Bakıda “Klassik şeirdən müasir şeirə” adlı poeziya gecəsi keçiriləcək
YAZARLAR.AZ xəbər verir ki, poeziya gecəsində həm klassik, həm də müasir şeirlər səsləndiriləcək. Tədbirin qonaqları arasında Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi İlqar Fəhmi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Xəzər Bölməsinin sədri Kamal Hüseynzadə və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, yazıçı Kənan Hacı yer alacaq.
Poeziya gecəsində gənc şairlər Əfsər Abdullayev, Pərviz Qurbanlı, Rəsul Ümməti və Elnur Əliyev çıxış edəcəklər.
Həmçinin xanəndələr Daşqın Kürçaylı, Leyla Mehdiyeva və Mətləb Əhmədzadə müxtəlif musiqi nömrələri ilə çıxış edəcək.
Gecənin moderatoru şair İlkin Naibdir.
Tədbir 27 iyun tarixində saat 18:30-da “LIBRAFF” mağazalar şəbəkəsinin “Park Akademiya” filialında keçiriləcək.
Azərbaycan və Özbəkistan mətbu orqanları arasında yaradıcılıq əməkdaşlığına dair memorandum imzalanıb 12 iyun 2026-cı il tarixində Özbəkistan Respublikasının Sirdərya vilayətində nəşr olunan “Yangi Sirdaryo” və “Novaya Sirdarya” qəzetləri ilə Azərbaycan Respublikasında nəşr olunan “Yazarlar” jurnalı arasında yaradıcılıq əməkdaşlığı haqqında memorandum imzalanıb. Memorandum “Yangi Sirdaryo” və “Novaya Sirdarya” qəzetlərinin baş redaktoru Bəhram Yangiboyeviç Boymurodov və “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru Zaur Mustafa oğlu Mustafayev (Zaur Ustac) tərəfindən təsdiq edilib. Sənədin əsas məqsədi Özbəkistan və Azərbaycan arasında media, ədəbiyyat, mədəniyyət və humanitar əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi, iki ölkənin yaradıcı və jurnalist dairələri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsidir. Memoranduma əsasən tərəflər: -yaradıcılıq və informasiya materiallarının qarşılıqlı mübadiləsini həyata keçirəcək; -mədəniyyət, ədəbiyyat, incəsənət, idman, iqtisadiyyat və ictimai həyat sahələrində əldə olunan nailiyyətlərin işıqlandırılmasını dəstəkləyəcək; -jurnalistlər, yazıçılar və mədəniyyət xadimləri arasında peşəkar əlaqələrin inkişafına töhfə verəcək; -seminarlar, təlimlər, dəyirmi masalar, konfranslar və media-turlar təşkil edəcək; -xalqlar arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş birgə layihələrin həyata keçirilməsini təşviq edəcək. Sənəddə həmçinin Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi, Yazıçılar Birliyi və Özbəkistanın müvafiq yaradıcı təşkilatlarının iştirakı ilə ədəbi-mədəni görüşlərin, birgə media layihələrinin keçirilməsi nəzərdə tutulur. Tərəflər bildiriblər ki, bu əməkdaşlıq Azərbaycan və Özbəkistan arasında dostluq münasibətlərinin inkişafına, mədəni və informasiya məkanında qarşılıqlı əlaqələrin güclənməsinə, həmçinin iki ölkənin media qurumları arasında yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına xidmət edəcək. Memorandum 12 iyun 2026-cı il tarixindən qüvvəyə minib və Azərbaycan və Özbək dillərində iki nüsxədə tərtib olunub. Hər iki mətn eyni hüquqi qüvvəyə malikdir.
(Zaur Ustac – Ülyahəzrət şeiri haqqında) Müasir Azərbaycan poeziyasında sevgi mövzusu daim aktual olmuş, şairlər bu əbədi duyğunu müxtəlif bədii çalarlarla ifadə etmişlər. Zaur Ustacın “Ülyahəzrət” şeiri də sevginin sadəcə hiss deyil, bütöv bir mənəvi hakimiyyət, könül səltənəti kimi təqdim edildiyi poetik nümunələrdən biridir. Şeir həm klassik Şərq poeziyasının eşq-fəlsəfi ənənələrini, həm də çağdaş lirikanın səmimiyyətini özündə birləşdirir. Əsərin adından başlayaraq müəllif oxucunu xüsusi bir poetik mühitə daxil edir. “Ülyahəzrət” müraciəti adətən hökmdarlara, ali məqama sahib şəxslərə ünvanlanır. Lakin şeirdə bu titul siyasi və ya dünyəvi hakimiyyət sahibinə deyil, sevgiliyə verilir. Beləliklə, şair sevginin hökmranlığını, könül üzərindəki mütləq hakimiyyətini ön plana çıxarır. Şeirin ilk bəndində bu fikir aydın şəkildə ifadə olunur: “Könül sarayımın sultanı sənsən, Qəlbimdə qurduğun taxtın mübarək!” Burada “könül sarayı”, “sultan”, “taxt” kimi obrazlar klassik poeziyanın zəngin məcaz sistemini xatırladır. Şair qəlbini bir dövlətə, sevgilisini isə həmin dövlətin hökmdarına bənzədir. Maraqlıdır ki, bu hakimiyyət zorla deyil, könüllü şəkildə qəbul edilir: “Ruhum təbəəliyi özü üstənib, Biətin mübarək, andın mübarək!” “Təbəəlik”, “biət”, “and” sözləri siyasi və dini leksikadan gəlsə da, burada məhəbbətin mənəvi terminlərinə çevrilir. Şair öz ruhunun sevgiliyə könüllü şəkildə bağlandığını bildirir. Bu bağlılıq əsarət deyil, ali səadət kimi təqdim olunur. İkinci bənddə zaman və məkan anlayışları sevgilinin varlığı ilə yeni məna qazanır: “Zaman neçə kərə dayandı, durdu, Bircə təbəssümün min dünya qurdu…” Bu misralarda hiperbola sənətindən ustalıqla istifadə olunmuşdur. Bir təbəssümün “min dünya qurması” sevgilinin mənəvi gücünü göstərir. Şair üçün artıq zamanın axarı, dünyanın ölçüsü adi məntiqə tabe deyil. Eşqin yaratdığı duyğu reallığın sərhədlərini aşır. Bəndin davamında isə sevgili həyatverici qüvvə kimi təqdim olunur: “Baxışın isitdi viranə yurdu, Ocağın mübarək, odun mübarək!” “Viranə yurd” ifadəsi yalnız fiziki məkanı deyil, şairin daxili aləmini də simvolizə edir. Sevgilinin baxışı bu viranəliyi isidən, ona yenidən həyat verən müqəddəs bir ocaqdır. Burada od həm məhəbbətin hərarətini, həm də dirçəldici gücünü ifadə edir. Şeirin son bəndi sənət və fədakarlıq motivləri ilə diqqəti cəlb edir: “Sözdən ilmə-ilmə toxunub tacın, Nəyim var, nəyim yox qoy olsun bacın…” Şair sevgilinin tacının sözlərdən toxunduğunu deyir. Bu, həm poetik yaradıcılığa işarədir, həm də sevgilinin böyüklüyünün şair sözü ilə əbədiləşdirildiyini göstərir. Burada söz sadəcə ifadə vasitəsi deyil, dəyər yaradan sənət materialıdır. Bəndin kulminasiya nöqtəsi isə aşağıdakı misralardır: “Bu yolda qurbanlıq özü Ustacın, Məqamın mübarək, adın mübarək!” Şair özünü eşq yolunda qurban verməyə hazır olduğunu bildirir. Bu, klassik aşiqlərin fədakarlıq ənənəsinin müasir ifadəsidir. Burada müəllif təxəllüsünü mətnə daxil etməklə həm öz poetik imzasını qoyur, həm də hisslərinin səmimiliyini vurğulayır. “Ülyahəzrət” şeirinin əsas məziyyətlərindən biri onun dilinin sadəliyi ilə obrazlarının zənginliyinin vəhdət təşkil etməsidir. Şeirdə mürəkkəb fəlsəfi fikirlər yoxdur, lakin hər misra dərin emosional yük daşıyır. “Sultan”, “taxt”, “biət”, “ocaq”, “tac”, “məqam” kimi anlayışlar bir-biri ilə əlaqələnərək bütöv poetik sistem yaradır. Nəticə etibarilə, Zaur Ustacın “Ülyahəzrət” şeiri məhəbbəti könül səltənəti səviyyəsinə yüksəldən, sevgilini mənəvi hakimiyyətin zirvəsində təqdim edən təsirli lirik əsərdir. Şeir oxucuda həm klassik poeziyanın nəfəsini hiss etdirir, həm də müasir insanın sevgi etirafı kimi səslənir. Bu baxımdan “Ülyahəzrət” təkcə sevgi şeiri deyil, həm də könüllü sədaqətin, mənəvi bağlılığın və ülvi hisslərin poetik tərənnümüdür.
ÜLYAHƏZRƏT Könül sarayımın sultanı sənsən, Qəlbimdə qurduğun taxtın mübarək! Ruhum təbəəliyi özü üstənib, Biətin mübarək, andın mübarək! * * * Zaman neçə kərə dayandı, durdu, Bircə təbəssümün min dünya qurdu, Baxışın isitdi viranə yurdu, Ocağın mübarək, odun mübarək! * * * Sözdən ilmə – ilmə toxunub tacın, Nəyim var, nəyim yox qoy olsun bacın, Bu yolda qurbanlıq özü Ustacın Məqamın mübarək, adın mübarək! 18.03.2020. Bakı.
ÜLYAHƏZRƏT Könül sarayımın sultanı sənsən, Qəlbimdə qurduğun taxtın mübarək! Ruhum təbəəliyi özü üstənib, Biətin mübarək, andın mübarək! * * * Zaman neçə kərə dayandı, durdu, Bircə təbəssümün min dünya qurdu, Baxışın isitdi viranə yurdu, Ocağın mübarək, odun mübarək! * * * Sözdən ilmə – ilmə toxunub tacın, Nəyim var, nəyim yox qoy olsun bacın, Bu yolda qurbanlıq özü Ustacın Məqamın mübarək, adın mübarək! 18.03.2020. Bakı.
Bəhram Boymurodov, “Yeni Sırdərya” və “Novaya Sırdərya” qəzetlərinin baş redaktoru
QƏLƏMİN QURDUĞU KÖRPÜLƏR
Bugünkü qloballaşma dövründə dövlətlər arasında münasibətlər yalnız siyasi və iqtisadi əməkdaşlıqla deyil, həm də mədəni-maarif əlaqələri ilə müəyyən olunur. Xüsusilə mətbuat və ədəbiyyat sahəsindəki əməkdaşlıq xalqları bir-birinə yaxınlaşdıran mühüm vasitə hesab edilir. Son illərdə “Yeni Sırdərya” və “Novaya Sırdərya” qəzetləri tərəfindən beynəlxalq yaradıcılıq əməkdaşlığının inkişafı istiqamətində əhəmiyyətli işlər görülmüşdür. Belə ki, Tacikistan Respublikasının Sugd vilayətində nəşr olunan “Suğd Həqiqəti”, “Həqiqəti Suğd” qəzetləri, həmçinin Rusiya Federasiyasının Saxa Respublikasında çap edilən “Kıım” (“Qığılcım”) qəzeti ilə əməkdaşlıq memorandumları imzalanmışdır. İndi isə Azərbaycanın nüfuzlu ədəbi nəşrlərindən biri sayılan “Yazarlar” jurnalı ilə əməkdaşlıq memorandumu imzalamaq niyyətindəyik. Bu yaradıcılıq əməkdaşlığının bir sıra mühüm cəhətləri vardır. Əvvəla, belə əməkdaşlıq yaradıcı insanlar üçün yeni auditoriyalara yol açır. Sirdəryalı şairin, yazıçının və ya publisistin əsəri Azərbaycan oxucusuna çatdırıla, azərbaycanlı müəllifin yaradıcılığı isə özbək kitabsevərlərinə tanıdıla bilər. Bu isə yaradıcılığın milli sərhədlərlə məhdudlaşmamasına xidmət edir. İkincisi, əməkdaşlıq tərcümə mədəniyyətinin inkişafına təkan verir. Türk xalqları ədəbiyyatları arasındakı yaxınlığa baxmayaraq, hələ də çoxlu əsərlər qarşılıqlı şəkildə tərcümə olunmamışdır. Memorandum çərçivəsində dərc ediləcək məqalələr, şeirlər və hekayələr hər iki xalqın ədəbi irsini bir-birinə daha da yaxınlaşdıracaqdır. Üçüncüsü, bu əməkdaşlıq gənc yaradıcılar üçün mühüm bir məktəb rolunu oynayır. Müxtəlif ölkələrdən olan qələm sahiblərinin təcrübə mübadiləsi, yaradıcılıq görüşləri və birgə layihələri yeni nəslin dünyagörüşünün genişlənməsinə xidmət edir. Özbəkistan və Azərbaycan xalqlarını ortaq tarix, ümumi dəyərlər və türk kökləri bir-birinə bağlayır. Bu baxımdan, “Yazarlar” jurnalı ilə qurulan əməkdaşlıq təkcə iki redaksiya arasında deyil, həm də iki xalqın yaradıcı insanları arasında dialoqu daha da fəallaşdırması ilə əhəmiyyətlidir. Son illərdə Özbəkistanın açıq və praqmatik xarici siyasəti sayəsində beynəlxalq mədəni əlaqələr də yeni mərhələyə yüksəlmişdir. Bu prosesdən Sirdərya yaradıcıları da kənarda qalmırlar. “Yeni Sırdərya” və “Novaya Sırdərya” qəzetlərinin Tacikistan, Rusiya və indi də Azərbaycan nəşrləri ilə əməkdaşlığı ilk baxışda yerli təşəbbüs kimi görünə bilər. Əslində isə bu, xalq diplomatiyasının praktik təzahürüdür. Bu gün Sirdəryadan Düşənbəyə, Yakutiyadan Bakıya qədər uzanan yaradıcılıq əlaqələri coğrafi məsafələri qısaldır. Çünki qələm adamlarının dostluğu dövlətlərarası münasibətlərin ən möhkəm təməllərindən biridir. Əgər iqtisadi layihələr illər ərzində nəticə verirsə, ədəbiyyat və mədəniyyət insan qəlbində dərhal öz əksini tapır. Bu mənada yeni əməkdaşlıq memorandumları təkcə iki redaksiya deyil, həm də iki xalq arasında qurulan mənəvi körpünün daha bir möhkəm dayağı olacaqdır.
Müəllif: Bəhram Boymurodov, “Yeni Sırdərya” və “Novaya Sırdərya” qəzetlərinin baş redaktoru
Çevirdi və təqdim etdi: Khaitov Khusniddin (Hüsniddin Hayıt) Halime Hüdayberdiyeva Yaratıcılık Okulunun Öğretmeni, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü
“Ümidlə Gözləmişəm” kitabında yer alan şeirlərin təhlili
Tanınmış şair Sadət Heydərin şeirləri həyatın müxtəlif duyğularını – sevgini, ayrılığı, nisgili, valideyn həsrətini, qardaş ağrısını və insanın daxili aləmini əks etdirir. Onun poeziyasında sadə xalq dili ilə dərin hisslər və ömür müdrikliyi vəhdət təşkil edir.
“Yarım” Məni gəl atma yarım, Yadlara satma yarım. Alıb aldatma yarım, Gəl bunu etmə yarım. Bu şeirdə aşiqin sevgilisinə müraciəti və ona olan bağlılığı ifadə olunur. Şair sevdiyi insanı itirməkdən qorxur və sədaqət istəyir. Təkrar olunan “yarım” müraciəti misralara həm ahəng, həm də səmimiyyət gətirir. Şeir xalq mahnılarının və bayatıların ruhuna yaxındır.
“Apardı” Ömrü tuta bilmədim sellər apardı, Sanki əlimdəymiş ellər apardı. Tutuldu günəşim tutuldu ayım, Heç yana çatmadı mənim harayım. Şeirdə itirilmiş xoşbəxtlikdən doğan kədər təsvir olunur. “Sellər apardı” ifadəsi zamanın və taleyin qarşısıalınmaz gücünü simvolizə edir. Günəş və ay obrazları həyatın işığının sönməsini ifadə edən poetik simvollardır.
“O dünyaya qısqanıram” Qısqanıram günə, aya, Bu dünyaya qısqanıram. Bu nədir ki, ölsən belə, O dünyaya qısqanıram.
Bu şeir sevginin sonsuzluğunu göstərir. Lirik qəhrəman sevdiyi insanı yalnız insanlardan deyil, dünyadan və hətta o biri dünyadan belə qısqanır. Bu, məhəbbətin ən yüksək emosional ifadəsidir.
“Ümidlə gözləmişəm” Yuxuda at görmüşəm, Yalını da hörmüşəm. At muraddır deyərlər, Ümidlə gözləmişəm. Şair xalq inanclarından istifadə edərək arzuların gerçəkləşəcəyinə ümid bəsləyir. Şeirin əsas ideyası insanın hər çətinlikdə ümidini itirməməsidir. “Beləcə söküldü ömür sarayım” Heç yana çatmadı mənim harayım, Bax beləcə söndü günəşim, ayım. Kimsə köməyimə çatmadı eyvah, Beləcə söküldü ömür sarayım. Bu şeirdə həyatın ağır sınaqları nəticəsində dağılmış arzuların ağrısı ifadə olunur. “Ömür sarayı” insanın qurduğu xəyalların və ümidlərin rəmzidir.
“Ay gözəl” Bu nazi-qəmzən ilə ruhumu aldın ay gözəl, Məni sən məndən alıb çöllərə saldın ay gözəl. Şair sevgilinin gözəlliyini klassik poeziya üslubunda tərənnüm edir. Burada aşiq özünü sevgilinin əsiri kimi təqdim edir və onun təsiri altında qaldığını etiraf edir. “Axtarır” Şair xəyalım fəzada, Görəsən nəyi axtarır. Fikri sağda həm də solda, Hansı köməyi axtarır. Bu şeir insanın daxili axtarışlarını əks etdirir. Şair öz düşüncələri ilə baş-başa qalaraq həyatın mənasını və həqiqəti axtarır.
“Eylədi” Gül çələngi sandım səni, Özümü bir bülbül kimi. Kənardan qoxladım səni, Açılmış qönçə gül kimi. Şeir klassik gül-bülbül motivləri üzərində qurulmuşdur. Müəllif sevgilisini gözəllik rəmzi olan gülə, özünü isə ona vurğun bülbülə bənzədir. “Oldu” Sordum gəlib gedəndən, Qardaşım harda qaldı. Aldım mən sorağını, Boranda, qarda qaldı. Bu şeir ayrılıq və itki mövzusundadır. Qardaş həsrəti və onun yoxluğundan doğan ağrı təsirli şəkildə ifadə olunub. Qar və boran obrazları həm təbiəti, həm də qəlbdəki soyuqluğu simvolizə edir.
“Qoşa yatın anam, atam” Qoşa yatın anam, atam, Güllər sizə ərmağandır. Siz yadıma düşən zaman, Ürəyim sanki al qandır. Şeirdə valideyn itkisi və övlad sevgisi öz əksini tapır. Müəllifin duyğuları səmimi və təsirlidir. Bu misralar oxucuda kövrək hisslər oyadır.
“Məntək aşiqini sevən görəsən varmı” Məntək aşiqini sevən görəsən varmı, Sevgini gizlədirlər görən sevən günahkarmı. Şair sevginin gizlədilməsini sual altına alır. Burada məhəbbətin təbii və müqəddəs bir hiss olduğu vurğulanır. Şeir fəlsəfi suallarla zəngindir. “Olarmı” Hamı gözündən danışır xəbərin varmı, Şirin sözündən danışır xəbərin varmı. Şeirdə klassik aşiqanə lirikanın təsiri hiss olunur. Sevgilinin gözəlliyi və aşiqin ona olan bağlılığı poetik şəkildə təqdim edilir. Ritorik suallar şeirə emosional güc verir. Şair Sadət Heydərin bu şeirləri ömür təcrübəsindən süzülüb gələn duyğuların poetik ifadəsidir. Onun yaradıcılığında üç əsas istiqamət diqqəti cəlb edir:
-Sevgi və məhəbbət mövzusu – “Yarım”, “Ay gözəl”, “Olarmı”, “O dünyaya qısqanıram”;
-Həsrət və ayrılıq motivləri – “Apardı”, “Ümidlə gözləmişəm”, “Beləcə söküldü ömür sarayım”;
-Ailə və itki ağrısı – “Oldu”, “Qoşa yatın anam, atam”. Sadət Heydərin şeirlərinin əsas üstünlüyü onların səmimiliyi, sadə dili və yaşanmış hisslərdən doğmasıdır. Bu şeirlərdə 84 illik ömrün təcrübəsi, insan sevgisi və həyat müdrikliyi öz poetik ifadəsini tapmışdır. Bu baxımdan “Ümidlə Gözləmişəm” kitabı müəllifin mənəvi dünyasını əks etdirən dəyərli poetik toplu kimi qiymətləndirilə bilər.
Nailə Nübar, Şair–publisist, “Telli Sənəm ” jurnalının şöbə müdiri
Deyirlər ki, insan bəzən danışa bilmədiklərini rənglərlə hopdurur. O da elə insanlardan biri idi.
(esse)
İllər boyu kətan lövhələrinin qarşısında durmuş, içində qopan fırtınaları rənglərə çevirmişdi. Çəkdiyi rəsmlərdə dağlar, yollar, insanlar vardı. Amma əslində o, heç vaxt onları çəkmirdi. O, öz yaralarını çəkirdi.
Rəssam insanlığın söndüyü bir şəhərdə yaşayırdı. O şəhərdə hər kəs gülümsəyirdi, amma gülüşlərin arxasında yorğunluq gizlənirdi. Sözlər mehriban idi, amma niyyətlər qaranlıq. İnsanlar bir-birinə toxunmurdu, bir-birini tükədirdi.
O isə həmişə haqqı deməyə çalışırdı. Nə qədər çətin olsa da. Amma haqqı dediyi hər gün sanki taleyi ona yeni bir sınaq göndərirdi. Bir qapı üzünə bağlanırdı, bir dost uzaqlaşırdı, bir ümid dağılırdı. Bəzən elə olurdu ki, susanların rahat yaşadığını görüb öz-özünə soruşurdu:
“Görəsən, səhv edən mənəm?”
Lakin yenə də susa bilmirdi.
Zaman keçdi.
Bir gün doğulduğu torpaqları arxada qoydu. Qərib bir ölkəyə yollandı. Heç kimin onu tanımadığı, heç bir küçənin uşaqlığını xatırlatmadığı uzaq bir yerə.
Amma hara getsə də, o şəhərin kölgəsi onun içindən çıxmadı.
Ruhu artıq yorulmuşdu.
Rəngləri solmuşdu.
Kətanları daha sakit idi…
Bir gecə yarımçıq qalmış rəsmin qarşısında dayanıb uzun müddət baxdı. Sonra pıçıltı ilə dedi:
Tanrı, niyə haqqı deyənlərin yolu daha daşlı olur?
Sükut.
Niyə insan ən çox öz vətənindən uzaqda qocalır?
Yenə sükut.
Bəlkə də Tanrı cavabı sözlə yox, zamanla verirdi.
O gecə son rəsmini çəkməyə başladı.
Kətanın bir tərəfində uzaqda qalan vətən vardı. O biri tərəfində isə yad torpaqlar. Bu iki yurdun arasında sonsuz görünən bir yol uzanırdı. Uzanan yol bu iki yurdu heç vaxt birləşdirməyəcəkdi. Rəssam isə iki yol arasında məskən salmışdı.
Rəsm tamamlananda fırçanı yerə qoydu.
Otaqda qəribə bir sakitlik vardı.
Sanki illərlə içində yatan yorğunluğunu kətana köçürmüşdü.
Amma özü də bilmirdi ki, bu rahatlığı xoşbəxtlik adlandırmaq olarmı? Çünki arzuya çatmaq hələ xoşbəxt olmaq demək deyildi.
Qaçmaq istədiyi o vətənin nisgili isə ürəyində sağalmayan bir yara salmışdı.
Bəzi yaralar zamanla bağlanar, bəziləri isə insanın taleyinə çevrilərdi. Onun yarası da elə yaralardan idi.
