Bu günlərdə “İmza” nəşriyyatında gənc ədəbiyyat araşdırıcısı Ulduz Uralayın “Səməd Ağaoğlunun hekayələrində avtobioqrafizm və özgələşmə” adlı kitabı nəşr olunub. Azərbaycan ədəbiyyyatşünaslığında Səməd Ağaoğlu haqqında ilk monoqrafik araşdırma olan, nəfis şəkildə yayınlanmış kitabın elmi redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Vaqif Sultanlı, rəyçiləri isə Bakı Dövlət Universitetinin dosenti Samirə Məmmədli, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Aygün Zəki və tənqidçi-publisist Fidan Vahiddir.
XX yüzil Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının və Türkiyə nəsrinin görkəmli təmsilçilərindən olan, böyük mütəfəkkir Əhməd bəy Ağaoğlunun doğma övladı Səməd Ağaoğlunun bədii və ictimai-siyasi fəaliyyəti son illərdə tədqiqatçıların diqqətini çəksə də, onun hekayələrinin avtobioqrafizm və özgələşmə kontekstində ayrıca monoqrafik səviyyədə araşdırılması bu istiqamətdə atılmış mühüm addım kimi dəyərrləndirilə bilər. Yeni nəşr, eyni zamanda, Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının daha dərindən öyrənilməsi və gələcək tədqiqatların genişlənməsi üçün mühüm imkanlar açır.
Kitaba yazdığı “Səməd Ağaoğlunun hekayələrində özgələşmə problemi və ekzistensial böhran” ön sözdə filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Samirə Məmmədli düşüncələrini belə ümumiləşdirir: “Səməd Ağaoğlunun hekayə yaradıcılığı türk ədəbiyyatında fərdin daxili dramını və mənəvi böhranlarını ən çılpaq, ən dərindən işləyən nadir nümunələrdəndir. Yazıçının hekayələrində böyük ustalıqla toxunduğu özgələşmə problemi sadəcə dövrün sosioloji və ya siyasi şərtlərindən doğan keçici bir narahatlıq deyil. Bu özgələşmə, insanın yer üzündəki mövcudluq şərtləri ilə, onun daxili mənliyi və xarici dünya arasındakı əbədi və əzəli uçurumla bağlı olan ekzistensial bir böhrandır”.
Monoqrafiyada Səməd Ağaoğlunun zəngin bədii irsi ədəbi tənqidin çağdaş metodları əsasında araşdırılır, onun hekayələrində avtobioqrafik elementlərin mahiyyəti, fərdi yaddaşın bədii təcəssümü və özgələşmə probleminin çeşidli təzahürləri geniş şəkildə çözülür. Müəllif yazıçının əsərlərini yalnız estetik baxımdan deyil, həm də mühacirət psixologiyası, kimlik axtarışları və fərdin cəmiyyətlə münasibətləri kontekstində dəyərləndirir.
Monoqrafiyada Səməd Ağaoğlunun həyat yolu ilə bədii yaradıcılığı arasındakı əlaqələr sistemli şəkildə izlənilir, onun hekayələrində tarixi yaddaşın, şəxsi taleyin, mühacirət ağrılarının və mənəvi təcridin bədii ifadə formaları üzə çıxarılır. Özəlliklə, yazıçının qəhrəmanlarının daxili dünyasında müşahidə olunan özgələşmə duyğusunun sosial, psixoloji və fəlsəfi aspektləri elmi-nəzəri müstəvidə şərh edilir.
Bəzən bir tədbir sadəcə tədbir olmur. O, keçmişlə bu gün arasında mənəvi körpü yaradır, yaddaşlarımızı təzələyir, qəhrəmanlarımızı yenidən xatırladır və gələcək nəsillərə ötürüləcək dəyərləri bir daha ön plana çıxarır. 24 iyun 2026-cı il tarixində keçirilən “Müharibə xatirələri qazilərin dilindən” kitabının təqdimat mərasimi də məhz belə yaddaqalan və mənalı tədbirlərdən biri oldu. Bu görüş yalnız yeni bir kitabın təqdimatı deyil, həm də Vətən uğrunda canından, sağlamlığından keçmiş qəhrəmanlarımıza göstərilən ehtiramın, minnətdarlığın və hörmətin ifadəsi idi. Kitabda 44 qazinin döyüş yolu və onların müharibə xatirələri toplanıb. Bu xatirələr sadəcə hadisələrin təsviri deyil, xalqımızın qəhrəmanlıq tarixinin canlı səlnaməsidir. Hər bir xatirədə Vətən sevgisi, fədəkarlıq, mübarizə əzmi, dostluq, birlik və qələbəyə inam hiss olunur. Bu gün qürurla yaşadığımız Zəfərin arxasında məhz belə igid Vətən oğulllarının göstərdiyi şücaət dayanır. Bu Zəfər eyni zamanda xalqımızın sarsılmaz birliyinin, dövlətimizin gücünün, Müzəffər Ali Baş Komandanın qətiyyətli rəhbərliyinin və rəşadətli Azərbaycan Ordusunun peşəkarlığının nəticəsidir. Bu gün qalib ölkənin vətəndaşları olaraq yaşadığımız qürur hissi şəhidlərimizin müqəddəs qanı, qazilərimizin fədakarlığı və xalqımızın dəmir yumruq kimi birliyi sayəsində mümkün olmuşdur. Onların yaşadıqları, gördükləri və hiss etdikləri isə gələcək nəsillər üçün böyük mənəvi məktəbdir. Tarix yalnız arxivlərdə qorunan sənədlərlə yazılmır. Tarix həm də onu yaşayan insanların yaddaşında, xatirələrində və həyat hekayələrində yaşayır. Məhz buna görə də “Müharibə xatirələri qazilərin dilindən” kitabı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu əsər gələcək nəsillərin müharibənin reallıqlarını, qəhrəmanlarımızın keçdiyi şərəfli yolu birbaşa onların öz dilindən öyrənməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda milli yaddaşımızın qorunmasına xidmət edən qiymətli bir mənbədir. Təqdimat mərasimində iştirak etmək və öz fikirlərimi bölüşmək mənim üçün böyük məmnunluq idi. Tədbirin yüksək səviyyədə təşkili, zəngin proqramı, təsirli çıxışları və səmimi atmosferi hər bir iştirakçının qəlbində dərin iz buraxdı. Tədbir boyunca səsləndirilən fikirlər, nümayiş etdirilən kompozisiyalar və yaşanan duyğular bir daha göstərdi ki, xalqımız öz qəhrəmanlarını unutmur, onların xidmətlərini yüksək qiymətləndirir. Xüsusilə şəhid ailələrinə və qazilərimizə göstərilən diqqət və ehtiram məni çox təsirləndirdi. Şəhid valideynlərinin çıxışlarını dinləmək həm qürurverici, həm də kövrək anlar yaşatdı. Onların övladları haqqında danışarkən hiss etdikləri qürur, eyni zamanda ürəklərində daşıdıqları ağrı hər kəsə qəhrəmanlarımızın hansı böyük fədakarlıqlar hesabına tarix yazdıqlarını bir daha xatırlatdı. Bu çıxışlar bir daha göstərdi ki, şəhidlərimizin və qazilərimizin adı xalqımızın yaddaşında daim yaşayacaq. Bu gün qazilərimizə diqqət və qayğı göstərmək təkcə dövlətin deyil, bütövlükdə cəmiyyətin mənəvi borcudur. Çünki qazilərimiz Vətən uğrunda sağlamlıqlarını qurban vermiş insanlardır. Onların həyat yolu, mübarizə əzmi və vətənpərvərlik nümunəsi gənclərimiz üçün örnəkdir. Qazilərimizə göstərilən hər bir diqqət əslində Vətənə, dövlətə və milli dəyərlərimizə göstərilən hörmətin ifadəsidir. Belə layihələr və tədbirlər insanların bir araya gəlməsinə, milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmasına və gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edir. Bu cür təşəbbüslər cəmiyyətimizdə vətənpərvərlik ruhunu gücləndirir, birlik və həmrəyliyimizi möhkəmləndirir. Xüsusilə gənc nəslin qəhrəmanlarımızı tanıması, onların keçdiyi yolu öyrənməsi və bu dəyərlər üzərində formalaşması üçün belə layihələrin əhəmiyyəti danılmazdır. Bu dəyərli layihənin ərsəyə gəlməsində böyük zəhməti olan layihə rəhbəri, Naxçıvan Muxtar Respublikası Qazilər İctimai Birliyinin sədri, İkinci Qarabağ müharibəsi qazisi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı Təbriz Zeynalova, eləcə də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair- publisist, kitabın müəllifi Rəqsanə Tapdıqlıya səmimi təşəkkürümü bildirirəm. Onların gördüyü iş yalnız bir kitabın hazırlanması deyil, həm də qəhrəmanlarımızın xatirəsinin yaşadılmasına, onların gələcək nəsillərə çatdığılmasına verilən dəyərli töhfədir. Əminəm ki, “Müharibə xatirələri qazilərin dilindən” kitabı yalnız bu günün deyil, gələcək nəsillərin də müraciət edəcəyi qiymətli mənbələrdən biri olacaq. Bu kitab qəhrəmanlarımızın keçdiyi şərəfli yolu yaşadacaq, onların xatirəsini daim diri saxlayacaq və gənclərimizdə vətənpərvərlik hissinin daha da güclənməsinə xidmət edəcəkdir. Qəhrəmanlarımızın xatirəsini yaşatmaq, qazilərimizə və şəhid ailələrinə ehtiram göstərmək hər birimizin mənəvi məsuliyyətidir. Çünki Vətən üçün edilən fədakarlıq unudulmamalı, qəhrəmanlarımızın adı daim hörmət və ehtiramla anılmalıdır. Onların yazdığı qəhrəmanlıq dastanı xalqımızın qürurvmənbəyidir. Bu gün müstəqil, güclü və qalib ölkədə yaşamağımızın arxasında şəhidlərimizin müqəddəs qanı, qazilərimizin fədakarlığı, xalqımızın birliyi və dövlətimizin qətiyyətli iradəsi dayanır. Bu müqəddəs irsi qorumaq və gələcək nəsillərə çatdırmaq isə hər birimizin üzərinə düşən ən şərəfli vəzifələrdən biridir. Tədbirdən fotolar:
Başqalarında nəyə qıcıqlanırsan? Cavab sənin içində gizlidir
Dayan və bir anlıq düşün: Başqalarında səni ən çox qıcıqlandıran şey nədir? Tənbəllik? Yalançılıq? Yaltaqlıq? Həddindən artıq yemək? Bəlkə də arıq olmaq? Qəribədir ki, hər insanda qıcıq yaradan xüsusiyyətlər fərqli olur. Xatırlayıram ki, tələbəlik illərimdə bəzi tələbələrə qıcıqlanırdım. Onlar mütəmadi gecikirdilər, dərsi o qədər də əhəmiyyətli hesab etmirdilər. O vaxt düşünürdüm ki, bu, normal reaksiyadır. İnsan məsuliyyətli olmalıdır. Ağlımdan belə keçmirdi ki, mənim reaksiyamın bu qədər kəskin olması normal deyil. Bəs niyə məhz mən bu qədər qıcıqlanırdım? Kiminsə məsuliyyətsiz olmasının mənə nə aidiyyəti var idi? Bunun fərqində deyildim və üzərində düşünmürdüm. Ta ki, K. Q. Yunqun “kölgə” anlayışı ilə tanış olana qədər. Karl Yunq deyirdi: “Başqasında sizi ən çox qıcıqlandıran şey, sizin öz kölgəniz ola bilər.” Bəs kölgə nədir? Yunqa görə kölgə insanın özündə görmək istəmədiyi, inkar etdiyi, utandığı və ya qorxduğu bütün xüsusiyyətlərin toplusudur. Bunlar yox olmur, sadəcə şüurun dərinliklərinə basdırılır. Qısacası, hər insanda xəsislik, ədalətsizlik, yalançılıq, məsuliyyətsizlik, aqressiya və buna bənzər xüsusiyyətlər var. Sadəcə, biz uşaqlıqdan etibarən bəzi tərəflərimizi qəbul etməməyi öyrənirik. Onlar isə yox olmur, sadəcə fərqli formalarda üzə çıxırlar. Yunqun ən maraqlı fikirlərindən biri də budur ki, kölgə yalnız mənfi xüsusiyyətlərdən ibarət deyil. Qaranlıq kölgə Bunlar cəmiyyətin qəbul etmədiyi hisslər və davranışlardır: qəzəb, qısqanclıq, tamah, eqoizm, nəzarət istəyi, aqressivlik, bəzi cinsi istəklər və s. Qızıl kölgə Bu isə daha az danışılan, amma çox vacib olan anlayışdır. Bəzən insan müsbət xüsusiyyətlərini də basdırır: “Mən istedadlı ola bilmərəm.” “Lider olmaq mənə yaraşmaz.” “Bu qədər sevinmək düzgün deyil.” Kölgə haqqında araşdırdıqdan sonra başa düşdüm ki, əslində məsuliyyətsizlik mənim özümdə qəbul etmədiyim tərəfdir. Uşaqlıqdan “sən məsuliyyətlisən”, “tənbəllik sənə yaraşmaz”, “hər şeyi vaxtında etməlisən” kimi cümlələri eşidərək daxilimdəki məsuliyyətsiz tərəfi susdurmuşam. Başqalarında həmin xüsusiyyəti görəndə isə bu, mənə özümü xatırladır. Mən onu qəbul etmədiyim üçün əsəbiləşirəm. Psixologiyada bu mexanizm proyeksiya adlanır. Həddindən artıq nəzarətçi biri başqalarını “özbaşına” olduqları üçün tənqid edir. Öz eqoizmini görməyən biri hər kəsi “xudbin” adlandırır. Dərinliyində qaydaları pozmaq istəyən biri isə qaydaları pozanları ən sərt şəkildə mühakimə edir. Kölgə yalnız qəzəbdə deyil, heyranlıqda da yaşayır. Bir film izləyirsən və oradakı qəhrəmanın cəsarətinə heyran qalırsan: “O nə qədər cəsurdur. Mən heç vaxt belə ola bilmərəm.”Yunqa görə bu hiss qızıl kölgənin səsidir, yəni basdırılmış potensialın. Deməli, nəyə heyransansa, onun bir parçası sənin daxilində də mövcuddur.Bəzən isə birinə paxıllıq edirsən. Paxıllıq etdiyin şey çox vaxt sənin həyata keçirmədiyin potensialını göstərir. Məsələn, birinin gözəl təqdimat bacarığı var. Onu izləyirsən, ürəyin döyünür, daxilən narahat olursan və hətta ona qarşı qıcıq hiss edirsən. Əslində isə bu, sənin öz təqdimat bacarığına sahib olmaq istəyən tərəfinin səsidir. Kölgəni kəşf etmək üçün özünə bu sualları ver:
Başqalarında məni ən çox qıcıqlandıran üç xüsusiyyət hansılardır?
Bu xüsusiyyətlər həyatımda heç bir rol oynamayıbmı?
Əgər bu xüsusiyyəti özümdə görsəydim, nə hiss edərdim?
Həyatımda hansı mövzular dönə-dönə təkrarlanır?
Hansı tənqidlər məni daha çox yaralayır və niyə?
Özümdə görməkdən ən çox çəkindiyim nədir? Bu suallar üzərində dərindən düşün. Çoxları kölgə anlayışını öyrənəndə ilk sualı belə olur: “Bunu necə aradan qaldırım?” Yunq deyirdi ki, bu mümkün deyil və buna cəhd etmək təhlükəlidir. Basdırılmış kölgə daha güclü şəkildə geri qayıdır. Tarixdə ən böyük şiddət hadisələrinin bəziləri ən çox “əxlaqlı” görünməyə çalışan insanlar tərəfindən törədilib. Çünki inkar etdiyin kölgə yox olmur. O, toplanır, sıxılır və bir gün nəzarətsiz şəkildə partlayır. Həll yolu inkar etmək deyil, tanımaq, qəbul etmək və inteqrasiya etməkdir. İnteqrasiya o deməkdir ki: “Bu hisslər məndə var. Mən onları görürəm, qəbul edirəm və şüurlu şəkildə idarə edirəm.” Qəzəbini inkar etmirsən, onun səbəbini anlamağa çalışırsan. Tənbəllik istəyini basdırmırsan, sadəcə nə vaxt istirahətə ehtiyacın olduğunu eşidirsən. Kölgəni bir otaq kimi təsəvvür edirəm. O otağa işıq salmaq qorxulu görünə bilər. Amma içəri girdikdə çox vaxt görürsən ki, orada gizlənmiş bir xəzinə var. Sən sadəcə onu kəşf edirsən. Kölgəndən qaçdıqca o böyüyür, üzləşdikcə isə sən böyüyürsən. Sevgi ilə qalın…
Asl bahodirlar, bizning yigitlar, Halol olishdilar asl maydonda. Uyda Ergash Karimovni esladik, Faqat shunisi boʻldi yomonda.
Futbolchilar buyuk, bizning fahrimiz, Kurashdilar maydonda, vijdoni bilan. Charchagan edilar, aniq sharhimiz, Toʻp surdilar, halol imoni bilan.
Lekin omad ozgina, tark etdi xolos, Qalbimizda ammo umid shaʼmi charaqlar. Futbolchilar kuyinmang, ishonchu-asos, Quyosh chiqar albat, yutuq soʻroqlar!
Portugaliyadan qoldik, bo‘lmangiz xafa, G‘alaba yo‘li bor, sabr ham e’zoz. Mag‘lubiyat baʼzan bo‘lgaydir saboq, Kelajakda yutuqlar kutadi asos!
Bayrog‘imiz baland, niyatlar ulug‘, Yuraklarda so‘nmas ishonch va g‘urur. Maydonda ter to‘kkan har bir o‘g‘lonning, Mehnati munosib hurmati, shon-shuur.
Bugun bo‘lmasa agar, ertaga albat, Futbolchilar omad keladi, emasdir yakun. Ruhingiz sinmasin, jasur yigitlarsiz mard, O‘zbekiston fahrisiz, doimo har kun.
Buludlar da toxtamır,küləklər də səngimir, Bilmirsən nə istəyir Göy üzü Yer üzündən. Yaman çoxalıb indi söz alıb söz satanlar, Gör nələr çəkirik biz bu al,bu ver üzündən.
Ürəklər daşa dönüb sevgilər kiçiləndən, Zamanla cəngə girib uduzanlar,udanlar. Hamı dərd yolçusudu,yollar ələm daşıyır, Səhərin öz sirri var,gecənin öz sirri var.
Biri şöhrət xəstəsi,biri alqış acıdı, Biri də nağıl gəzir özünü ovutmağa. Arzular da nigaran,xəyyallar da yarımçıq, Ümid saman çöpüdü yıxılanda tutmağa.
Nə baharı bahardı,nə də qışı qış deyil, Fəsillər də dəyişib,hamısı baş aldadır. Şeytana atılan daş qayıdıb bizə dəyir, Şeytan öz kefindədi,adamı daş aldadır.
***
Bir yuxu tuta səni, Dəli-dolu bir yuxu. Qata səni önünə Bu möcüzə,sirr yuxu. Yerdən,Göydən keçirə, Səsdən,küydən keçirə. Yaxandan elə tuta Yaxan qala əlində. Gedəsən uzaqlara Bir yuxunun belində. Unudasan hər şeyi, Ayrılığı,həsrəti. Qaranlığı,zülməti. Çıxasan yaddaşından, Doğmanın da,yadın da, Çəkilə üzərindən Sinsi-sinsi baxışlar. Günlərin bir günündə Bir məktub göndərələr Sənə sənin adından: “Getdim,məni bağışla” Təzədən doğulasan, Təzədən yeriyəsən, Təzədən yıxılasan. Təzədən ağlayasan, Təzədən kiriyəsən. Təzədən seviləsən, Təzədən qırılasan, Təzədən yaşayasan, Təzədən yorulasan.. Bir yuxu tuta səni…
***
Bu adam kimə əl çalır? Gəlib gedənə alçalır, Başın sağ olsun,İlahi!
Bu qadın niyə yorulub? Gözündə həya,yorulub, Üzü ağ olsun,İlahi!
Bu çiçək niyə ağlayır? Batıbdi suya,ağlayır, Qoyma boğulsun,İlahi!
Bu ağac niyə quruyub? Dırmaşıb göyə,quruyub, Qoyma yıxılsın,İlahi!
Bu dünya niyə boşalıb? Gedir ölümə,baş alıb, Dəymə,dağılsın,İlahi!
***
Bu yolun əvvəlin bildik Bəs bunun sonu hardadı? Gecəni birtəhər keçdik, Bəs bunun danı hardadı?
Bilmədik,girdik oyuna, Baxmadıq adam sayına, Düşdük həqiqət hayına, Tapmadıq,hanı,hardadı?
Hər gün bir yalan doğuldu, Şər-böhtan,filan,doğuldu, İlandan ilan doğuldu, Bu Qır qazanı hardadı?
Üstümüzə dərd uladı, Oba köçdü,yurd uladı, Çaqqallar meydan suladı, Bunun aslanı hardadı?
Tez-teləsik yola çıxdıq, Hardan gəldik,hara çıxdıq, Bu nağıl da yarımçıqdı, Bunun qalanı hardadı?
***
Gündüzkü istinin rütubəti vururdu adamı gecənin səssizliyində, Səhər o qədər çırpınmışdı ki,külək də deyəsən yorğunluğunu çıxarırdı gecə-gecə, Mürgü döyürdü göy üzündə səssizcə. Pərdələr pəncərələri yelpikləmirdi, Nəfəsi tıncıxırdı şəhərin, Ağaclar utandığından yarpaq-yarpaq tər tökürdü. Yuxusu qaçmış qadın da bu səssiz,havasız iyun gecəsini acgözlüklə ciyərinə çəkirdi.
Elçin Səlimli – Elçin Məmmədağa oğlu Səlimov 20 noyabr 1960-cı iıdə Neftçala rayonunun Xıllı qəsəbəsində anadan olmuşdur . İlk təhsilini Xıllı qəsəbə ibtiai məktəbində almışdır . 1969-cu ildə ailələri həmin rayonun Aşağı Surra kəndinə köçmüş və təhsilinin davamını burada almışdır . 1978 -ci ildə Aşağı Surra kənd orta məktəbini “yaxşı” və “əla”qiymətlərlə bitirmişdir . Elə həmin il şəhərə gəlmiş və təhsilini burada da davam etdirmişdir . Əvvəlcə texniki peşə məktəbini , ardınca SPT-nun gündüz şöbəsini , onun ardınca isə ATİ-nin axşam fakultəsini bitirmişdir . Metallurq Energetik ixtisası ilə uzun müddət istehsalatda çalışmışdır . 1985-ci ildən ədəbi mühitdədir . Çoxlu sayda mətbu orqanlarda və ədəbi jurnallarda çap olunmuşdur . AYB-nin üzvü olan şair , hal-hazırda 9 kitab və 1 pyes müəllifidir . Bu gündə fasiləsiz olaraq mətbuatda çıxış edir . Ailəlidir . İki ali təhsilli övladı var . “Qızıl Qələm”, media mükafatçısıdır . Hazırda növbəti iki kitabını nəşrə hazırlayır .
Kitabları:
“Oğul olub doğulduğum torpağa ” 2000-ci il , “Təzə əsrin yazı gəlir ” , 2001-ci il , “Miras” , “Qadın ləyaqəti ” 2004-cü il , “Ürəkdə də bahar olsa ” 2007-ci il , ” Məni qınamağa dəyərmi dünya ” 2020-ci il , ” Ömrün yarım əsri” 2022-ci il , “Görüşünə gəlmişəm” 2023-cü il və ” Şəhidliklə bitən ömür ” 2025-ci il adlı kitablarım nəşr olunmuşdur .
KİMİNƏ ACI
İllər gedir ömürdən illər , Deməyə var hələ ,ürəkdə sözlər , Söz dolu aləmə təşrif buyurun , Dolansın fəsillər , ötsün fəsillər .
Dərindir bu sirri , böyük aləmin , Dərindən qavra ki , qoy olsun sənin , Odur gələcəyin , barın , bəhərin , Dəyişsə nəsillər , gəlsə nəsillər .
Bax , belə yaradıb , bizi yaradan , Yaradıb , qurmağı öyrəndik ondan , Yolumdan etməyi bacarmaz nadan , Layiqdir sayğıya yalnız əsllər .
Yaşamaq həyatın ölməz qanunu , Qocalıq bu ömrün , başının tacı ! Ömürlük yaddaşda saxlayın bunu , Kiminə xoş gəlir , kiminə acı !
01.06.2026
BİR XATİRƏDİR
Fəsillər yerini dəyişir bir-bir , İllər bir-biriylə olublar əlbir , Ömür karvan kimi ,baş alıb gedir , Yazdığım hər şeirim , bir xatirədir .
Elə hey yol gedir , ömür karvanım , Bilmirəm haraya dartır sarvanım , Hər ikisi olubdur mənim həyanım , Hər misram , hər bəndim bir xatirədir .
Bəzən də bu karvan dayanıb , durur , Sarvanın özü də möhkəm yorulur , Gözlərim hicranın yaşıyla dolur , Hər sözüm , hər sətrim bir xatirədir .
Çəksəm də özümü , mən hey kənara , Tuş oldum hər zaman , yaman axara , Sizdən ricam , bunu deməyin yara , Onunçün Elçinin özü , bir xatirədir .
02.06.2026.
BİR DAHA DAŞMA
Salam , “Ana Kür”üm , xoş gördüm səni , Qismətim görüşə gətirib məni , Suların aşmaqda yenə sahili , Aman , “Ana Kür”üm , sahilin aşma .
Yenə qan-qan deyib , axıb gedirsən , Göy dolu buluda baxıb gedirsən , Sığmayıb yatağa çıxıb gedirsən , Aman , doğma Kürüm , həddini aşma .
Əsrlər boyunca dada çatmısan , Öz səxavətinlə anda çatmısan , Suyun həyat verib ,ada çatmısan , Aman , “Dəli Kür”üm , bəndini aşma .
Suyunla canlanır , hər qarış torpaq , Hətta yaşıllaşır quruyan budaq , Sayəndə gur yanır , yurdumda ocaq , Aman , “Sirli Kür”üm , səddini aşma .
Bütün el-obanı gəzər ,dolaşar , Doğma Xəzərimə Kürüm yaraşar , Elçin də , adına min dastan qoşar , Otur yatağına , bir daha , daşma .
25.05.2026.
GÜLÜM
Bir anlıq qəlbimi təsəlli etsən , Yüz il həsrətinlə yaşaram , gülüm . Bal tək ləblərindən bir busə versən , Dərya tək çağlayıb , coşaram , gülüm .
Gəl yetiş dadıma , dayağım ol , sən , Eşq adlı dünyamda qonağım ol , sən , Yuxuma girməsən , xəyalım ol , sən , Sənin həsrətinə dözmərəm , gülüm .
Həyat çox şirindir , yaşamaq gözəl , Ömürlük səninəm , almasa əcəl , Sevginlə daima zirvəyə yüksəl , Dünyanı səninlə , bölərəm , gülüm .
08.04.2026.
SON SÖZÜ
Nə qədər dünyada silah olarmış ? Nə qədər insanın , qanı axarmış ? Hamıya bəs edər bu yer üzünün , Başına nə qədər bəla gələrmiş .
Yorub artıq bizi , uçan raketlər , Dənizlərdə üzən hərbi gəmilər , Dayanın , bir durun , ay gicbəsərlər , Dünyanın sonuna bir şey qalmayıb .
Vurur təyyarəsi , atır PUA-sı , Tökülür başıma mərmi , bombası , Od , alov içində yanır yer üzü , Düşünüb , dayanın , Allah bəndəsi .
Çox çəkəcək hələ , bu hərbə-zorba , Cahanın başına keçirib “torba” , Dinlər arasında qızışıb “borba” , Yoxdur insanların gündüz , gecəsi .
Qurtarın qırğını , qurtarın baba , Düşməsin yurduma bir daha bomba , Bu qanlı davadan bizə nə fayda , Düşünən beyinlər desin son sözü .
29.04.2026.
DÜNYA
Artıq ümidim yox uzaq illərə , Quran insanlara tuzaq illərə , İsti havalarda sazaq illərə , Aparırsan bizi hayana , dünya .
Həyat nə verib ki , nəyi də alsın ? Əzab , əziyyət , zülümdən başqa . Bir quru canım var , onu da alsın , Onsuz da arzular toxunub daşa .
Bütün ömür boyu yük daşımışam , Çiyinlər bu yükdən inan qat salıb . Bu ağır illəri necə aşmışam , Onlar ürəyimə ağır çat salıb .
Köçsəm bu dünyadan , dərd məni üzməz , Keçsəm həyatımdan , mərd məni üzməz , Yol daşlı , kəsəkli , sərt məni üzməz , Daşıyırsan bizi , nə fayda , dünya .
24.04.2026.
*** Mən bir bütöv Azərbaycan , Qürurum , həm varlığımsan, Sən vətənim, həm anamsan Azərbaycan , Azərbaycan !
Dəmir qapı Dərbənd mənəm , Zəngəzuram , həm Göyçəyəm , Qarayazı , Borçalıyam , Azərbaycan , Azərbaycan .
Mən Bakıyam, mən Təbrizəm , Mavi gözlü bir dənizəm , Düşünmə ki, mən sənsizəm, Azərbaycan , Azərbaycan !
Xan Arazam,Dəli Kürəm , Maral göləm,mən Göy göləm , Düşmənini məhv edərəm , Azərbaycan , Azərbaycan !
Mən Şuşayam, Qarabağam, Həm Aranam , həm də dağam , Sən olmasan , mən də yoxam , Azərbaycan , Azərbaycan ! .
Məlahət Quliyeva – Quliyeva Məlahət Sahib qızı (Məmməquliyeva), 1958-ci ildə Ağcabədi rayonunun Boyat kəndində anadan olub. 1979-2013-cü illərdə Respublika DIN-nin Yanğından Mühafizə İdarəsində (İndiki Fövqəladə Hallar Nazirliyində) xüsusi hərbi rütbəli əməkdaşı olaraq bir çox vəzifələrdə xidmət edib. Hazırda hərbi təqaüdçüdür. Məşədi-Kərbəlayı xanımdır. 2 oğlu, 8 nəvəsi var. Məlahət xanım Quliyeva (Məmməquliyeva) gənc yaşlarından bədii yaradıcılıqla da məşğul olur. Gözəl müğənni və çox istedadlı şairə kimi tanınır. Gənc yaşlarından şeirləri müxtəlif mətbuat orqanlarında, Azərbaycan Respublikası DİN-nin “Mübariz keşikdə” və “Zəngəzur” qəzetində, eyni zamanda FHN-nin DYMX-nin “Yanğınla Mübarizə” jurnalında, o cümlədən “Şərqin səsi, “Ziya”, “Elm və Təhsil”, “Kredo”, “Yurd sevgisi” qəzetlərində, “Zim.Az” və “Zirvə. info” saytlarında, “Zirvə”, “Buta”, “Vətən”, “Canım Azərbaycanım”, “Xarıbülbül”, “Şərqin səsi”, “Rəvan”, Poeziya çələngi “, “Zəfər”, “Bakı Təbriz”, “Poeziyamızın Nizami Gəncəvi zirvəsi” və bir çox ədəbi məcmuələrdə də dərc olunub. “Borçalı” qəzetinin və “Yurd” saytının baş redaktorudur. Türkmən Ədəbiyyatçılar (Birliği-Tuzhurmatu Onursal ÜYE), Azərbaycan Yazıçılar, Turan Yazarlar və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. “Abdulla Şaiq”, Məmməd Araz”, “Zirvə” diplomu və medalı “XXI Əsrin Ziyalısı,” “Heydər Zirvəsi”, fəxri diplomu və medalı, “Natavan Xurşidbanu” diplomu və medalı, “Qızıl qələm”, media mükafatları laureatıdır. “Şəhid ailələrinə qayğı” cəmiyyətinin fəxri diplomuna layiq görülüb. “Turan” Ədəbiyyatı Yazarlar Birliyinin və idarə heyətinin üzvü , Turan xalq şairidir. 8 kitab müəllifidir. Biz də hörmətli Məlahət xanıma ədəbi- bədii yaradıcılığında və şəxsi həyatında yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq.
ÖZÜMDƏN YAZIM
Həyatın hər cürə üzündən yazdım, Deyirəm bir az da özümdən yazım. Dünyanı içinə alıb, gəzdirən, Ağlaya bilməyən gözümdən yazım.
Məndən üz döndərib məni yaradan. Bir kərə rəhm etmir ol Şahı-Mərdan. Qəlbimi yandıran acı duyğudan, Gül kimi saralan üzümdən yazım.
Ömür yaşayıram, mən zərrə-zərrə, Dəli sevda məni saldı çöllərə. Ya Rəbbim ah-nalə olarmı belə, Yer-göyə sığmayan dözümdən yazım.
Uçdu xəyaları arana- dağa, Həm indiki vaxta, həm cavanlığa. Bir anlıq dayanıb, xəyala daldı, Boylandı keçmişə, bir sola-sağa.
O ziyalı idi, həm də bir Ana, Sanki mələk imiş gəlib cahana. Hər bir kəlməsindən, şirin sözündən, Qələm əhli olan gəldi ilhama.
Anadan qiymətli yox özgə nemət, Anadı hər kəsə şərəf-ləyaqət. Analar Allahdan bizə əmanət, Ana müqəddəsdir bil, ay Məlahət. Ayağı altına deyilir cənnət. 15.04.2025
MİNNƏTDARAM MƏN ANAYA
Qovdu aylar, illər birin, Kövrək oldu yaman qəlbim, Yaş üstünə yaşda gəldi, Heç nə vermir gənclik yerin.
Demirəm ki, qocalmışam, Bəlkə bir az ucalmışam. Yaxşı-yaman bu ömürdə, İlləri yola salmışam,
Şükür olsun yaradana, Bəxş eyləyib bu cahana. Gözəl keçib illərimiz, Həyat dönüb gülüstana.
Altmışımı adlamışam, Yetmişimi haqlamışam. Xoşbəxt günlər yaşayaraq, Bu həyatdan kam almışam.
Hər bir dərdi silib atdım. Qəm-kədərə sevinc qatdım. Ömür bir az vəfa qılsa, Bəlkə gedib yüzə çatdım.
Məlahətəm, mən bir dünya, Bənzəyirəm günə-aya, Doğulduğum bu gün üçün, Minnətdaram mən Anaya. 09.02.2025
MƏNA GƏZİRƏM
Mən şair demədim, özümə heç vaxt, Söz səltənətində dağılmasın taxt. Hər kəsin öz yeri, öz qələmi var , Kimin kim olduğun göstərəcək vaxt.
Mən şair demədim, özüm-özümə, Bir kimsə gülməsin haqqın sözünə, Sevmirəm özünü tərif etməyi, Yaxşı görsənməkçün xalqın gözünə.
Mən şair demədim, özüm-özümə, Qoy mənə qiyməti el-aləm versin. Yazdığım əsərin hər bir kəlməsin, Ələkdən keçirib, xalq sözün desin.
Mən şair demədim, özüm-özümə, Peşmanlıq içində, döyüm dizimə. Deyirlər “El gözü, tərəzi gözü”, Xalq şair sözünü yazsın izimə.
Hər kəsin dünyada öz amalı var. Özümə tərifim mənə olar ar. Yazıb-yaradıram, mən azdan -çoxdan, Yazmasam gen dünya mənə olar dar.
Ürəkdən keçəni demədim hələ, Kaş yazıb-yaradım mən indən belə. Elə bir əsərim gəlsin ərsəyə, Toxunsun ürəkdə incə bir telə.
Məlahətəm, gördüyümü yazıram. Hər kəlməni min mənaya yozuram. Yaxşını-yamanı ələyib- seçib, Hər sözümdə dərin məna gəzirəm. 04.04.2025
SƏN BİLƏYDİN
Eşqin idi dərdə dərman, Fələk verdi özgə fərman. Sanki məni vurdu ilan, Kaş ki, bunu sən biləydin.
Ayrılıqdan gəldi xəbər, Sevgidən qalmadı əsər. Ayrılıq ölümdən betər Kaş ki, bunu sən biləydin.
Çıtır-çıtır yandı ürək, Sevən könlüm oldu kövrək. Sənsiz ömür nəyə gərək, Kaş ki, bunu sən biləydin.
Ürəyimin sındı teli, Eşqin məni etdi dəli. Vurdu məni zalım əli, Kaş ki, bunu sən biləydin.
Can evindən söküldü can, Üzdü məni qəmi-hicran. İç dünyamda qopdu tufan, Kaş ki, bunu sən biləydin.
Ürək sındı cilik-cilik, Sümüklərdə dondu ilik. Mən unutdum bir dəfəlik, Kaş ki, bunu sən biləydin
Məlahətəm, əhli-halam, Əhdə-anda düz ilqaram. Eşq yolunda tarimaram. Kaş ki, bunu sən biləydin. 21.06.2024
KÖNLÜM
Yenə ləngər vurur çağlayan könlüm, Sağalmaz yarasın ağlayan könlüm. Vəfasız dünyanın odu-közüylə, Özün-öz gözüylə dağlayan könlüm.
Sınıbdı ürəyim, qırılıb qəlbim, Dünyaya sığmaylr göyərmiş dərdim. Dönüb gəncliyimə yaman kövrəldim, İçində diləyin bağlayan könlüm.
Sevgi-məhəbbətim gözümdə qaldı, Hicranın naləsi canımı aldı. Bağrım al qan oldu, ürəyim yandı, Olmadı yarasın bağlayan könlüm.
Sevdalı günlərin atəşi söndü, Sevən könlüm qara zindana döndü. Çərxi fələk yaman tərsinə çöndü. Öz közü özünü dağlayan könlüm.
Məlahətəm, “dərdi canda saxladım”, Yaş da ötür, yetmişi də haxladım. Əridi sümüklər, kökdən laxladım. Köksündə dərdlərin tığlayan könlüm. 04.06.2025
AY ZALIM FƏLƏK
Dağların suyunu içmək istədim, Bulanıb lil oldu ərşimdə mənim. Əyilib torpağın öpmək istədim, Qarışıb gil oldu qarşımda mənim.
Bu necə qismətdi, necə taledi, Üstümə yer-göyün qəmin ələdi. Hər yandan bağlandı açıq yollarım, Bilmədim bəlalar haradan gəldi?
Nə yaman tez soldu gülüm-çiçəyim, Dağlar boyda oldu qəmim, kədərim. Acı tale məni yıxıb- sürüdü, Ah-nalə içində ötdü illərim.
Haraya getdimsə yolum lax çıxdı, Tənhalıq qəlbimi yandırıb-yaxdı. “Yıxdı can evimi” candan ayrılmaq, Göz yaşım sel olub köksümdən axdı.
Ha yana əl atdım əllərim yandı, Dövr etmədi qanım, damarda dondu. Vəfasız dünyada bir gün görmədim, Qaraldı ocağım, çırağım söndü.
