Özbəkistan şair: Cahangir NAMAZOV
Rəssam: Sehran Allahverdi
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Kateqoriya arxivləri: www.USTAC.az
BİR GENÇ ŞAİRİN ARDINDAN: CIHANGIR MIRZA NAMAZOV
BİR GENÇ ŞAİRİN ARDINDAN: CIHANGIR MIRZA NAMAZOV
Bazı ölümler vardır; insanın kalbine bir haber gibi değil, ansızın inen karanlık bir sessizlik gibi düşer.
Bir an gelir, dünya yerinde duruyor görünür; ama insan bilir ki artık hiçbir şey eskisi gibi değildir.
Cihangir Mirza Namazov’un vefat haberi de işte böyle geçti içimizden.
Gençliğin en diri çağında, kaleminin en verimli eşiğinde, hayata ve şiire böylesine içten bağlanmış bir yüreğin ansızın susması, yalnız yakınlarını değil, onu az çok tanıyan herkesi derinden yaraladı.
O, ömrünü büyük göstermeye çalışanlardan değil; varlığını emeğiyle, gayretiyle, kalemiyle duyuranlardandı.
Henüz çok gençti; ama gençliğini boş bir heves gibi değil, şiire adanmış sahici bir ateş gibi taşıyordu.
Sözün peşinden gidiyor, adını yalnız kendi çevresinde değil, dünyanın dört bir yanındaki edebiyat iklimlerinde de duyurmak için büyük bir istek ve çaba gösteriyordu.
Dergilerde, mecralarda, edebî çevrelerde yer bulmak; şiirini uzak dillere, uzak ülkelere ulaştırmak onun için yalnızca bir görünür olma arzusu değil, şiire duyduğu hakiki inancın bir nişanesiydi.
Çünkü o, şiiri yalnız yazmıyor; şiirin içinde yaşıyordu.
Bazı insanlar genç yaşta olsalar bile içlerinde erken olgunlaşmış bir ruh taşırlar.
Cihangir de öyleydi.
Heyecanı vardı; ama bu heyecan kuru bir acele değildi.
Işığı vardı; ama bu ışık gelip geçici bir parıltı değildi.
Onun içinde, geleceğe uzanacak gerçek bir şair damarının attığını görmek mümkündü.
Bu yüzden ardından duyulan acı sadece bir ölüm acısı değil; yarım kalmış dizelerin, söylenememiş mısraların, henüz tam açmadan dalından kopan bir istidadın acısıdır.
İnsanın en çok da buna yüreği dayanmıyor.
Çünkü bazı isimler için ölüm kelimesi fazlasıyla erken, fazlasıyla sert, fazlasıyla yakışıksız duruyor.
Daha çok yazmalıydı.
Daha çok görünmeliydi.
Daha çok duyulmalıydı.
Daha çok yaşamalıydı.
Fakat kader, bazen en güzel cümleyi en beklenmedik yerden yarım bırakıyor.
Bugün onun ardından söylenecek her söz biraz eksik, biraz mahzun, biraz boynu bükük kalacaktır.
Çünkü giden yalnız bir insan değil; aynı zamanda bir ümit, bir ses, bir edebî yürüyüş, bir gelecek ihtimalidir.
Ardında bıraktığı şiir sevgisi, çalışma azmi, edebiyata olan bağlılığı ve genç yaşına rağmen taşıdığı o parlak istikbal duygusu, onu tanıyanların hafızasında uzun süre silinmeden yaşayacaktır.
Rabbim rahmetiyle muamele eylesin.
Mekânı cennet, ruhu şad olsun.
Ailesine, sevenlerine, dostlarına ve Özbekistanlı kardeşlerimize sabır ve başsağlığı diliyorum.
Cihangir Mirza Namazov artık bu dünyanın fanî sesleri arasında değil belki; ama güzel kalemler kolay unutulmaz.
Bazı isimler toprağa verilse de kelimelerin içinde yaşamaya devam eder.
Onun adı da, genç yaşta sussa bile, şiirin hüzünlü hafızasında yaşamayı sürdürecektir.
Allah rahmet eylesin.
Nurlar içinde uyusun.
Genç yaşta göçen bu güzel şairin hatırası da kalemi de daima saygıyla anılsın.
Caroline Laurent Turunc-Işığın Şairi
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
“Əməkdar incəsənət xadimi Qəmbər Hüseynli – 110”
Milli Kitabxanada “Əməkdar incəsənət xadimi Qəmbər Hüseynli – 110” adlı kitab sərgisı istifadəçilərə təqdim olunub
16 aprel 2026-cı il tarixində Milli Kitabxanada Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin görkəmli nümayəndələrindən biri, milli musiqi irsimizin inkişaf etdirilməsində müstəsna xidmətləri olan Qəmbər Hüseynlinin anadan olmasının 110 illiyi münasibətilə “Əməkdar incəsənət xadimi Qəmbər Hüseynli – 110” adlı kitab sərgisı istifadəçilərə təqdim olunub.
Ətraflı:https://www.millikitabxana.az/news/emekdar-incesenet-xadimi-qember-huseynli–110
İlkin mənbə: Azərbaycan Milli Kitabxanası
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Namiq Dəlidağlı günün şeiri
İNTİHAR GÖZƏLLƏMƏSİ 18+
(…həm də Cahangir Namazovun ruhuna sayğıyla…)
I
Hər kəsin içində
bir intihar
istəyi var.
Və bətnində
bir intihar ağrısı var.
…Ölümə təslim olmaq
istəməyənlərin
qələbəsidi intihar;
öz qanına susayanların
son nidasıdı intihar;
bütün etirazların
haqq səsidi intihar;
dipdiri duyğuların
qəfil nəfəsinin
kəsilməsidi intihar.
Hə, bir də
canına qıyılan arzuların
şərəfinə qaldırılan
eşq badəsidi intihar:
ancaq içilməsi zor…
II
…Əcəlin intihar
edənlərə ölüm borcu qalır.
İnthar ölüm deyil,
intihar ölmək deyil,
sadəcə ayrılıqdı:
ancaq geri dönülməz…
Müəllif: Namiq Dəlidağlı
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Sevil Gül Nur – Ruhun şəfalanması
Ruhun şəfalanması
Yer öz oxu ətrafında dönmür daha,
Sən gələndən gecələr də gündüz oldu.
Hamarlandı kələ-kötür bütün yollar,
Qədəmlərin dəyən hər yer dümdüz oldu.
Dəyişdin bu təbiətin qanununu,
Bir insana uçmaq üçün qanad verdin.
Sudan çıxmış, can üstündə bir balıqdım,
Ürəyinə alıb yeni həyat verdin.
Tərsə döndü çərxi Günəş sisteminin,
Hisslərinlə yeni dövr hasil etdin.
Fələyə də ram olmayan bu qadını
Öz sevginə bir ömürlük əsir etdin.
Milyonillik qaranlıqlar yoxa çıxdı,
Günəş doğdu bu küləklər şəhərinə.
Nəfəsinlə şəfalandı yaralı ruh,
Məlhəm oldun tənhalığın zəhərinə.
Keçmişimin izlərinə süngər çəkib,
Boz ömrümə sən rəngində yol dilədim.
Gəlişinin şərəfinə şeir süzdüm,
Sevgimizi misralarda qeyd elədim.
-
- 2026
- 2026
Müəllif: SEVİL GÜL NUR
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Elman Eldaroğlu təbrik edir
Öz oxucuları olan yazıçı
Orta məktəbdə oxuyanda riyaziyyatla maraqlansa da, günlərin birində Lev Tolstoyun “Sergi ata” əsərini oxuyur. Və bu əsər onu özünə valeh edir. Çox düşünüb daşınandan sonra qərara gəlir ki, yazmağa başlasın. Yazır, amma hiss edir ki, onda nəsə çatmır. Anlayır ki, mütaliəsi zəifdir, çox əsər oxumalıdır, dünya yazarlarını dərindən mütaliə etməlidir…
Haqqında söhbət açmaq istədiyim yazıçı İlham Əziz 1972-ci il aprelin 16-da Salyan rayonunun Aşağı Noxudlu kəndində anadan olub. 1979–1989-cu illərdə Salyan rayonu Noxudlu kənd məktəbində orta təhsilə yiyələnib. 1987–1989-cu illərdə Moskva Dövlət Universitetinin qiyabi Riyaziyyat məktəbində oxuyub. 1989–1994-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində təhsil alıb. 1994-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunun aspiranturasına daxil olub. Bir müddət Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyində iqtisadçı vəzifəsində çalışıb. 1997-ci ildə isə Maliyyə Nazirliyinin Baş Büdcə İdarəsinin “Büdcədənkənar fondlar” şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin olunub. Bir il sonra öz ərizəsi ilə vəzifəsindən azad edilib. Həmin ildən şəxsi bizneslə məşğuldur. Hazırda “Karizma Tradiq” şirkətinin direktorudur. Eyni zamanda 2017-ci ildə ”İlham Əziz” imzası ilə ədəbi fəaliyyətə başlayıb. Dövri mətbuatda hekayə, resenziya, publisistik yazıları ilə çıxış edir. Bir neçə kitabın müəllifidir…
Deyir ki:- “Cavan yaşından Maliyyə Nazirliyində mühüm vəzifə tuturdum, istefa verib şəxsi biznesimi qurmağa başladım. Çünki dövr, zaman dəyişmişdi, kapitalizm münasibətləri formalaşırdı. Kapitalizmin isə məlumdur ki, sərt qayda-qanunları var, sovet dövrünə öyrəşmiş insanlar üçün yeni qaydalara uyğunlaşmaq çətindir. Bəziləri hələ də düşünür ki, şair və yazıçıları dövlət dolandırmalıdır. Sovet hökuməti yazı-pozu adamlarından, ümumiyyətlə yaradıcı insanlardan təbliğat aparatının ruporu kimi istifadə edirdi və təbii ki, onların dolanışığı üçün də ciddi addımlar atırdı, diqqət göstərirdi. Kapitalizmdə münasibətlər sözsüz ki, fərqlidir, rupora ehtiyac qalmır. Təbii ki, bugünkü mövqeyimdən razıyam, hekayələrim oxunur, ədəbi aləmdə müzakirə və tənqid edilir. Bu gün ədəbiyyat aləmində seçilmək, Saday Budaqlı, Mahir N.Qarayev, Etimad Başkeçid, Salam Sarvan, Fəxri Uğurlu, Şərif Ağayar, Varis, Mübariz Örən kimi ciddi imzaların çiynindən boylanmaq, onların ədəbiyyat süfrəsində yer tutmaq asan məsələ deyil, çünki orda çox sıxlıqdır. Ədəbi prosesi yaxından izləyənlər yəqin ki, dediklərimi təsdiqləyər. Bir məsələni də deyim ki, bizim ədəbi mühit çox ədalətlidir, 45 yaşında yazmağa başlayan İlham Əzizi qəbul edibsə, deməli, istənilən istedad qəbul oluna bilər. Yetər ki, ortada gözəl mətn olsun…”
Çox sadə adamdır. Heç vaxt yekaxanalıq edib özünü təkəbbürlü göstərmir. Mülayim rəftarı ilə seçilir. Hansı sözü harada işlətməyi yaxşı bilir. Dəqiqliyi xoşlayır, bəlkə də bu onun riyazi vərdişlərindən irəli gəlir…
“Hesab edirəm ki, dövlət quruculuğunun əsas elementlərindən biri sayılan milli burjuaziya formalaşmalıdır. Gəlin açıq danışaq, bu gün Azərbaycanda necədir? Biznes mühitində ayrı-ayrı siyasi adamlar ciddi şəkildə iştirak edirlər. Adətən belə hallar yeni qurulan dövlətlərdə olur, zaman keçdikcə inanıram ki, Azərbaycan da oturuşmuş ölkələr kimi siyasi adamlar biznes mühitindən çəkiləcək, həmin yeri milli burjuaziya nümayəndələri, orta təbəqəni təmsil edən iş adamları tutacaq. Düşüncə sahiblərinin pul qazanmaq vaxtı gəlib çatacaq. Adi bir misalla fikrimi izah etməyə çalışım, bütün Qafqazda ən böyük ticarət mərkəzi sayılan “Binə” ticarət mərkəzində elə bir dövr olub ki, adını düz-əməlli yazmağı bacarmayan, vurma cədvəlini bilməyən adamlar Çindən, İrandan mal gətirərək yaxşı pullar qazanıblar, çünki o vaxt nə gətirirdinsə satılırdı. Amma indi bazarı öyrənmədən, marketinq işlərini bilmədən, gömrük, vergi ilə bağlı qanunvericiliyindən xəbərdar olmadan pul qazana bilməzsən…”- söyləyir.
AYB-yə üzv olmaq onun uşaqlıq istəyi olub. Oradakı simaları Azərbaycan ədəbiyyatının lokomotivləri hesab etdiyindən, AYB-ni bir qurum kimi dəyərləndirir. Düşünür ki, bu gün dövlət ədəbiyyat siyasətini bu təşkilat üzərindən aparır. Və nəvaxsa bu sahədə də islahatlar olacağına inanır…
Deyir ki:- “Mənim haqqımda bəzən deyirlər, mətnləri poetikdir, şeirə də oxşayır. Mətn üzərində bütün tənqidləri qəbul edə bilirəm, təki münasibətlər şəxsi müstəviyə keçməsin. Dostoyevskini yazıçı kimi qəbul etməyən o qədər yazıçı adı çəkə bilərəm ki… Amma düşünürəm, yazıçını peşəkar tənqidçi təhlil etməlidir. Yazıçıya “bunu belə yox, elə yaz”, -demək əxlaqsızlıqdı. Yazıçı haqqında onun həmkarı yox, peşəkar ədəbi tənqidçi irad bildirsə daha yaxşı olar. Cavanşir Yusifli, Elnarə Akimova, Maral Yaqubova kimi peşəkarlar heç bir maddi gəlir güdmədən ədəbi prosesi yaxından izləyir, fikir bildirir, gənclərin yaradıcılığını təhlil edirlər. Mən öz mətnlərimə, Azərbaycan dilinə, hər bir cümləyə qarşı çox həssas və tələbkaram. Təsəvvür edək ki, ev tikirik və biz hökmən daşdan, qumdan, sementdən istifadə etməliyik. Sudan ev tikəsi deyilik ki? Bədii mətni də tikilən binaya bənzətsək söz, cümlə, ümumiyyətlə, dil ona lazım olan vacib materiallardır…”
Hekayələrinin bəzilərinin qəhrəmanları Rusiyada yaşayan soydaşlarımızdır. Bir müddət Rusiyada yaşadığı üçün, görünür oradakı soydaşlarımızın üzləşdikləri problemləri yaxından izləmək imkanı olub. Və orada yaşayan azərbaycanlıların taleyi onu həddindən çox narahat edir. “Rusiyada yaşayan, vətənə gəlib ev tikən, qardaşına toy edən, bacısını gəlin köçürənlər göz qabağındadır. Lakin orda səfil həyatı yaşayan, ömrü məhv olan, faciələr içində çırpınan soydaşlarımız da var. Dolanışıq üçün, çörək qazanmaq ardınca Rusiyaya üz tutan nə qədər insanın sevgisi yarımçıq qalıb. Biz onların taleyini hələ ədəbiyyata doğru-düzgün gətirə bilməmişik.”- söyləyir.
Həmişəki kimi hazırda da növbəti roman üzərində işləyir, başa çatdırası bir neçə hekayəsi də var. Düşünür ki, hər gün neçə saat yazmaqla, planlı şəkildə işləməklə deyil, əsas odur ki, ortaya roman qoyursansa həmin əsər hadisəyə çevrilsin. Hekayələrdən sonra roman yazmağı da yaradıcılığın növbəti mərhələsi hesab etmir. Onun fikrincə, hekayə çox ciddi janrdır. Azərbaycan ədəbiyyatının gələcəyinə ümidlidir. Deyir ki;- “Qələbə qazanmış xalqın yenə də Üzeyir Hacıbəyli, Qara Qarayev, Fikrət Əmirov kimi dahiləri yetirəcəyinə inanıram…”
Bəli, çağdaş Azərbaycan nəsrinin sıralarında bu gün çox sıxlıqdır. Yazıçı İlham Əziz bu sıxlıqda özü kimi görünən ən yaxşılardan biridir. Daha doğrusu, çağdaş Azərbaycan yazıçılarının “Qızıl onluğunda” onun da adı var. O ki qaldı “Nobel mükafatı”na inşəallah nəsibi olar…
Aprelin 16-sı İlham Əzizin növbəti ad günüdür, 54 yaşı tamam olur. Onu bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm can sağlığı, yaradıcılıq uğurları arzulayıram.
Çox yaşasın!
Hörmətlə, Elman Eldaroğlu
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Qazax mahalının Şair qızı, ad günün mübarək!
Qazax mahalının Şair qızı, ad günün mübarək!
Aprel Könül Adamlarının ayıdır. Təbiət canlanır. Bənövşə ömrünü Yasəmənə ərmağan edir. Aləmi Yasəmən ətri bürüyür. Baharın bahar çağıdır aprel. Bu ayda anadan olanlar da elə Aprel kimi sevimli, aprel kimi sevilməli, aprel kimi ətirli olur. Bu ayın bu günündə şen olmuş Qazax mahalının Qazaxbəyli obasında Təbriz kişinin ocağında bir qız dünyaya gəldi. Bu qız özüylə birgə Yeni Söz, Yeni Yaradıcılıq, Yeni Poeziya gətirdi bu dünyaya. Allah bu qızla Sözün Səadətini göndərdi Azərbaycan poeziyasına. Müraciət etdiyi hər mövzuda nə yazıb-yaratdısa mükəmməl yazıb-yaratdı. Şairin sözdən başqa nəyi var ki? Doğru sözdən qiymətli nə var ki? Sözü qiymətdə saxlamağı bacardı Şair Bacım, sirdaşım, dəyərlim.
Onun “Dur Vətənə gedirik” şeirini Tanrı Dərgahında qəbul olunan dua kimi, yaxud da Haqdan gələn Ün kimi dəyərləndirirəm. O şeirin yazılmasından çox keçmədi, Azərbaycanın igid, qorxmaz oğulları qanları, canları bahasına Vətənə – Qarabağa getdilər. Azərbaycanın Üçrəngli Bayrağı Qarabağda, Şuşanın əzəmətli dağlarının zirvəsində dalğalandı. Nuranə Təbrizin “Dur Vətənə gedirik” şeirini İlahi vəhy kimi qəbul edirəm.
“Misri” ilə, “Cəngi” var,
-Ruhumun ahəngi var!
Bu paslı zəncir ki var,
-qır, vətənə gedirik!
Yaxud:
Vaxt gedər, zaman ötər,
geciksək ömür bitər,
Nuranə, hicran yetər!
Dur! vətənə gedirik!
“Salam Vətən” şeiri Vətənə olan sevginin Vətənə olan məhəbbətin təntənəsidir:
Salam olsun,
Səmaların mavisindən,
– al qanının üstündəki
-ulduzuna, hilalına
Yaşıl-yaşıl zəmilərin rəngi hopmuş camalına.
Nə gözəldir hüsnün vətən,
Hər məhfumdan üstün vətən!
Dost anlayışı bəlkə də qohumdan da üstündür, deyərdim. Çünki elə olur ki, qohuma deyə bilmədiyin sözü dosta deyirsən. Qohuma ərk etmirsən, dosta ərk edirsən. Yaxşı dost, etibarlı dost Tanrının lütfüdür, deyərdim. Nuranə dar günün, gen günün, şən günün, tən günün dostlarını həyat yoldaşı Milli Daşqına xitabən yazdığı ” Dostlarını” şeirində ustalıqla təsvir edib:
Ayağa qalx, görənlər deməsin bitgin düşüb
Qalx, kəsərli sözlərin görsünlər ötgün düşüb!
Cibini boş görənlər hamısı itgin düşüb,
Arxanda dağ bilirdin gen günün dostlarını.
Hər kəsin həyatında müqəddəs bir varlıq var – Ana adında. Özü ac olsa da, mən toxam, deyib övladını yedirdər ana. Bir paltarı qışda üşüyə-üşüyə, yayda istidən sıxıla-sıxıla geyinər, ancaq övladını paltarsız qoymaz. Əziyyət çəkər, ancaq övladını gülə-gülə qarşılayar ki, çəkdiyi əziyyəti övladı duyub, acı çəkməsin. Anaların qolları övlad üçün ən müqəddəs məkandır. Anasına həsr etdiyi “Anamın gözünün nuruna dəymə” şeirində anaların əlçatmazlığını, fədakarlığını şair məharəti ilə oxucuya çatdırmağı bacarıb:
Bir daş ayağıma dəyməsin deyə,
Anam yer üzündə qor ayaqlayıb.
Günəşli günlərə çatarıq deyə-
Qışdan yol keçirib, qar ayaqlayıb.
Bir gözü ağlayıb, bir gözü gülüb,
Keçdikcə həyatın sınaqlarından.
Dünyanın ən şirin bəstəsi düşüb,
mənə layla deyən dodaqlarından.
Deyirəm gözünün nurunu bəlkə,
Qoyubdur yuxusuz gecələrində.
Demək mənim qədər günahı vardı,
Həminki qaranlıq gecələrin də.
Mənim gözlərimin nurundan götür,
Anamın gözünə işıq ver allah.
Salma yollarına qaranlıqları,
Hər qədəm izinə işıq ver allah.
Odumun tüstüsü başımdan çıxır,
Yanan ürəyimin qoruna, dəymə.
İlahi, dünyada bir gün görməyib,
Anamın gözünün nuruna dəymə.
Hər zaman bu cümləni sevərək deyirəm: “Nuranə, sən Qazağın şair qızısan”. Qazaxın şair oğulları yetərincədir. Nuranə kimi Şair qızları isə sayılacaq qədərdir. Nuranə Təbriz Qazaxın istedadlı, bənzərsiz və dəyərli Şair Qızıdır.
Dünyaya gəlişin mübarək, Şair Qız. Dünya sənin kimi təmiz dostlarla, Könül Adamları ilə daha təmizdir, daha gözəldir, daha işıqlıdır. Yaz-yarat. Könüllər sevinsin, Sevdalı Elqızım!
Sevgilərlə: Səbinə Yusif
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
BU GÜN SƏNİN DOĞUM GÜNÜNDÜR – TƏBRİK!
BU GÜN SƏNİN DOĞUM GÜNÜNDÜR
Demə, 16 Aprel səhərinin təbiəti işığa qərq edən Günəşin gözümə düşən zərrələrinin mənə bir sevinc yaşadacaq xatırlatması varmış…
Hər zaman sənə şükranlığım var Allahım, övlad şirinliyini ömür boyunca hiss etmək bəndənə ən böyük nemətdir. Lütfün, iltifatındır…
Aprel kimi təzadlı, göylər qədər təmiz, səhər şehitək saf bir təbiətə malik Məmmədim, doğum günün mübarək olsun!
İllərdir təbiətin bu təzadlı ayını, bu gününü həyatımın ən işıqlı məqamı sandım…
Boşuna gəlmədin bu dünyaya. Yeniyetmə çağlarından üzü bu yana, musiqiyə, rəsm əsərlərinə, səma cisimlərinə bolluca maraq həyatına rəng qatdı. Bu günə qədər də o ömrün palitrasında öz rəngində varsan.
Astranomiya elminə marağın sonralar bədii əsərlərində də öz əksini tapdı. İllərlə idmanın bir çox növlərilə (adlarını sən bilirsən) məşğul oldun. Bu gün başqa bir hobbinlə, kolleksiyaçı kimi də özəlliklə dolu bir həyat yaşayırsan.
Xarici dillərə maraq səni Azərbaycan Dillər Universitetinə gətirdi. İspan dili fakültəsini bitirdin. Və ondan arxayın oldum ki, bu sənətinə hobbi kimi yanaşmadın, həyatında dönüş yaradan, ixtisasında səni sabitqədəm edən mütəxəssis kimi öz yolunu tapdın. Bu gün ispan ədəbiyyatından etdiyin tərcümələrinlə dövri mətbuatda çıxışların ürəyimcədi.
Nəsr yaradıcılığın, orijinal povest və hekayələrinlə Azərbaycan ədəbiyyatına bəxş etdiyin töhfənin ədəbiyyatda böyük yolun başlanğıc olduğunu düşünürdüm.
Dilinə gətirməsən də bu aralarda yeni əsərlər üzərində işlədiyini blirəm.
Ondan arxayınam ki, Sözün işığında hələ uzun zaman yol gedəcəksən.
Günün mübarək! Yeni uğurlu, bəhrəli illərə, Məmməd bəy!
Sevgilələ: Şəfəq NASİR
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Vüsalə Yunusova – “Təxəyyül Art Group” 2 yaş – təbrik!
“Təxəyyül Art Group”
2 YAŞ
12 aprel 2026-ci il tarixində “Golden Ring” şadlıq sarayında “Təxəyyül Art Group”un yaranmasının 2 yaşı münasibəti ilə kitab – kataloqun təqdimatı keçirildi.
Layihənin ideya müəllifləri Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının, Azərbaycan Xalçaçıları İctimai Birliyinin, Miras İctimai Birliyinin üzvü, “Təxəyyül Art Group”un yaradıcısı və rəhbəri, xalçaçı rəssam – Natiq Nəcəfzadə və kitabın tərtibatçısı, qrup müavini – rəssam, qrafik dizayner, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının, Azərbaycan Xalçaçıları İctimai Birliyinin, Miras İctimai Birliyinin üzvü, İliin peşəkar gənci – Vüsalə Yunusovadır.
Tədbirin təşkil olunmasında əsas məqsəd bu iki il ərzində qrupun təşkil etdiyi tədbirlərin hesabatını, sənət adamlarının əsərlərini və özləri haqqında məlumatları bir araya gətirməkdir.
Bu kitabda bir çox görkəmli şəxsiyyətlər yer almışlar.
“Alaş” mükafatı laureatı – Əkbər Qoşalı, Xalq rəssamı Arif Əziz, professorlar, Röya Tağıyeva, Kübra Əliyeva, AYB-nin üzvüləri, şairlər Səttar Qarağaclı, İlham Qazaxlı, Aybəniz Qafarlı, Misir Mədəniyyət və Təhsil Əlaqələri Mərkəzinin müdiri Tarek Mohammad Aboul-Fotouh, Qazaxstan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair Sayat Kamşıger, həmçinin xaricdən olan sənətkarlar da bu kitab-kataloqda öz əsərləri ilə iştirak etmişlər.
Tədbirin açılışında ilk növbədə vətənimiz uğrunda canlarından keçən şəhidlərimiz anılaraq Dövlət Himni səsləndirildi.
Tədbiri giriş sözü ilə qrupun rəhbəri – Natiq Nəcəfzadə açaraq gələn qonaqlara və bütün iştirakçılara öz ürək sözlərini çatdırdı. Sonra təbrik üçün söz qrupun müavini, istedadlı rəssam, qrafik dizayner – Vüsalə Yunusovaya verildi. O, da bu iki il ərzində qrupun keçdiyi yoldan, qrupun ardıcıl lahiyələrindən bəhs edərək, öz təbriklərini çatdıraraq gələn qonaqları salamladı.
Bunun ardınca qrupun keçdiyi yaradıcı fəaliyyət haqqında Vüsalə Yunusovanın hazırladığı videoslayd və Cəmilə Əsgərovanın hazırladığı “Təxəyyül Art Group”un veb saytının təqdimat videosu göstərildi.
Bundan sonra “Təxəyyül ailəsi” adlı qrup mahnısını soloda nəğməkar şair – Elşən Sabiroğlu, xorda isə qızlar – Vüsalə Yunusova, Cəmilə Əsgərova, Elmira Yəhyayeva, Xalidə Kazımova, Qənirə Əsgərova, Nuranə Cəfərli, Yenigül Həsənova ifa etdilər.
Həmçinin tədbirin fəxri qonaqları – Qazaxstan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair Sayat Kamşıger, Beynəlxalq “Alaş” mükafatı laureatı, şair Əkbər Qoşalı, Professor – Kübra Əliyeva, Texnika üzrə elmlər namizədi – Gülağa Ələsgərov, şairlər – Səttar Qarağaclı, İlham Qazaxlı, Aybəniz Qafarlı, Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Təsviri materiallar fondunun müdiri, dosent Nardanə Yusifova, Gəncliyə Yardım Fondunun sabiq vitse-prezidenti Salman Əliyev, Misir Mədəniyyət və Təhsil Əlaqələri Mərkəzinin müdiri Tarek Mohammad Aboul Fotouh çıxış edərək öz təbriklərini çatdırdılar. Şair Sayat Kamşıger qrup rəhbəri Natiq Nəcəfzadəyə Qazax xalqının milli ornamentlərlə bəzədilmiş milli baş geyimi olan Taqiyə və qolsuz pencəyini – Shapanı, eyni zamanda Bakıda təqdimatı keçirilmiş “Qarabağ” poeması kitabını Natiq Nəcəfzadə və Vüsalə Yunusovaya və tədbirin bir sıra üzvülərinə hədiyyə etdi. Öz növbəsində isə Sayat Kamşıgerə trio tar, kamança, dəfdən ibarət Azərbaycan milli suveniri, Vüsalə Yunusovanın hazırladığı kiçik suvenir rəsmlər hədiyyə olaraq fəxri qonaqlara təqdim olundu.
Bundan sonra bütün kitab iştirakçılarına kitab – kataloq, təşəkkürnamə, sertifikatlar, qrupun loqosunu əks elətdirən döş nişanları, xanımlara isə qızılgüllər təqdim olundu.
Tədbirin bədii hissəsini isə ifaçılardan “Simurq” mükafatı laureatı, gözəl bəstəkar-ifaçı Çilənay Hüseynova, tanınmış ifaçılar Zəka Vilayətoğlu, İlham Əsgəroğlu, xanəndə Təranə Mövsümova, qrup üzüvləri – Günay Əsgərova, Xalidə Kazımova, o cümlədən aşıqlardan Elçin İsmayıllı, Nərmin Cəlalazadə, Rahib Alxanov, həmçinin, Natiq Nəcəfzadə və Vüsalə Yunusovanın “O, olmasın bu olsun” kinofilmindən hazırlanan fraqment, Elşən Sabiroğlunun arşın malçı rolunda, qrupun xanım üzvlərindən ibarət “Arşın Malalan” kinofilmindən qızların kəlağayı ilə rəqs ifası, şairlər Əzizə Ağahüseynqızının, Aybəniz Qafarlının, Mirfatma Mirbabaqızının, Aidə Telmanqızının, Nofəl Ümidin, Elşən Sabiroğlunun şeirləri, Nərgiz Verdiyevanın, Günel Aslanovanın, Qələmşah İdrisovun, Rəhilə Qaçayevanın təbrikləri gələn qonaqlar tərəfindən alqışlarla çox gözəl qarşılandı.
Eyni zamada fəxri qonaq Sayat Kamşıger qazax dilində, İlham Əsgəroğlu isə Türk xalqlarını birləşdirən mahnı ifa edərkən gələn qonaqlar yallı – birlik rəqsini rəqs edib dairə vurdular.
Bütün bu ifalar tədbirə daha da rəngarənglik qatdı. Sonda Xatirə fotoları çəkilərək 2 yaş tortu kəsildi. Qrup dəftərinə xatirə ürək sözləri yazıldı.
Tədbiri işıqlandırdığına görə fotoqraf – Nofəl Ümidə öz dərin təşəkkürümüzü bildiririk.
Fotoda NATİQ NƏCƏFZADƏ
Fotoda Vüsalə Yunusova
Məqaləni hazırladı: Vüsalə Yunusova
Vüsalə Yunusovanın digər yazıları
“Təxəyyül Art Group”un tədbirləri
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Türklərdə zina və cəzası
Eski Türklerde evli erkeklerle birliktelik yaşayan kadınlar/Türk Töre
Aile birimi, devletin ve toplumun çekirdeği olan “oğuş” olarak adlandırılırdı. Bozkırın sert yaşam koşullarında hayatta kalmak, sıkı bir disiplin ve sarsılmaz bir ahlak düzenini gerektiriyordu. Bu düzeni sağlayan “Töre”, evlilik dışı ilişkiler ve özellikle evli bir bireyin sadakatsizliği konusunda son derece katı, hatta tavizsiz yaptırımlar öngörmüştü.
Töre’nin Keskin Kılıcı: Zina ve Cezalandırma
Eski Türk hukukunda zina, sadece bireysel bir hata değil, soyun saflığına ve toplumun manevi bütünlüğüne saldırı olarak görülürdü.
Çin yıllıklarından (Sui-şu, Chou-shu) ve Arap seyyahların (İbn Fadlan) gözlemlerinden anlaşıldığı üzere, Türklerde bu suçun karşılığı genellikle ölümdür.
Bedensel Cezalar
Eski Türk kanunlarında, evli bir erkekle ilişki yaşayan bir kadının (ve o erkeğin) maruz kaldığı cezalar kaynaklarda şu şekilde geçer:
Ölüm Cezası: Göktürk ve Uygur dönemi kayıtları, zina yapanların ayrım gözetilmeksizin öldürüldüğünü belirtir.
İbn Fadlan, 10. yüzyılda Oğuzlar arasında yaptığı gözlemlerde, zina edenlerin vücutlarının ikiye bölünerek idam edildiğini hayretle not etmiştir.
Damgalama ve Sakatlama: Bazı durumlarda suçlunun burnunun kesilmesi veya saçlarının kazıtılması gibi, onu toplum içinde ebediyen teşhir edecek bedensel cezalar uygulanırdı. Bu, “yaşayan bir ölü” haline getirilerek toplumdan tecrit edilmenin bir yoluydu.
Cengiz Han Yasası ve Bozkır Geleneği
Türk-Moğol hukukunun bir sentezi olan Yasa-name-i Büzürg (Cengiz Han Yasası), bu konudaki tavrı çok netleştirmiştir: “Zina edenler, ister evli ister bekar olsun, istisnasız öldürülür.”
Bu kuralın temel amacı, kabileler arası kan davalarını önlemek ve nesep (soy) karışıklığının önüne geçmektir.
Sosyal Tecrit: “Yüzü Karalık”
Fiziksel cezanın yanı sıra, töre bu kadınlara karşı ağır bir psikolojik ve sosyal baskı mekanizması işletirdi.
Obadan Sürülme: İdam edilmeyen suçlular genellikle obadan ve kabineden sürülürdü. Bozkırda bir bireyin tek başına hayatta kalması imkansıza yakın olduğu için bu, aslında dolaylı bir ölüm cezasıydı.
Ailenin Sorumluluğu: Kadının işlediği suç, tüm ailesi ve sülalesi için bir utanç kaynağı (yüz karası) kabul edilirdi. Bu durum, kadının kendi ailesi tarafından “töre gereği” cezalandırılmasını da beraberinde getirebilirdi.
Sonuç
Eski Türklerde kadının toplumsal statüsü oldukça yüksek olsa da (siyasi yetki, mülkiyet hakkı vb.), ahlaki sınırlar “Töre” ile aşılmaz duvarlarla örülmüştü.
Evli bir erkekle ilişki kurmak, toplumsal sözleşmenin en ağır ihlali sayıldığı için, bu suçu işleyenlere karşı merhamet gösterilmez, aksine toplumun arınması için en sert cezalar uygulanırdı.
Kaynakça
Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş: Türk aile yapısı ve bozkır hukuku üzerine temel eser.
İbn Fadlan, Seyahatname: 10. yüzyıl Türk boylarındaki ahlak yasaları ve cezalar hakkında birincil gözlem.
Ziya Gökalp, Türk Töresi: Türklerin kadim hukuk ve ahlak anlayışının sosyolojik analizi.
Ahmet Taşağıl, Gök-Türkler: Çin kaynaklarındaki Türk ceza hukukuna dair verilerin derlemesi.
Sadri Maksudi Arsal, Türk Tarihi ve Hukuk: Eski Türklerde suç türleri ve yaptırımlar üzerine akademik inceleme.
Hazırlayan: Türkü Turan,
GÖKTÜRK QRUPU