Mejdinov Etiraz Oruc oğlu (1964)

EHTİRAZ MEJDİNOV

Qəhrəman Şəhrili oğullarından biri də Ehtiraz Mejdinovdur. Mejdinov Ehtiraz Oruc oğlu 1964 – cü ildə Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndinin Şəhrili məhləsində anadan olmuşdur. Onun dünyaya göz açdığı ailə kəndin sayılıb-seçilən kişilərindən biri, rayon üzrə respublika miqyasında tanınmış qabaqcıl kənd təsərrüfatı mütəxəssisi, Şəhrililər içərisində xüsusi hörmət-izzət sahibi olan Oruc (Nəcəfqulu oğlu) kişinin ocağı olub. Zəhmətkeş atanın halal çörəyi ilə böyüyən Ehtiraz 1972 – ci ildə Ağdam rayon Yusifcanlı kənd orta məktəbinin birinci sinfinə getmiş və 1982 – ci ildə həmin məktəbi bitirmişdi. Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmət keçmişdi. Sonra doğma kəndi Yusifcanlıya dönmüş və ailə həyatı quraraq öz halal zəhməti ilə yaşayırdı. Övladları dünyaya gəldi. Həyat öz axarında davam edirdi. Ancaq, “necə deyərlər, sən saydığını say, gör zaman nə sayır…” Birinci Qarabağ müharibəsi başlayan ilk gündən Oruc kişinin dörd oğlu və bir nəvəsi (Məmmədrza Mejdinov) döyüşən orduya qoşularaq Vətən uğrunda mübarizəyə qalxdı.

MEJDİNOV EHTİRAZIN DÖYÜŞ YOLU

Ehtiraz hələ 80- ci illərin sonlarından kənddə təşkil olunan kəndin mühafizəsi üçün gecə növbələrin ən fəal iştirakçılarından biri olub. 1991 -ci ilin sonu – 1992- ci ilin əvvəllərindən isə artıq rəsmi olaraq ilk yaradılan Azərbaycan Özünümüdafiə könüllü taborlarında xidmətə başlayıb. 1993 – cü ili yayında Ağdam verilənə qədər, Ağdam cəbhəsində vuruşub. Ağdamın işğalından sonra (buna qədər də bir neçə dəfə könülüləri tərxis etmişdilər. Ancaq, hər dəfə növbə ona çatanda Ehtiraz; – “adım Ehtirazdır” – deyib, qətiyyətlə buna etiraz edirdi. ) könülülərin çoxu tərxis olub evinə dönsə də, Ehtiraz qəhrəman, döyüşkən ulu əcdadlarından gələn bir ötkəmliklə eynən Nəbi kimi, – “Vətənin o başı, bu başı olmaz” – deyib Füzuli cəbhəsinə yollandı. O, sona qədər “ya biz bu torpaqları azad edəcəyik, ya da bu yolda şəhid olacağıq…” andına sadiq qaldı. Füzuli cəbhəsində uğurlu Horadiz əməliyyatlarının fəal iştirakçısı olan Ehtiraz Mejdinov 10 may 1994 – cü ildə atəşkəsə bir-neçə gün qalmış canından çox sevdiyi Vətən torpaqları uğrunda qəhrəmancasına şəhid oldu. Mütləq bu hadisənin özündə də bir hikmət var. Hələ Ağdam veriləndə bununla heç cür barışmayaraq, Füzuli cəbhəsinə yollanan Ehtiraz indi belə bir sülhü qəbul edərək gəlib başqa yerdə yaşaya bilməzdi. Elə buna görə bu mövzuda söz düşəndə onun fikri həmişə bir olub: – “ya biz bu torpaqları azad edəcəyik, ya da bu yolda şəhid olacağıq…” Uca Yaradan onu məhz bu əzabdan qurtararaq ən uca məqama şəhidlik zirvəsinə ucaltdı. Allah rəhmət eləsin… Ruhu şad olsun… Ehtirazı üzlərini doyunca görmədiyi üç övladı yadigar qalıb. Ehtirazın özündən başqa üç qardaşı və böyük qardaşı Ehtiramın (Nəcəfqulu – baba adı) oğlu Məmmədrza Birinci Qarabağ Müharibəsinin iştirakçısı Müharibə Veteranıdır.



Müəllif: Zaur Ustac



YAZARLAR.AZ

===================================================

ƏLİFBAMIZDAKI HƏR BİR HƏRFƏ AİD İKİ ŞEİR, HƏR RƏQƏMƏ AİD İKİ TAPMACA, AYLAR VƏ FƏSİLLƏR HAQQINDA YENİ ŞEİRLƏRİ AŞAĞIDAKI KEÇİDDƏN İSTİFADƏ ETMƏKLƏ OXUMAQ OLAR:

GÜLLÜNÜN   ŞEİRLƏRİ   KİTABI   – BÜTÜN  HƏRFLƏRƏ  AİD  ŞEİRLƏR

Video:

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

VAQİF OSMANLI – DƏRDLƏRİ İLƏ BARIŞMAYANADAMLAR KOLLÜEKSİYASI

DƏRDLƏRİ İLƏ BARIŞMAYAN
ADAMLAR KOLLÜEKSİYASI

(Qarmaqarışıq ovqat – yazıçının bir hekayəsindən
aldığım impulsla yazılanlar
)

Yazıçı dostum Azad Qaradərəlinin yaradıcılığını son vaxtlar mütəmadi izləyirəm. Ən əziz, doğma adamı da onu həqiqəti bütün çılpaqlığı ilə deməkdən, yazmaqdan çəkindirə bilməz. O, çox az rastlaşdığımız düznəqulu yazıçılardandır.
Bu yazımda yazıçının “Kolleksiya” hekayəsindən söz açmaq istəyirəm.
Hekayə bu cümlə ilə başlayır: “Bilmirəm, dərdin nə olduğundan xəbərsiz ailələr necə qarşıladı bu müsibəti”.
Necə sərrast ifadədir: “…dərdin nə olduğundan xəbərsiz ailələr”.
Yaşadığımız boz-bulanıq cəmiyyətdə belə ailələr az deyil. Dərdsizlikdən, yaşam qayğısı nə olduğunu bilməməkdən, hətta itlərinin yeməyinə, “duş”una ayda bir pensiyaçının aldığı vəsaitdən iki dəfə çox maya qoyan ailələrlə bir dövrdə yaşamaq zorundayıq.
“Kolleksiya”nın ikinci cümləsi: “Amma bizim ailə dərdlə elə bağrı badaş idi ki, dərdi, azarı olmayanda, elə bil nəsə çatışmırdı”.
Nəydi dərdlərimizin lap acısı, lap hegemonu, lap qoluzorlusu, lap kəmfürsəti, lap adamyeyəni, lap Küpəgirən qarısı, lap Təpəgözü? Köçkünlük… Qaçqınlıq… Ozü də “məcburi köçkünlük”… Bu məcburiliklə necə barışasan? Bununla ancaq dərdi olmayanlar barışa bilər.
Belə utancverici adla yaşamaqmı olar? Torpağımız, meşəmiz, düzümüz, yamacımız, çayımız, bulağımız düşmən əlində, özü də namərd, xain, barbar düşmən əlində. Hələ bir “Yallı”mızı da mənimsəyib şıdırğı rəqs edirlər.
Bilirəm, məni qınayırsınız ki, mərd düşmən olarmı? Bilmirəm. Ancaq babalarımız, onların da babaları deyib ki, adamın düşməni mərd olsa, adamı yandırmaz. “Mərd düşmən” dəhşətli, dözməyə mümkünsüz təzaddı. Buna “oksimoron” deyiblər həm də. Necə deyərlər, tale düşmənimə də göstərməsin belə alçaq, rəzil düşmənçiliyi! Ancaq biz gördük. Tanrı, tale, həyat bizi belə sınadı. Əslində, bu çınaq deyil, həyat dərsidi. Gərək Yaradan insanı torpağı ilə sınağa çəkməsin. Torpaq həm “ol”umuzundu, həm də “öl”ümüzün. İlk evimiz də Vətəndi, sonevimiz də. Bu dərsi əzbərləmək, unutmamaq lazım. Unutsaq, Çingiz Aytmatovun “qəhrəman”ı olarıq! Manqurt! Artıq içimizdə elələri də var. Nə yaxşı ki çox deyil. Bunu 44 gündə gördük. 44 gün xalqımızın sınaq günləri idi. Sonra o günləri unudanlar da oldu. Təəssüf…

***

Azad müəllimin təhkiyəsinə söykənib qayıdaq o məşum günlərə. 1993-cü ilin qaşqabaqlı oktyabrın axırı noyabrın əvvəlinə. Onda anamız təbiət də halımıza ağlayırdı.
“O günü çöllü biyabanda gecələdik. Sonra Muğanda, Mildə dadsız-duzsuz sulardan içdik, uzun, əndişəli bir yol keçib Bakıya gəldik. O Bakıya ki, dərdimizi ovuda bilərdi, o Bakıya ki, vətənsizə Vətən ola bilərdi. Buna öyrəncəliydi Bakı.
Bakıda da üzümüz üzlər gördü, başımız daşdan-daşa dəydi. Dəydi və bir gün bir allah bəndəsi bizə əl tutdu, ev verdi. Düzdür, bura bağ eviydi və Bakıdan xeyli aralıdaydı, amma daha nə etmək olardı? Qış günü bağa çıxmaq, bizdə yaylağa çıxmaq kimi bir şey olsa da, dözməliydik.
Bağını-bağçasını, dörd otaqlı evini bizə verib getdi və gedə-gedə dedi ki, allah eləsin, rayonunuz tez alınsın, yurd-yuvanıza qayıdasınız. İndi bu məsələ gec həll olunsa, narahat olmayın, yayı da, lap sonranı da burda qala bilərsiniz. Biz də uzaqbaşı yayda bura, sizə qonaq gələrik. Belə dedi və getdi.
İlk günlər bağa uyuşa bilmədik. Nənəm elə hey ozalandı ki, görən qəbirlər nə oldu, axşamlar kəndi dolaşan ölülərin urufları hara dağılışdılar?”
Dərdin nəhəngliyinə, acılığına baxın! Bu anlarda dirinin halı yadımızdan çıxıb, ölülərin halına açıyırıq. Lap Kefli İsgəndər, yox e, Ayıq İsgəndər kimi. Göz yaşlarımız yanağımızdan axmır, içimizə axır. Vallah, belə xalqın ruhu heç vaxt ölməz. Özü ölsə belə! Yersiz-yurdsuz qalsa belə!
“Qatmaqarışıq ovqat” “ayaması” qoyduğum yazımın doğulmasına səbəb bir şagirdin Qaradərədəki evlərinin həyətindəki bitkilərin, ağacların qurudulmuş yarpaqları toplanmış dəftəri oldu. (Bakıdakı məktəbdə tapşırıblar ki, hər ağacın yarpağından dərib, kolleksiya düzəldin. Yazıçının balaca qəhrəmanının – öz qızının yadına qəfil düşür ki, doğma Qaradərədən çantasında gəlmiş dəftərdə təsadüfən sağ qalmış yarpaq kolleksiyası var!) Azad müəllimin “Kolleksiya”sı. Deyirəm yazıçı sözünün qüdrətinə baxın. Qurudulmuş yarpaqlardan doğma yurdun ətrini alanlarla birgə məni də kövrəltdi. Bu “kolleksiya” (hər iki mənada) başdan ayağa dərdlər kolleksiyasıdı. Deyirlər dərdin şirini də olur. Ancaq bu dürlü-dürlü, çeşid-çeşid dərdlərin heç şirinliyi yoxdu, təpədən dırnağacan acıların acısıdı.
”Ey dadi-bidad, biz deyəsən axı dərdimizlə barışırıq yavaş-yavaş?! Axı hər dərdlə barışmazlar. Bəs bu azmanlıqda, bu allahsızlıqda, bu kəmfürsətsizlikdə dərdlə barışmaqmı olar? Bu nadürüstlükdə dərdlə barışmaqla bu yoluq it Bozdarmı olasıdır? Bu əldəqayırma, bazardanalma saxsı təndir, anamın ətri adamı bihuş edən çörəklərini qızardan təndirimi olacaq, arvadımın qazda pörtlətdiyi dadsız-duzsuz xörəklər palıd sobasında bişirdiyi ölünü dirildən bişmişlərinə taymı olacaq, bu qumlu, küləkli bağ evi Qaradərədəki daşları mamırlamış, divarlarından mehr-ülfət yağan, darvazası gen, qapısı qonaq-qaralı ev-eşiyimizin yerinimi verəcək!?”
Bir də Azad Qaradərəli demişkən, nə qədər adam kolleksiyası varmış bu dünyada. Dərdi, həsrəti, nisgili, möhnəti, doğma yurdün, gülünü, çiçəyini, ağaclarının yarpaqlarını urvatlandıran adamlar. Yadıma Əkrəm Əylislinin “Adamlar və ağaclar”ı, “Tənha narın nağılı”, “Gilənar çiçəyinə dediklərim”i, “Kür qırağının meşələri” düşdü. Hətta Müküş düşdü. “Ürək yaman şeymiş”.
Azad müəllim, anladım ki, bu dərdlər silsiləsi ilə heç vaxt barışmayacaqsınız. Əqidəniz, yurd sevginiz buna imkan verməz.
Qaradərəyə köçəndə məni qonaq kimi o yerlərin ziyarətinə apararsınız. Axı o yerləri mənə siz doğmalaşdırdınız.
Təki sağlıq olsun!..

MART 2026

Müəllif:  VAQİF OSMANLI

araşdırmaçı yazar, ədəbi təhlilçi, publisist

VAQİF OSMANLININ YAZILARI

Azad Qaradərəlinin yazıları

Oxuyun >> Gözündə tük var

PROZA.AZ

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|

Azerbaycan’da yaşayan Türk boyları

Azerbaycan’da yaşayan Türk boyları

Azerbaycan’da yaşayan Türk boyları 3-4 bin yıl önce çeşitli kollara ayrılmış, bir kolu Türkistan’a göç etmiş, diğer kolu ise Urmiye Gölü havzasında kalmıştır. Doğuya göç eden Türkler, 5. yüzyıldan sonra Büyük Göktürk İmparatorluğu’nu kurdular. Bu Türkler hakkında Çin kaynaklarında, Orhun-Yenisey anıtlarında ve diğer kaynaklarda yeterli bilgi bulunmaktadır. Eski Azerbaycan’da Türk adı verilen boylar, M.Ö. 3. binyılda kurulan Aratta, Guti ve Lullu devletlerinin kuruluşunda diğer boylarla birlikte yer aldılar.
Akad yazıtlarında adları “turukki” olarak okunan toplulukların Türk olduğu düşüncesi doğrudur. Dicle Nehri’nin yukarı kolunda Subariler’e ait Turkhu adlı bir kentten daha sonraki Asur yazıtlarında da söz edilmektedir. Mari topraklarında adı geçen Türkler, Urmiye Gölü yakınlarında Dicle’nin sol kıyısında yaşıyorlardı. Guti Devleti’nin yıkılmasından sonra Türk adı verilen kavimler, Guti, Lulu, Subar ve Kuman adlı diğer Türk kavimleriyle birlikte 2. bin yıl boyunca bu topraklarda Asur, Hurri-Mitanni, Kassit, Babil ve Elam devletlerine karşı mücadele ettiler.
Z. Yampolski, Azerbaycanlı tarihçiler Yusif Yusifov ve S. Alyarov da Asur metinlerinde adı geçen Turukku veya Turukki boyunun Türk olduğunu kabul etmişler ve bu ismin farklı zamanlarda ve farklı dil yazılarında türük//török//turuk//türki şeklinde kullanıldığını ispatlamışlardır.

Fotoğraf: Azerbaycan Türklerin yoğun olarak yaşadığı bölgeler. Batı Azerbaycan’dan (şimdiki Ermenistan) Azerbaycan Türklerinin zorla çıkarılması nedeniyle bu bölgeler haritada gri renkle gösterilmiştir.

Kaynaklar:

^ Fritz Hommel – Geschichte Babyloniens und Assyriens, 2016 (ilk yayınlanma tarihi: 1885)
^ F. Jalilov – Azer Halkı, II. Bakü’de yayınlandı, 2006
^ G. Geybullayev – Azerbaycan Türklerinin oluşum tarihinden, Bakü, 1994
^ Z. Bunyadov, Y. Yusifov – Azerbaycan Tarihi, Bakü, 2006
^ Azerbaycan Tarihi, Bakü, 1994, s.80.
^ Ziyafet Eyvazova – “LATİN ALFABESİNDEN KİRİL ALFABESİNE, KİRİL ALFABESİNDEN LATİN ALFABESİNE GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ AZERBAYCAN BASINI” – Ankara-2008. s.26.
^ Ziyadhan Nyabibyayli – “ЗЯАНЕЯЗУРУН АЛТУН ТАЪЫ ЛАЧYN” – Bakü – 2009. s.156, 253.
^ Azerbaycan Milli İlimler Akademisi El Yazmaları Enstitüsü ve “İlim ve Eğitim” yayınevi – Filoloji yayınları No. 8. Bakü – 2013. ISSN 2224-9257. s.6-13.
^ Kazymov G.Ş. Çağdaş Azerbaycan dili. Morfoloji. Bakü, “Nurlan”, 2010. s. 4-6.
^ Alman Arkeoloji Enstitüsü. Tahran Bölümü, Archaeologische Mitteilungen aus Iran, Cilt. 19, Dietrich Reimer, 1986, s. 90
^ F. Jalilov – Azer Halkı, 2. baskı Bakü, 2006, s. 40 – 46
^ Y. Yusifov – Eski Doğu Tarihi, Bakü, 1994.

GÖKTÜRK QRUPU

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

ADALET, MÜLKÜN TEMELİDİR!

ADALET, MÜLKÜN TEMELİDİR!

1750 yılında, Alman Prusya Kralı Büyük II. Frederick, Berlin yakınlarındaki Potsdam Ormanları’nda gezinirken, bir değirmenin bulunduğu alçak bir tepe üstünde durur.

Manzara güzel, hava nasıl ferahtır.

  • Yazlık sarayımı burada yapalım! der, sessiz ve sakin kapanıp okumayı çok seven, kütüphanesiyle ünlü kral..
  • Değirmeni satın alıp yıkın, yerine saray yapın! der adamlarına..
    Adamları değirmenciye gider ve kralın bu isteğini iletirler.
    Değirmenci malını satmak istemez.

Kral değirmenciyi huzuruna çağırtır;

  • Yanlış anladınız herhalde beyefendi, ben satın almak istiyorum orayı. Kaça satarsınız? diye sorar.
  • Yanlış anlamadım efendim.
    Adamlarınıza da söyledim.
    Değirmenim satılık değil! der değirmenci.
  • Beyefendi inat etmeyin! Paranızı fazlasıyla vereceğim, diye ısrar eder Kral..

Değirmenci direnir;

  • Sen koskoca kralsın, paran çok.
    Git Almanya’nın istediğin yerinde saray yap!
    Burayı benden önce babam işletiyordu.
    O’na da babasından kalmış, ben de çocuğuma bırakacağım.
    Değirmenin bahçesinde dedemin, babamın mezarları var.
    Ben de ölünce yanlarına gömüleceğim.
    Burası bizim aile ocağımız. Satılık değil!

Sabrı tükenen ve sinirlenen Kral Frederick ayağa fırlar ve gürler;

  • Sen benim Prusya Kralı Friedrick olduğumu bilmiyor musun yoksa?

Değirmenci;

  • Senin kral olduğunu biliyorum ama ben de bu değirmenin sahibi Sans-Souci’yim.

Kral öfkeden deli olur;

  • Madem benim kim olduğumu biliyorsun, o halde zorla alabileceğimi de biliyor olmalısın.
    Bakalım o zaman ne yapacaksın?

Değirmenci hiç telaşa düşmez ve tarihe geçecek ve dünyanın her yerinde Adalet’in sloganı olacak ünlü lafını söyler;

  • SEN KRALSIN AMA.. BERLİN’DE DE HAKİMLER VAR!.

Kral, kendi ıslah ettiği adalet sistemine ve o düzenin yargıçlarına halkın nasıl güvendiğini ve mahkemelere kralın bile laf geçiremeyeceğine inandığını anlar ve adamlarına, ayni tarihe geçen sözünü söyler;

  • Hiçbir güç, hiçbir siyaset, hiçbir iktidar, kral bile olsa adaletten üstün değildir!

Hiç kimse adaletin üstüne çıkamaz.” Kral II. Friedrich bu yel değirmeninin Prusya Krallığı devam ettikçe korunmasını ister ve sarayını hemen onun altına inşa ettirir.

Değirmencinin ismini, Sarayının da adı yapar..
“SANS – SOUCI SARAYI”
Saray ve değirmen günümüzde hala bir “Adalet Simgesi” olarak o tepede arka arkaya duruyorlar.
Ne güzel bir adalet ki.. Kralın arka bahçesinde bir değirmenci olabiliyor.

Ne güzel bir adalet ki, bir kralla, bir değirmenciyi komşu ve dost yapıyor..

Belki de sabahları Prusya Kralı II. Frederick, arka bahçeye çıktığında, değirmenci O’na seslenirdi;

  • Hey Frederick, sımsıcak ekmek yaptım, göndereyim mi?
    Belki, Prusya Kralı II. Frederick anlatırdı;
  • Adalet her sabah bana, taze ve sıcak bir ekmek kokusuyla gelirdi..

Yıllar sonra genç bir Osmanlı subayı, bir yılbaşı gecesi Berlin’de bir davete katılır.
Arkadaşlarına bu hikâyeyi anlatır ve teklif eder;

  • Haydi gidelim ve bu sarayı görelim!
    Değirmen de hala duruyormuş, sarayın arkasında..
    Kimse yılbaşı balosunu bırakıp o soğukta dışarı çıkmak istemez.
    Genç subay kararlıdır.
    Tek başına çıkar gider.

Tek başına bu eşsiz anıta bakar..
O genç subay, Mustafa Kemal’dir.
Ve Kurucu Lider Mustafa Kemal ATATÜRK, genç Türkiye Cumhuriyeti’nin tüm mahkeme salonlarında, yargıçların arkasındaki duvara asılacak sözü yazdırır;

ADALET, MÜLKÜN TEMELİDİR!

Müəllif və mənbə: Sunay AKIN

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I