Müəllif: Zülfiyyə VƏLİYEVA
ADPU-nin ETM
Elmi işcisi.Əməkdar müəllim.
Akademik M.Mehdizadə mükafatı laureatı
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<<<< WWW.USTAC.AZ və WWW.BİTİK.AZ >>>>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru