Həqiqət ŞAMİLLİ – Sənə səndən danışım…


CƏNNƏTDƏN GƏLƏN QONAQ

Övlad evdə səadətdir,
O mükafat,o qismətdir,
Ailədə məhəbbətdir,
Dəyərini bilən olsa.

Övlad Tanrı yazısıdır,
Üç qız Cənnət qapısıdır,
Qız ananın arzusudur,
Dəyərini bilən olsa.

Sevin oğlu,sevin qızı,
Tanrı verib olun razı.
O yazmasa bəxtə yazı,
Dualar da köməksizdi.

Tanrı özü şəfa versin,
Mələklər xəbər gətirsin.
Cənnətdən gələn payınız,
Könlünüzü sevindirsin.

Ana olsun hər bir gəlin,
Cənnətdəki payı gəlsin.
Qucağına körpə alsın.
Sevinərək şükrə dursun.

Övladına qurban kəssin,
Yeddi qapıya göndərsin.
Ata ətdən dadmasa da,
Yeddi evi sevindirsin.

Körpə ayağı sayalı,
Gəlişində xeyir olsun.
Atasının qazancına,
Mulyon bərəkət yazılsın.

Bəxti taleyi düşərli,
Özü sağlam doğulsun.
Ömrü uzun,fərəhli,
Əzizlənən övlad olsun.

QISQANCLIQ XƏSTƏLİYİ

Sənə səndən danışım,
Özündən deyim sənə.
Yenə sənsiz qalmışam,
Acı çəkirəm yenə.

Gözlərimə baxmadan,
Etinasız gedirsən.
Bax,elə o gedişlə,
Mənə zülm edirsən.

Sənə səndən danışım,
O qəmzəndən danışım.
Gileylənim mən yenə,
İşinlərinə qarışım.

Deyirsən çox qısqancam,
Mənimlə danışmırsan.
Başqasıyla danışıb,
Mənə odlar qoyursan.

Mənə heç nə söyləmə,
Qoy bircə mən danışım.
Səhvlərini göstərim,
Nə etməyini deyim.

Kimlə gəldi danışma,
Mənə də göz süzdürmə,
Gəl bir azca səssiz ol,
Kimsəyə göz yetirmə.

Hərdən qaralır dünyam,
Xəbərin olmur sənin.
Sən üzünə gülürsən,
Hər üzünə gülənin.

Bil ki, qısqanıram mən,
Sən beləcə güləndə.
Ürəyim qopub düşür.
Biri yanına gələndə.

Gözünü süzdürəndə,
Yer ayağımdan qaçır.
Sən danışıb güləndə,
Dağlar üstümə aşır.

Lap havasız qalıram,
Səsini eşidəndə.
Özgələrlə danışıb,
Özgələrlə güləndə.

Hər kəsə qısqanıram,
“Sus”-deyirəm,sən Allah.
Az qala boğulacam,
Nəfəsim çatmır vallah.

Nə olar, sən səssiz ol,
Təkcə mənlə danış,gül.
Kumsəyə diqqət etmə,
Qısqanclıq məni üzür.

ANANI UNUTMAYIN

Analar bir mələkdir,
Qoruyar övladını.
Ana adına çatsın,
Görüm hər bir qadını.

Doqquz ayın duyğusu,
Sevinclə çatsın başa.
Ana istər övladı,
Hər çətinliyi aşa.

Hər övlad dil açanda,
İlk dəfə ana desin.
Kaş ki, bütün övladlar,
Valideynlərlə böyüsün.

Analar övladları,
Qanad altında saxlar.
Heç zaman qırılmasın,
Övladla olan bağlar.

Ana ilə isinər,
Şaxtada soyuq evlər.
Yayın qızmarında da,
Ana ilə sərinlər.

Övladını özündən,
Yüksəkdə görmək istər.
Gözündən yaş axarsa,
Önündə ölmək istər.

Yeməyin yaxşısını,
O, balasına saxlar.
Ayağına daş dəysə,
Baxıb ürəkdən ağlar.

Ana etibarını ,
Əvəz edən görməzlər.
Ana olmayanlar da,
Ana qədri bilməzlər.

Övladı nigaransa,
Ana onu hiss edər.
Balasının dalınca,
Ölümə qədər gedər.

Övladı böyükdürsə,
Yenə nazını çəkər.
Ana onu gözündə,
Həmişə körpə görər.

Analar övladının ,
Gülüşünü çox istər.
Övladı ağlar görsə,
Ana qəlbi sökülər.

Uzaq ,ya yaxın olsun,
Ürək övladla vurar.
Dünya alt-üst olsa da,
İlk yerdə bala durar.

Mələkdir hər bir ana
Qoruyar övladını.
Övladı xöşbəxtdirsə,
Sanki alar dünyanı.

Analar həsr eləyər,
Bizə hər dəqiqəni.
Övladına bağışlar,
Ömrünü, əməyini.

Vaxt yetişəndə sona,
Dünyadan köçər ana.
İldə bircə dəfə də,
Getmirik məzarına.

Vaxtımız yoxdur deyib,
Özümüzü danarıq.
Neynək belə alınır,
Çox vaxt haqlı sanarıq.

Məzarına bir gülü,
Qoymur onun övladı.
Ana isə bəxş edir,
Ona bütün həyatı.

Məzarının üstünə,
Bəlkə bir gül əkərsiz.
Unutmayın ki, bir gün,
Siz də bura köçərsiz.

Sizin də övladınız,
Arada gəlib,getsin.
Dua söyləyib sizə,
Ruhunuzu şad etsin.

Ruhlar bunu hiss edir,
Rahat olar qəlbiniz.
Mələyə dönüb ana,
Yuxuda görərsiniz.

Anaları atmayın,
Söz-söhbətə satmayın.
Məzarına baş çəkin ,
Onları unutmayın.

KÖLƏN OLARAM

Qəlbimə bir ad yazdım,
O da sənin adındı.
İndi məndən uzaqdı,
O,mənə yad qadındı.

Əvvəl hər çırpıntıda,
Qəlbdə döyünərdi.
Boğazıma tıxanmış,
Yanan od içindəydi.

Susqunluğum ucundan,
İtirdim mələyimi.
Geri qaytarmaq olmur,
Kül etdim hər şeyimi.

Eşqiylə alovlandım,
Onunla odda yandım.
Necə oldu bilmirəm,
An içində qocaldım.

Xatirəsi qəlbimdə,
Xəyalı önümdədi.
Gözlərini sevmişdim,
Ö gözlər mənimlədi.

Yaddaşımı itirsəm,
Bəlkə rahat yataram.
Yuxularımda görsəm,
Səadətə çataram.

Yollarını gözlərəm,
Xəyalda əzizlərəm.
Yenə dünyaya gəlsəm,
Kölən olmaq istərəm.

Yolum düşsə dünyaya,
Mən izləyib taparam.
Ünvanını soraram,
Qapılarda yataram.

Hər küçədə,döngədə,
Həvəslə arayaram.
Ancaq onu düşünüb,
Görüşü arzularam.

Nəhayət ki,rastlaşıb,
Rahat nəfəs alaram.
Təəccüblə gülümsər,
Şükürlərə dolaram.

Milyon ilin tanışıtək,
Çaşqınca mənə baxar.
Həsrətləri bitiririb,
O sinəmə sığınar.

Hər nazını çəkərək,
Bir daha ayrılmaram.
Məni məftun edər o,
Ona kölə olaram.

Müəllif: Həqiqət ŞAMİLLİ

HƏQİQƏT ŞAMİLLİNİN YAZILARI

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Səttar Bəhlulzadə

Səttar Bəhlulzadə, Bakı, 1970-ci illər.

Tural Hüseynov tərəfindən rənglənmişdir.

Məlumatı hazırladı: Günnur Ağayeva

ZAUR USTACIN YAZILARI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

İSMAYIL MƏRCANLI (İMANZADƏ) – YOLAYRICINDA QALMIŞAM…

YOLAYRICINDA QALMIŞAM…

Bir vaxtlar qarı düşmən kəsən kimi üstümü,
Zülmət donlu gecədə üzüb keçdim Arazı.
Gor əzabı çəksəm də… sındırmayıb şəstimi,
Hərdən yuxularımda gəzdim çiçəkli yazı.

Sığınmadım heç vədə kiminsə kölgəsinə,
Arxam da, dayağım da öz əlim-başım oldu.
Düşmədim əyri yolla mən qazanc həvəsinə,
Qələm çörək ağacım, söz dost-sirdaşım oldu…

Misra-misra dikəltdim illər boyu qəddimi,
Anladım mənasını hər çatılan qaşın da.
Dönə-dönə tapdadı nanəciblər rəddimi,
Ancaq məyus olmadım heç vaxt söz savaşında…

Zəfər müjdəli günlər duruldanda qanımı,
Çatdı səsim-avazım Diriyə, Ağoğlana.
Eşələyib kül altdan tapanda ünvanımı,
Kövrək xatirələrim təzədən gəldi cana…

Gördüm alın yazımı taleyimin ovcunda,
Heç demə düz otuz il kor bəxtimmiş bələdçim.
Nə gizlədim… qalmışam zülmət yolayrıcında,
Hələ nə şəhərliyəm, nə kəndçi kimi, kəndçi…

14.10.2024.

MÜƏLLİF: İSMAYIL MƏRCANLI İMANZADƏ

   Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Mingəçevir Bölməsinin sədri, şair-publisist.

İSMAYIL MƏRCANLI İMANZADƏNİN YAZILARI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

SEVGİ QUM SAATIDIR

SEVGİ QUM SAATIDIR

Qəlbim uzaqlardadı,
fikirlərim havada.
Özümü itirmişəm,
bilmirəm gəzim harda.
Hər gün boy-boy ucalan
bu şəhər divarları
çökür üstümə bir-bir,
qulağıma uzaqdan
darıxan səslər dəyir…
Fəsil – yarpaq tökümü,
köç edən quş sürüsü…
məni də varlığımdan
yox eləyib birisi…
Bu sevgi sovrulduqca küləyin əllərində,
mən oyuncaq olmuşam mələyin əllərində…
Hər gecə eyni yuxu,
hər sabah eyni yozum…
gücüm ona çatır ki, oturum şeir yazım.
Nə külək, yağış, nə qar,
nə saçımı ağardan səbəbsiz ayrılıqlar
təmizləyə bilmədi bu duyğunu qanımdan.
Gün keçdikcə çox sevdim
onu şirin canımdan.
Qaçanda qovaladım,
mən qaçanda o qovdu…
nə etdimsə yolundan bir an gen durammadım.
Gələndə döyməmişdi axı könül qapımı –
çalışsam da bu eşqi geri göndərəmmədim.
Yenə xəyallardayam,
asılmışam havadan.
Hərdən şeir yazıram,
bəlkə baş aldadıram…
Sevgi qum saatıdır –
qəlbimi doldurduqca
ağlımı boşaldıram…

02.11.2014.

Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ADİLƏ NƏZƏRİN YAZILARI

ZƏHRA HƏŞİMOVANIN YAZILARI

ZAUR USTACIN YAZILARI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

TANINMIŞ YAZARLA GÖRÜŞ HAMININ ÜRƏYİNCƏ OLDU

TANINMIŞ YAZARLA GÖRÜŞ HAMININ ÜRƏYİNCƏ OLDU

Oktyabr ayının sonuncu günündə (31.10.2024) Mingəçevir Mərkəzi Şəhər Kitabxanasının oxu zalında Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Mingəçevir bölməsinin xəttiylə tanınmış şair-publist, “Azad qələm” jurnalının baş redaktoru Nəcibə İlkinlə görüş keçirilmişdir. Şəhər ictimaiyyəti nümayəndələrinin, bir neçə şəhid ailəsinin, ziyalıların, yerli yazarların və tələbələrin qatıldıqları tədbiri AYB Mingəçevir bölməsinin sədri İsmayıl İmanzadə giriş sözüylə açmış, illər öncəsi ilk poetik addımlarını Mingəçevirdə atan və paytaxta köçüb gedəndən sonra istedadlı söz adamı kimi püxtələşən yazar xanımın ədəbi proseslərdə fəal iştirakını məmnunluq hissiylə qeyd etmişdir.

Mingəçevir şəhər Veteranlar Şurasının sədr müavini Rizvan Mikayıllı Nəcibə İlkinin ədəbi aləmdəki çoxşaxəli fəaliyyətinə yüksək dəyər vermiş və ona sonrakı əməli işlərində də uğurlar arzulamışdır.
Hüquqşünas-şair Bəhman Gülövşəli çıxış edərək AYB-nin Mingəçevir bölməsi yaradılarkən yerli yazarların sırasına həvəslə qoşulan, ayrı-ayrı klassik şair və yazıçıların yubiley tədbirlərinin, yerli yazarların yeni kitablarının təqdimat mərasimlərinin həyata keçirilməsində fəallıq göstərən, dəyərli çıxışlarıyla oxucuları məmnun edən keçmiş qələm yoldaşının uğurlarından söz açmışdır.
Uzun illər boyu Mingəçevir Dövlət Teatrında aktrisa kimi fəaliyyət göstərən, və sonda Nəsibə Zeynalova mükafatınna layiq görülən Kifayət Əliyevanın Nəcibə İlkinin “Azərbaycan əsgəri” şeirini özünə məxsus ustalıqla söyləməsi diqqətdən qaçmadı.
Tədbirə qonaq qismində dəvət edilən AYB Ağdaş bölməsinin sədri, tanınmış şair-publisist Fəxrəddin Əsəd Nəcibə xanımın əsərlərinin nümayiş edildiyi kitab sərgisinə işarəylə: “Müəllifin önəmli ədəbi fəaliyyətindən soraq verən kitablarına istinadən onu məhsuldar yazar hesab etməkdə haqlıyıq!”-dedi.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şəhid ailəsi, yazıçı-publisist Zümrüd Rəhimova yazar həmkarının yaradıcılığında şəhidlik mövusunda nəşr etdirdiyi bir neçə kitabın düşmənlə savaşlarda vətən naminə canlarından keçən ərən oğullara yönəlik ehtiram hissindən qaynaqlandığını vurğuladı.
İkinci Qarabağ Müharibəsində Əli və İslam adlı iki öladını itirən Sevinc Məmmədovaya həsr olunan “Əsgər anası” adlı şeirini söyləyən şəhərdəki 1 saylı məktəbin şagirdi Aylin Abdullazadənin çıxışı hamı tərəfindən razılıq hissiylə qarşılandı.
Tanınmş tele-jurnalist İnqilab Şirinli, AYB-nin üzvləri Namiq Zaman və Elşən Əzim, satrik şeirləriylə yerli yazarların və oxucuların rəğbətini qazanmağa nail olan Eldəniz Cəfəroğlun çıxışları da tədbirə əlvan söz çalarları qatmaq baxımından yaddaqalan oldu.
Tədbirin aparıcısı İsmayıl İmanzadə gənc yazarları çıxış etməyə dəvət etməzdən qabaq ötən həftə AYB-yə üzv qəbul edilən Nicat Hunalpın üzvlük vəsiqəsini nümayiş etdirərək, onun etimadı doğruldacağına ürəkdən inandığını vurğuladı və cavan həmkarına xeyir-dua verməyi də unutmadı…
Görüşün sonrakı məqamlarında gənc yazarlardan bölmənin gənclər şurasının sədri, AYB üzvü Elçin Məhərrəm, Nicat Hunalp, Şamil Həsən və tələbə yazar Mədinə Rəhimova Nəcibə İlkinin ünvanına yönəlik hərarətli kəlmələrlə hamıya unudulmaz anlar bəxş etdilər. Mingəçevirdə məhur məşqçi və xeyirxah insan kimi sevilən Mehman Məlikovun Nəcibə xanma ünvanlanmış hərarətli sözləri də təsirsiz ötüşmədi…
Tədbirin ayrı-ayrı məqamlarında Nəcibə İlkinin və el şairi Bəhman Vətənoğlunun yaradıcılığını əks etdirən şeirləri saz havası üstə oxuyan Aşıq Qoşqarın və onu balabanda müşaiyət edən Fərəcin bənzərsiz ifaları hamı tərəfindən alqışlandı.


Sonda çıxış üçün söz alan Nəcibə İlkin görüşçün AYB Mingəçevir bölməsinin sədrinə, mərkəzi kitabxananın direktoru Gülnarə xanıma, yaradıcılığına yüksək dəyər verən qələm dostlarına, oxuculara,-ümumilikdə isə tədbir iştirakçılarına təşəkkürünü bildirdi və bir neçə şeirini oxumaqla hamının alqışlarını qazanmağa nail oldu. Tədbirin başa çatanda isə özüylə gətirdiyi xeyli sayda kitabını kitabxanaya və oxuculara hədiyyə etdi.

Müəllif: ŞAMİL HƏSƏN

AYB Mingəçevir bölməsinin üzvü, gənc yazar

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Müəllim Müseyib Quliyev – Gəncə – 1930.

Gəncə şəhər 5 nömrəli məktəbin şagirdləri. 1930- cu illərin sonu. Müəllimləri Müseyib Quliyevdir. (ikinci sırada soldan 2- ci)

Məlumatı hazırladı: Günnur Ağayeva

ZAUR USTACIN YAZILARI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Lalə İsmayıl – …Xocalıya getmişdim…

Lalə İsmayıl – şair.

Bilirsiniz, mən Xocalıya getmişdim…

Sən qəmkeş, mən xəstə, yaralı balan,
Gəzirəm, sinəmdə xal ay Xocalı..
Sığınıb köksünə, qoynunda qalam,
Gəlmişəm, laylamı çal ay Xocalı.

Özümə özümdən düşdüm didərgin,
Dolaşdım pərişan, sərgərdan, gərgin..
Səni qıbləm bilib, üz tutdum hər gün,
Yaralı könlümü al ay Xocalı.

Göz yaşım köksündə alıb dəmini..
Yol göstər, yolumun tapım çəmini..
Dəryazla daranan yaşıl zəmini,
Dil deyib, oxşayım, çal ay Xocalı…

Nə deyim mən səndən, axı nə yazım?
Tufanlar qoynunda dinərmi yazım?
Bir gülsə üzümə kür alınyazım…
Olmuşam dilbilməz lal ay Xocalı..

Gözlərim yol çəkib gözünün üstə,
Canımdan qan düşüb üzünün üstə,
Gəlmişəm baş qoyum dizinin üstə,
Uyuyum, başımda qal ay Xocalı.
30.10. 2024

Müəllif: Lalə İsmayıl,

Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İB idarə heyətinin üzvü, yazar.

LALƏ İSMAYILIN YAZILARI

ZƏHRA HƏŞİMOVANIN YAZILARI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Mamedov Namik

Mamedov NamikMamedov Namik Qulu oğlu

Yazar

“Yazarlar” jurnalının Kəlbəcər təmsilçisi

ƏBİL ƏBİLOVUN YAZILARI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

QƏDİM SÖZLƏRİMİZİN TARİXİZM VƏ ARXAİZMƏ QOVUŞMASI PROBLEMLƏRİ

QƏDİM SÖZLƏRİMİZİN TARİXİZM VƏ ARXAİZMƏ QOVUŞMASI PROBLEMLƏRİ
(DÜYÜNÇƏ, BOĞÇA, QABÇIQ SÖZLƏRİNİN LEKSİK NORMALARI )
Bu gün əcdadlarımızdan bizə miras qalmış sözlər dilimizə daxil olan neologizmlərin hesabına nitqimizdən uzaqlaşır və nəticədə arxaizm və tarixizm fəallaşır.Məlumdur ki, arxaizmdə məfhum qalır, söz unudulur.Tarixizmdə isə məfhum da, söz də unudulur.Yalnız yaşlı nəsil keçmiş həyatdan, məişəti yada salanda, tarixi hadisələrdən danışanda bu sözlərdən istifadə edir.
Bəzi dlçi alimlər bu leksik hadisəni “… obyektiv qanunauyğunluq kimi baxmaq lazımdır” tərzdə yanaşmalar edirlər.
Müasir dövrdə neologizmlər ağla gəlməyən bir sürətlə dilimizdə çoxlu sayda uğurlu və uğursuz sözlər yaradır.Yaxud da onlar hazır şəkildə nitqimizə daxil olurlar.Bu söz və ifadələrin çox hissəsi internetin payına düşür.
Əslində dilçilikdə müasirlik heç də bizə əcdadlarimizdan qalma miras sözlərin unudulma prosesi rolunu oynamamalıdır.Heç də təsadüfi deyildir ki, bundan istifadə edən mənfur qüvvələr vardır.Erməni əsilli, Türkiyə vətəndaşı dilçi mütəxəssis Aqop Dilaçar Türkiyə türkcəsinin izahlı lüğətini hazırlayarkən, orada cəmi on beş faiz türk mənşəli sözün olduğunu bildirmiş, qalan 85 faiz sözləri erməni, yunan və digər yabançı sözlər kimi təqdim etmişdir.
Əslində sovet dönəmində xaricə çıxış məhdud olduğundan, onların mədəniyyətlərinin təbliği yasaq sayıldığından dilimizdə sabitlik uzunömürlü olmuşdur.
Əgər biz dilçilik baxımından adamları yaş psixologiyası ilə düzümünü təyin etsək, onları şərti olaraq 2 yaşqrupuna bölmək məqsədəuyğun olardı: 40 yaşa qədər və 40 yaşdan yuxarı.40 yaşdan yuxarı olanların milli söz lüğətləri 40 yaşa qədərki adamlardan daha zəngindir.Onlar dilimizdə olan qədim sözləri işlədir, yeri gəldikdə “türkün sözü” və ya “kürək sözü” kimi ifadələrlə bu gün arxaikləşmiş sözlərdən istifadə edirlər.
Əgər biz 40 yaşa qədər olan qrupdan mövzuda olan “dyünçə, boğça və qabçıq” nəsnələrinin nominativliyinin semantikasını xəbər alsaq, bunların hansı əşyaya aid olmasını izah etməkdə çətinlik çəkdiklərini etiraf edəcəklər.
40 yaşdan yuxarı olan qrup “boğça və düyünçə”nin hansı əşyaya aid olduğunu bilsələr də, “qabçıq” sözünə rast gəlmədiklərini bildirəcəklər.
Psixolinqvistik tədqiqat nəticəsində məlum olur ki, “qabçıq” sözünün tarixizmə qovuşmasının ömrü daha qədimdir.
Bəs “qabçıq” sözünün leksik semantikası haradan gəlir?
Əgər biz dilçiliyin əsas tədqiqat obyekti olan müqayisəli paralelizmlə “qabçıq” sözünü incələsək, sözün bir çox dillərdə paralel inkişaf yolu keçdiyi mənzərəni görəcəyik.
İngilis dilində “purse” isimi “pul kisəsi, çanta, redikül ” kimi mənalanır.Zooloji termin kimi “kisə” mənasını da bildirir.
”Purse” sözü feil kimi “qırışdırmaq, büzüşdürmək, büzmək” mənaları bildirir.Hətta feil kimi frazeloji mənada “pul kisəsinə qoymaq” kimi mənalanır.
Ərəb və fars dilində “kis” sözü “qırışıq, bükük, büzük” deməkdir.
Ərəb dilndə “”kisəvü həmyan” sözü “pul kisəsi, qızıl pulun belə bağlanan uzunsov parça və ya meşin qab” mənasını bildirir.Pul kisəsi bu gün Orta Asiya respublikalarında “əmiyan”, “hamyan” kimi adlanır.
Qədim dövrlərdə ölkələr arasında ticarət əlaqələrinin genişlənən vaxtında “kis” sözü avropa xalqlarının dillərinə hazır ticarət termini kimi keçmişdir.
İngilis dilində “cash” – “nəğd pul, kassa”; “cashier” – “kassir” və s. kimi.
Rus dilində «кошелок» -“pul qabı”; «киса, кисанка» -“kisə, torba”; «кисет» -“tənbəki kisəsi”və s.Bu sözlərə sözduyumu ilə baxsaq, bunların hamısının nüvəsində “kisə” sözü vardır.
Rus dilində «кислый» sözünün “turş” mənasını bildirməsi yəqin ki, ingilis dilində “purse” sözünün feil kimi “ büzmək” (turş, ağız büzən) sözünün semantik cəhətdən eyni psixolinqvistik derivativi kimi yaranmışdır.
Qədim Oğuzlar da qızıl axçalarını kisəyə (torbaya) qoyub qablaşdırır, ağzını ipi çəkərək büzüb, bağlayırdılar.
Türklərin hamamda işlətdikləri kisə də ta qədimdən sapla büzüşdürülmüş şəkildə hazırlanırdı.
Heyvanların anatomik üzvünə də türklər “büzdüm” deyirlər.Geydikləri paltarların bir növü də “büzməli” adlanır.
Dilçiliyin paralel müayisəsindən bu nəticəyə gəlmək olur ki, Qədim Oğuzlarda da pul qabı olmuş, ağzı iplə büzülmüş bu nəsnəni onlar “qabçık, kabçık, qabcıq, kabjuk” və s. kimi adlandırmışlar.
Rus dilində olan “kablok” sözü də, “ayaq qabı” sözündəndir.”Sumka” dözü monqol yürüşündən qalma sözdür.Monqol dövründə “som” pul vahidi olmuşdur.Yəni “pul qabı”.Bu gün Qırğızstanda pul vahidi “som”dur.
“Ka” sözü Kaşğarinin lüğətində (tərcümə böyük alm Ramiz Əskərindir) “qab, yığmaq, sandığa qoymaq” kimi mənalanmışdır.
Təşəkkür edirəm.

DİLÇİLİKDƏN ETÜDLƏR

Müəllif: Həsən ƏLİYEV

SÖZ YARADICILIĞI

ALTERNATİV DÜŞÜNCƏ

>>>> DAHA ÇOX MƏLUMAT

HƏSƏN ƏLİYEVİN YAZILARI

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Dostoyevskinin “Yeraltından qeydlər” kitabı

Dostoyevski “Yeraltından qeydlər” kitabında deyirdi: “Cənablar, and içirəm, hər şeyi çox dərk etmək xəstəlikdir; sözün əsl mənasında əsl xəstəlikdir” deyir və şüurun gətirdiyi ağrılardan danışır.
Heç nədən xəbəri olmayan, yaşadığını zənn edən, sadəcə sürüklənən biri olmaq Dostoyevskinin nə xarakterinə, nə də mentalitetinə uyğun gəlmir. O, hər şeydən xəbərdardır, hər şeyi anlayır və anlamağın gətirdiyi ağrıların da fərqində olduğunu deyir, amma hər şeyi qəbul etməyə, əziyyət çəkməyə də bilməz. O, ağrıları, hadisələri, duyğuları, hamı kimi olub qəlib şəklini ala bilməməsinə üsyan edir, lakin bunun boşuna olduğunun da fərqindədir. Ağrı onun iradəsində olmadığı üçün ruhundadır. Nəhayət, o, fərqindəliyinə daha birini ​​əlavə edir və bu, “Cinayət və cəza” əsərində Raskolnikovun dili ilə təsvir olunur “Mən hər şeyi anlayıram və bu məni öldürəcək!” .
Dostoyevski əslində İnsanların bu qədər dayaz, bu qədər şüursuz və sadə olmasına əsəbiləşir, digər tərəfdən də onlar kimi ola bilmədiyi üçün içində kədərlənir. O, hətta xoşbəxt olmağı da bilir və “İdiot” əsərində deyir: “Dar düşüncəli insanlar daha xoşbəxtdir. Dar düşüncəli adi bir insan özünü çox vacib və qeyri-adi bir insan hesab edir”. Lakin o, “çox vacib və qeyri-adi insan” ola bilməz.
Nəhayət, “Əzab və ağrı həmişə geniş vicdanlara, dərin ürəklərə olur. Mənə elə gəlir ki, həqiqətən də böyük insanlar bu dünyada böyük ağrılar çəkməlidirlər” deyərək özünü qəbul edir.

Müəllif: Zəhra HƏŞİMOVA

“ARİSTOTEL POETİKASI” RUBRİKASI

ZƏHRA HƏŞİMOVANIN YAZILARI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru