YAQUB SƏMƏDLİ Səmədov Yaqub Abbasqulu oğlu (Yaqub Səmədli) 1963-cü ildə Ağdam rayonunun Mərzili kəndində anadan olub. Hal-hazırda ADPU-nun Ağcabədi filyalında tarix fənni üzrə müəllim işləyir. Tarix üzrə fəlsəfə doktorudu. Ədəbiyyatı, şeir yazmağı sevir. Müntəzəm olaraq şeirləri mətbuat orqanlarında çap olur. 2024-cü ildə KİV tərəfindən “Zəfər” medalı ilə təltif edilib. İki kitab müəllifidir. Bir neçə fəxri fərmanla təltif olunub.
Bəzən insanları tanıtmaq üçün uzun-uzadı bioqrafiyalara, titul və vəzifə siyahılarına ehtiyac qalmır. Çünki elə insanlar var ki, onların kimliyi illərlə qoruduqları mövqe, dəyişmədikləri xarakter və sarsılmayan mənəvi dayaqları ilə ölçülür. “Təzadlar” qəzetnin və “Tezadlar.az saytının baş redaktoru, Azərbaycan Mətbuat Şurasının üzvü, publisist, yazıçı, jurnalist Asif Mərzili məhz belə insanlardandır. Tanınmış qələm adamlarından açıq sözlü jurnalist Elman Eldaroğlu təxminən bir neçə dəqiqə əvvəl Asif Mərzilinin doğum günü münasibətilə yazdığı (Elman Eldaroğlu təbrik edir) təbrikdə qeyd edir ki, əgər bu ölkədə rəsmi siyasi strukturlardan kənar, amma mənəvi çəkisi, ictimai dəyəri olan bir birlik – şərti olaraq “Yaxşı İnsanların Partiyası” yaradılsaydı, həmin partiyanın üzvləri vəzifəsinə, imkanına, səs-küyünə görə yox, mərdliyinə, dürüstlüyünə, xeyirxahlığına görə seçilsəydi, şübhəsiz ki, Asif Mərzili o siyahıda ilk sıralarda yer alardı. Çünki o, yaxşı insan olmağı həyat tərzinə çevirmiş nadir adamlardandır. Hətta mətnlə birlikdə təqdim olunan fotoda da bu keyfiyyətlər aydın sezilir. Sadə, amma ləyaqətli duruş, özünə və peşəsinə hörmət edən baxışlar, arxa planda Azərbaycan bayrağı – bütün bunlar bir jurnalistin təkcə peşəkar kimliyini deyil, həm də vətəndaş mövqeyini ifadə edir. Bu, karyera naminə əyilənlərin deyil, söz naminə dik duranların duruşudur. Asif Mərzili jurnalistikada “alçalaraq yüksəlmək” yolunu seçməyənlərdəndir. O, zamanın axarına uyğun mövqeyini dəyişən, gündəmin küləyinə yön alanlardan olmayıb. Əksinə, öz iradəsi, öz mövqeyi, öz sözü olan şəxsiyyət kimi tanınıb. Bu gün onun haqqında deyilən xoş sözlər təsadüfi rəğbətin yox, illərin sınağından çıxmış hörmətin nəticəsidir. Yanvarın 9-u jurnalist Asif Mərzilinin 66 yaşı tamam olur. Bu yaş sadəcə təqvim rəqəmi deyil; bu, peşə yolu, insanlıq imtahanı, vicdanla qazanılmış uğurlu nəticə – etibarın simvoludur. 66 il – sözün ağır vaxtlarında susmamaq, doğru bildiyini demək, insan olaraq qalmaq deməkdir. 66 özü Elman Eldaroğlunun, mənim və bu günə qədər yazılmış, hələ nə qədər də yazılacaq sicilləmə yazıların sözündən çox anlam ifadə edir. Məncə, bu qoşa “6” qonşu kənd olan Mərzilidə ibtidai sinif müəlliminin balaca Asifə verdiyi “5/5”-in sadəcə bir mərtəbə yüksəyidir. Şübhəsiz ki, Asif müəllim özü də arxaya baxanda (ələxsus nəzərə alsaq ki, əsas hissəsi müstəqillik illərinə düşür) təəssüflənmir, ancaq düşünür ki, daha çox iş görmək olardı… Asif müəllim, arzu edirəm ki, Tanrı Sizə qoşa “9” nəsib etsin – bütün xəyallarınız gerçək olsun İnşəAllah! Xəyallarınızdakı Azərbaycanı görmək Sizə qismət olsun! Var olun! Allah Sizi qorusun! Çox dəyərlisiniz! Bu gün Sizə ünvanlanan təbriklər sadəcə bir doğum günü arzusu deyil, həm də bir mövqeyin, bir ömür yolunun dəyərləndirilməsidir. Sizə möhkəm can sağlığı, uzun ömür, dəyişməz mövqeyinizdə mətin olmağınızı və ulu Tanrıdan bu günə qədər çəkdiyiniz zəhmətin mükafatını görməyinizi arzu edirəm! Çünki Sizin kimi insanlar cəmiyyətin görünməyən dayaqlarıdır. Yenə Elman Eldaroğlunun sözünə qüvvət: Sizin kimi şəxslər tribunaya çıxmadan da söz deyə bilən, rütbə daşımadan da nüfuz sahibi olan insanlardır. Yeni yaşınız mübarək olsun, ASİF müəllim!
(Zaur Ustacın doğum gününə – 2026) Bəzi ömürlər təqvimdə bir tarixlə başlayır, amma xalqın yaddaşında bir yol kimi davam edir. 8 yanvar məhz belə bir yolun başlanğıcıdır. Bu tarix müasir Azərbaycan ədəbiyyatının, publisistikasının və milli düşüncə mühitinin tanınmış simalarından biri — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İctimai Birliyinin üzvü, şair, yazıçı, publisist, nasir, naşir və tərcüməçi Zaur Ustacın doğum günüdür. Bu gün təkcə bir insanın deyil, sözə xidmət etmiş bir taleyin, qələmə sədaqət göstərmiş bir ömrün bayramıdır. Zaur Ustac yaradıcılığı ilk növbədə məsuliyyətli söz anlayışı ilə seçilir. Onun şeirlərində romantika ilə vətəndaşlıq, lirika ilə publisistika, fərdi ağrı ilə milli yaddaş üzvi şəkildə qovuşur. O, sözü bəzək üçün deyil, həqiqəti demək üçün yazan qələm sahiblərindəndir. Onun poetik dünyasında: -Vətən yalnız coğrafiya deyil, qanla, yaddaşla yazılmış taledir; -Tarix sadəcə keçmiş yox, bu günün vicdan sınağıdır; -İnsan obrazı isə ideallaşdırılmış deyil, real, ağrılı, məsuliyyətli varlıqdır. Bu xüsusiyyətlər Zaur Ustacı müasir ədəbiyyatımızda fərqləndirən əsas cəhətlərdəndir. Zaur Ustacın publisistik fəaliyyəti onun yaradıcılığının ən fəal, ən döyüşkən sahələrindən biridir. O, hadisələrə kənardan baxan müşahidəçi deyil, mövqeyi olan ziyalıdır. Yazılarında milli məsələlər, tarix, dil, kimlik, müharibə və mübarizə mövzuları əsas yer tutur. Onun publisistik məqalələri: -oxucunu rahatlatmır, oyadır; -hadisələri ört-basdır etmir, adını çəkir; -tərəfsiz qalmaq adı ilə susmur, haqqın tərəfində dayanır. Bu mənada Zaur Ustac publisistikası təkcə informasiya yox, ictimai mövqe məktəbidir. Zaur Ustacın həyat yolunda mühüm və qürurverici bir məqam da onun qazi – müharibə veteranı olmasıdır. Bu fakt onun yazdıqlarına əlavə süni pafos deyil, daxili həqiqət qazandırır. Çünki o, Vətəni yalnız yazan deyil, qoruyan, yalnız tərənnüm edən deyil, yaşayan insanlardandır. Bu təcrübə onun yaradıcılığında: -müharibə mövzusunu şüarçılıqdan uzaqlaşdırır, -ağrını saxtalaşdırmadan təqdim edir, -qəhrəmanlığı mifləşdirmədən, insani ölçüdə göstərir. Zaur Ustac təkcə yazan deyil, yazılanı yaşadan, ədəbi prosesə xidmət edən ziyalıdır. Onun naşirlik fəaliyyəti, gənc qələm sahiblərinə verdiyi dəstək, tərcüməçilik işi ədəbi mühit üçün mühüm töhfələrdir. Bu, fərdi uğurdan çox, ictimai məsuliyyət nümunəsidir. 8 yanvar — Zaur Ustacın doğum günü bizə bir daha xatırladır ki, söz adamı olmaq sadəcə yazmaq deyil. Bu, mövqe, məsuliyyət, vicdan və cəsarət tələb edir. Zaur Ustac bu dəyərləri ömrü və yaradıcılığı ilə təsdiqləyən söz adamlarındandır. Bu əlamətdar gündə ona: -möhkəm can sağlığı, -tükənməz yaradıcılıq enerjisi, -sözünün daim ünvanına çatmasını, -qələminin haqqın tərəfində qalmasını arzulayırıq. Doğum gününüz mübarək olsun, Zaur Ustac! Sözünüz yaşasın, yolunuz açıq olsun!
Uzaqdan görünən ağ binalar yerin durna qatarına bənzəyir. Yoxluğu da varlıq kimi görünən, adamı özünə maqnit kimi çəkən, görənlərin, tanıyanların ayrılmaq istəmədiyi Ağdam.
Qoynunda tarix yatan, ilk məskəni Ağdamın Sofulu (Boyəhmədli icra nümayəndəliyi) kəndindəki hündür təpədə – Gavurqalada (Govurqalada) yerləşən -Alban çarının Yay İqamətgahı sayılan Aquen şəhərindən götürən – ərəb tarixçilərinin 1357-ci ildə yazdıqları “Səyahətnamə” kitabında Ağdam olaraq təqdim olunan Ağdam şəhəri. Bu hələ ilk mənbə deyil. Bərdədən hündürdə yerləşdiyinə görə bu qala şəhər məşhur dilçi alim Mahmud Kaşğarlının “Divanü lügat-it-türk” (Türk dillərinin sözlüyü) əsərində ağ sözünün yuxarı mənasında, yəni “Usa qala”, “Yuxarı qala”, məşhur alim, rus şərqşünası, akademik Vasili Vladimiroviç Bartoldun və bir neçə alimin Ağdam ərazisində apardığı araşdırmalarda Ağdam ərazisi dünyanın ən qədim yaşayış məskənlərindən biri olması qənaətindən sonra gəldikləri yekdil qərara görə – Ağdam – Ağ Adəm, İlk İnsan mənasın verir.
Gavurqaladakı Ağdam şəhəri batandan sonra Sofulu kəndindən 16 km-lik məsafədə – bugünkü yerində təzədən salınıb.
Bu gün Ağdam öz içindən yenidən dirilir. 488-ci ildə Gavurqalada çağrılan Aquen məclisini qəbul edən şəhər, indi burda Dövlət Başçılarını qəbul edir. 1402-ci ildə qonağı Temurləng olan Ağdamın burdakı qonaqları Türk Dövlət Başçılarıdır. Xatirələri an-an xatırlanan, ümidləri çiçək açan, dilsizi dilləndirən, dost üçün əsən, düşmənə qənim kəsilən Ağdam. Səndə hamı tanımadıqları ilə də doğması kimi görüşür. Bu, müqəddəs yerlərin xüsusiyyətidir. Bilmirsən burda addımmı torpağı qucaqlayır, torpaqmı addımı… Sənin cazibə qüvvən bambaşqadır. Səsin səslərdən seçilir, baxışın baxışlardan, adın adlardan, yadın yadlardan. Dost da, düşmən də sənin gücünə bəlli. Ölüsü də gözəl görünən şəhərim. Səni görənin ruhu dincəlir, ovqatı təzələnir. Qonaq gələni gedəndə ağdamlı olanım. Hamıya ev olan şəhərim! Azərbaycanın bütün ucqar nöqtələri ilə təxminən eyni məsafədə olan Mərkəz şəhərim. Bu beş ildə beş-beş gözəlləşən, dirilən şəhərim! Ucalan şəhərim – Uca şəhərim. Sənin haqqında hər kəs sevincini bacardığı formada ifadə edir. Hər sözdə qəlbə yatan, könül oxşayan fikir, düşüncə var. Çünki orda sən varsan. Bu gün yenə hamı ağdamlıdı. Təzədən ağdamlı olanlar da, qonaqlar da, burdan ötüb keçənlər də. Var ol, mənim hamını öz əhatə dairəsinə salan şəhərim! Sükutu danışan şəhərim! Mənim Baş şəhərim! Ağappaq Ağdam şəhərim!
Müasir Azərbaycan poeziyasının tanınmış nümayəndələrindən biri olan Asif Yusifcanlı “Qəlbimin səsi” adlı yeni kitabın nəşrinə görə “Ziyadar” mükafatı ilə təltif olunub.
Yazarlar cameəsi adından Asif müəllimi təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq!
Vicdanın ölçüsü – “Gərəkdir” (səh. 11) Tanınmış pedaqoq-şair Asif Yusifcanlının “Gərəkdir” gəraylısı sadə deyim tərzi, aydın fikri və dərin ictimai mesajı ilə oxucunu düşünməyə vadar edən poetik mətndir. Bu şeir yalnız fərdi duyğuların ifadəsi deyil, bütövlükdə cəmiyyətə ünvanlanmış vicdan çağırışıdır. Şeir ilk misralardan etibarən insanın yaşamaq fəlsəfəsini ortaya qoyur: “Gəlir hardan gəlir, gəlsin, Yaşamağa var gərəkdir.” Burada şair taleyin gətirdiklərinə təslimçilik deyil, yaşamaq üçün iradə və ləyaqət tələb olunduğunu vurğulayır. “Var gərəkdir” ifadəsi maddi imkanla yanaşı, mənəvi zənginliyi də işarələyir. Çünki yaşamaq təkcə nəfəs almaq deyil, halal-harama, doğruya-səhvə diqqət etməkdir. Asif Yusifcanlı şeirin növbəti misralarında halal anlayışını mərkəzə çəkir: “Halal vara min bərəkət, İstəməyən kor gərəkdir.” Bu misralar xalq hikmətinə söykənir. Halal qazancın bərəkət gətirdiyi ideyası həm dini, həm də milli düşüncənin əsas sütunlarından biridir. Şair burada mənəvi korluq anlayışını önə çıxararaq, halalın dəyərini görməyən insanın əslində ruhən kor olduğunu bildirir. Bu, cəmiyyətin ən böyük problemlərindən birinə – dəyərlərin aşınmasına poetik etirazdır. Şeirin ortasında (zirvədə) məsuliyyət və vicdan məsələsi daha qabarıq şəkildə təqdim olunur: “Var düşübsə üç-beşinə, Dönüb baxsın keçmişinə.” Əgər belə demək mümkünsə, bu məqam əsl kuliminasiya nöqtəsidir. Burada var-dövlətə sahib olan insanın öz keçmişinə, haradan gəldiyinə, kim olduğuna dönüb baxmasının vacibliyi xatırladılır. Şair oxucunu daxili hesabat verməyə çağırır. Bu misralar sosial ədalət mövzusunu gündəmə gətirir: varlanmaq ayıb deyil, amma varlanma yolunun haramla çirklənməsi faciədir. Şeirin ən təsirli yerlərindən biri vicdan metaforasıdır (bu məqam “vicdan”ın yerini əzada gəzənlərə mükəmməl bir mesajdır): “Sağ əliylə sol döşünə, Döyən kəsdə ar gərəkdir.” Burada döşə vurulan əl vicdanın səsi, ürəyin çağırışı kimi mənalandırılır. Ar – yəni utanc, xəcalət, məsuliyyət hissi – insanı insan edən əsas keyfiyyət kimi təqdim olunur. Şair açıq şəkildə bildirir ki, vicdanı olmayanın cəmiyyətdə yeri olmamalıdır. Şeirin finalında isə sosial mövqe və ictimai rəy məsələsi ön plana çıxır: “Haramını halal sayan, El içində xar gərəkdir.” Bu misralar sərt, lakin ədalətlidir. Haramı halal kimi təqdim edən, cəmiyyətin gözünü boyayan insanların ictimai qınağa məruz qalmalı olduğu vurğulanır. “Xar” anlayışı burada mənəvi iflasın rəmzidir. Şair cəmiyyətin özünü təmizləməsi üçün mənəvi mövqe sərgiləməsinin vacibliyini xatırladır. Ümumilikdə, “Gərəkdir” şeiri didaktik olduğu qədər də səmimidir. Asif Yusifcanlı nəsihət vermir, hökm oxumur – o, xalqın dili ilə danışır, xalqın vicdanına müraciət edir. Bu şeir oxucuya sual verir: biz necə yaşayırıq və necə yaşamalıyıq? Bu baxımdan “Gərəkdir” yalnız bir şeir deyil, yüksək milli-mənəvi dəyərləri qorumağa çağırışdır. Zaman dəyişsə də, dəyərlər dəyişməməlidir deyən şair, oxucunu halal zəhmətə, vicdanlı yaşamağa, ar-namusla ömür sürməyə səsləyir. Şeirin dili xalq dilinə yaxın olduğu kimi, forması da folklor nümunələri ilə səsləşir. Xalqın istədiyi biçimdə, sevə-sevə qəbul etdiyi tərzdə qələmə alınmış gözəl nümunələrdən biridir. Məhz buna görə də Asif Yusifcanlının bu şeiri bu gün də aktualdır, sabah da aktual olacaq.
Salam olsun, çox dəyərli oxucum. Bu dəfə söhbətimizi müasir Azərbaycan poeziyasında mənəvi-əxlaqi dəyərləri xalq təfəkkürü, atalar sözü və dini-etik düşüncə ilə yoğuraraq təqdim edən qələm sahiblərindən biri olan pedaqoq-şair Asif Yusifcanlının yeni çapdan çıxmış “Qəlbimin səsi” kitabı əsasında qurmağa çalışacağam. HAŞİYƏ “Qəlbimin səsi” kitabı 2025-ci də Bakı şəhərində yerləşən “Gənclik” nəşriyyatında “Kredo” qəzetinin baş redaktoru, şair-publisist, Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı laureatı Əli Rza Xəlfəlinin ön sözü və redaktorluğu ilə nəfis şəkildə çap olunmuşdur. Kitabın tərtibatı ilə məzmunu uyğunluq təşkil edir. Bu münasibətlə müəllifi və yaradıcı heyəti təbrik edirəm. Təfsilata keçməzdən əvvəl onu qeyd etmək istəyirəm ki, Asif Yusifcanlı Ağdam rayonu, Yusifcanlı kənd orta məktəbində 1984-91-ci illərdə mənim müəllimim olub. Mən bu barədə 2016-cı ildə işıq üzü görmüş “Ustadnamə” kitabımda xüsusi olaraq qeyd etmişəm. Şübhəsiz ki, bu hal qələmə aldığım yazıya ancaq informasiya xarakterli məlumat kimi daxildir və məzmuna heç bir təsiri yoxdur. Sinif yoldaşım Arzumanın mənə hədiyyə etdiyi “Qəlbimin səsi” şeirlər kitabını əlimə alanda ilk olaraq haqqında yazmaq üçün bir şeir seçmək istədim. Bütün şerlərin bir-birindən dəyərli, ibrətamiz olduğunu gördükdən sonra, sıra ilə şeirlər haqqında yazmaq qərarına gəldim. Əli Rza müəllimin ön sözündən və bayatılardan sonra gələn kitabda ilk şeir nümunəsi – gəraylı (səh. 11 – “Gərəkdir”) üzərində dayandım. Şairin sözləri haqqında söhbətə başlamazdan əvvəl bu qəbildən olan bütün yazılarımda olduğu kimi ənənəyə sadiq qalaraq ümumi məlumat vermək istəyirəm.
Azərbaycan poeziyası daim iki əsas mənbədən qidalanıb: xalqın minillik yaddaşı olan folklordan və zamanın ruhunu ifadə edən müasir poetik düşüncədən. Bu iki xəttin vəhdəti bir çox şairlərin yaradıcılığında öz əksini tapsa da, onları üzvi şəkildə birləşdirə bilən sənətkarların sayı azdır. Tanınmış pedaqoq-şair Asif Yusifcanlı məhz belə qələm sahiblərindəndir. Onun yaradıcılığı folklorun saf qaynaqlarından süzülüb gələn ruhu müasir poetik forma və düşüncə ilə bir araya gətirməsi baxımından diqqətəlayiqdir. Asif Yusifcanlı Azərbaycanın dilbər guşələrindən biri olan Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndinində dünyaya gəlib. Müharibədən sonra böyük bir ölkənin ən çətin dövrlərinə təsadüf edən uşaqlıq dövrünun yeganə mükafatı bəlkə də elə Yusifcanlı kimi unikal bir kənddə ziyalı ailəsində doğulmağı olub: QISA ARAYIŞ Tanınmış pedaqoq-şair Asif Yusifcanlı – Asif Abbas oğlu Abbasov 10 sentyabr 1948-ci ildə Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. Orta təhsilini əvvəlcə Yusifcanlı kənd səkkizillik, sonra isə qonşu Novruzlu kənd orta məktəbində alıb.1969-cu ildə M.Ə. Sabir adına Bakı Pedoqoji Texnikumunu bitirib, doğulduğu Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndində müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. Asif Abbasov 1971-1973-cü illərdə sovet ordusu sıralarında hərbi xidmət keçib və bölük komsomol təşkilatının katibi olub. Paralel olaraq “Krasnıy bayets” ordu qəzeti ilə əməkdaşlıq edib. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Asif müəllim M.F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutuna (indiki Bakı Slavyan Universiteti) daxil olaraq ali təhsil alıb. Səmərəli müəllimlik fəaliyyətinə görə 1988-ci ildə Azərbaycan SSR Təhsil Nazirliyi tərəfindən Asif Abbasova “metodist müəllim” adı verilib. Qarabağda baş verən ağrılı proseslər nəticəsində Asif müəllim Zərdab şəhərində məskunlaşıb.1993-2003-cü illərdə Zərdab rayonunun Dəkkəoba kənd orta məktəbində ali kateqoriyalı müəllim və dərs hissə müdiri vəzifəsində çalışıb. 2003-cü ildən 2015-ci ilədək Zərdab şəhər 124 saylı texniki peşə-liseyində dərs hissə müdiri işləyib. Zərdabda yaşadığı müddətdə yerli ədəbi mühitdə öz layiqli yerini tutan Asif Yusifcanlının şeirləri “Kür damlaları” antologiyasında yer alıb. “Ömrümü uzadır vətən həsrəti” və “Qəlbimin səsi” adlı şeir kitablarının müəllifidir. “Qəlbimin səsi” adlı yeni kitabın işıq üzü görməsi münasibətilə “Yazarlar” jurnalı tərəfindən yeni kitabların nəşrinə görə eyni şəxsə yalnız bir dəfə təqdim olunan “Ziyadar” mükafatı ilə təltif olunub. Şeirləri dövri mətbuatda və elektron kütləvi informasiya vasitələrində müntəzəm olaraq dərc olunur.
Asif Yusifcanlı öz doğma kəndində uzun qış gecələrinin söhbətlərində və dəyərli müəllimlərimdən yığdığı söz ehtiyatı ilə uzun bir yola çıxdı. Asif müəllim bu gün də bu yolda inamla addımlayır. Bu yolda onun tükənməz azuqəsi xalqımızın min illiklərə söykənən yaddaşı – qədim və zəngin folklorumuzdur.
Asif Yusifcanlı poeziyasında folklor sadəcə mövzu və ya bəzək elementi deyil, daxili poetik strukturun özəyidir. Onun şeirlərində xalq deyimləri, atalar sözləri, mifoloji obrazlar, qədim inanclar və milli təfəkkürün dərin qatları təbii şəkildə yaşayır. Bu folklor motivləri müəllifin şeirlərində süni görünmür; əksinə, sanki şair həmin mühitin içində böyümüş, xalq sözünün ritmini və ahəngini ruhən mənimsəmişdir.
Folklora bu yaxınlıq onun poetik dilini də müəyyənləşdirir. Asif Yusifcanlının şeirlərində sadəliklə dərinlik qoşa addımlayır. Xalq danışıq dili, aşıq poeziyasına xas axıcılıq və obrazlı ifadə müasir poetik fikirlə qovuşaraq oxucuda həm tanışlıq, həm də yenilik hissi yaradır.
Şairin yaradıcılığında xalq aşıq şeirinin əsas formaları olan gəraylı və qoşma xüsusi yer tutur. Bu poetik formalar Azərbaycan ədəbiyyatında yüzillərlə sınanmış, lakin hər dövrdə yenidən yozulmağa ehtiyac duyan janrlardır. Asif Yusifcanlı bu çətin və məsuliyyətli yolu seçərək klassik forma çərçivəsində müasir insanın düşüncəsini, ağrılarını və ümidlərini ifadə etməyə nail olur.
Onun gəraylıları və qoşmaları forma baxımından ənənəyə sadiq qalsa da, məzmun baxımından müasir zamanın poetik salnaməsidir. Bu şeirlərdə Vətən, torpaq, insan taleyi, mənəvi məsuliyyət, zamanla hesablaşma kimi mövzular xalq şeirinin ritmində səslənir. Beləliklə, şair klassik formaları muzey eksponatına çevirmir, əksinə, onları yaşadan və çağdaşlaşdıran sənət nümunələri yaradır.
Asif Yusifcanlı yalnız folklorla kifayətlənmir. Onun yaradıcılığında sərbəst şeir, fəlsəfi düşüncəyə əsaslanan modern poetik nümunələr də mühüm yer tutur. Bu şeirlərdə obrazlılıq daha çox simvolik və metaforik müstəvidə qurulur. Şair zamanın sosial-mənəvi problemlərinə, insanın daxili təlatümlərinə, yaddaş və məsuliyyət anlayışlarına publisistik kəskinliklə yanaşır.
Bu baxımdan onun poeziyası həm lirika, həm də düşüncə poeziyasıdır. Müasir formalarla yazılmış şeirlərində belə folklor təfəkkürünün izləri sezilir; bu da şairin üslub bütövlüyünü təmin edir.
Asif Yusifcanlının pedaqoji fəaliyyəti onun yaradıcılığında xüsusi etik və mənəvi çalarlar yaradır. O, poeziyaya yalnız estetik hadisə kimi deyil, tərbiyəvi və maarifləndirici missiya daşıyan söz sənəti kimi yanaşır. Şair üçün söz məsuliyyətdir, oxucu ilə mənəvi dialoqdur. Bu mövqe onun şeirlərində açıq didaktikadan uzaq, lakin dərin mənəvi çağırışlarla ifadə olunur.
Asif Yusifcanlı yaradıcılığı Azərbaycan poeziyasında ənənə ilə müasirliyin ahəngdar sintezinin bariz nümunəsidir. Folklora söykənən poetik yaddaş, aşıq şeirinin gəraylı və qoşma kimi klassik formalarına yaradıcı yanaşma, müasir poetik düşüncə və pedaqoji məsuliyyət onun sənət dünyasını bütöv və fərqli edir.
Bu yaradıcılıq nə keçmişə kor-koranə bağlılıqdır, nə də ənənəni inkar edən modernizm. Bu, xalq ruhundan doğan və müasir zamanla danışan poeziyadır. Asif Yusifcanlı məhz bu keyfiyyətləri ilə oxucunun yaddaşında qalır və Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus yer tutur. Bu hal özlüyündə çox vacib və gərəklidir. Söhbətimizi məhz bu qəbildən olan nümunələrdən biri və kitabda birincisi artıq yuxarıda qeyd etdiyim “Gərəkdir” gəraylısı ilə davam etdirəcəyik.
Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik.
Azərbaycan dövlətinin ərazi bütövlüyünə qarşı mənfur düşmənlərimiz havadarlarının dəstəyi ilə ərazi iddiasını uzun illər davam etdirdilər, torpaqlarımızın 20 % hissəsi ermənilər tərəfindən işğala məruz qaldı, insanlarımız doğma yurdlarından məcburi köçkünlərə çevrildilər, silahlı basqılara, hətta soyqırıma məruz qaldılar. Beynəlxalq qurumlar, dünya birliyi, hüquqi müstəvidə üzərlərinə öhdəliklər alanlar münaqişənin nizamlanması istiqamətində mümkün tədbirlər görmədilər, işğalçıları ikili standartlar əsasında hətta müdafiə etdilər. BMT-nin qəbul etdiyi 4 çəkindiririci qətnamələr də yerinə yetirilmədi. 1988 -ci ildən başlayaraq 2020 -ci il 44 günlük müharibə dövrünə qədər minlərlə azərbaycanlının həyatına qəsd edildi, tarixi-mədəni abidələrimiz vandalizmə məruz qaldı, yurd yerlərimizdə barbarlıq törədildi, maddi vəsaitlər talandı. Qəhrəman vətən övladlarımız torpaqlarımızın azadlığı uğrunda istər birinci Qarabağ müharibəsi, istərsə də 44 günlük müharibə dövründə canlarını düşmən qarşı sipər edərək mübarizə yolunda şəhidlik zirvəsinə ucaldılar, qazi oldular. 2020 -ci il 27 sentyabrında Dövlət-Xalq-Ordu birliyi düşmənə qarşı haqlı mübarizəmizi uğurla həyata keçirərək 8 noyabr tarixli şanlı Zəfərin qazanılmasına nail oldu. Minlərlə şəhidlik zirvəsinə ucalmış mərd övladlarınız Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifəsinə çevrildilər, qanları ilə torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasına imza etdilər, vətən – uğrunda ölən varsa vətəndir çağırışı əməldə sübuta yetirildi, xalqın şərəf və ləyaqəti bərpa edildi. Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı könüllü olaraq hərbi komissarlığa müraciət edərək torpaqlarımızın azad edilməsində canından keçməyi bacaran, şəhidlik zirvəsinə ucalan mərd oğullarımızdan biri də Hüseyn Muxtar oğlu Məmmədovdur. Qarabağımızın dilbər güşəsi olan Ağdam rayonunun Novruzlu kəndindən olan Muxtar Sərxan oğlu Məmmədov bəy nəslindən olduğu üçün ötən əsrin əvvəllərindən etibarən təqiblərə məruz qalmış, bir müddət sonra isə Mingəçevir şəhərinin quruculuğunda iştirak edərək sıravi işçidən istehsalat birliyinin rəisi vəzifəsinə ucalmışdır. Həyatını Mingəçevirin quruculuğa töhfələr verən, bu şəhərin yaradılmasında əməyi olan Novruzlu kənd sakinləri Muxtar Məmmədov və Şahvələd Quliyev bütün dövrlərdə Ağdam adına həmişə hörmət gətirmişdilər. Xatırlatmaq istəyirəm ki, əvvələr və indiki dövrdə də elm, mədəniyyət və dövlət quruculuğuna çox böyük töhfələr vermiş Novruzlu kəndinin sakinləri olmuş və var. Kənd sakinlərindən Qarabağ münaqişəsi zamanı onlarla Şəhid, qazi olmuşlar .Zəngin milli-mənəvi dəyərlərə söykənən Muxtar Məmmədovun ailəsində 4 oğlan, 3 qız övladı dünyaya göz açdı ,orta və Ali təhsil alaraq vətəninə xidmət etdilər. Orta təhsilini Mingəçevir şəhərində, Ali təhsilini isə Özbəkistanın Daşkənd şəhərində Xalq Təsərrüfatı institunun iqtisadiyyat fakültəsini müvəffəqiyyətlə başa vuran Hüseyn Myxtar oğu vətənimiz üçün ən çətin dövrdə -1993 -cü ildə hərbi komissarlığa müraciət edərək Milli ordunun 701-ci batalyonunun tərkibində Kəlbəcər, Tərtər və Ağdam istiqamətlərində düşmənə qarşı kəskin döyüşlərdə iştirak etdi, 1995 -ci ilin noyabr ayında isə Şəhidlik zirvəsinə ucaldı. Vətəninə, doğma el-obaslna bağlı olan Hüseynin orduya yollanan zaman iki azyaşlı övladları olsa da, vətəninin azadlığını hər şeydən uca tutdu .Hər adama nəsib olmayan Şəhidlik zirvəsinə öz adını yazmağı bacaran Hüseyn üçün 1962 – 1995 iılər ömür payının təqvim tarixi olsa da, əbədilik qazandığı amalı ilə Azərbaycan xalqının şanlı səhifəsinə çevrildi ! Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Hüseyn Məmmədov, onun döyüş yoldaşları vətən üçün canından keçməyin, igidlik məktəbinin təməlini qoyanlardan oldular. Hüseyn orduya arzusu əsasında yollanan zaman vətənə sədaqətlə xidmət etməkdən şərəf duyduğunu əməli ilə sübut etdi, vətənin dar günündə Vətən bizimdir – deyərək qürur mənbəyimizə çevrilməyi bacardı. Birinci Qarabağ müharibəsinin ilk dövrlərində vahid komanda birliyinin olmaması, təchizat baxımından zəiflik, hakimiyyət böhranı da cəbhədə uğur qazanmağınız üçün şərait yaratmırdı. Xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər Heydər Əliyev fenomen şəxsiyyət, dövlət qurucusu olaraq dövlət və ordu quruculuğu istiqamətində genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirdi, onun varisi-siyasi yolunu uğurla davam etdirən Prezident – Ali Baş Komandan İlham Əliyevin başlığı altında Müzəffər Ordumuzun qazandığı rəşadətli qələbə xalqımızın tarixinə qızıl hərflərlə yazıldı. Yaşadığımız ömür payında və gələcəkdə də şəhidlərimizə hər zaman borclu olduğumuz birmənalıdır, onları dərin ehtiramla yad edirik. Qazanılmış şanlı Zəfərimizin təntənəsi birinci Qarabağ müharibəsi zamanı vətəninə sədaqətlə xidmət edən Hüseyn kimi qəhrəman vətən övladlarının keçdiyi dönməz, əzmkar döyüş, qəhrəmanlıq yolunun davamı və təsdiqi oldu. İndi Hüseyn ,onunla birgə yenilməz döyüş yolu keşmiş şəhidlərimizin ruhu şaddır ki, uğrunda canlarından keçdikləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam təmin olunmuşdur. Keşmiş məcburi köçkünlər Dövlət proqramına uyğun olaraq doğma ocaqlarına dönürlər, Qarabağımız və Şərqi Zəngəzurda bərpa quruculuq işləri sürətlə davam etdirilir. Şəhid Hüseyn Myxtar oğlu Məmmədovun xatirəsinə həsr olunmuş. Mirvari Dilbazi poeziya Məclisi İB – nin təşkilatçılığı və təşəbbüsü ilə keçirilən tədbirdə Şəhid bacısı Aybəniz xanım Camalova (Məmmədova) tərəfindən tarixi faktlara söykənən “Adını tarixə yazan Şəhid qardaşım” kitabının təqdimatında iştirak edərkən bir daha əmin oldum ki, gənc nəslin tərbiyəsində mühüm rolu olan, tariximizi, yurd yerlərimizi özündə əks etdirən Şəhidlərimizin qəhrəmanlıq yolunu təbliğ etmək, tanıtdırmaq, tariximizi yaşatmaq olduqca vacibdir. Təbii ki, bu məsul, şərəfli vəzifənin öhdəsindən kitabın müəllifi olaraq respublikamızın tanınmış pedaqoqu, Şəhid bacısı Aybəniz xanım çox layiqincə gəlmişdir. Redaktor olaraq Vaqif Osmanlının rolu da danılmazdır. Kitabda ərazi bütövlüyünün qorunmasında şəhidlik zirvəsinə ucalmış bir çox qəhrəman vətən övladları, Qarabağımız tarixi, Hüseynin ata-baba yurdu – Ağdam rayonunun Novruzlu kəndi haqqında da geniş məlumat verilib, folklorumuza və digər ədəbi yanrlarımıza da Aybəniz xanımın şəxsi töhfəsi kitabda əks olunmuşdur. Bacı-qardaşlar, sinif yoldaşları, yaxınları, QHT-i təmsilçilərinin Hüseynin uşaqlıq illərindən tutmuş yaşadığı sonrakı dövrdə qədər fəaliyyəti, vətənə, qohumlara bağlılığı haqqında geniş fikirlər öz əksini tapmışdır, tədbir zamanı müzakirə -çıxışlarda da həm nisgilli, kövrək, həm də qürurlu fikirlər səsləndirildi. Respublikanın bir çox yerlərindən tədbirdə iştirak edənlərin Şəhid Hüseyn haqqında söylədikləri əhatəli, yüksək fikirləri xatirələrimizi daha da zənginləşdirdi .
Qəhrəman Vətən övladlarını yad etmək, xatirələrini əziz tutmaq hər birimizin ən müqəddəs borcudur. Vətənin, xalqın yolunda canını fəda edənlər hər zaman hörmətə -ehtirama layiqdirlər. Dövlətimizin Şəhid ailələrinə qarş qayğı, dəstəyi də olduqca müsbətdir. Nə qədər zaman ötsə də, nəsillər bir-birini əvəz etsə də, Şəhiglərimiz heç vaxt unudulmayacaqdır! Hüseyn – onunla birlikdə Qarabağımızın azadlığı uğrunda canlarından keşmiş Şəhidlərimizi dərin ehtiramla yad edir, ruhlarına dualar edir, qazilərimizə sağlamlıq arzulayıram. Ali Baş Komandan İlham Əliyev, onun Müzəffər Ordusu var olsun! Qarabağ Azərbaycandır! Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz!
Asif Yusifcanlı – pedaqoq, şair (Abbasov Asif Abbas oğlu) “Mən dünyada müəllimdən şərəfli ad tanımıram” deyən Ümummilli lider Heydər Əliyev hər zaman müəllimlər haqqında da xoş sözlər söyləmişdir. İstər Ümummilli lider Heydər Əliyev, istərsə də, Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev müəllimlərə yüksək dəyər vermişdir. Məhz bu inkişafın davamı olaraq, heç şübhəsiz ki, müstəqil Azərbaycanımızın müəllimlər ordusu xalqımızın gələcək xoşbəxt həyatı üçün bütün imkanlarını səfərbər edir, vətənimizə layiq vətəndaşların yetişdirilməsində öz xidmətlərini əsirgəmirlər. Müəllimlər hər birimizə yazmağı, öyrənməyi, düşünməyi öyrədir. Bunun üçün çox fədakarlıqlar edirlər. Belə fədakar müəllimlərimizdən biri də Zərdabı zərdablılar qədər sevən Abbasov Asif Abbas oğludur. Asif Abbas oğlu Abbasov 1948-ci ildə Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. Səkkizillik məktəbi Yusifcanlı kəndində bitirib, orta təhsilini isə qonşu Novruzlu kənd orta məktəbində alıb. 1969-cu ildə M.Ə.Sabir adına Bakı Pedoqoji Texnikumunu bitirib, doğulduğu Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndində müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. Asif Abbasov 1971-1973-cü illərdə sovet ordusu sıralarında hərbi xidmət keçib və bölük komsomol təşkilatının katibi olub. Paralel olaraq “Krasnıy bayets” ordu qəzeti ilə əməkdaşlıq edib. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Asif müəllim M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutuna (indiki Bakı Slavyan Universiteti) daxil olaraq ali təhsil alıb. Səmərəli müəllimlik fəaliyyətinə görə 1988-ci ildə Azərbaycan SSR Təhsil Nazirliyi tərəfindən Asif Abbasova “metodist müəllim” adı verilib. Qarabağda baş verən ağrılı proseslər nəticəsində Asif müəllim Zərdab şəhərində məskunlaşıb. 1993-2003-cü illərdə Zərdab rayonunun Dəkkəoba kənd orta məktəbində ali kateqoriyalı müəllim və dərs hissə müdiri vəzifəsində çalışıb. 2003-cü ildən 2015-ci ilədək Zərdab şəhər 124 saylı texniki peşə-liseyində dərs hissə müdiri işləmişdir. Asif müəllim həmçinin bədii yaradıcılıqlada məşğuldur. Onun yazdığı şeirlər “Kür damlaları” kitabında qeyd olunmuşdur. Həmin kitabda zərdablı şairlərin şeirləridə yazılmışdır. Həmçinin özünün nəşr etdirdiyi “Ömrümü uzadır vətən həsrəti” adlı şeir kitabıda var.
Öz yurdumda yaşamağa, Öz yurdumu yaşatmağa. Ürəyini boşaltmağa. Köçüm gedim Qarabağa.
Keşiyində durmaq üçün, “Dəmir yumruq” vurmaq üçün. Sabahını qurmaq üçün, Köçüm gedim Qarabağa.
Asif müəllim deyir: “Mən əslən Ağdam rayonundan olsam da, Zərdabı zərdablılar qədər sevirəm”. Hal-hazırda təqaüddədir. Bakı şəhərində yaşayır. Alilədir, bir oğlu, üç nəvəsi var. Asif müəllimə gələcək fəaliyyətində uğurlar arzulayırıq.
Bayram Bayramov 1918-ci il dekabrın 11-də Cavanşir qəzasının Şıxavənd kəndində (indiki Ağdam rayonunun Əlimədədli kəndi) ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Yeddiillik kənd məktəbini bitirib Ağdam Pedaqoji Texnikumunda təhsilini davam etdirmişdir (1934–1938). Tərtər rayonundakı Qusanlı kənd natamam orta məktəbində müəllim (1938–1940), Müsəlmanlar kəndində natamam orta məktəbin tədris hissə müdiri (1940–1941), Xoruzlu kənd yeddiillik məktəbində məktəb müdiri (1941–1942) işləmişdir. Böyük Vətən müharibəsində Mozdok uğrunda döyüşlərdə iştirak etmiş, ağır yaralanmışdır (1942). Hərbi xəstəxanada sağaldıqdan sonra altı ay Yevlax rayonunun Qoyunbinəsi kənd yeddiillik məktəbində müdirlik etmişdir. 1943-cü ilin aprelində yenidən Sovet Ordusu sıralarında qulluq etmişdir. Tərxis olunub doğma kəndlərinə qayıdarkən burada pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir: Yeddiillik Əlimədətli orta kənd məktəbinin müəllimi (1944–1945) işləmişdir. 1945–1950-ci illərdə ADU-nun Filologiya fakültəsində təhsil almışdır. Sonra N.K.Krupskaya adına kitabxanaçılıq texnikumunda müəllim (1948–1955), radionun “Ədəbi dram verilişləri redaksiyası”nda məsul redaktor (1956–1958), “Azərbaycan” jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi (1958–1960), Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında nəsr üzrə məsləhətçi (1960–1963) işləmişdir. Bir müddət yenə bütün qüvvəsi ilə yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. Dövlətnəşrkomda sədr müavini kimi çalışmışdır (1966–1971). Qarabağa Xalq Yardımı Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir (1989-cu ildən). Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Şurasının üzvü seçilmişdir (1991). Fəal ictimaiyyətçi, Azərbaycan KP 26 Bakı komissarı rayonu Partiya Komitəsinin büro üzvü (1960), Bakı Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin (1961, 8-ci çağırış) deputatı və rayon Sovetinin (1959, 7-ci çağırış), Müstəqil Azərbaycan Respukliası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur. “Şərəf nişanı” ordeni (1968), “Xalqlar dostluğu” ordeni (1978), “Böyük Vətən müharibəsi” ordeni (1985), “Qırmızı əmək bayrağı” ordeni (1988), Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı (1967) və medallarla təltif edilmişdir. Əsərləri SSRİ-də, eyni zamanda xarici ölkələrdə tərcümə və nəşr olunmuşdur. 1994-cü il noyabrın 9-da Bakıda vəfat etmiş, II Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur. Yaradıcılığı Bayram Bayramov bədii yaradıcılığa 1950-ci ildə “Azərbaycan gəncləri” qəzetində çıxan “Körpü” adlı ilk hekayəsi ilə başlamışdır. Həmin vaxtdan dövri mətbuatda müntəzəm çıxış edib. Bayram Bayramov ilk əsərlərindən başlayaraq, müasir Azərbaycan kəndinin həyatına, məişətinə dərindən bələd olan bir yazıçı kimi tanınmışdır. 60-cı illərin sonlarına doğru bilavasitə şəhər mövzusunda, əsasən intelektual peşə adamlarının həyatından bəhs edən romanlar yazmışdır. Yazıçı ondan artıq roman, çoxlu hekayə və on beşdən çox povest yazmışdır. Ədibin ilk povesti olan “Tək adam” 1954-cü ildə qələmə alınmışdır. Yazıçı povestin mövzusunu kənddən almışdır. Həmin povesti qələmə alanda bir neçə hekayəsi və oçerki çap edilmişdir. Ədibin ikinci povesti olan “Müqəddəs vəzifə” 1955-ci ildə qələmə alınıb. Kollektivləşmə dövrünün hadisələrindən bəhs edən “Yasəmən” povesti istisna olmaqla, ədibin, demək olar ki, bütün əsərlərinin mövzusu müasir həyatdan, əsasən, yazıçının şahidi olduğu hadisələrdən, yaxşı tanıdığı adamların həyatından alınmışdır. Bayram Bayramovun “Karvan yolu” epopeyasında görkəmli yazıçı-demokrat Cəlil Məmmədquluzadənin həyatına müraciət edilmişdir. Ədib “Mən ki gözəl deyildim” povestində namuslu əməyin, halal zəhmətin və alıntəri ilə qazanılan çörəyin insana gətirdiyi sevinci və qürur hissini öz müsbət qəhrəmanlarının timsalında əks etdirmişdir. Müəllifin 1960-cı ildə çap olunan “Gördüyümüz günlər” povestində sosializm mühitinin, onun bərqərar etdiyi birgəyaşayış prinsiplərinin müsbət, tərbiyəedici təsiri qabarıq göstərilmişdir. “Gördüyümüz günlər” povestində də “Mən ki gözəl deyildim…” və “Sənsz” povestlərindəki kimi konkret bir gəncin həyat tarixçəsi, daha doğrusu, həyatının bir mərhələsinin təsviri və tənqidi öz əksini tapmışdır. Povestdə hadisələr Böyük Vətən müharibəsi illərində Bakıda cərəyan edir. Həmçinin “Mən ki gözəl deyildim…” və “Sənsz” povestlərində də hadisələr müharibədən sonrakı ilk illərdə baş verir. 1957-ci ildə qələmə alınan “Onun gözləri” povestində Bayram Bayramov müasirlərin həyatını müxtəlif tərəflərdən və müxtəlif problemlər müstəvisində əks etdirmişdir. Müəllifin 1962-ci ildə qələmə aldığı “Sevirsə qayıdacaq” povestində əxlaqi-mənəvi məsələlərə toxunmuşdur. Nasirin 60-cı illərdə qələmə aldığı povestlərindən biri də “Qoz ağacı” povestidir. Həmin povestdə köhnə adət-ənənə, vaxtı keçmiş əxlaq normaları, “atalar və oğullar” problemindəki mühafizəkarlıq əleyhinə yazılmış əsərdir. Bayram Bayramovun əsərlərində qadın surətləri xüsusi yer tutur. Yazıçı “Sərinlik” povestindəki Firəngiz surətində Azərbaycan sovet nəsrinin qadın surətlərinə münasibətdəki qırx illik təcrübəsini ümumiləşdirmişdir. Yazıçı həmçinin “Oğul həsrəti” əsərində Azərbaycan qadınlarının Böyük Vətən müharibəsində iştirakından bəhs edir. 1967-ci ildə çapdan çıxan “Üç gün, üç gecə” kitabına ilk dəfə daxil edilmiş eyniadlı povest Bayram Bayramovun yaradıclığında mövzu yeniliyi baxımından fərqlənir. Belə ki, Böyük Vətən müharibəsində alman faşizminə qarşı döyüşlərdə iştirak edən yazıçının “Üç gün, üç gecə” povestini istisna etməklə, demək olar ki, müharibə ilə bağlı mövzuya yaradıcılığında çox az rast gəlinir. “Üç gün, üç gecə” povestində Bayram Bayramov Azərbaycan nəsrinin müharibə ilə bağlı ənənələrini yaradıcılıqıa davam etdirmişdir. Povestdə yazıçı diqqəti, əsasən, iki gəncin taleyi üzərində cəmləşdirmişdir. Ədib onların çətin sınaqlardan necə çıxdıqlarını, vətənpərvərlik, mərdlik və igidlik nümunəsi göstərdiklərini müharibə səhnələri fonunda əks etdirməyə çalışmışdır. Yazıçının 70-ci illərdə qələmə aldığı “Qaşsız üzük” əsəri müasir nəsrimizdə publisist povestin nümunələrindən biridir. Əsər on bir hekayədən ibarətdir. Bu hekayələrin hər birində müəllif konkret bir mövzunun üzərinə işıq salaraq, oxucuları ictimai və mənəvi həyatdakı ibrətamiz və üzərində düşünüb-danışmaq tələb olunan hadisələrlə tanış edir. Yazıçı “Oğul həsrəti” və “Sarı baba” povestlərində Böyük Vətən müharibəsi dövrünün hadisələrini diqqət mərkəzinə çəkir. Əsərləri: Romanları “Xəzinə” “Yarpaqlar” “Mənim bəlalı sevgim” “Fəhlə qardaş” “Cıdır düzü” “Tək palıdın kölgəsi” “Şəhərdən gələn qız” “Gün batanda” “Yazılmamış kitab” “Arakəsmələr” Povestlər “Sənsiz” “Bələdçi” “Sərinlik” “Qoz ağacı” “Ayna” “Sevirsə qayıdacaq” “Gördüyümüz günlər” “Mən ki gözəl deyildim…” Kitabları “Tək adam”. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1956, 160 səh. “Üç gün, üç gecə”. Bakı: “Gənclik” nəşriyyatı, 1967. “Yarpaqlar” (roman). Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1961, 312 səh. “Sənsiz” (povestlər). Bakı: Azərnəşr, 1963, 266 səh. “Onun gözləri” (roman). Bakı: Azərnəşr, 1964, 408 səh. “Xəzinə”. “Bəlalı sevgim” (romanlar). Bakı: Azərnəşr, 1965, 438 səh. “Arakəsmələr” (roman). Bakı: Azərnəşr, 1966, 569 səh. “Üç gün, üç gecə” (povestlər). Bakı: Gənclik, 1967, 472 səh. “Seçilmiş əsərləri” (iki cilddə). I cild. Bakı: Azərnəşr, 1968, 514 səh. “Seçilmiş əsərləri” (iki cilddə). II cild. Bakı: Azərnəşr, 1968, 431 səh. “Yasəmən”. Bakı: Gənclik, 1969, 298 səh. “Arakəsmələr” (roman). III, IV kitab. Bakı: Azərnəşr, 1971, 435 səh. “Fəhlə qardaş”. Bakı: Gənclik, 1975, 217 səh. “Qaşsız üzük” (povestlər). Bakı: Azərnəşr, 1977, 404 səh. “Yazılmamış kitab”. Bakı: Yazıçı, 1978, 488 səh. “Cıdır düzü”. Bakı: Yazıçı, 1979, 476 səh. “Gün batanda”. Bakı: Yazıçı, 1981, 448 səh. “Seçilmiş əsərləri” (üç cilddə). I cild. Bakı: Yazıçı, 1984, 328 səh. “Seçilmiş əsərləri” (üç cilddə). II cild. Bakı: Yazıçı, 1984, 324 səh. “Şəhərdən gələn qız”. Bakı: Yazıçı, 1984, 488 səh. “Seçilmiş əsərləri” (üç cilddə). III cild. Bakı: Azərnəşr, 1985, 431 səh. “Karvan yolu” (roman). I cild. Bakı: Yazıçı, 1986, 798 səh. “Çox sözdən sonra” (povest və hekayələr). Bakı: Yazıçı, 1989, 294 səh. “Üzlü-astarlı günlər” (roman-xatirə və publisistik məqalələr). Bakı: Gənclik, 1992, 392 səh. “Karvan yolu” (roman). II cild. Bakı: Azərnəşr, 1993, 430 səh. Filmoqrafiya Mən ki, gözəl deyildim (film, 1968) Firəngiz (film, 1975) Onun bəlalı sevgisi (film, 1980)
